چاوی واشنتن - Voice of America

دوابەدوای شەڕەکانی لازقییە و شوێنەکانی تری سوریا، ترس و دڵەڕاوکێیەکی زۆر دروستبووە لەسەر ئەگەری هەڵگیرسانی شەڕێکی سەرتاسەری ناوخۆیی لە سوریای بەشەڕ وێرانبوودا. ئەمەریکا و وڵاتانی تری جیهانیش سەرکۆنەی ئەو شەڕانە دەکەن و داوای پاراستنی مافی کەمایەتییەکان دەکەن بە عەلەوییەکانیشەوە.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *پەیامی عەبدوڵا ئۆجەلان بۆ ئاشتی و چارەسەری کێشەی کورد لە تورکیادا. *وتاری سەرۆک دانۆڵد ترامپ لەبەردەم هەردوو خانەی کۆنگرێسی ئەمەریکادا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ * دابەشبوونەکانی ناو ئێران هەروادێ و زیاتر دەبن هەوڵەکانیش بۆ دەربازبوون لەو ئاڵۆزیانە بوونەتە ناکۆکی زیاتر لەناو ڕژێمی ئێراندا. * لە کۆنفرانسی ساڵانەی کۆنەپارێزانی ئەمەریکادا جەخت لە بەرەنگاربوونەوەی ڕەفتار و سیاسەتەکانی ئێران دەکرێت.

لەبەرنامەی چاوی واشنتنی ئەم هەفتەیە لە بەشی یەکەمدا ئیرینا سوکرمان، شیکەرەوەی ئاسایشی نیشتمانی و لەبەشی دووهەمیشدا، سیروان قچۆ لە دەنگی ئەمەریکا سەبارەت بە داهاتووی سوریای نوێ وەڵامی پرسیارەکانی بەڵێن ساڵح دەدەنەوە.

سەرۆک ترامپ ڕایگەیاندووە پلانەکەی بۆ ڕادەستکردنی کۆنترۆڵی غەززە بە ئەمەریکا کۆتایی بە شەڕی نێوان ئیسرائیل و حەماس دەهێنێت. هەروەها سیاسەتی ئەوپەڕی فشاری بۆ سەر ئێران گرتەوەبەر. کاریگەرییەکانی ئەم هەنگاوانە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا چین؟ وەڵامی ئەم پرسیارە لە چاوی واشنتنی ئەم هەفتەیە ببینن.

بەرنامەی ئەم هەفتەیەی چاوی واشنتۆن دوو بابەت لەخۆ دەگرێت. بەشی یەکەم پرسی ڕاگرتنی یارمەتییە دەرەکییەکانی ئەمەریکا و کاریگەرییەکانی بەسەر دامەزروە مرۆییەکان و لە بەشی دووهەمیشدا تیشک دەخریتە سەر مێژووی دەزگای ئەمەریکا بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی.

لە چاوی وواسنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *هێزی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە عێراقدا دوای ڕووداوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. *ناردنەوەی کۆچبەران لە ئەمەریکا و سیاسەتی یارمەتییەکانی ئەمەریکا بۆ وڵاتان.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *پرۆسەی ئاشتی لە تورکیادا و ئەگەرەکانی ئەو پرۆسەیە. *بڕیارەکانی سەرۆکایەتی بەڕێبەرایەتییەکەی سەرۆک دانۆڵد ترامپ.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ئیسرائیل پشتیوانی بۆ کورد لە سوریادا ڕادەگەیەنێت و تورکیاش هەڕەشە دەکات. *پرۆسەی پەسەندکردن و متمانەدان بە ئەندامانی کابینەی نوێی دانۆڵد ترامپ.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ڕۆڵی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پاش وەدەرنانی لە سوریادا. *هێورکردنەوەی سزاکان لەسەر سوریا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *کورد لە هاوکێشە نوێیەکانی سوریای پاش دەسەڵاتی بنەماڵەی ئەسەد. *جیمی کارتەر، ژیاننامەی سەرۆکایەتی و پاش سەرۆکایەتی ئەمەریکا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ئایندەی سوریا پاش کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی بنەماڵەی ئەسەد. *لە واشنتۆن، هەروادێ دەنگەکان بڵند دەبن بۆ داکۆکی لە مافەکانی و کورد و کەمایەتییەکان لە سوریای نوێدا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *کاریگەرییەکانی ڕووداو و ئاڵوگۆڕەکانی سوریا لەسەر عێراق. *کۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییەکەی سەرۆکی نوێی هەڵبژێردراوی ئەمەریکا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ڕوخاندنی فەرمانڕەوایەتی بنەماڵەی ئەسەد لە سوریادا. *پاراستنی مافی کەمایەتییەکان لە سوریای دوای ئەسەددا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *هێرشی جیهادی و تەکفیرییەکان لە سوریادا و ئەگەرەکانی گۆڕانی نەخشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. *بەڕێوبەرایەتی نوێی دانۆڵد ترامپ و گۆڕینی سیاسەتی دەرەوەیی.

لەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *بەڕێوبەرایەتی نوێی دانۆڵد ترامپ و سیاسەتەکانی لە هەمبەر عێراقدا. *ستراتیژیەتی ئەمەریکا بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژییەکانی دژ بە ژنان و کچان دەکرێن.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *نیگەرانی و دڵەڕاوکێی کۆماری ئیسلامی ئێران دوای سەرکەوتنی داۆڵد ترامپ لە هەڵبژاردنەکاندا. *ئاڵوگۆڕی دەسەڵات لە ئەمەریکادا پاش هەڵبژاردنەکەی 5ی مانگی 11ت سەرۆکایەتی ئەمەریکا.

جیاوازییەکی سەرەکی هەڵبژاردنەکەی 2020 و 2024ی سەرۆکایەتی ئەمەریکا، دەنگی ستانە یەکلاکەرەوەکان بوو. *نیوەی زیاتری دانیشتوانی شاری دێربۆن لە ستانی میشیگن، عەرەبی موسڵمانن و بە تێکڕا دەنگ بە دانۆڵد ترامپ درابوو.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا باس لە هەڵبژاردنی سەرۆکی نوێی ئەمەریکا دەکرێت لە پەیوەندی بە سیاسەتە ناوخۆیی و سیاسەتە دەرەوەییەکانیشەوە لە چوار ساڵی داهاتوودا.

گەڕێکی تری پرۆسەی ئاشتی لە تورکیادا، هەر زوو بووە سەردێڕی هەواڵ و دەیان شیکردنەوە و ڕاڤەکردنی بۆ کرا. زیاتر لە چل ساڵە شەڕێکی قورس لە نێوام تورکیا و پارتی کرێکارانی کوردستاندا هەیە و دەیان هەزار کەس لەم شەڕەدا کوژراون و بریندارن.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *هەڕەشەی تۆڵەکردنەوەی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ئیسرائیل. *ئامادەکارییە ئاسایشییەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا.

لە بەشی یەکەمی بەرنامەی ئەم هەفتەیەدا کوژرانی یەحیا سینوار و قۆناغێکی نوێی قەیرانە ناوچەییەکان بە بەشداری دکتۆر سولەیمان ئۆزرەن پسپۆڕی کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخرێتە بەر باس و لە بەشی دووهەمیشدا پرسی هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا باس دەکرێت.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *عێراق و ئەگەری بوونی بە بەشێک لە شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. *دەنگدانی نوێنەران لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکادا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ساڵێک بەسەر شەڕی غەززە و لێکەوتەکانیدا تێدەپەڕێت و تروسکاییەکیش بۆ ئاگربەستێکی کاتیش نابینرێت. *هێرس و ترامپ، جەخت لە سیاسەتەکانی خۆیان دەکەنەوە بۆ کۆچ و کۆچبەریی لە ئەمەریکادا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *کوژرانی حەسەن نەسروڵا و شییانی پەرەسەندنی زیاتری شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. *وتووێژی ڕاستەوخۆ و ڕووبەڕووی هەردوو کاندیدی کۆماریی و دیموکرات بۆ پۆستی جێگری سەرۆکی ئەمەریکا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *درێژە کێشانی شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هەڕەشەکانی ئێران و حزبوڵا. *دەنگدەرانی موسڵمان لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکادا.

*لەو ستانانەی یاسای پاراستنی کۆمەڵگەکان لە توندوتیژییەکانی چەک، تیایاندا جێبەجێکراوە ڕێژەی توندوتیژییەکان و تەنانەت ڕێژەی خۆکوشتنیش کەمتربوونەتەوە. *لەناو کۆمەڵگەی ئەمەریکاشدا دابەشبون هەیە لەسەر پرسی چەک. *لای دەنگدەرانی ئەمەریکا، بابەتی ئابوری فاکتەری یەکەمە لەم هەڵبژاردنەدا نەک بابەتی چەک.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *تورکیا و پەیوەندییەکانی لەگەڵ عێراقدا هاوکاتی بۆردومانکردنی هەرێمی کوردستان. *دۆسێی چەک یەکێکە لە بابەتە گرنگەکان لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا

هاوکاتی ئەوەی هەریەک لە میسر و قەتەر و ئەمەریکا پێکەوە هەوڵ دەدەن ئیسرائیل و حەماس بە ئاگربەستێک بگەیەنن، ڕەوشی مرۆیی لە کەرتی غەززە هەتا دێت بەرەو خراپتر دەچێت. قوتەیبە ئەلئدلبی، شارەزای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ناوەندی ئه‌تلانتیـک کۆنسڵ له‌ واشـنتۆن لەم بارەیەوە دەدوێت.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ *ساڵیادی هێرشەکانی 11ی سەپتێمبەر و ڕۆڵی ئیسلامی میانڕەو. *یەکەم وتووێژی ڕاستەوخۆ و ڕووبەڕووی نێوان کامڵا هێرس و دانۆڵد ترامپ.

*لەگەڵ هەوڵەکاندا بۆ ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئێران بەردەوامە لە سیاسەتە شەڕانگێزییەکانیدا. *کۆماریی و دیموکراتەکان نیگەرانیی خۆیان دەردەبڕن لەسەر بێگەردیی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا.

بەپێی ڕاپۆرتی دەزگا زانیارییەکانی ئەمەریکا، ئێران هەوڵ دەدات لە ڕێگەی جموجۆڵەکانی سەر ئنتەرنێت، لەوانە هاککردن و بڵاوکردنەوەی زانیاری نادروست دەستوەردان بکات لە هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکادا. پرۆفیسۆر دڵشاد عوسمان، شارەزای بواری ئنتەرنێت لە بەرنامەی چاوی واشنتن باس لەم بابەتە دەکات.

شەڕی نێوان ئیسرائیل و حەماس و لێکەوتەکانی بوونەتە یەکێک لە بابەتەکانی جێی پرسیار لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا. بۆ شرۆڤەکردنی ئەم بابەتە، میوانداری ئەم بەڕێزانە کرا: کارمەران کوردی، چالاکوانی کوردی لە ناشڤیلی ویلایەتی تێنسی. جەنگ ساکنج، لێکۆڵەر و شارەزای سیاسەتی ئیسرائیل.

لە پاش کوشتنی ئیسماعیل هەنییە و فوئاد شوکر، فەرماندەی حزبوڵڵا و هەروەها لێدوانێکی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، هەتا چەند بۆی هەیە ئەو لێدوانە و ڕووداوانە ببنە هۆی هەڵگیرساندنی شەڕێکی گەورەتر لە ناوچەکەدا؟ هۆکارەکان چی بوون وەهای لە کامڵا هێرس کرد لە نێو هەموو دیموکراتەکاندا تم واڵز وەک جێگری خۆی هەڵبژێرێت؟

هاوکاتی تێپەڕبوونی دە ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی و جینۆسایدی ئێزدییەکان بە دەستی داعش، ئەمەریکا جارێکی دیکە دووپاتی دەکاتەوە کە بەردەوام دەبێت لەسەر یارمەتیدانی ئێزدییەکان. هەردوو پارتی دیموکرات و کۆماری هەڵمەتەکانی هەڵبژاردن چڕتردەکەنەوە، بەو هیوایەی پشتیوانییەکی زیاتر بەدەستبهێنن.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت تاووتوێ دەکرێن؛ *هەوڵەکانی تورکیا بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ سوریادا. *دیموکراتەکان پاش کشانەوەی جۆو بایدن و دەستنیشانکردنی کامڵا هێرس وەک کاندید بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ * هۆکارەکانی سەرکەوتنی پزیشکیان لە ئێران و کارنامەی سیاسەتە دەرەوەییەکانی. * تەقەکردن لە دانۆڵد ترامپ بە نیازی کوشتن.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن: ئەگەری هەڵایسانی شەڕی نێوان ئیسرائیل و حزبوڵا. جۆو بایدن سەرۆکی ئەمەریکا دەڵێت لەم پێشبڕکێیەی هەڵبژاردندا دەمێنێتەوە.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران و ئەگەری سەرۆکایەتی ڕیفۆرمخوازەکان و کاردانەوەی دیموکراتەکانی ئەمەریکا لەسەر یەکەم وتووێژی ڕاستەوخۆی نێوان جۆو بایدن و دانۆڵد ترامپ.

* لێدوانەکانی باڵیۆزی کاندید کراو بۆ نوێنەرایەتی کردنی ئەمەریکا لە عێراق هێزەکانی سەر بە ئێران دەوروژێنێت. * ژمارەیەک ویلایەت لە ئەمەریکادا گرنگییەکی تایبەتیان هەیە لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمەریکادا.

* شیکەرەوە گەشبین نین لەوەی هەڵبژاردنەکەی ڕۆژی 28 ی ئەم مانگی شەشەی ئێران ئەگەری هیچ گۆڕانکارییەک بە دوای خۆیدا بێنێت. * کۆکردنەوەی دارایی یەکێکە لە پرۆسە گرنگەکانی هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکادا و سیاسەتەکانی کاندیدەکان هاندەرێکی سەرەکییە بۆ ئەوانەی پارە دەبەخشن.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت باس دەکرێن؛ تورکیا هەڕەشەی سەربازی دەکرد ئەگەر هەڵبژاردن لە باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریادا بکرێت و لەناو وڵاتەکەشدا قەیومەکان دادەنێت. بەشی دووهەمیش باس لە دیمانەیەکی تایبەتی دانۆڵد ترامپ دەکەین بەر لەوەی دادوەر سزاکانی سەری ڕابگەیەنێت.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا ئەم پرسانە دەخرێنە بەرباس؛ داوای عێراق لە ئەنجومەنی ئاسایشی یو ئێن بۆ کۆتاییهێنان بە کار و ئەرکەکانی یونامی لە وڵاتەکەدا و گوناهبارکردنی دانۆڵد ترامپ بە 34 تاوان و هەروەهاش دادگایی کردنی کوڕەکەی جۆو بایدن.

*ئەگەری کشانەوەی ئەمەریکا لە سوریا و نیگەرانیی لەسەر ڕەوشی کورد. *گرنگیی دەنگی ئەمەریکاییە ئافریکاییەکان لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکادا.

*ئێران دوای مردنی ئیبراهیم ڕەئیسی، دەکەوێتە ناو قەیرانی نوێی ناوخۆیی و دەرەوەییەوە. * لەگەڵ درێژکردنەوەی پرۆسەی دادگاییکردنی دانۆڵد ترامپ لە نیویۆرک، ئەم کاندیدەی کۆماریی گازەندە دەکات لەوەی تەگەرە لەبەردەم هەڵمەتەکانی هەڵبژاردنیدایە.

*دابەشبوون لە ئەمەریکادا لەسەر پشتیوانی لەشکریی بۆ ئیسرائیل. *دادگا چاوەڕوانی بڕیاری دەستەی سوێندخۆرانە لەسەر دۆسێیەکی دانۆڵد ترامپ.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو تەوەر باس دەکرێن؛ * لەوەتای قەیرانی حەماس ئیسرائیل دەستیپێکردووە تورکیا بەردەوام ناڕەزایی توندتی هەبووە لەوێشەوە تیر و توانجەکانی خۆی دەگرێتە وڵاتانی ڕۆژائاوا. *زیرەکیی دەستکرد، نیگەرانیی دروستکردووە بەتایبەتیش کاتێک باس دێتە سەر هەڵبژاردنەکان لە ئەمەریکا.

لە چاوی واشنتۆنی ئەم هەفتەیەدا دوو بابەت تاووتوێ دەکرێن؛ هەرچەند دەوترێت هێرشەکەی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل شکستخواردوو بوو، بەڵام نکوڵیش ناکرێت لەوەی هێشتا ڕژێمی ئێران مەترسییە بۆسەر ئاسایش و سەقامگیریی لە ناوچەکەدا. خوێندکاران لە زانکۆکانی ئەمەریکادا بەردەوامن لە خۆپیشاندانەکانیان دژی شەڕی غەززە.

* دوای 13 ساڵ، سەرۆکی تورکیا سەردانی عێراق دەکات و 12 کاتژمێرێک لە بەغدا و هەولێر بەسەردەبات و هێشتاش بەرەنجامەکانی ئەو سەردانە ڕون نین. * لە دادگای مانهاتن لە شاری نیویۆرک، دەستەی سوێندخۆران دانراوە بۆ دادگاییکردنی دانۆڵد ترامپ لەو داوا یاساییانەی لەسەری تۆمارکراون.