سلسله گفتار ﴿۲۲﴾ استاد جمالی درباره‌ی فرهنگ زنخدایی/سیمرغی/ارتایی/خرّمدینی ایران

تجربه زمان و تحول اندیشه زمان در هر جامعه‌ای، یک تجربه‌ بنیادی در اجتماع و سیاست و اقتصاد و دین و قضاوت است. زمان در فرهنگ نخستین ایران یک روند به هم پیوسته بود که در رویش درخت و گیاه، صورت به خود می‌گرفت، و شیوه‌ی اندیشه دیگری نزد نیاکانمان این بود که جنبش ماه که کمریا می‌نامیدند، اینهمانی با زمان داشت، و درست درختی که در یک ماه سی شاخه درمی‌آورد، اینهمانی درخت با ماه را نشان می‌دهد، و ماه نه تنها زمان، بلکه تخمه همه‌ی زندگان بود، درخت هم صورت زمان و کل هستی و خدایان بود. اشاره به فریب تعیین زمان کارزار اهورامزدا و اهریمن زرتشتی در بندهش! و چکیده آن روشني که می‌فریبد، خشمی را که چنین روشني را ایجاد کرده، از بین می‌برد