Kıyametin ilk alameti: Büyük Duman / 10.03.2020 / Kerem Önder

فَارْتَقِبْ يَوْمَ  تَأْتِي السَّمَٓاءُ  بِدُخَانٍ مُب۪ينٍۙ  “Göğün belirgin bir dumana bürüneceği günü bekle." يَغْشَى النَّاسَۜ  هٰذَا عَذَابٌ اَل۪يمٌ  “(O duman) insanları bürür. Bu, elem dolu bir azaptır.”  (Duhân 10-11) Kıyametin ilk alameti: Büyük Duman Bu, alemde meydana gelen bir duman olup, Kıyamet alâmetlerinden biridir. Bu görüşte olanlar şöyle demişlerdir: İşte bu durum meydana geldiğinde, mü'minlerde nezleye benzeyen bir hal; kâfirlerde de, kendisinden dolayı başlarının pişmiş gibi olacağı bir hal meydana gelir. Bu görüş, Ali ibn Ebî Tallb (r.a)'den nakledilmiş bir görüş olup, bu aynı zamanda ibn Abbas'a ait meşhur görüştür. Bu görüşü savunanlar şunlarla istidlal etmişlerdir: a) Ayetteki, ifadesi, semânın getirdiği bir duhân'ın, (dumanın) bulunmasını iktiza etmektedir. Halbuki, açlığın şiddetinden dolayı, gözlerde meydana gelecek karartı hakkında ileri sürdüğümüz şey ise, semânın getirdiği bir duhân değildir. Binâenaleyh, ayeti bu manaya almak, ayrı bir delil bulunmaksızın, onun zahirinin ifade ettiği manadan dönmek, udûl etmek olur ki, bu caiz değildir. b) Cenâb-ı Hak, bu dumanı, "apaşikâr" olmakla tavsif etmiştir. Halbuki sizin ileri sürdüğünüz durum böyle değildir. Çünkü bu, bazı insanların beyinlerinde meydana gelen arızî bir durumdur. Bu gibi şeyler, "apaçık bir duman" olmakla nitelenemezler. c) Cenâb-ı Hak bu dumanı, "insanları bürüyen" olmakla tavsif etmiştir. Bu ifade ancak, o duman onlara gelip, onlara bitişerek onları sardığında söylenebilecek olan bir ifadedir. Halbuki, sizin ileri sürdüğünüz ha! ise, "insanları sarmakla" ancak mecazî anlamda vasfedilebilir. Biz, hakiki anlamdan mecazî manaya geçmenin, ancak ayrı ber delil bulunması halinde caiz olacağını söylüyoruz. d) Hz. Peygamber (s.a.s)'in şöyle dediği rivayet edilmiştir: ''Kıyamet alâmetlerinin ilki, dumandır. Meryem oğlu İsâ'nın inişidir ve insanları mahşer yerine süren Aden çukurlarından çıkacak olan bir ateştir.  Bunun üzerine Huzeyfe, "Ey Allah'ın Resulü, "duhân - duman" da nedir?" deyince, Hz. Peygamber (s.a.s) bu ayeti okuyarak, "Bu, doğu ile batı arasını dolduran bir dumandır. Kırk gün ve kırk gece kalır. Mü'mine gelince, bu ona işaret ettiğinde, onu nezleye tutulmuş kimse gibi yapar. Kâfire gelince de, kâfir sarhoş gibi olur ve bu duman, onun burun deliklerinden, kulaklarından ve dübüründen (girer ve) çıkar." Bunu, Keşşaf sahibi rivayet etmiştir. Kadî, Hasan el-Basrî'den Hz. Peygamber (s.a.s)'in şöyle dediğini nakletmiştir: "Şu altı şey gelmeden Önce hayırlı işlerinizi vakti vaktine yapmaya bakın. Bunlardan, güneşin batıdan doğmasını, Deccâl'i, duhânı ve Dâbbetu'l-arzı zikretmiştir'” Razi Tefsir