Bunu Hiç Düşündün mü?

Umut, sıkça kullandığımız ama nereden baktığına göre çok farklı şeyler ifade eden bir kelime. Bazen birinin acısını yumuşatmak için "olur olur" demenin bir biçimi oluyor. Bazen de zor zamanlarda insanı gerçekten ayakta tutan bir güç.Bu bölümde umudun bu iki yüzüne bakıyoruz. Umut bir duygu mu, düşünce biçimi mi, yoksa eylem mi? Zor zamanlarda umut nasıl yetişir, hatta yetişmesinin imkânsız göründüğü yerlerde nasıl mümkün olabiliyor?

Hıdırellez yaklaşıyor. Bu bölümde hem geleneğin nereden geldiğini hem de ritüellerin neden hâlâ bizim için bir anlamı olduğunu konuştuk.Neden aynı şeyleri tekrar tekrar yapıyoruz? Ritüel ile alışkanlık arasındaki fark ne? Ve ritüele inanmak gerekiyor mu?

Bu bölümde Amerikalı sosyal psikolog Jonathan Haidt'in çok konuşulan kitabı "Kaygılı Nesil"i ele alıyoruz. Haidt'e göre 2010-2015 arası çocukluk büyük bir dönüşüm geçirdi. Bu bölümde Haidt'in söyleşilerinden yola çıkarak temel tezlerini aktarıyor, Türkiye bağlamında kendi yorumlarımı ekliyorum.

Son yıllarda dilimize pek çok popüler psikoloji terimi yerleşti. Peki, bu kelimeleri gerçekten birbirimizi anlamak için mi kullanıyoruz, yoksa farkında olmadan birbirimizi sadece birer "etiket" haline mi getiriyoruz?Aslında bu isimleri kullanmaya neden ihtiyaç duyduğumuzu ve bunun bize o an ne sağladığını da konuşmak lazım.Bu bölümde "normal" kavramının esnekliğini, ne zaman destek almanın faydalı olabileceğini ve bu etiketlerin aramızdaki iletişimi nasıl etkilediğini konuşuyoruz.

Bu bölümde pişmanlığın nasıl çalıştığını, neden bazen yaptıklarımıza değil de yapmadıklarımıza takıldığımızı ve geçmişteki halimizle nasıl daha adil bir ilişki kurabileceğimizi konuştuk.

Aynı dili konuşuyoruz ama aynı şeyi mi hissediyoruz? Wittgenstein’a göre hepimizin elinde kapalı bir kutu var ve içindekine 'böcek' diyoruz. Ama kimse kimsenin kutusunun içine bakamıyor.Eğer durum buysa, birbirimizin kutusunda ne olduğunu, o böceğin neye benzediğini nasıl anlayacağız? Sadece aynı kelimeleri kullanarak gerçekten anlaşmış mı oluyoruz, yoksa birbirimizin yanından geçip gidiyor muyuz?Bu bölümde kelimelerin bittiği yerde başlayan 'başka' anlaşma biçimlerini, bedensel rezonansı ve terapi odasındaki sessiz tanıklığı konuştuk.

Kendi hayatımızda her şey yolundayken bile, bazen üzerimize isimsiz bir yorgunluk çöker. Dünyada olup biten haksızlıkları, acıları ve o bitmeyen kaosu izlerken; içimizde bir yerlerde elinden bir şey gelmemenin verdiği o sızıyı hissederiz.Eğer siz de son zamanlarda 'dünya bu haldeyken ben nasıl normal kalabilirim?' diye soruyorsanız, yalnız değilsiniz. Bu bölümde, bu isimsiz ağırlığın literatürdeki adını, yani Weltschmerz (Dünya Ağrısı) kavramını konuşuyoruz. Duyarlılığımızı kaybetmeden ama bu acının altında da ezilmeden nasıl ayakta kalabiliriz? Bu huzursuzluk bir zayıflık mı, yoksa insan kalabilmenin bir bedeli mi? Gelin, sırtımızdaki bu görünmez yükü beraber anlamlandıralım.

Bu bölümde Masumiyet Müzesi üzerinden güç dengesini, romantikleştirilen kontrolü ve “ruh sağlığı politiktir” ifadesinin ne anlama geldiğini konuşuyoruz.

Bu bölümde Taoizm’in Wu Wei anlayışından Kasap Ding’in hikâyesine, akış teorisinden gündelik deneyimlerimize uzanıyoruz.Çaba ne zaman ustalığa, ne zaman kendini zorlamaya dönüşüyor; “zorlamadan yapma” fikri gerçekten ne anlama geliyor, birlikte bakıyoruz.

"Sevilmek için ne yapmalıyım?" "Doğru kişiyi nerede bulurum?"Özellikle bu hafta etrafımız bu soruların cevaplarıyla dolu. Ama sanki bir şeyi gözden kaçırıyoruz: Sevmek, başımıza gelen bir talih kuşu mu, yoksa bizzat bizim geliştirmemiz gereken bir yetenek mi?Bu bölümde Erich Fromm’un sevgiye dair bakış açısını ve bahsettiği o dört ana malzemeyi ele alıyoruz.

Bu bölümde, çay poşetiyle oynayan bir kediden yola çıkarak duramama halimizi konuşuyoruz.Mükemmeliyetçilik nereden geliyor?Neden hayatı bir başarı hikâyesine çevirmek zorundaymışız gibi hissediyoruz?John Gray’in hayatı bir proje gibi yaşama halimizle ilgili eleştirileri ve Japonların kusurlu olanın güzelliğini anlatan Wabi-Sabi anlayışı eşliğinde; hata yapmanın, eksik olmanın ve çatlaklarla yaşamanın ne anlama geldiğine bakıyoruz.

Bu bölümde, kırmızı örgüleri ve kendinden büyük botlarıyla hafızalarımızda yer eden birine, Pippi Uzunçorap’a misafir oluyoruz. Pippi; hayatı olduğu gibi değil de kendi içtenliğiyle yaşayan, ezber bozan bir çocuk...Bu bölümde Pippi’nin neden okula gitmeyi anlamsız bulduğunu, otoriteyle olan mesafesini ve kuralları sadece yıkmak için değil, neden orada olduklarını anlamak için nasıl sorguladığını konuşuyoruz.

Bazen içimiz çok karıştığında, dışarıda bir düzen kurmaya çalışırız. Peki içeride olup bitenler, dışarıdaki seçimlerimizi ve tepkilerimizi nasıl şekillendiriyor?Bu bölümde; iç dünya ile dış dünya arasındaki bu ilişkiye bakıyoruz. Kontrol ihtiyacının nereden doğduğunu, içsel gürültüyle baş etme yollarını ve Yayoi Kusama’nın sanatı üzerinden bu sürecin nasıl bir “adapte olma” hikâyesine dönüşebildiğini konuşuyoruz. Jung eşliğinde, bastırdığımız parçaların dış dünyada nasıl karşımıza çıktığını birlikte düşünüyoruz.

Bu bölümde duygularla nasıl temas kurduğumuzu inceliyoruz.Duyguları adlandırmanın sinir sistemi üzerindeki etkilerini, bedenin ihtiyaçlarıyla duygular arasındaki ilişkiyi ve duygularla savaşmadan kalmanın ne anlama geldiğini konuşuyoruz.

Büyümek, çoğu zaman her şeye bir "anlam" yüklemek zorunda kalmak demek. Yaptığımız her işin bir amacı, bir çıktısı, bir "faydası" olmalı sanıyoruz. Ama bazen bir ayı, sadece bal sevdiği için ağaca tırmanır. 🍯Bu bölümde; hesapsızlığın, sadece sevdiği için yapmanın ve o basit neşenin hayatımızdaki yerine dokunuyoruz. İçimizdeki kontrolcü Tavşan’ı biraz dinlendirip, Pooh’nun o "çabasız" bilgeliğine ve oyunun iyileştirici gücüne alan açıyoruz.Tanıların ve etiketlerin ötesinde, Yüz Hektar Ormanı’nda insan olmaya dair bir yolculuk. 🎈

Bu bölümde, Siyah Kuğu kavramı üzerinden belirsizlikle kurduğumuz ilişkiye bakıyoruz.Neden bazı şeyler olduktan sonra “zaten belliydi” deriz?Neden bilmediğimiz ihtimaller zihnimizi bu kadar meşgul eder?Belirsizliği çözmeye çalışmaktan ziyade, onunla kalabilme kapasitesini ve kontrol ihtiyacını birlikte düşünüyoruz.

Yılbaşı ağacını neden süslüyoruz?Neden bir ay boyunca evimizde misafir ediyoruz?Bu bölümde,Jung’un sembollerle ilgili yaklaşımından yola çıkarak yılbaşı ağacının neden bu kadar anlam yüklü olduğunu, yıl sonu ritüellerinin bizde neleri harekete geçirdiğin ele alıyoruz.

Bu bölümde, zorlandığımız dönemlerde kendimizi nasıl destekleyebileceğimizi konuşuyorum.Terapiye başlamak mümkün olmasa bile neleri değiştirebileceğimizi, küçük öz-düzenleme adımlarının neden bu kadar işe yaradığını ve kendimize yüklenmeden nasıl ilerleyebileceğimizi ele alıyoruz.Bölümün sonunda Doğan Cüceloğlu’nun “Var mısın, kendini keşfetmeye ve zorluklarla başa çıkmaya?” kitabından da kısaca söz ediyorum.“Fark ettim… peki şimdi ne yapacağım?” diyorsanız, bu bölüm sizin için olabilir

Vampir olmayı seçer miydiniz?Geri dönüşü olmayan, sizi tamamen başka biri yapacak bir deneyimi…Bu bölümde L.A. Paul’un “Vampir Problemi”nden yola çıkıyoruz ve büyük hayat kararlarının neden rasyonel şekilde verilemediğini konuşuyoruz. Kararsızlık, korku, merak, cesaret ve dönüşüm…Hepsine birlikte bakıyoruz.

Zihnimizde sürekli konuşan bir ses var.Bazen motive ediyor, bazen yoruyor, bazen de ne düşündüğümüzü ancak konuştukça fark ediyoruz.Bu bölümde, kendi kendimize konuşmanın neden ortaya çıktığını, çocukluktan bugüne nasıl şekillendiğini, duygularımızı nasıl düzenlediğini ve ilişkilerimize kadar uzanan etkilerini konuşuyoruz.Düşünmek ile konuşmak arasındaki o ince bağı birlikte anlamaya çalışıyoruz.Ve bölümün sonunda, zihnimizin bu “görünmez konuşmacısı”yla daha farkında bir ilişki kurmak için küçük bir alan açıyoruz.

Bu bölümde Frankenstein üzerinden “canavar” dediğimiz şeyin ne olduğuna bakıyoruz.Kötülüğün doğuştan mı geldiğini, yoksa yaşananların mı insanı dönüştürdüğünü konuşuyoruz.Yalnızlık, dışlanma, sorumluluk, travma, görünüş ve ötekileştirme… Hikayenin hem bireysel hem toplumsal olarak dokunan taraflarını ele alıyoruz.

Bu bölümde Nietzsche’nin ‘üstinsan’ kavramını ele alıyoruz.Dünyayı değil, kendini dönüştürmeye dair bir fikir bu. Anlamı dışarıda değil, kendi içinde kurabilen insana dair.Belki de insan olmanın bitmeyen yolculuğu tam da burada başlıyor.

Birine yaklaşmak isteriz ama çok yaklaştığımızda canımız yanar. Uzaklaştığımızda ise üşürüz.İlişkilerde bu dengeyi bulmak kolay değildir; çünkü hepimiz hem yakınlık isteriz hem de alan.Bu bölümde Schopenhauer’ın “kirpi ikilemi” hikâyesinden yola çıkarak, ilişkilerdeki sıcaklık ve mesafe arayışını konuşuyoruz.

Bazen düşünceler durmaz.Ne kadar yorgun olsanız da zihin hâlâ çalışıyordur.Bu bölümde “overthinking”i, yani aşırı düşünmeyi konuşuyoruz.Zihin neden durmaz, neden aynı cümleleri döndürür durur,ve onunla savaşmadan nasıl ilişki kurabiliriz?

Bu bölümde sahneye çıkıyoruz ama tiyatro sahnesine değil… psikodrama sahnesine.“Yaprak Dökümü” dizisinden yola çıkarak, ilişkilerde üstlendiğimiz rollerin ve tekrar eden duyguların izini sürüyoruz.Konuklarım Uzman Psikolog & Çift ve Aile Terapisti Beyza Köseoğlu ve Klinik Psikolog Ecem Uysal, psikodramada “ayna”, “rol değişimi” gibi kavramların ne anlama geldiğini ve sahnede neler yaşandığını paylaşıyorlar.Ayrıca, Kasım ayının ilk haftasında başlayacak “İlişkilerin Sahnesi” adlı psikodrama grubunun detaylarından da bahsediyoruz.Grup, 6 haftalık bir süreç olacak ve her Çarşamba akşamı 20.00–22.00 arasında, Kadıköy–Bostancı’daki Unita Danışmanlık’ta gerçekleşecek.Sahne hazır: bu kez kendi rolümüzü izliyoruz.🎟️ Katılım ve detaylı bilgi için konuklarımın Instagram hesaplarını açıklama kısmında bulabilirsiniz.@[email protected]

Ezel dizisini izlerken sadece bir intikam hikâyesi mi izledik, yoksa kendi kimliğini yitiren bir adamın öyküsünü mü?Bu bölümde, Ezel karakteri üzerinden intikamın psikolojik etkilerini konuşuyoruz.İntikam gerçekten rahatlatır mı? Yoksa geçmişe daha da bağlayan bir döngü mü yaratır?

Bu bölümde Viktor Frankl’ın toplama kampındaki deneyimlerinden yola çıkarak logoterapinin temel ilkelerini, varoluşsal boşluğu ve modern dünyada anlam arayışını konuşuyoruz. Mutluluk ve başarının neden doğrudan kovalanamayacağını, anlam bulunmadığında boşluğun nasıl farklı şekillerde hayatımıza sızdığını tartışıyoruz.

Affetmek çoğu zaman iyileşmenin tek yolu gibi anlatılır.  Peki gerçekten öyle mi? Bu bölümde affetmek, bırakmak ve affedilemeyecek olan üzerine düşündük.

Bu bölümde yaşlanma kavramı üzerine birlikte düşündük.Bazen yaşlı birini gördüğümüzde içimizde beliren o tuhaf hüzün nereden geliyor?Sadece o kişiye mi bakıyoruz, yoksa kendi geleceğimize mi?Ya da zamanın geçişine, kontrolün yavaşça elimizden kayışına mı?

Mutluluğu neden bu kadar çok istiyoruz?Ve neden ona yaklaştığımızda bile elimizden kayıp gidiyor gibi hissediyoruz?Bu bölümde, sürekli “daha fazlası”nın peşinden koşmanın bizden neler götürdüğünü konuşuyoruz.

Bu ilk bölümde, hepimizin hayatının bir noktasında kendine sorduğu o temel soruya odaklanıyoruz: Ben kimim?Kimliğimiz sabit midir, yoksa zamanla değişir mi?