archiwum edukacji

Polska szkoła tkaniny dużo zawdzięcza polskiej wełnie. Surowa i gruba łatwo poddawała się wyobraźni artystek. Dawała gęstość i oryginalną fakturę, trudną do uzyskania z przemysłowej przędzy oraz pięknie przyjmowała naturalne barwniki. Nie było łatwo ją zdobyć przed laty, ale teraz chyba jeszcze trudniej. W końcu ilość owiec zmalała w Polsce prawie 20 krotnie. Kryzys nie dotyczy Polski, ale całego uprzemysłowionego świata.Jak to się stało, że zapomnieliśmy o wyjątkowych właściwościach wełny, a tę lokalną, często starych ras owiec, pozwalamy wyrzucać? Zachłysnęliśmy się nowoczesnością — łatwością użytkowania, miękkością i urodą sztucznych tkanin. Skusiły nas luksusowe, wcześniej niedostępne merynosy, kaszmiry, angory i alpaki, w związku z czym w całej Europie wełna z rodzimych ras owiec nie jest właściwie wykorzystywana. Wśród producentów panuje przekonanie o niskich walorach tego surowca, wypieranego przez wełnę z Australii i Nowej Zelandii, Ameryki Południowej czy Chin oraz włókna sztuczne. Kiedy runo lokalnych owiec jest wyrzucane, ograniczany jest wypas, maleje bioróżnorodność, a tradycyjne rasy owiec są zagrożone. Ludzie tracą źródła utrzymania, społeczności samowystarczalność, dostęp do żywego kulturowego dziedzictwa, wraz z nimi odporność na kryzysy i godność. Takie historie powtarzają się w każdym europejskim kraju, ale ja chciałabym opowiedzieć te, które mają dobre zakończenie… Ewa i Anna Gołębiowskie "Z szacunku do wełny" > czytaj cały tekstO drogach wyjścia, pasjonatach wełny, wełnianych innowacjach i o tym, jaką rolę odgrywa w tym design opowie Ewa Gołębiowska, współtwórczyni Zamku Cieszyn, wiceprezeska Stowarzyszenia Projektowego SPFP i wełniana aktywistka. Rok 2026 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Pasterstwa i Pasterzy. Z tej okazji zachęcamy do umilenia uczestniczenia w spotkaniu własnymi robótkami i pracami tekstylnymi.____________Prezentowana wypowiedź była połączona z prezentacją, co pozwoliło zobaczyć ludzi i ich pasje - projekty, produkty, programy i miejsca z całej Europy. Wersja audio gubi rownież informacje ujęte na slajdach, ale nie przeczytane. Pozostała żywa nie retuszowana rozmowa z powtórzeniami, zapomnieniami. W takiej sytuacji mogę jedynie serdecznie zaprosić do przeczytania artykułu. Ewa Gołębiowska

Although textile may seem like a ‘gentle’ medium traditionally associated with domestic crafts, it has enormous critical and subversive potential, especially when used consciously to comment on social, political or historical issues. Women's work, identified with the sphere of home, care and nurturing, is symbolically associated with crafts, most often needlework, quilting and weaving. In this context, we find both historical examples of subversive stitches, a collection of Chilean apilleras from Conflict Textiles, and the works of contemporary artists. The themes of human rights, ecology, social equality and feminism will be the basic topics for discussion on the strategy of creating socially engaged artistic textiles.     Oksana Briukhovetska is an artist, curator, art writer, graphic designer, and activist. She graduated from the National Academy of Visual Arts and Architecture in Kyiv. She is a cocreator and curator at the Visual Culture Research Center in Kyiv where, she focused on feminist attitudes in Ukrainian art. She explores social themes through the study of personal experience focusing on topics of memory, and social and gender trauma. In her work, she also addresses the issues of labor migration, motherhood and feminism, social activism through drawing, textile, installation and interventions in public spaces, and also theoretical texts and curatorial projects.  Conflict Textiles is home to a large collection of international textiles, exhibitions and associated events, all of which focus on elements of conflict and human rights abuses. Conflict Textiles is an ‘Associated Site’ of Conflict Archive at Ulster University, Northern Ireland. The collection consists of apilleras, Chilean textile collagues. Roberta Bacic human rights activist and researcher. Born in Chile and resident of Northern Ireland. Graduating philosophy and English teaching she focuses on researching fields linked with human rights, environmental destruction, and collective responses. Bacic is the founder of Conflict Textiles. Gillian Robinson is Professor Emeritus of Social Research and Research Director of ARK at Ulster University. Recently Gillian co-ordinated the Accounts of the Conflict project, a digital archive of personal accounts of the conflict in and about Northern Ireland. Her research interests include peace monitoring, social attitudes, gender roles, policy development in transition and research methodology including issues around researching violent societies and comparative methods.   The meeting was moderated by Jędrzej Zakrzewski, art historian. A graduate of the Academy of Fine Arts in Warsaw. Since 2023, he has been associated with Zachęta – National Gallery of Art. Previously, he collaborated with institutions and foundations on projects related to local craft and design history in the context of the political specificity of Eastern Europe. In his work, he focuses on the history of textiles in a social, emancipatory and identity context. 

Eleonora Plutyńska życie oddała dziedzinie sztuki wymagającej pokory i cierpliwości: tkaninie. Córka „króla polskiej nafty”, uczennica Olgi Boznańskiej, artystka, nauczycielka, społeczniczka.Dorastała w cieniu legendy ojca, pioniera galicyjskiego przemysłu naftowego, wybrała jednak własną drogę. Studiowała w Paryżu i w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, w słynnych pracowniach Czajkowskiego i Jastrzębowskiego, ale prawdziwe spełnienie odnalazła na wsiach Polesia i Podlasia. Tam współpracowała z lokalnymi tkaczkami, popularyzując dawne techniki i tajniki roślinnego barwienia. Jako współtwórczyni spółdzielni „Ład” i wykładowczyni Pracowni Tkactwa Ręcznego na warszawskiej ASP, wychowała całe pokolenia artystów – studiowały u niej między innymi Magdalena Abakanowicz, Jolanta Owidzka i Krystyna Wojtyna-Drouet. Jej własne tkaniny – takie jak Zwierza, Rycerze czy Trójkąty – zdobywały uznanie w kraju i za granicą.Została zapamiętana jako bezinteresowna, szlachetna i oddana sztuce, ujmowała prostotą i cichą mądrością. Choć życie Eleonory nie było pozbawione cierpienia – dotknęły ją wczesna śmierć ojca, dwie wojny światowe, wieloletnia rozłąka z mężem i zniszczenie międzywojennego dorobku – nie zatraciła wiary w sens pracy. Dzięki sile charakteru i poczuciu misji umiała zaczynać od nowa, za każdym razem.Magdalena Stopa – historyczka sztuki i dziennikarka, autorka książek o Warszawie i jej mieszkańcach, m.in. trzytomowego cyklu Ostańce. Kamienice warszawskie i ich mieszkańcy, Przed wojną i pałacem, Kapliczki warszawskie, Rzemieślnicy warszawscy oraz biografii: Jerzy Staniszkis. Architekt, a także książki Podwaliny. Drewniane domy Podlasia i ich mieszkańcy. Laureatka Nagrody Literackiej m.st. Warszawy (2011), dwukrotna laureatka Nagrody KLIO (2016, 2017), dwukrotna laureatka Nagrody im. Witolda Hulewicza (2013, 2019). Od 2015 roku mieszka na Podlasiu, w gminie Boćki, we wsi Dziecinne, gdzie założyła fundację Okolica.

Spotkanie z Martą Norenberg, autorką książki „Muzealny Jednorożec. Kurioza i osobliwości ze świata sztuki. Tom I”. Ta książka jest jak gabinet osobliwości szalonego zbieracza, który wypełniają zarówno cuda natury, jak i kultury. Od fantastycznych stworzeń, jak jednorożce i smoki, przez średniowieczne gobeliny, biżuterię z ludzkich włosów i polskie muzea, po małże, pająki oraz antyczne rzeźby, a to wszystko skąpane w purpurze i dekadencji końca XIX wieku. To historie o ludziach opowiedziane poprzez przedmioty, którymi się otaczali.Marta Norenberg – historyczka sztuki i złotniczka zafascynowana kuriozami oraz osobliwościami ze świata rzemiosła. Pod szyldem Sztuk Kilka od 2013 roku tworzy unikatową biżuterię ze srebra, a wraz z Muzealnym Jednorożcem tropi znaczenia ukryte w historycznych przedmiotach oraz dodaje lekkości eksponatom muzealnym.

Wydawnictwo Karakter oraz Zachęta zapraszają na spotkanie wokół jednej z najważniejszych książek feministycznych i antykapitalistycznych ostatnich dekad – „Kaliban i czarownica. Kobiety, ciało i akumulacja pierwotna” autorstwa Silvii Federici (w przekładzie Krzysztofa Króla). Książka, będąca intelektualnym klasykiem ruchów emancypacyjnych, zostanie omówiona podczas otwartej dyskusji z udziałem badaczy i praktyków myśli krytycznej.Rozmowę poprowadzi Sylwia Chutnik – pisarka, kulturoznawczyni, doktorka nauk humanistycznych i działaczka społeczna. Jej gośćmi będą:Katarzyna Czeczot – historyczka kultury, profesorka w Instytucie Badań Literackich PAN. Autorka książki „Ofelizm. Romantyczne zawłaszczenia, feministyczne interwencje” (2016), redaktorka tomów „Magnetyzm” (2016) i „Praktyki psychiatrii” (2018), współredaktorka (z Michałem Pospiszylem) tomu „Romantyczny antykapitalizm” (2018).Przemysław Wielgosz – dziennikarz, wydawca i kurator. Redaktor naczelny polskiej edycji „Le Monde diplomatique”. Jest m.in. autorem książek „Opium globalizacji” (2004), „Witajcie w cięższych czasach” (2020) oraz „Gra w rasy. Jak kapitalizm dzieli, by rządzić” (2021), nominowanej do Nagrody Literackiej „Nike” 2022. Był kuratorem cykli: „Ekonomie przyszłości” w Biennale Warszawa, „Ludowa Historia Polski” w Strefie WolnoSłowej oraz „Historie ludzi bez historii” w Teatrze Ósmego Dnia. Obecnie kuratoruje cykl „Przeobrażenia. Nienaturalna historia kryzysów środowiskowych” w Strefie WolnoSłowej i MSN.

Spotkanie autorskie z artystką Bettiną Bereś wokół książki Awangarda między kuchnią a łazienką. Maria Pinińska-Bereś i Jerzy Bereś.Spotkanie autorskie z Bettiną Bereś, artystką wizualną i autorką poruszającej i szczerej książki o swojej rodzinie – Marii Pinińskiej-Bereś i Jerzym Beresiu, jednej z najważniejszych par artystycznych w historii powojennej sztuki polskiej. Spotkanie poprowadzi Sonia Kisza – badaczka sztuki i autorka książki Histeria Sztuki.Publikacja Bettiny Bereś to coś więcej niż opowieść rodzinna – to intymna i jednocześnie wielogłosowa kronika życia artystycznego w PRL-u, widziana z bliska, „od kuchni”, oczami córki. To książka, która weryfikuje legendy, odsłania kulisy powstawania dzieł, pozwala poznać atmosferę, relacje i emocje towarzyszące twórczości Marii Pinińskiej-Bereś i Jerzego Beresia – a przy tym nie ucieka od tematów trudnych, niewygodnych, ludzkich.Bettina Bereś – artystka wizualna, malarka, hafciarka, ceramiczka, graficzka. Wraz z Martą Tarabułą założyła i prowadziła przez cztery lata jedną z pierwszych niekomercyjnych, prywatnych, niezależnych od władz PRL galerii, Galerię Zderzak. Współtworzyła galerię i stowarzyszenie Otwarta Pracownia. Aktywnie uczestniczy w życiu artystycznym, urządziła ponad czterdzieści wystaw indywidualnych. Uczestniczyła w wielu wystawach zbiorowych. Jest autorką dwóch realizacji efemerycznych w ramach Land Art Festiwalu w Bublu-Grannie nad Bugiem. W 2015 roku założyła „Wypożyczalnię Obrazów”, z której każdy może skorzystać, nie angażując środków finansowych.Sonia Kisza – historyczka sztuki i miłośniczka muzeów. Autorka publikacji Histeria sztuki i profilu @histeriasztuki na Instagramie, w ramach którego popularyzuje obcowanie z dziełami sztuki jako formę spędzania wolnego czasu, a przede wszystkim jako impuls do refleksji na temat kondycji świata.

Spotkanie z Martą Czyż – kuratorką wystawy Powtarzajcie za mną II, Yuriyem Bileyem i Antonem Vargą – artystami z Open Group, a także z Jankiem Berszem – odpowiedzialnym za projekt graficzny katalogu.Katalog ten to zbiorowy portret świadków wojny trwającej w Ukrainie, prezentowany w formie instalacji audiowizualnej. Teksty Marty Czyż i członków Open Group przybliżają genezę i ideę pracy w powiązaniu z całością praktyki artystycznej kolektywu. Ramy interpretacyjne i szerszy kontekst odbioru projektu nakreślają eseje badaczki współczesnej sztuki ukraińskiej, Svitlany Biedarievej, kuratorki i krytyczki specjalizującej się w filmie i fotografii Rashy Salti oraz poświęcony traumie szkic psychiatry i psychoterapeuty Cezarego Żechowskiego.Spotkanie poprowadzi Waldemar Tatarczuk

Migracje to jedno z najważniejszych wyzwań współczesnego świata. Z roku na rok coraz wyraźniej widzimy, że ruchy ludności nie są chwilowym zjawiskiem, lecz trwałym procesem, wynikającym z wielu złożonych przyczyn: politycznych, gospodarczych, środowiskowych i klimatycznych.Ale co tak naprawdę wiemy dziś o migracjach? Czy potrafimy odróżnić mity od faktów? Jak wygląda obecna sytuacja prawna osób migrujących? Jakie rozwiązania przyjmuje Polska w zakresie polityki migracyjnej i integracyjnej? Czy jako społeczeństwo jesteśmy przygotowani na wspólne życie w różnorodności?Na te pytania – i wiele innych – odpowie Patrycja Matusz, badaczka migracji, specjalistka w zakresie polityki migracyjnej, integracyjnej i wielokulturowości. Rozmowę poprowadzi dziennikarka Magdalena Rigamonti.Wydarzenie jest zaproszeniem do wspólnego zastanowienia się nad tym, jaką rolę chcemy odgrywać jako społeczność w obliczu globalnych procesów. Czy mamy odwagę rozmawiać o migracjach nie tylko w kontekście liczb, ale przede wszystkim losów i historii ludzi, którzy za każdą z tych statystyk stoją?prof. Patrycja Matusz – politolożka, specjalistka w zakresie migracji. Jej zainteresowania naukowe obejmują teorię migracji międzynarodowej i integracji imigrantów, zarządzanie migracjami, poziom lokalny w polityce migracyjnej, integrację imigrantów, edukację wielokulturową. Od 2006 roku zawodowo związana z Instytutem Studiów Międzynarodowych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Pełni funkcję pełnomocniczki ministra nauki do spraw europejskich i prezydencji Rzeczypospolitej Polskiej w Radzie UE, prorektorki Uniwersytetu Wrocławskiego ds. Projektów i Relacji Międzynarodowych.Współorganizatorem spotkania jest Instytut Narutowicza, w ramach wspólnego programu naszych instytucji „Narutowicz”Prowadzenie:Magdalena Rigamonti

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Monika Bobako, on her research on the genealogies of peripheral whiteness and the relationship between the history and memory of Nazi genocide and the history of Palestinians in Polish academia and in social life, on whether the concept of potential history may allow us alternative forms of engagement with past and present violence. -Monika Bobako philosopher and gender studies scholar from Adam Mickiewicz University in Poznań. Her research interest include questions of power dynamics in the post-colonial world, social inequality, peripherality, race and racism, including islamophobia and anti-semitism. She is the author of Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej [Islamophobia as a technology of power. A study in political anthropology] (2017) and Demokracja wobec różnicy. Multikulturalizm i feminizm w perspektywie polityki uznania [Democracy in the face of difference. Multiculturalism and feminism in the perspective of the politics of recognition] (2010). Currently she is involved in a research project entitled Genealogies of Peripheral Whiteness. Polish Identities in the Perspective of Racialisation Theory (National Centre for Science grant).-Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Andrea Průchová Hrůzová, on her involvement in the collective research on discourses of decolonization and racial (in)justice in the Central and Southeast Europe and the potential risks of academic and artistic activism.- Andrea Průchová Hrůzová is a researcher at the Institute for Contemporary History at the Czech Academy of Sciences and an associate professor of visual, cultural, and media sociology at the Department of Sociology at the Faculty of Social Sciences at the Charles University in Prague. She is a founder of the visual research platform Fresh Eye and works in the fields of historical and digital visual culture and memory studies. Her research work has been published in journals like the International Journal of Politics, Culture, and Society, Visual Studies, and European Journal of Cultural Studies and in international publishing houses. She has translated Berger’s Ways of Seeing, co-translated WJT Mitchell’s Picture Theory, Nicholas Mirzoeff’s How to See the World, and Jonas Mekas’ Scrapbook of the Sixties into Czech. She is the author of V zajetí obrazů. Vizuální politika 21. století [Caught by images. Visual politics of the 21st century] (2024), and editor of Public Narratives of Decolonization and Racial (In)Justice in Central and Southeast Europe. Colonies and Enemies, Riots and Patriots (forthcoming in 2025).- Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Anna Łazar, on curating in the post-soviet context, on the engagement with multiple perspectives and languages on imperialist history (and art history) of the region, as well as on the challenges of deconstructing histories through exhibitions.- Anna Łazar, curator of the international artistic cooperation program Free Word within the framework of Gdańsk City of Literature, member of the Women’s Archive team. Author of texts and translator. Editor of the book on art by Aleksandra Kubiak I Will Make a Heart (2022). Curator of contemporary art exhibitions Look at this moment as it vibrates (Arsenał Gallery in Białystok, 2024), Murder to Be Accepted (Berlin, 2022), In what a beautiful place we are (Muzeum Sztuki in Łódź, 2022). She has worked in public diplomacy at the Ministry of Foreign Affairs as deputy director and acting director at the Polish Institutes in Kyiv (2008–2014) and St. Petersburg (2015–2018) and as curator at the Museum of Art in Łódź (2021–2022). Member of the Polish section of AICA.- Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Aleksandra Szczepan and Robert Kusek (Potential History of ECE group members) on researching potential history of Central and Eastern Europe, the approaches practiced, the methodologies applied and the process of unlearning regional histories and identities.- Robert Kusek is Associate Professor at the Department of Comparative Studies in Literature and Culture, Faculty of Philology, as well as Head of Research Centre for Transnational Literary Studies at the Jagiellonian University in Krakow. His research interests include life writing genres, the contemporary novel in English, queer heritage, as well as a comparative and transnational approach to literary studies. He is the author of two monographs and several dozen articles published in books and academic journals. He was a researcher in a number of Polish and international projects – currently he is a principal investigator in the National Science Centre funded project entitled (Un)accidental Tourists: Polish Literature and Visual Culture in South Africa in the 20th and 21st Centuries.Aleksandra Szczepan, is a post-doctoral researcher in the project “Adjustment and Radicalization: Dynamics in Popular Culture(s) in Eastern Europe” at the University of Potsdam. She is a literary scholar, a co-founder of the Research Center for Memory Cultures at the Jagiellonian University in Kraków. She has also been engaged as a researcher and interviewer in oral history projects undertaken by the U.S. Holocaust Memorial Museum in Poland, Spain, and Kazakhstan. She has received scholarships from various institutions, including the USHMM, New York Public Library, Vienna Wiesenthal Institute for Holocaust Studies, the European Holocaust Research Infrastructure, and the Polish National Science Centre. She is currently working on a book on forms of solidarity in Polish culture from the 19th century until now.- Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Noor Abed, on approaching history as a permanent present tense, a collective and imaginative act that resists imposed scenarios of everyday lives and imprinted forms of togetherness.- Noor Abed is a Palestinian interdisciplinary artist and filmmaker. Her practice examines notions of choreography and the imaginary relationship of individuals, creating situations where social possibilities are both rehearsed and performed.- Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Post Brothers on researching the potential histories of Białystok and the practices and networks of anarchism in the region as well as on artistic and curatorial reconstructions.- Post Brothers is a critical enterprise that includes Matthew Post, an enthusiast, word processor, educator, and (co)dependent curator often engaged in artist-oriented projects or occupying the secondary information surrounding cultural production. From 2016–2019, Post Brothers was the curator at Kunstverein München, Germany, and from 2021–2023, they were an Associate Professor at the Royal Danish Academy of Fine Arts, Copenhagen. They have curated numerous exhibitions and projects across the world, and regularly publish essays in artist publications, exhibition catalogues, and art and cultural journals. They also participate in exhibitions with text-based and performative contributions, and lecture in art and educational contexts across Europe. Born in Los Angeles, they live in Kolonia Koplany, a small village near Białystok in eastern Poland. With Katarzyna Różniak-Szabelska, they co-curated the exhibition In the Beginning Was the Deed (Arsenał Gallery, Białystok, 2021), devoted to the potential histories of Białystok and the practices and networks of anarchism in the region.- Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.Basma al-Sharif on necessity of displacements and reversals in historical, political and artistic narratives, on the right to look at the landscape and countering the archival surveillant gaze. (presentation of the work on Ouroboros, 2017)Ana Teixiera Pinto on the White West project and on the necessity of facing fascism and imperial violence both in theory and in artistic, curatorial and social practice; on the need for a decolonial debate both in academia and in art institutions, as well as on the limits of repair.-Basma al-Sharif is a Palestinian artist/filmmaker whose work explores cyclical political histories and conflicts. In films and installations that move backward and forward in history, between place and non-place, she confronts the legacy of colonialism through satirical, immersive, and lyrical works.Ana Teixeira Pinto is a writer and cultural theorist based in Berlin. She is a guest professor at the Academy of Fine Arts Nuremberg (AdBK) and a theory tutor at the Dutch Art Institute. Her writings have appeared in publications such as Third Text, Afterall, e-flux journal, Manifesta Journal, and Texte zur Kunst. She is the editor of a book series On the Antipolitical published by Sternberg Press. Together with Kader Attia and Anselm Franke, she organized the conference and podcast series The White West: Whose Universal, which took place at HKW Berlin, and she was a member of the 2022 Berlin Biennial artistic team.-Curator of the programme: Katarzyna (Kasia) Bojarska, Assistant Professor in the Department of Cultural Studies of the SWPS University in Warsaw. Founder and head of Center for Comparative Research on Memory Cultures (CCRMC). Co-founder and editor of View. Theories and Practices of Visual Culture journal. Scholar of visual culture, contemporary art and memory cultures. Translated among others Michael Rothberg’s Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization (2016). Author of a book Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman [Events after the event: Białoszewski – Richter – Spiegelman] (2012). Editor and translator (among others) of Ernst van Alphen’s Criticism as Intervention: Art, Memory, Affect book (Polish edition 2019). Member of the Polish section of AICA.

.Weekend international symposium with participation of artists, curators and invited speakers who have been engaged for years in both theoretical and practical fields (artistic, curatorial, academic, activist) of potential history. They all have worked at the complex and creative intersections of topographies, methodologies, heritages, languages and politics. Drawing on this experience, they will share their research and engagement and will discuss possible scenarios of collaboration and solidarity, refusal and resistance to dominant narratives, affects and aesthetics in the face of violent forms of feeling and representation.curators: Maria Brewińska, Joanna Kordjak, Katarzyna Kołodziej-Podsiadło

Spotkanie wokół filmu Joanny Rajkowskiej i Roberta Snidermana, Ślepowrony, z kolekcji Fundacji Sztuki Polskiej ING.Ślepowrony to marionetkowy film zrealizowany wspólnie z amerykańskim pisarzem i performerem Robertem Yerachmielem Snidermanem. Bohaterowie filmu, Bogusia, Rela, Sara, Dzidek i jego mama, Zbyszek, Zelik, Rajka, Robert i Basia, związani są z osobistymi historiami autorów filmu. Są też inni protagoniści – sarna, borsuk, dzik, pies oraz ptaki – tytułowe ślepowrony. W filmie przeszłość miesza się z teraźniejszością – śledzimy wojenne losy ludzi, ucieczki przez bagna i tułaczkę, jesteśmy w bydgoskim bloku z lat 60., we wnętrzu amerykańskiej synagogi, we współczesnym Nowogrodzie, w lesie, na polanie. Plany filmowe ukazują sceny z życia rodzin splecionych wspólną opowieścią twórców filmu.Spotkanie istot ludzkich i nieludzkich oraz połączenie ich w narracji Ślepowronów posłużyło opowiedzeniu o równości wszystkich istot wobec śmierci. Filmowe postacie starają się przywrócić życie zwierzęcym ofiarom myśliwych, a gdy to się nie udaje, przygotowują je do pochówku tak, jak czynimy to z ciałem ludzkim – myją je, dezynfekują rany, czeszą i owijają w płótno. Pięknie sfilmowanym kameralnym scenom i subtelnym ruchom marionetek towarzyszy przejmująca muzyka, zmieniająca ten stworzony z pospolitych materiałów świat w misterium.Film dostępny jest na stronie artystki: https://www.rajkowska.com/night-herons/Joanna Rajkowska – artystka wizualna, performerka. Tworzy wideo, instalacje, rzeźby oraz realizuje działania w przestrzeni publicznej. Ukończyła malarstwo ścienne w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni Jerzego Nowosielskiego (dyplom 1993), wcześniej studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Często łączy sztukę z aktywizmem, poruszając ważne tematy takie jak pamięć, trauma i solidarność społeczna. Jej najbardziej znanym projektem są Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich (2002).Joanna Kordjak – historyczka sztuki i kuratorka w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Jej głównym obszarem badawczym jest sztuka polska XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu powojennego. Autorka lub współautorka licznych wystaw, takich jak Mapa: Migracje artystyczne i zimna wojna (2013), Zaraz po wojnie (2015), Przyszłość będzie inna: Wizje i praktyki modernizacji społecznej (2018), Zimna rewolucja. Społeczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej wobec socrealizmu, 1948–1959 (2021), Drugiej wiosny nie będzie… Dzieci i sztuka w XX i XXI wieku (2023) oraz redaktor towarzyszących im publikacji. dr Katarzyna Kasia – filozofka, publicystka. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej na Uniwersytecie w Princeton. Pracuje w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich. Autorka esejów i książek, tłumaczka tekstów włoskich filozofów. Członkini grupy eksperckiej Team Europe Direct i kolektywu artystycznego Kanał Polska. Współtwórczyni i prowadząca program Kwiatki polskie w TVP info. Współprowadzi czwartkowe poranki w Radiu Nowy Świat, współtworzy podcasty Poszukiwacze politycznego złota i Filozofia jest dla dziewczyn.

W tym nagraniu poruszane są trudne tematy, które mogą być dla niektórych słuchaczy niepokojące lub wywoływać silne emocje. Materiał przeznaczony jest wyłącznie dla osób pełnoletnich.Prosimy o świadome podejście do słuchanej treści i zadbanie o swoje samopoczucie podczas słuchania. Jeśli czujesz, że temat może Cię przytłoczyć, rozważ odsłuchanie w dogodnym dla Ciebie momencie lub skonsultuj się z zaufaną osobą w razie potrzeby wsparcia.Karolina Grzywnowicz jest artystką wizualną, której praktyka sytuuje się na przecięciu sztuki, badań naukowych i aktywizmu. Interesują ją rośliny postrzegane w kontekście politycznej i społecznej działalności człowieka, często o przemocowym charakterze. Krajobraz postrzega jako żywe archiwum, w którym zapisane są ślady przeszłych zdarzeń. W swojej pracy aktualnie skupia się na zapachu jako narzędziu mikrooporu i leczenia, a także bada sposoby wykorzystania zapachów w opowiadaniu historii. Interesują ją praktyki słabego oporu, codzienne czynności, pozornie niezauważalne gesty, które mają moc przeciwstawiania się opresji. Na wystawie Historie potencjalne możemy obejrzeć jej pracę Dark Green.prowadzenie spotkania:Krzysztof Pijarski - artysta posługującym się medium fotografii, historyk sztuki, tłumacz, wykładowca łódzkiej Filmówki. Obecnie przygotowuje pracę doktorską poświęconą Michaelowi Friedowi, modernizmowi i fotografii. W ramach działalności artystycznej przeważnie realizuje prace podejmujące problem losu i mocy obrazów w (po)nowoczesnym świecie. W roku 2010 nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się antologia tekstów Allana Sekuli w jego przekładzie. Jest także redaktorem tomu Archiwum jako projekt.

W tym nagraniu poruszane są trudne tematy, które mogą być dla niektórych słuchaczy niepokojące lub wywoływać silne emocje. Materiał przeznaczony jest wyłącznie dla osób pełnoletnich. Zawiera elementy wulgarnego języka.Prosimy o świadome podejście do słuchanej treści i zadbanie o swoje samopoczucie podczas słuchania. Jeśli czujesz, że temat może Cię przytłoczyć, rozważ odsłuchanie w dogodnym dla Ciebie momencie lub skonsultuj się z zaufaną osobą w razie potrzeby wsparcia.Obecnie mierzymy się z narastającym kryzysem humanitarnym, który coraz częściej staje się zjawiskiem o charakterze trwałym, a nie jedynie tymczasowym. Zgodnie z prognozami Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2025 roku aż 305 milionów osób na całym świecie będzie wymagało pomocy humanitarnej. Jednocześnie zauważalna jest eskalacja przemocy w kontekście migracji oraz brak adekwatnych mechanizmów wsparcia w sytuacjach kryzysowych. Podczas spotkania podjęta zostanie refleksja nad możliwością skutecznych działań w obliczu tak złożonych wyzwań. Czy organizacje pozarządowe (NGO) powinny samotnie ponosić odpowiedzialność za pomoc humanitarną? Jakie alternatywne scenariusze wsparcia możemy rozważyć, aby sprostać tej globalnej odpowiedzialności? W wydarzeniu wezmą udział wybitne postaci działające na rzecz praw człowieka, migracji i społeczeństwa obywatelskiego, które podzielą się swoimi doświadczeniami i wizjami możliwych rozwiązań.Anna Alboth – dziennikarka, obrończyni praw człowieka, global media officer w Minority Rights Group International. Inicjatorka działań w temacie migracji, od lokalnych przez globalne: Civil March For Aleppo, który poprowadziła, w 2018 roku został nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Działa w terenie, zajmuje się międzynarodowym rzecznictwem odnoszącym się do migracji i europejskich granic, w ostatnich latach głównie granicy polsko-białoruskiej; współzałożycielka Grupy Granica. Anna Dąbrowska – prezeska Stowarzyszenia Homo Faber, ekspertka w zakresie integracji migrantów i systemowych rozwiązań na poziomie lokalnym. Koordynatorka miejskiej polityki integracyjnej w Lublinie, współprzewodnicząca Konsorcjum Migracyjnego. Małgorzata Kołaczek – doktora nauk humanistycznych w zakresie polityki, ekspertka w problematyce etnicznej, migracyjnej i wizerunku mniejszości w mediach. Współzałożycielka Centrum Społeczności Romskiej w Warszawie i Fundacji w Stronę Dialogu. Tomáš Rafa – artysta wizualny, wykładowca w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, którego twórczość koncentruje się na badaniu granicy pomiędzy patriotyzmem a nacjonalizmem. W swoich pracach dokumentuje przejawy rasizmu i ksenofobii w Europie Środkowo-Wschodniej.Prowadzenie:Renata Kim – dziennikarka „Newsweeka”. Współpracowała z radiem RMF FM, Programem Trzecim Polskiego Radia, a także polską sekcją BBC, związana z tygodnikami opinii jak: „Przekrój” czy „Wprost”. Prowadziła swój autorski program Z kim dziś, który obecnie emitowany jest pod nazwą Onet Opinie. Podczas spotkania prezentowano fragment pracy Rafy „Transport z Medyki” (2025)Materiały wideo zostały zarejestrowane kilka dni po rozpoczęciu inwazji Rosji na Ukrainę. Treść krótkiego filmu pokazuje problemy na polsko-ukraińskiej granicy w roku 2022, gdzie w trakcie ewakuacji znajdowała się też duża grupa studentów zagranicznychDyskusja współorganizowana z Fundacją W Stronę DialoguWydarzenie towarzyszące wystawie Tomáš Rafa. Obywatele

Oryginalna diagnoza współczesności dokonana z perspektywy Afryki łączy elementy teorii krytycznej, myśli postkolonialnej i psychoanalizy.Tytułowy brutalizm to metafora naszej epoki, w której zachłanny kapitalizm w coraz bardziej bezwzględny sposób kruszy, rozszczepia i drenuje zarówno planetę, jak i ludzkie ciała. Paradoksalnie, technologie cyfrowe tylko pogłębiają politykę ekstrakcji, przyczyniając się do zagłady wszystkiego, co żywe. Umożliwiają też one uprawianie na niespotykaną dotąd skalę rasistowskiej polityki segregacji i sortowania ludzi, zmieniając ich w przemieszczające się ciała-granice i sprawiając, że nigdy nie będą mogli znaleźć się „u siebie”.W chwili, gdy prawicowi populiści straszą widmem „wielkiego zastąpienia” białej populacji niebiałą, dokonuje się rzeczywisty proces wymiany ludzi na cyfrowe awatary i inteligentne maszyny. Ciało staje się teraz bowiem wyłącznie narzędziem w osiąganiu chwilowej rozkoszy albo obiektem poddanym obróbce termopolityki. Cyfrowy neoliberalizm doprowadził do tego, że to, co nieświadome, przestało być przedmiotem represji i wybucha w paroksyzmach narcystycznego hedonizmu i maskulinizmu.Prawdziwym laboratorium tego rodzaju brutalistycznych praktyk przez wieki była i wciąż pozostaje Afryka, poddawana kolonialnej przemocy, ekstrakcji ciał, dóbr naturalnych i obiektów sztuki. I dlatego to właśnie w Afryce – w afrykańskiej myśli, historii i doświadczeniu – szuka Mbembe odpowiedzi na pytania, jak naprawić to, co zniszczone, jak wypracować nowe formy globalnego współistnienia.Katarzyna Bojarska – adiunktka w Katedrze Kultury Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Założycielka i kierowniczka Centrum Badań Porównawczych nad Kulturami Pamięci (CCRMC). Współzałożycielka i redaktorka www.pismowidok.org. Badaczka kultury wizualnej, sztuki współczesnej i kultur pamięci. Autorka książki „Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski - Richter - Spiegelman (Warszawa 2012). Członkini polskiej sekcji AICA.Mikołaj Ratajczak – filozof, historyk idei, tłumacz i redaktor, adiunkt w Zespole Filozofii Kultury IFiS PAN. Autor pierwszego w języku polskim i jednego z pierwszych na świecie monograficznych opracowań historii rozwoju współczesnej radykalnej filozofii politycznej we Włoszech („Forma życia i dobro wspólne”, Warszawa 2020). Znawca i tłumacz myśli Karola Marksa, od 2017 roku współprowadzi ogólnopolskie, otwarte seminarium „Czytanie Marksa”.Przemysław Wielgosz – dziennikarz, wydawca i kurator. Redaktor naczelny polskiej edycji „Le Monde diplomatique” oraz serii książkowych: Biblioteki „Le Monde diplomatique” i Biblioteki alternatyw ekonomicznych. W wydawnictwie RM jest redaktorem merytorycznym serii Ludowa historia Polski. Kurator cykli „Ekonomie przyszłości” w Biennale Warszawa, „Ludowa Historia Polski” i „Przeobrażenia” w Strefie WolnoSłowej oraz „Historie ludzi bez historii” w Teatrze Ósmego Dnia.

Spotkanie z osobami z kolektywu Archiwum Protestów Publicznych i Tomášem Rafą dotyczy dokumentowania protestów, zarówno wystąpień obywatelskich w obronie demokracji, jak i tych spod znaku „nowego nacjonalizmu”. Wraz z artystami i gościem – Łukaszem Zarembą oraz prowadzącą spotkanie Katarzyną Sagatowską zastanowimy się, gdzie przebiega granica między rejestracją dziennikarską i artystyczną, czym są i po co tworzymy archiwa protestów, jaką rolę w ich powstawaniu pełni internet, czy estetyzacja protestu to zarzut czy zaleta oraz jak z perspektywy czasu odbieramy zgromadzone dokumentacje.Archiwum Protestów Publicznych - kolektyw od 2016 roku zbiera wizualne ślady aktywizacji społecznej, oddolne inicjatywy sprzeciwu wobec decyzji politycznych, łamania zasad demokracji i praw człowieka. Archiwum jest zbiorem obrazów formułujących ostrzeżenie przed rosnącym populizmem i szeroko rozumianą dyskryminacją: ksenofobią, homofobią, mizoginią, a także katastrofą klimatyczną. Tworzący archiwum twórczynie i twórcy pragną przedłużyć żywotność obrazów, które związane są z konkretnymi wydarzeniami, a których trwanie kończy się wraz z publikacją na łamach prasy. A-P-P gromadzi fotografie w jednym, łatwo dostępnym zbiorze, który pozostaje dostępny dla badaczek_y, artystek_ów, aktywistek_ów. Ponadto korzystanie z zasobu archiwum będzie otwarte dla wszystkich użytkowników, którzy wyrażą chęć komunikowania wartości, z którymi identyfikują się jego autorki_rzy.Autorki_rzy: Michał Adamski, Marta Bogdańska, Karolina Gembara, Łukasz Głowala, Marcin Kruk, Agata Kubis, Michalina Kuczyńska, Adam Lach, Alicja Lesiak, Oleg Marusic, Rafał Milach, Joanna Musiał, Chris Niedenthal, Wojtek Radwański, Bartek Sadowski, Karolina Sobel, Paweł Starzec, Grzegorz Wełnicki, Dawid Zieliński Tomáš Rafa – pracuje na Wydziale Nowych Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej twórczości artystycznej zgłębia tematykę granicy pomiędzy patriotyzmem i nacjonalizmem. Poprzez fotografie i prace wideo opowiada o przejawach rasizmu i ksenofobii w Polsce, Czechach, na Węgrzech i Słowacji.Łukasz Zaremba – wykładowca w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, badacz kultury wizualnej, tłumacz; interesuje się konfliktami w sferze wizualnej; autor książki Obrazy wychodzą na ulice; obecnie realizuje projekt badawczy Kompleks kolonialny. Kultura wizualna i kolonializm bez kolonii w Polsce.Katarzyna Sagatowska – kuratorka, menadżerka kultury, autorka wydarzeń artystycznych. Absolwentka Instytutu Twórczej Fotografii na Uniwersytecie Śląskim w Opawie w Czechach i Wydziału Inżynierii Produkcji Politechniki Warszawskiej. Wykładowczyni w Szkole Filmowej w Łodzi, założycielka galerii i wydawnictwa Jednostka. Współautorka cyklu Wszyscy jesteśmy fotografami i współkuratorka archiwum Pawła Pierścińskiego.

The cultural symbolism of these plants for South Caucasian communities has been extensively analyzed in the works dedicated to Parajanov’s cinematic legacy, but depictions of the fruits in his films also offer avenues for examining the histories of extractivism in the region. In the lecture, Keto Gorgadze will discuss the colonial underpinnings of climate control in the Russian and Soviet context, the specificity of the project of tropicality in the South Caucasus, and the role of the atmosphere in shaping the extractive (sub)tropical landscapes.Keto Gorgadze is a researcher and writer of Georgian descent whose work is guided by decolonial and antiracist approaches and focused on the spatial policies of racialization, the history of colonial science, and its environmental legacies.

Centralnym punktem wykładu będzie próba spojrzenia na twórczość Magdaleny Abakanowicz (1930–2017) poprzez pryzmat jej tatarskich korzeni, kwestii do tej pory marginalizowanej. Wiedza ta pozwala we wczesnych pracach tekstylnych artystki z latach 60. XX wieku dostrzec ich strukturalne podobieństwo do tatarskiej architektury nomadycznej, a przez to odwołania do wędrownego stylu życia związanego z tradycjami pastoralnymi. Takie odczytanie jej twórczości może stać się ważnym przykładem próby „kreolizacji” polskiej historii sztuki poprzez zaproponowanie alternatywnego dla „formy narodowej” modelu.W ramach wykładu twórczość Abakanowicz zostanie umieszczona w szerszym kontekście Eurazji, diaspory tatarskiej i historii rosyjskiego imperializmu. Ważnym kontekstem będzie historia Tatarów Krymskich – zarówno w powiązaniu z powojennym ludobójstwem, jak i obecną aneksją półwyspu przez armię rosyjską. Przyjrzymy się, jaką rolę odegrali Tatarzy w koncepcji EURASII niemieckiego artysty Josepha Beuysa, jak również w pracach i performansach współczesnej tatarskiej artystki Nazilyii Nagimovej.Wspólnoty tatarskie zamieszkujące dzisiejsze pogranicze Polski, Białorusi i Litwy należą do najstarszych wspólnot muzułmanów sunnickich w Europie. Już od XV wieku ich historia była blisko związana z losami Rzeczypospolitej. Dziś ich obecność może stanowić ważny punkt wyjścia dla szerszej dyskusji na temat kluczowych zmian geopolitycznych zachodzących wskutek rosyjskiej aneksji Krymu, kryzysu uchodźczego na wschodniej granicy, a także odradzającej się pamięci związanej z sowieckim kolonializmem.Dorota Jagoda Michalska – historyczka sztuki, krytyczka i kuratorka. Ukończyła Uniwersytet Warszawski i Courtauld Institute of Art w Londynie. W 2023 obroniła doktorat na Uniwersytecie Oxfordzkim, poświęcony relacjom między polską sztuką nowoczesną a warunkami peryferyjnego kapitalizmu. Jej teksty ukazały się m.in. w e-flux, „Afterall”, „ArtMargins”, „Post.Moma”, a także w katalogach Biennale w Wenecji, Biennale w Pradze i wystaw w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Współredaktorka książki poświęconej sztuce i kolonialności w Europie Wschodniej, która ukaże się w wydawnictwie Routledge na początku 2025 roku.

What is the symbiotic collaboration between two artists who work as a duo and have been a couple in their private lives? What media shape their artistic language for expressing multiple themes? What is the source of the artists’ choreography: is it the potential of their bodies or the desire to express emotions through these poses? How do they combine private motifs with cultural references? And what cultural themes do they embody in subtle performances? Do and how do large-scale drawings linked to choreographed bodies fit into gay and queer culture? What models of masculinity do they represent against a background of tradition and rich cultural motifs? And what role do stones and masks play in all this?Meeting will be held in English with translation into Polish.Moderation: Marc Navarro, Maria Brewińska

Kim są dorosłe dzieci? Jak rozmawiać otwarcie i bez wstydu o zdrowiu psychicznym? W jaki sposób sztuka może pomóc w radzeniu sobie z kryzysami i traumą? Jak rozumieć mechanizmy współuzależnienia, nie obwiniać, dbać o siebie i bliskich? Jak sięgać po pomoc i skąd jej oczekiwać? Inspiracją są prace Karoliny Balcer i Michaliny Kacperak, ostatnio pokazywane na wystawie Auć w Galerii Jednostka, o życiu w rodzinie dotkniętej traumą – m.in. kryzysem bezdomności brata (Balcer) i chorobą alkoholową ojca (Kacperak), a także współuzależnieniem najbliższych. Zdobywanie, a także szerzenie świadomości o zdrowiu psychicznym i uzależnieniu jest istotną częścią praktyki artystycznej obu artystek. W rozmowie udział wezmą Anna Cyklińska i Cleo Ćwiek, artystki oraz autorki podcastu Można zwariować i założycielki poradni o tej samej nazwie. Dyskusję o relacjach między twórczością a problemami rodzinnymi, w kontekście zdrowia psychicznego poprowadzi Katarzyna Sagatowska

Ewa Kuryluk. Kangór z ołówkiem, pędzlem i nożyczkami autorstwa Anny Kowalskiej to pierwszy katalog systematycznie i możliwie kompletnie dokumentujący prace na papierze stworzone przez Ewę Kuryluk w latach 1959–1979. Powstał w ścisłej współpracy z artystką pragnącą, by nie była to pozycja wyłącznie dla specjalistów, ale książka dla wszystkich zainteresowanych sztuką drugiej połowy XX wieku. Katalog został podzielony na rozdziały porządkujące wczesną twórczość Kuryluk – od lat gimnazjalnych po końcówkę lat 70., kiedy postanowiła porzucić rysunek i malarstwo na rzecz instalacji. Bogato ilustrowana książka przedstawia niemal 900 prac artystki znajdujących się w zbiorach prywatnych i publicznych, z uwzględnieniem ich historii aukcyjnej, wystaw, na których były prezentowane, i odniesień bibliograficznych.

Zapraszamy na spotkanie z Agnieszką Taborską, historyczką sztuki, oraz Anną Arno, tłumaczką pionierskiej książki Whitney Chadwick Artystki i surrealizm. Publikacja ta to najbardziej wszechstronne omówienie życia, myśli i dzieł niezwykłych kobiet, które stały się ważną częścią ruchu surrealistycznego.Leonora Carrington, Leonor Fini, Frida Kahlo, Dorothea Tanning i wiele innych artystek to ikony tamtej epoki, a zarazem odważne dziewczyny, które nie pozwoliły się zamknąć w roli modelek i muz, lecz podążyły własną ścieżką, by poprzez surrealizm osiągnąć dojrzałość twórczą i „wyzwolenie ducha”. Historie ich życia i ich dokonania zostały tutaj przedstawione na tle burzliwych lat dwudziestych, trzydziestych i czterdziestych XX wieku, w cieniu wojny, która skazała surrealizm na wygnanie za ocean – do Nowego Jorku i Meksyku.Whitney Chadwick w trakcie prowadzenia swoich badań rozmawiała i korespondowała z większością bohaterek tej książki. Poza mnóstwem ilustracji włączyła do niej również liczne dokumenty, nigdy wcześniej niepublikowane, do tej pory nieznane szerszej publiczności, a nawet ekspertom w dziedzinie surrealizmu. Te przełomowe badania odmieniły krytyczno-artystyczne losy surrealistek i stały się podstawą do całkowitej rewizji ich historii, książka Chadwick zyskała zaś status klasycznego opracowania poświęconego artystkom surrealizmu.

W sierpniu 2024 roku sąd uznał winną Monikę Drożyńska uszkodzenia 58 pokrowców na zagłówki w pociągach spółki PKP Intercity Są Zakład Centralny w Warszawie. Czynu dokonała techniką haftu ręcznego na tkaninie haftując cytaty z poezji Tuwima i Białoszewskiego. Jeszcze przed ogłoszeniem wyroku działalność artystki w PKP budziła wiele emocji. Drożyńskiej zarzuca się "brak umiejętności, głupotę, wandalizm, chorobę psychiczną, szaleństwo". Hafty są określane jako "głupie, brzydkie, nieestetyczne". W komentarzach pisano: "Czteroletnie dziecko tak haftuje", "Panie z koła gospodyń wiejskich haftują lepiej i nie nazywają tego sztuką", "Sztuka to Bitwa pod Grunwaldem, a nie to". Życzy się jej łagru, kary chłosty, więzienia.Debata w Zachęcie będzie poświęcona wieloaspektowości hafciarskich interwencji w pociągach. Przyjrzyjmy się jej z punktu widzenia prawnego, filozoficznego oraz subwersywności gestu hafciarskiego.

„Who are exhibitions made for? Whose stories do they tell and who is not represented in them and feels out of place in an art gallery? What role should the institution play today and what needs should it respond to?’ - These were the questions posed by the curators of the Tears of Happiness exhibition. However, as critical commentary arose from the artists and theorists taking part in the performance programme, the questions began to multiply. The performers, as well as the audience, pointed to issues that seem problematic today: the way old age and illness are portrayed; the objectification of a loved one; the portrayal of people with dysfunctions as curiosities, flawed and out of sorts; approaches to the rights of non-humans, animals. A group of female artists, theorists, activists sent a letter requesting the burial of the animal remains from Katarzyna Kozyra's work The Pyramid of Animals. The Young British Artists, or YBA for short, employed similar artistic strategies in the 1990s. How were they influenced by the different economic and social conditions in the two countries: in Britain it was the crisis, triggered by the sudden deregulation of the financial markets in 1986, while in Poland it was the turbulent process of political transformation after 1989. Have discussions on the achievements of the YBA swept through in the UK? What impact did the institutionalisation and commercialisation of the works have on them? Which of their activities have changed the art landscape? And which ones would we prefer to forget?A discussion on the shadows and glories, inconsistencies and continuities of both formations will be led by representatives of the AICA, which is co-organising the event.

In Sarah Ensor’s essay “Spinster Ecology: Rachel Carson, Sarah Orne Jewett, and Nonreproductive Futurity” (2012), the avuncular figure of the spinster figures a model of “queer ecocritical practice” and a “model of care that allows distance, indirection, and aloofness to persist and that transforms the vexed concept of ‘enoughness’ from a chastening limitation to a quietly affirmative state.” This talk explores how models of care involving a critical (or queer ecocritical) distance can provide a different frame of thinking for art and design, based in the idea of life economies and a life drive. Examples range from the 1950s new town of Harlow in Essex to Jacques Tati’s influential film Mon Oncle. The figures of the body and the other appear in this talk in ways that complement Prinz Gholam’s creative practice. Tim Waterman is Professor of Landscape Theory and Inter-Programme Collaboration Director at the Bartlett School of Architecture, UCL. His research addresses imaginaries: moral, political, social, ecological, radical, and utopian. This forms the basis for explorations of power and democracy and their shaping of public space and public life; taste, manners, belief and ritual; and foodways in community and civic life and landscape. He is the author of The Landscape of Utopia: Writings on Everyday Life, Taste, Democracy, and Design and editor of Landscape Citizenships with Ed Wall and Jane Wolff, Landscape and Agency: Critical Essays with Ed Wall, and the Routledge Handbook of Landscape and Food with Joshua Zeunert.

The German Pavilion, designed by Ludwig Mies van der Rohe and Lilly Reich for the 1929 Barcelona World Exposition, has two pools. In one stands Georg Kolbe's sculpture Dawn. The other was long interpreted as a flat mirror of water - thus fitting perfectly with the perception of the pavilion as a composition of abstract, intersecting surfaces. However, it originally housed water plants, which were omitted during the building's reconstruction in the 1980s.In 2022, the CENTRALA group and curator Aleksandra Kędziorek, in collaboration with the Mies van der Rohe Foundation team and experts from the Tres Turons aquatic plant nursery, began the process of re-introducing water lilies to the pavilion. After two years, the biologically dead pool has turned into a living ecosystem, and birds, frogs and dragonflies have become regular visitors to the pavilion.During the meeting on the square in front of the Zachęta building, we will talk about the challenges of introducing nature into architectural icons - shifting from design thinking to process thinking and gradually giving up control. The discussion with invited guests will be preceded by a screening of film documentation. The panel will include Ivan Blasi, curator from the Mies van der Rohe Foundation in Barcelona, Malgorzata Kuciewicz and Simone De Iacobis from the CENTRALA group. The discussion will be moderated by project curator Aleksandra Kędziorek.Ivan Blasi was born in Barcelona in 1976 and studied Architecture at the Escola Superior d´Arquitectura de Barcelona (ETSAB) where he graduated in 2002. He co-founded the architecture studio 100to Arquitectura in 2003 and has been teacher at the Barcelona Architecture Centre since 2005, concentrating on 20th Century Architecture and Contemporary Architecture in Europe. He collaborated in several programmes of Docomomo Ibérico (2007-2010) and was Secretary General of Docomomo International between 2010 and 2015. He is the curator of programs and prizes at the Mies van der Rohe Foundation in Barcelona where he is in charge of the EU Mies van der Rohe Award and the interventions in the Barcelona Pavilion.

Estetyka niepełnosprawności Tobina Siebersa, badacza i aktywisty działającego na rzecz praw z niepełnosprawnościami, jest książką rewolucyjną. To pierwsza próba przedstawienia niepełnosprawności w sztuce współczesnej i kulturze wizualnej przeprowadzona z takim rozmachem. Odsłania kulisy pracy Marca Quinna i literackie światy Junot Díaz, zestawia Wenus z Milo i prace Andy’ego Warhola. Bada, w jaki sposób niepełnosprawność problematyzuje obowiązujące wyobrażenia o pięknie. Będzie ona punktem do rozmowy o relacjach sztuki i niepełnosprawności. Spróbujemy uchwycić proces, w którym niepełnosprawność staje się wartością estetyczną. Zastanowimy się nad rolami, jakie niepełnosprawne ciało i umysł odegrały w ewolucji współczesnej estetyki. Przyjrzymy się m.in. tak zwanej sztuce „zdegradowanej” i „zdyskwalifikowanym” ciałom, zadamy też pytanie o to, jakie związki z uciskiem osób z niepełnosprawnościami miała sztuka. W spotkaniu udział wezmą osoby związane ze sztukami wizualnymi, teatrem, studiami o niepełnosprawności: Ewelina Godlewska-Byliniak (Centrum Sztuki Włączającej), Tomasz Grabowski (artysta wizualny), Joanna Kordjak (Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki), Justyna Lipko-Konieczna (Centrum Sztuki Włączającej), Katarzyna Ojrzyńska (Uniwersytet Łódzki). Spotkanie poprowadzi Piotr Morawski (Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski). Książka Estetyka niepełnosprawności Tobina Siebersa to czwarta pozycja w serii Odzyskiwanie obecności według pomysłu Eweliny Godlewskiej- Byliniak i Justyny Lipko-Koniecznej, która wydawana jest przez Centrum Sztuki Włączającej w partnerstwie z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki. Tobin Siebers był profesorem kolegialnym im. V. L. Parringtona w zakresie języka angielskiego i literatury oraz sztuki i projektowania na Uniwersytecie Michigan. Autor wielu książek i publikacji, w których podejmował tematy związane z teorią niepełnosprawności w kontekście etycznym, estetycznym i politycznym. Laureat nagrody University of Michigan Press Book Award 2011.

Zapraszamy na spotkanie z Jackiem Malinowskim, na którym zostanie zaprezentowana publikacja Exposé. Jest ona dokumentacją projektu artysty pod tym samym tytułem, a jednocześnie jego kontynuacją. Zawiera teksty exposé premiera, komentarze poselskie, kadry z filmu, fotografie osób uczestniczących w projekcie oraz kulisy powstawania pracy. Książkę zamyka esej krytyka sztuki Stacha Szabłowskiego. Projekt Jacka Malinowskiego Exposé, zrealizowany w związku z wystawą Trzy plagi w Galerii Labirynt w Lublinie, rozpoczął się w 2019 roku. Na jego treść nie wpłynęły jednak nadchodzące plagi, jak pandemia COVID-19 czy inwazja Rosji na Ukrainę, ale wszystkie wcześniejsze kryzysy ekonomiczne, psychoza katastrofy klimatycznej i lęk przed końcem świata.Jacek Malinowski — rzeźbiarz, fotograf, autor wideo i instalacji. W latach 1987–1992 studiował na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (dyplom w pracowni Grzegorza Kowalskiego). Najbardziej znana jest jego twórczość filmowa wpisująca się w gatunek fake documentary (fałszywy dokument). Balansując w swoich pracach na granicy prawdy i fałszu, artysta porusza tematy zbliżające jego twórczość do sztuki krytycznej (niepełnosprawność, wyobcowanie ze społeczeństwa, kult ciała czy kult celebrytów). Podstawową jego strategią jest zaskakiwanie widza przez pokazywanie realnych problemów w wykreowanej w filmach rzeczywistości.

Sztuka aktywnie włącza się do debaty publicznej – jest jej nieodzowną częścią. Daje przy tym szanse na skonfrontowanie różnych wizji tego, jak rozumiemy przestrzenią publiczną. Oferuje także możliwość oddziałowania na wyobraźnie i wyobrażenia odbiorców – na poziomie indywidualnym i kolektywnym – oraz konstruowania scenariuszy potencjalnych przyszłości rozumianej za Timothy Mortonem – jako “rozciągnięta w czasie teraźniejszość”.W momencie, gdy ośrodki akademickie tracą potencjał społeczno- i kulturotwórczy na rzecz transformacji w wyizolowane quasi-korporacyjne przedsiębiorstwa, rola kulturotwórcza, edukacyjna i wiedzotwórcza przejmowana zostaje przez instytucje kultury. To tu więc – jeszcze silniej – ma szansę realizować się dziś spostrzeżona przez Barbarę Bolt performatywna siła sztuki – wywołująca zmiany w działaniach zarówno jednostek jak i społeczności.Taka właśnie, performatywna – to znaczy sprawcza – rola spełniać może się szczególnie w ramach produkcji i dystrybucji wiedzy: zarówno tej historycznej jak – co będzie przedmiotem rozmowy – konstruowanej wokół najbardziej bieżących, palących i dotykających nas bezpośrednio kwestii: od wielokryzysów, transformacje epoki antropocentu, przemian struktur społecznych, zmieniającej się roli nauki i komunikacji, po przyspieszenie technologiczne.Powyższej zaznaczone wątki podejmiemy z co najmniej dwóch perspektyw – przyjrzymy się tematowi produkcji i dystrybucji wiedzy oraz wizji przyszłości poprzez praktyki artystyczne, kuratorskie i instytucjonalne. Z drugiej strony – wspólnie pomyślimy nad nie dość (jeszcze) rozpoznanym potencjałami sztuki, która, jak wskazuje Joanna Erbel, jest w stanie zapoznać swoich odbiorców z holistycznymi doświadczeniami, których nie jesteśmy w stanie nazwać (nie istnieje dla nich bowiem jeszcze odpowiednia nomeklatura), ale jesteśmy w stanie poczuć.

Jednym z elementów zwrotu społecznego we współczesnej historii sztuki jest wysunięcie się na pierwszy plan zjawisk, które poszerzyły rozumienie, czym jest społecznie zaangażowana praktyka artystyczna. Działające pod kierunkiem Hanny Żuławskiej zespoły Zakładów Ceramiki Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (obecnie Akademii Sztuk Pięknych) w Gdańsku i powstałej po 1956 roku tzw. Grupy Kadyńskiej nie tylko wytwarzały nowoczesną plastykę użytkową, ale pozwalały zyskać niehierarchiczne i partycypacyjne doświadczenie.Wśród wykształconych przez Żuławską ceramików, należących też do Grupy Kadyńskiej, wymienić można m.in. Andrzeja Trzaskę, Edwarda Roguszczaka, Ryszarda Surajewskiego, Marię Fietkiewicz, Janinę i Stanisława Koniecznych, Marię i Zbigniewa Alkiewiczów, a także Henryka Lulę. Ceramicy ci wykonywali wspólnie wiele przedsięwzięć, a praktyka ta dała impuls do poszukiwań ciekawych, nowatorskich form. Pracownię w Kadynach tworzono razem, razem wystawiano, razem przeżywano sukcesy i porażki, jak ta, kiedy nie udało się nakłonić przemysłu do współpracy.Podczas wykładu zaprezentowana zostanie twórczość skupionego wokół Hanny Żuławskiej środowiska artystów, a także podejmowane przez nich inicjatywy, zarówno w dziedzinie ceramiki artystycznej, jak i dekoracji ceramicznych w architekturze.

Timothy Morton (1968) jest jednym z bardziej wpływowych współczesnych filozofów, wpisujących się w nurt myślenia o ekologii, polityce, literaturze, architekturze i muzyce. Zawiaduje katedrą filologii angielskiej Rita Shea Guffey na Uniwersytecie Rice. Współpracował z takimi artystami jak: Björk, Laurie Anderson, Olafur Eliasson, and Pharrell Williams. Jest autorem ponad 20 książek, m.in. Ecology Without Nature (2007), Hyperobjects: Philosophy and Ecology after the End of the World (2013), Being Ecological (2018).

Wystawa ceramiki w Zachęcie? Tak! Dla publiczności przyzwyczajonej do prezentacji malarstwa, rzeźby czy fotografii ekspozycja ceramiki artystycznej w galerii sztuki współczesnej może być zaskoczeniem. Jednak Zachęta, jak mało która instytucja wystawiennicza w Polsce, ma doskonałe tradycje w prezentacji obiektów ceramicznych. Po raz pierwszy ceramika została zaprezentowana tu w 1906 roku w ramach wystawy dzieł Stanisława Jagmina, uznawanego dziś za nestora ceramiki polskiej. Po ekspozycjach ceramiki w kolejnych dekadach przeprowadzi nas monografistka Stanisława Jagmina, dr Anna Wiszniewska.

The artist creates objects on the border of visual arts and speculative design. She critically analyzes the ethical and material value systems underlying our relationship with flora and fauna. Her primary material is seaweed, whose extraordinary possibilities she discovered as a construction material during a residency in Japan in 2007. Since then, she has been developing a technique for creating objects from marine plants, the use of which is innovative and ecological on many levels. The material is readily available, biodegradable, and its cultivation has detoxifying properties and contributes to the purification of seawater. The artist co-founded a group of international researchers and designers fascinated by this plant, forming the Department of Seaweed.

Wybitne i podziwiane, ale też nieodkryte i zapomniane. Artystki, których życiorysy i twórczość opowiadają historię polskiej sztuki na nowo.Dzieła kobiet – również w Polsce – stanowią zaledwie ułamek zbiorów najważniejszych muzeów, tymczasem, tak jak mężczyźni, zajmują się sztuką co najmniej od antyku. Jednak dostęp do edukacji artystycznej wywalczyły dopiero pod koniec XIX wieku. Ile talentów i dzieł zostało pominiętych!Sylwia Zientek odważyła się na eksperyment: odsunęła na chwilę mężczyzn, malarzy i rzeźbiarzy, żeby odkryć przed nami zaskakującą kobiecą linię w polskiej sztuce. Okazało się, że więcej w niej czułych obserwacji, emocji, życia niż martyrologii, patosu i sumiastych wąsów. „Tylko one” nie są próbą stworzenia nowego kanonu, ale opisem barwnych życiorysów twórczyń, ich wrażliwości i niebanalnego dorobku. Są przy tym książką pionierską: pisarka na nowo opowiada losy kobiecych „gwiazd” polskiej sztuki – Magdaleny Abakanowicz, Zofii Stryjeńskiej czy Aliny Szapocznikow, ale też przybliża sylwetki artystek nieznanych i niesłusznie zapomnianych: Anny Rajeckiej, Estery Karp, Zofii Piramowicz czy Zofii Szymanowskiej (jako malarki). Zawiera też nigdzie wcześnie nie pokazywane reprodukcje obrazów z prywatnych kolekcji.

Serdecznie zapraszamy na spotkanie z Sonią Kiszą, autorką która przywołuje znane i mniej znane obrazy i rzeźby, by pokazać je w świeżym, buntowniczym świetle. Przedziera się przez tomy starych podręczników, przez tysiące lat fałszywych przekonań, przez wieki propagandy i metry kurzu. Robi to, żeby dotrzeć do ukrytych znaczeń sztuki europejskiej. Sztuki związanej z kobietami, z zapomnianym światem naszych przodkiń. Histeria sztuki to drogowskaz, JAK CZYTAĆ OBRAZY, to zbiór świadectw kobiet, bogiń i herosek, które kultura skazała na tortury, a potem zgubiła znaczenie ich dorobku.

Projekt Wyparty kontekst ma za zadanie przekładać narzędzia pracy architekta i urbanisty do badania otaczającej nas wizualności. Zespół Archipolo bierze na warsztat przestrzeń graniczną, nieokreśloną – analizuje przestrzeń wyjazdu z miasta.W Archipolo zdajemy sobie sprawę, że architektura jest częścią kultury i wymaga dobrego zrozumienia kontekstu. Dlatego prowadzimy działania w dwóch obszarach: badamy i projektujemy. Do wspólnych projektów chętnie zapraszamy artystów, badaczy i inne ciekawe osoby zainteresowane polską budowlaną popkulturą.

W latach 70. socjolog Marcin Czerwiński pisał o przestrzeni ani miejskiej, ani wiejskiej, w której króluje "domek polski" z dobudówkami i szopami. Była to przestrzeń samoróbkowej zaradności, którą zamieszkiwali często drobni fachowcy. Dzisiaj ani w mieście, ani na wsi mieszka coraz więcej spośród nas. Miasto rozszerza się, a wieś traci rolniczy charakter. Kto może, ten ucieka przed wysokimi kosztami życia w mieście lub próbuje realizować marzenie o własnym domku - już nie samorobkowym domku polskim, a propozycji z katalogu. W środku zwykle jest czysto, przytulnie i "po swojemu", jednak te wyspy domowej atmosfery otacza przestrzeń coraz bardziej niczyja, prowizorki, niedokończone inwestycje. Krzysztof Klimek maluje dobrze znany mi z własnego życia świat dróg gruntowych wyasfaltowanych do połowy, obrzeży, po których można jeździć samochodem lub iść ubłocić psa. Wielu z nas dobrze zna takie miejsca, one są, lub może staną się środowiskiem życia, więc poświęćmy im nieco uwagi. 

W dyskursie na temat archiwów, kluczowym punktem odniesienia jest kanoniczny już esej Jacques'a Derridy, w którym skupiał się on na filozoficznych aspektach archiwum: jego roli w konstruowaniu historii i tożsamości oraz mechanizmach pracy pamięci. Podczas wystąpienia zostanie jednak przedstawiona inna propozycja podejścia do kwestii zdjęć w kolekcjach archiwalnych, bardziej skoncentrowana na losach realnych obiektów i praktycznych implikacjach wynikających ze specyfiki różnorodnych artefaktów, bazująca m.in. na obserwacjach Hito Steyerl. Idąc w ślad za niemiecką artystką poruszymy problem kapitału symbolicznego obiektów w zbiorach archiwalnych oraz zastanowimy się co definiuje różne sposoby cyrkulacji zdjęć w historii wystawiennictwa. Postawimy również pytanie o status, jaki w zbiorach mają zasoby pozbawione opracowania, deskryptywnego opisu i wymykające się identyfikacji. Dlaczego dzisiaj chętnie oglądamy zdjęcia z defektami, skażone grzybem i przemijające? A przede wszystkim: czy pośród źródłowej kolekcji można jedynie przebywać podczas kwerend, czy też zostały wypracowane strategie ich prezentacji szerszej publiczności, umożliwiające przekroczenie granicy oddzielającej archiwum od galerii? A może, jak chcą niektórzy teoretycy_czki, należy jednak skryć fotografie w archiwach jako wyraz oporu przeciwko fetyszyzacji widzialności?

Duże formy naczyniowe są znakiem rozpoznawczym Henryka Luli. Do wykonania skomplikowanych brył artysta używa form gipsowych. Gips wchłania zawartą w masie wilgoć. Podstawową bryłą, od której zaczyna pracę, jest kula. Artysta wykleja dwie półkule negatywowej formy plastyczną masę ceramiczną, które po utrwaleniu sklejane są ze sobą. Kolejny etap polega na doklejaniu rzeźbiarskich elementów w postaci piór lub ażurowej siatki wyciskanych w mniejszych foremkach. Praca nad tymi formami wymaga dużej ostrożności, ponieważ materiał jest bardzo kruchy. Po każdym etapie formowania obiekty są retuszowane i suszone. Po wstępnym utrwaleniu surówki, czyli wysuszonej masy, artysta przystępuje do pierwszego wypału na biskwit. Dopiero na tym etapie praca zyskuje trwałość.

Henryk Lula w swojej twórczości poświęca dużą wagę wyrazowi plastycznemu szkliwień. Artysta osiąga wyjątkowe efekty, stosując w opracowywanych przez siebie mieszankach związki metali ciężkich jak na przykład miedź. W połączeniu ze szkliwami miedziowymi Lula stosuję technikę wypału w atmosferze redukcyjnej, która polega na odcięciu dopływu powietrza. Dzięki tej technologii ceramiczne obiekty zyskują połyskliwe powierzchnie o barwie rudej, brązowej lub zielonej.

Ceramika utrwalona w czasie wypału zazwyczaj pokrywana jest warsztwą szkliw, która tworzy nieprzepuszcalną warstwę na naczyniu. Jej użycie nie jest jednak koniecznością. Henryk Lula opracował technologię pracy z barwną gliną wydobywaną w Kadynach koło Elbląga. Obiekty wykonane w tej technice wyróżniają się swoją wyjątkową teksturą. Po pierwszym wypale na biskwit artysta ręcznie szlifuje ściany naczyń, aby odsłonić ziarna i drobiny jasnego szamotu w masie ceramicznej. Dzięki temu formy zyskują również wyjątkowo gładką, lśniącą powierzchnię.

Ceramika Henryka Luli charakteryzuje się prostotą i oszczędnością form. Ascetyczne kształty urozmaicone zostają bogactwem szkliw. Najciekawsze efekty daje zestawienie geometrycznych form z polewami fakturalnymi. Obok zestawiania gładkich powierzchni z grubymi, mięsistymi polewam atrakcyjność tej techniki zdobienia wynika z pewnej nieprzewidywalności. Ostateczny efekt jest bowiem wynikiem reakcji zachodzących w trakcie wytapiania szkliw. Mimo nawet najlepszego rozpoznania technologii, artysta nie jest w stanie do końca przewidzieć w jaki sposób szkliwa mogą spłynąć po naczyniu.

Dla swoich ceramicznych prac Henryk Lula inspiracji szuka zarówno w świecie przyrody jak i nauki. Nie kopiuje istniejących form, ale interpretuje ich plastyczne walory takie jak rytmy czy napięcia. By możliwie najmocniej wydobyć i podkreślić czy to prostotę kształtów czy ich skomplikowane detale, artysta używa czarnej terakoty. Technikę tę opracował z wykorzystaniem gliny z Kadyn o dużej zawartości grubego szamotu. Po pierwszym wypale naczynia były szlifowane, żeby odsłonić zawarte w masie ziarna. Podczas kolejnego wypału w najwyższej temperaturze, glina redukowała się na kolor czarny. Przetarcie szklistym papierem na ostatnim etapie uwypukliło różnice natężenia barwy i dało wrażenie rozmigotania powierzchni.

Jedną z ulubionych technik szkliwienia stosowaną przez Henryka Lulę, jest wykańczanie  powierzchni naczyń srebrnym szkliwem redukcyjnym. Dla uzyskania takiego efektu w ceramice tradycyjnie stosowano roztwór azotanu srebra, ale lustrzany efekt, który był wynikiem takiego procesu nie satysfakcjonował artysty. Lula użył chlorku srebra, który dodał do składu szkliwa. W ten sposób uzyskiwał powierzchnie o dużej różnorodności charakteryzujące się przenikaniem plam srebra z innymi barwami.