Akademia Podwodna

Czy każdy może nauczyć się śpiewać? Jak działa głos, oddech i technika śpiewu? W tym odcinku Akademii Podwodnej Agata Konador wyjaśnia, dlaczego śpiew nie jest wyłącznie kwestią talentu. Rozmowa dotyczy tego, jakie znaczenie mają oddech, postawa ciała i rozluźnienie oraz dlaczego wiele osób traci naturalną swobodę głosu już w dzieciństwie.

Czy neandertalczycy potrafili tworzyć muzykę? Skąd wzięły się pierwsze instrumenty i jakie dźwięki rozbrzmiewały w prehistorycznych jaskiniach? W tym odcinku podcastu rozmawiamy o paleoakustyce – fascynującej dziedzinie badającej początki muzyki, dźwięku i sztuki w czasach prehistorycznych. Gościem audycji jest prof. Karol Szymczak, który opowiada o najstarszych fletach świata, tajemniczym instrumencie z jaskini Divje Babe oraz roli muzyki w życiu neandertalczyków i pierwszych ludzi współczesnych.Dowiesz się, jak wyglądały najstarsze instrumenty muzyczne wykonane z kości mamuta i ptaków, dlaczego jaskinie mogły pełnić funkcję prehistorycznych świątyń oraz w jaki sposób muzyka mogła wpływać na rozwój kultury, rytuałów i tożsamości społecznej. To opowieść o narodzinach sztuki, dźwięku i ludzkiej wyobraźni sprzed dziesiątek tysięcy lat.

 Dr hab. Radosław Poleski opowiada o ewolucji teleskopów, ich wpływie na rozwój wiedzy o Układzie Słonecznym oraz przyszłości astronomii. W rozmowie porusza także temat misji teleskopów Hubble’a, Webba i nowego teleskopu Nancy Grace Roman, który ma zostać wyniesiony na orbitę do końca 2026 roku. 

Kościół kojarzy się z duszpasterstwem. Po co mu zatem prawo? Na to pytanie odpowiada między innymi ks. Marcin Wolczko.

W tym odcinku Akademii Podwodnej rozmawiamy o prawie kanonicznym nie jako o zbiorze suchych przepisów, lecz jako o systemie, który porządkuje życie Kościoła i ma służyć wiernym. Goście audycji wyjaśniają, czym właściwie jest prawo kanoniczne, skąd bierze się jego znaczenie i dlaczego dotyczy nie tylko duchownych, ale także świeckich.W rozmowach pojawiają się najważniejsze zagadnienia praktyczne: prawa wiernych w Kościele, rola świeckich, przygotowanie dorosłych do chrztu, znaczenie chrzestnych, a także procedury związane ze stwierdzeniem nieważności małżeństwa. Eksperci tłumaczą, czym różni się taki proces od rozwodu, jakie są najczęstsze przyczyny nieważności małżeństwa i jak wygląda postępowanie przed sądem kościelnym.To odcinek dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć, jak działa Kościół jako wspólnota i instytucja oraz w jaki sposób prawo kanoniczne chroni sumienie, sakramenty i prawa wierzących.Ta akademia podwodna została przygotowana we współpracy z Wydziałem Prawa Kanonicznego Uniwersytetem Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

W tym odcinku Akademii Podwodnej lekarz weterynarii Maciej Perzyna opowiada m.in. o ptakach wodnych, inteligencji krukowatych i zmianach zachodzących w naszej przyrodzie. To rozmowa o mitach, ciekawostkach i fascynujących mechanizmach natury.

Co dzieje się zimą w polskiej przyrodzie? Dlaczego dziki coraz częściej pojawiają się w miastach? I czy łowiectwo rzeczywiście może pomagać w ochronie przyrody? Gościem odcinka jest lekarz weterynarii Maciej Perzyna, który tłumaczy mechanizmy rządzące naturą i rozprawia się z popularnymi mitami o zwierzętach. 

Profesor Karol Szymczak z Katedry Epoki Kamienia Uniwersytetu Warszawskiego opowiada o zmianach klimatu na przestrzeni milionów lat i ich wpływie na człowieka. 

Fizyk teoretyczny profesor Jacek Pawełczyk z Uniwersytetu Warszawskiego opowiada o dążeniach naukowców do opracowania teorii wszystkiego. 

Profesor Karol Szymczak z katedry epoki kamienia UW opowiada o najnowszych wykopaliskach w Atapuerca, które dostarczają informacji o najstarszych mieszkańcach naszego kontynentu... nie tylko o ludziach. 

Sterowce zwykle kojarzą się z zeppelinami, wielkimi cygarami nad miastami i czarną legendą Hindenburga. Ta audycja pokazuje jednak, że historia „żeglugi powietrznej” jest dużo bogatsza – i że ma zaskakująco mocny, polski wątek. Gościem rozmowy był Miłosz Rusiecki, pasjonat lotnictwa, który z reporterską precyzją porządkuje początki historii sterowców, ich typy, złotą epokę lotów pasażerskich i wojenne zastosowanie. Druga część audycji otwiera zaś drzwi do niemal sensacyjnego odkrycia: Piotr Szutkiewicz – mieszkaniec białostockich Pietrasz i historyk amator – opowiada o monstrualnym carskim hangarze dla sterowców, którego ślady do dziś kryją się w lesie.1) Czym jest sterowiec i kto „wymyślił” sterowanie balonemJuż na starcie Miłosz Rusiecki rozbraja popularne uproszczenie: sterowiec to nie „balon z historią”, tylko balon, którym da się sterować. Jak tłumaczy, sterowiec to statek powietrzny „lżejszy od powietrza”, ale wyposażony w napęd i stery, dzięki czemu może lecieć nie tylko „z wiatrem”.„Sterowcem możemy nazywać każdy statek powietrzny, który lata na zasadzie wykorzystania gazu lżejszego od powietrza (…) ale taki, który ma własny napęd i możliwe jest sterowanie nim niezależne od kierunku wiatru.”To właśnie wątek napędu prowadzi do kluczowego przełomu: dopiero lżejsze silniki otworzyły drogę do sterowców w nowoczesnym sensie. Rusiecki przypomina pionierski lot Henriego Giffarda z 1852 roku i podaje liczby, które dziś brzmią skromnie, ale wtedy były „niesamowite”: 27,5 km trasy, 8 km/h prędkości i 1800 m wysokości.„Pierwszym był Francuz inżynier Henri Giffard, który we wrześniu 1852 roku wykonał pierwszy lot skonstruowanym przez siebie sterowcem (…) osiągając zawrotną prędkość 8 kilometrów na godzinę.”2) „Zeppeliny” a sterowce: trzy konstrukcje i legenda nazwiskaW rozmowie pada ważne rozróżnienie: nie każdy sterowiec to zeppelin, a zeppelin to – ściśle – określony typ i tradycja konstrukcyjna. Rusiecki opisuje trzy główne „gałęzie” sterowców:ciśnieniowe (powłoka trzyma kształt dzięki ciśnieniu gazu),półsztywne (z elementami konstrukcji podtrzymującej),sztywne/szkieletowe (ze sztywnym szkieletem i osobnymi zbiornikami gazu).„Sterowce (…) podzieliły się jakby na trzy takie gałęzie: sterowce ciśnieniowe (…) sterowce półsztywne (…) i wreszcie (…) sterowce sztywne, zwane też szkieletowymi.”W tym momencie na scenę wchodzi nazwisko, które stało się synonimem: Ferdynand hrabia von Zeppelin. Rusiecki podkreśla jednak, że „zeppelin” jako słowo potoczne działa jak „rower” od firmy Rover – uproszczenie, które zostało z nami, choć technicznie jest nieprecyzyjne.„Sterowce Zeppelina były pierwsze (…) ale to nie jest pierwszy przypadek, gdy nazwa firmy (…) stała się synonimem całego urządzenia.”3) Złota epoka: pasażerowie, poczta i rekordy, o których mało kto pamiętaJednym z ciekawszych fragmentów audycji jest przywołanie cywilnych sukcesów sterowców sprzed I wojny światowej. Rusiecki przypomina działalność DELAG i liczby, które robią wrażenie nawet dziś: 1588 lotów pasażerskich i ponad 34 tys. przewiezionych osób – bez ofiar śmiertelnych.„W latach 1910–1914 funkcjonowało Towarzystwo DELAG (…) wykonało aż 1588 lotów pasażerskich (…) przewiozły (…) ponad 34 tysiące pasażerów bez śmiertelnych wypadków.”Potem rozmowa przeskakuje do międzywojnia – wprost nazwanego „złotą epoką lotów pasażerskich”. Rusiecki przywołuje transatlantyckie wyczyny brytyjskiego R-34 i wielką kartę Niemców: LZ-127 Graf Zeppelin, podróż dookoła świata, przeloty nad Pacyfikiem, Arktykę i regularną służbę pasażersko-pocztową.„Pierwszy lot odbył w 1928 roku, a rok później odbył już podróż dookoła świata.”„W latach 1931–1937 wykonał 34 loty regularnych przewozów pasażerskich (…) pokonał Atlantyk 143 razy.”4) Hindenburg: katastrofa, która przykryła całą epokęAudycja nie ucieka od tematu, który w masowej pamięci przyćmiła resztę historii sterowców. Rusiecki pokazuje jednak proporcje: Hindenburg nie był „jedyną” katastrofą, ale stał się najbardziej znany, bo tragedię utrwaliła kamera i radio.„Dlaczego to było tak sławne (…) Ano dlatego, że zostało uwiecznione na filmie i w transmisji radiowej.”Pada też konkret: 6 maja 1937, Lakehurst, ofiary wśród pasażerów i załogi – a po tym wydarzeniu epoka wielkich sterowców pasażerskich zaczęła gasnąć.„Sterowiec zapalił się, spadł na ziemię (…) zginęło 13 pasażerów i 22 lotników.”5) Polska i sterowiec „Lech”: Toruń, szkolenia i koniec w 1928 rokuWątek polski pojawia się jako coś więcej niż ciekawostka. Rusiecki mówi wprost: II RP miała jeden sterowiec wojskowy, kupiony we Francji, przechowywany i montowany w Toruniu w poniemieckiej hali.„Był to tylko jeden sterowiec (…) zakupiony w 1921 roku (…) przechowywany w hali w Toruniu.”„Gdy pierwszy lot wykonano (…) w sierpniu 1922 roku nad okolicami Torunia.”Sterowiec „Lech” – niewielki, ciśnieniowy – służył głównie do lotów szkolnych i pokazowych, a jego eksploatację zakończono w 1928 roku. Audycja domyka też smutną pointą: w Polsce nie zachowały się hale sterowcowe.„Halę w Toruniu rozebrano w 1955 roku (…) w Polsce w tej chwili nie ma żadnego śladu po halach sterowcowych.”6) Pietrasze pod Białymstokiem: „monstrualny” hangar i śledztwo jednego człowiekaDruga część audycji zmienia tempo: wchodzimy w opowieść Piotra Szutkiewicza, która brzmi jak połączenie rodzinnej tajemnicy, terenowych poszukiwań i pracy archiwalnej. Szutkiewicz mówi, że przez lata nikt nie potrafił wyjaśnić, czym są potężne betonowe elementy w lesie. Przełomem okazały się mapy, rosyjskie opracowania i konsekwencja.„Nikt nie wiedział, nie znał przeznaczenia tych elementów betonowych (…) historia jest znakomicie udokumentowana w rosyjskich opracowaniach.”Szutkiewicz podaje też skalę hangaru budowanego w 1912/1913 jako frontową bazę carskich sterowców: 123 m długości, 53 m szerokości, 33 m wysokości – a fundamenty do dziś tkwią w ziemi.„Wybudowano (…) hangar dosyć monstrualnych rozmiarów (…) miał 123 metry długości, 53 metry szerokości, 33 metry wysokości.”Są też detale, które zostają w głowie: drewniana konstrukcja łączona metalowymi kształtkami, udział cyrkowego akrobaty przy montażu dźwigarów, „fotochromowe szyby”, wyciągarki, wrota otwierane przez kilka osób – i sterowce, które stąd wylatywały: Albatros, Astra oraz trzeci, napełniany gazem.„Budowało go 50 osób, a przy budowie wykorzystywano nawet akrobatę cyrkowego…”„Stosowano nowoczesne rozwiązania techniczne (…) olbrzymie wrota, które można było otworzyć (…) przy udziale dosłownie dwóch, trzech osób.”Szutkiewicz mówi też o wojennym użyciu: misjach zwiadowczych i epizodzie bombardowania stacji kolejowej w Ełku.„Te sterowce (…) głównie zwiadowcze, ale jeden z nich skutecznie zbombardował stację kolejową w Ełku…”7) Rekonstrukcja 3D i ścieżka historyczna: kiedy las zaczyna „mówić”Piotr Szutkiewicz podjął współpracy z Politechniką Białostocką i żmudnych pomiarach bez GPS. Efektem jest trójwymiarowy model hangaru i plany dalszych prac.„Powstał trójwymiarowy model tej konstrukcji (…) wyjaśniło się przeznaczenie poszczególnych elementów.”„Mierzyliśmy to wszystko stalową taśmą przez kilka miesięcy.”

Jakub Duszak rozmawia z doktorem Dariuszem Błaszczykiem z UW o ewolucji grodów, zaczynając od VI-VII wieku, kiedy istniały jedynie otwarte osady. Przedstawione są najnowsze odkrycia archeologiczne i metody badawcze, aktualizujące wiedzę na ten temat. W drugiej części programu, archeolog Antoni Smoliński opowiada o procesie wykopaliskowym i wyzwaniach jakie wiążą się z odkrywaniem artefaktów.