De Gedachtestreep

Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza.Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn belangrijkste werken. Daarnaast is hij essayist. Hij schreef boeken over levenskunst, literatuur en depressie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Maarten Boudry over zijn boek 'Het verraad aan de verlichting' (Uitgeverij Prometheus, 2025).De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie om de wereld te blijven verbeteren door middel van wetenschap, technologie en de vrije uitwisseling van ideeën. Lange tijd werd dat geloof uitgedragen door 'progressieven' – het woord zegt het zelf: progressie is vooruitgang. Helaas hebben velen onder hen zich ondertussen afgekeerd van deze revolutionaire ideeënstorm die in West-Europa ontstond.De westerse moderniteit helpt de planeet om zeep, vinden progressieven. Het mondiale kapitalisme voedt uitbuiting en vergroot de ongelijkheid. Eindeloze groei op een eindige planeet is een waanbeeld. De Europese verlichting, de trots en vrucht van onze beschaving, was altijd een dekmantel voor culturele overheersing en kolonialisme.Hoe is het zo ver gekomen? In dit bevlogen betoog onderzoekt filosoof Maarten Boudry de wortels van het progressieve verraad aan de verlichting, van het postmodernisme tot de opkomst van de groene beweging. En hij toont ons meteen ook hoe we ons geloof in vooruitgang kunnen terugwinnen. Boudry breekt een lans voor een nieuwe vooruitgangsbeweging die streeft naar onbegrensde groei, overvloed, openheid en technologische innovatie.Maarten Boudry (1984) is schrijver, wetenschapsfilosoof en was de eerste houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent. Hij publiceerde onder meer de bestsellers 'Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat' (2019) en 'Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden)' (2021).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.Dit gesprek werd opgenomen op 16 september 2025.

Johan Braeckman spreekt met Johan de Boose over zijn boek 'Joegoslavië' (De Bezige Bij, 2025).Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige geschiedenis: van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied.In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalige Joegoslavië, op zoek naar wat dit land ooit was – en waarom het uiteenviel. Hij leerde de talen, sprak met mensen uit alle hoeken van het gebied en ontrafelt een land dat tegelijk uniek en universeel was. Joegoslavië werd een gebroken spiegel van Europa. En nu, in een Europa dat steeds meer op een duizendsprong begint te lijken, wordt het Joegoslavische verhaal opnieuw actueel. In 'Joegoslavië' ontvouwt zich een grootse geschiedenis in de vorm van een persoonlijke kroniek over idealen, conflicten en de fragiele kunst van het samenleven.Johan de Boose (1962) is doctor in de slavistiek en verwoed Oost-Europareiziger. Hij werkte voor theater, televisie en radio. Voor 'De grensganger' (2006) kreeg hij de Henriette Roland Holstprijs en voor 'De poppenspeler en de duivelin' (2009) de Cultuurprijs van de Provincie Oost-Vlaanderen. Zijn dichtbundel 'Geheimen van Grzimek' (2010) werd genomineerd voor de Herman De Coninckprijs. In het voorjaar van 2011 verscheen zijn roman 'Bloedgetuigen'. Voor dit imposante werk ontving De Boose de Halewijnprijs. In 2013 en 2014 verschenen respectievelijk de romans 'Gaius' en 'Jevgeni', die samen met de alom geprezen roman 'Het vloethout' (2018, shortlist Libris Literatuurprijs) een drieluik vormen.In 2020 verscheen 'Dondersteen', een ontroerende roman van een zoon over zijn vader; een boek over eenzaamheid en verwantschap.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Dirk Leyman over zijn boek 'Passage Parijs' (Pelckmans, 2025).'Passage Parijs' doet het hart van elke Parijsminnaar sneller slaan. In dertig uitbundige verhalen vangt Dirk Leyman de atmosfeer van een eeuwig verlokkelijke Lichtstad. 'Ik hoef maar met mijn hak op bepaalde gevoelige plekken van Parijs te trappen of de herinneringen branden los als een vonkenregen', zo schreef Nobelprijswinnaar Patrick Modiano ooit. En dat is precies wat in 'Passage Parijs' gebeurt. Leyman wekt talloze literaire locaties tot leven en ontfutselt ze hun geheimen. Hij neemt je op sleeptouw door het Parijs van vermaarde Franse en internationale schrijvers, filosofen en cultauteurs. Van Charles Baudelaire tot Michel Houellebecq, van Françoise Sagan tot Georges Perec, van de surrealisten tot Colette en James Baldwin.Hoe eenzaam was de jonge Paul Auster in het Parijs van de jaren zeventig? In welk luxehotel werkte George Orwell als bordenwasser? En hoeveel weerstand ontmoette Marguerite Yourcenar als eerste vrouw in de Académie française? Leymans eigenzinnige parcours voert ons door een dag en nacht zinderende stad waar op elke straathoek, avenue en boulevard markante schrijvershistories voor het grijpen liggen. Hij laat de sensaties van vooral het 20ste-eeuwse literaire Parijs uit iedere pagina opkringelen. Het ruim geïllustreerde 'Passage Parijs' serveert met diepgaande, meanderende essays, abecedariums en uitgekiende adresgidsen een ware literaire promenade door de Ville Lumière, in het spoor van de grootste auteurs.Een onmisbaar boek voor elke Parijsliefhebber.Dirk Leyman is literair journalist, interviewer en essayist. Hij werkt al vijfentwintig jaar voor de krant De Morgen en brengt er auteursinterviews, reportages en recensies. Hij schrijft voor talloze andere publicaties, in hoofdzaak over Nederlandse en Franse literatuur, reisliteratuur en de boekenwereld. Daarnaast publiceert hij over fotografie en expo's. Zijn stukken verschijnen ook geregeld in Het Parool.Leyman stelde twee literaire stedenboeken samen: 'Gent, de dubbelzinnige' (2000, met Marco Daane) en 'Nice, muze van azuur' (2004). In 2015 verscheen het uitstekend onthaalde 'Lezen, een gebruiksaanwijzing: De wereldliteratuur in vijftig personages', met tekeningen van Brecht Evens. In 2016 publiceerde hij 'Europe Express', een tijdreis langs de toeristische Europese hotspots van weleer.Leyman zetelt regelmatig in boekenjury's en treedt op als host bij publieksinterviews. Hij was de stuwende kracht achter de gelauwerde boekenblog De papieren man, die nu verder leeft op sociale media. De auteur studeerde politicologie, literatuur- en theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent en woont momenteel in Antwerpen. Hij gaat zo vaak mogelijk naar Parijs.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Bert Govaerts over zijn boek 'De man die uit de lucht viel' (Standaard Uitgeverij, 2025).Op 31 maart 1994 overleed in een Spaans ziekenhuis Léon Degrelle. Een halve eeuw eerder was de collaborateur met een Duits vliegtuig onzacht geland op het strand van San Sebastián. Een Belgische krijgsraad had hem ter dood veroordeeld, maar dictator Franco hield hem een hand boven het hoofd en Degrelle werd nooit uitgeleverd.Vanuit zijn 'ballingsoord' slaagde hij erin zichzelf en andere verliezers van de Tweede Wereldoorlog een extra politiek leven te schenken. Dankzij zijn boeken en interviews werd 'de Führer van Bouillon' een levend icoon van het neonazisme.In 'De man die uit de lucht viel' reconstrueert Bert Govaerts, onder andere aan de hand van Spaanse en Belgische diplomatieke archiefstukken, het listige spel dat Degrelle daarbij speelde met journalisten en politici.Bert Govaerts (1952) maakte jarenlang historische documentaires voor de VRT en schreef veelgeprezen biografieën van o.a. politicus Albert De Vleeschauwer en de schrijvers Ernest Claes en Marnix Gijsen. In februari 2024, kwam 'Erfgoed op de vlucht' uit.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Ton Vink over David Hume.

Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. Arendt kiest voor vrienden die zelf nadenken, die geen meelopers zijn.Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken zonder hiërarchie. Wat vrienden gemeen hebben, is de wereld tussen hen in. Die wereld doet er voor hen toe. Dat noemt Arendt amor mundi, de liefde voor de wereld.De dingen en gebeurtenissen worden pas menselijk wanneer we ze kunnen delen met vrienden. En zo verrijkt onze omgang met vrienden ook de praktijk van het democratische proces.In 'Het geluk van nabijheid' onderzoekt Lieve Goorden de nauwe verbintenis van vriendschap en democratie in Arendts denken en doen.Lieve Goorden promoveerde in de politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Ze raakte gefascineerd door het publieke debat over de nieuwste technologieën en zette daarover onderzoek op voor organisaties zoals het Studiecentrum Technologie en Beleid (TNO, Delft) en de Universiteit Antwerpen.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de vernederlandste Rijksuniversiteit Gent, socialistisch senator, kunsthistoricus, letterkundige en schrijver.Van de Duitsers krijgt hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het verbod om nog enige openbare functie uit te oefenen. In dit boek, dat gebruikmaakt van dagboeken en andere egodocumenten, zien we Vermeylen geïsoleerd verder werken aan een roman. Zijn netwerk van vrienden en kennissen onderhoudt hij via bezoeken aan concerten en tentoonstellingen, en via wandelingen in het Brusselse. Hij helpt Joodse vluchtelingen, zorgt voor zijn familie, wijst consequent elke samenwerking met de nazi's af, maar blijft wel trouw aan vrienden en leerlingen die te ver gaan in hun bewondering voor Duitsland.'Stil verzet' biedt bovenal een authentieke en tegelijk ontroerende inkijk in het dagelijks leven en overleven van een intellectueel in oorlogstijd.Hans Vandevoorde is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en schrijft over moderne Nederlandse literatuur en cultuur. Voor zijn studie over Karel van de Woestijne werd hij onderscheiden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië, de moeilijkheden rond het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie, of oorlogen in Syrië en Jemen: het Midden-Oosten komt bijna dagelijks in het nieuws. De situatie in de regio lijkt dag in, dag uit complexer te worden. Waarom licht niemand eens toe hoe de vork in de steel zit?Dat is precies wat Koert Debeuf in dit boek doet. Bondig en toegankelijk legt hij uit wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen.Koert Debeuf is professor internationale politiek en Midden-Oosten aan de Vrije Universiteit Brussel en Research Fellow aan de Universiteit van Oxford. Hij woonde in Caïro van 2011 tot 2016 en bezocht het Midden-Oosten intensief. Eerder publiceerde hij 'Koorddansers van de macht' (2009) en 'Waarom dit niet de laatste oorlog is' (2022).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025).Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het abortuscentrum binnen. Ik werkte er als abortusarts, in de illegaliteit, want zwangerschapsafbreking was toen in België nog verboden. Er stonden zware straffen op.Zo begint het hallucinante verhaal van dokter Rein Bellens. De huiszoeking leidt tot urenlange ondervragingen en mondt uit in het monsterproces van Gent. Met zestig (!) beklaagden verschijnen ze voor de rechtbank: dokters, psychologen en verpleegkundigen, maar ook vrouwen die een abortusingreep hebben gekregen, en zelfs hun partners. Vrijspraak? Veroordeling? De procedure sleept jaren aan.De verdachten laten zich door het gerecht niet intimideren. Proces of geen proces, het abortuscentrum dat na de huiszoeking gesloten was, moet en zal heropenen. Meer nog, de beklaagden gaan in de tegenaanval. Ze eisen een abortuswet en voeren met allerlei acties druk uit op politici. Uiteindelijk keurt het parlement de wet goed, maar koning Boudewijn weigert ze te ondertekenen. Tussen de vorst en de topministers ontstaat een nooit geziene machtsstrijd. Niet alleen deze 'minikoningskwestie', maar het hele boek leest als een onvervalste thriller.Rein Bellens begon haar carrière als huisdokter in Gent. Toen zij in haar huisartsenpraktijk geconfronteerd werd met ongewenst zwangere vrouwen, besloot ze in 1980 de abortuswereld in te stappen. Jarenlang vocht ze met groot engagement voor een van de belangrijkste vrouwenrechten, en met succes. Mijn strijd voor abortus geeft een inkijk in het bewogen leven van een arts met het hart op de juiste plaats.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan Neiman, Martha Nussbaum en Elisabeth Badinter. Ze genieten alle zes een grote bekendheid en een blijvende invloed. Hun oeuvre bestrijkt een breed terrein, ze staan op leeslijsten van studenten, liggen in de boekhandels, worden vaak geciteerd ... Ze behoren met andere woorden tot de canon. De zes vrouwen uit dit boek zijn 'Even Verlicht'. Wanneer ze niet expliciet steunen op de Verlichting, baseren ze zich toch op de ratio om de wereld en het leven door te lichten. Rationaliteit en Verlichting vormen de gemeenschappelijke grond waarop ze staan. Vooruitgang verwachten ze van de rede, het kritisch denken en de wetenschap. Zelf durven zij te denken, ze laten het geloof in vooruitgang niet los en streven naar emancipatie. Vrijheid en zeggenschap voor de burgers zitten in hun teksten ingebakken. Ondanks hun gelijkluidende vertrekpunt blijken de (politieke) conclusies van deze zes filosofes ver uit elkaar te liggen. Waar die verschillen vandaan komen, is de drijvende vraag achter de portretten die in dit boek worden gepresenteerd.Magda Michielsens (1944) is doctor in de Letteren en Wijsbegeerte, gespecialiseerd in Ethiek (Universiteit Gent, 1973). Zij doceerde Vrouwenstudies aan de Radboud Universiteit (Nijmegen) en aan de Universiteit Antwerpen. Vrouwen in de filosofie en representatie van vrouwen in de media zijn de onderzoeksterreinen waarop zij uitvoerig heeft gepubliceerd. Ze geeft regelmatig lezingen over vrouwen in de filosofie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024).KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet zich voor bij mensen die in de kampen leefden onder voortdurende bedreiging van de dood of verminking. Ze kenden na de bevrijding intense angsten, nachtmerries en pijn. Hun emotionele wonden worden soms overgedragen op volgende generaties.De ouders van Henri Heimans waren tijdens de oorlog elk actief in het verzet. Ze werden door de Gestapo opgepakt, gemarteld en gedeporteerd. Zijn Joodse vader doorstond Breendonk, Auschwitz en een dodentocht naar Ebensee. Zijn moeder, een talentrijke violiste, kwam zwaar beschadigd terug uit Ravensbrück en kreeg dan nog de gruwelijke dood van haar eerste man, actief in het Joodse verzet, te verwerken. Pas na de bevrijding ontmoetten ze elkaar. Zij leed aan het KZ-syndroom, met zware migraines, angsten en suïcidepogingen.De Pano-reportage over Schild & Vrienden waarin Dries Van Langenhove en zijn medestanders de Holocaust bagatelliseerden, raakte Heimans diep. Hij legde klacht neer wegens negationisme. Hij voert strijd voor de mensenrechten en tegen haatzaaierij en racisme. Samen met Dirk Verhofstadt reisde Heimans door Europa naar de kampen en andere plekken waar zijn ouders terechtkwamen. Het resultaat is een beklijvende zoektocht en tegelijk een waarschuwing voor het gevaar van extreemrechts.Henri Heimans (1948) is magistraat op rust na een carrière van 45 jaar bij Justitie, in diverse hoedanigheden. In 2015 ontving hij de Prijs voor de Mensenrechten vanwege zijn inzet voor geïnterneerde personen.Dirk Verhofstadt (°1955) is moraalfilosoof en auteur van verschillende politieke, filosofische en historische boeken. In 2023 publiceerde hij 'Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/blog/1752/de-gedachtestreep-aflevering-57-henri-heimans-en-dirk-verhofstadt-kz-syndroom/.

Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024).Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de wereldbevolking gelovig en worden nog steeds uit naam van het geloof vreselijke dingen gedaan. Toch lijkt het strijdbare atheïsme van weleer verdwenen. Stine Jensen houdt een vurig pleidooi voor een radicaal, maar ook teder atheïsme, dat vrijmoedig van zich laat horen wanneer het gaat om hete hangijzers: van boa tot boerka, van slachten tot seksuele voorlichting, van gebedsruimte tot modest fashion en weigerambtenaren. Alleen in een seculiere samenleving is de mogelijkheid tot vrijheid van geloof én ongeloof gegarandeerd.Stine Jensen is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, columnist voor NRC en auteur van vele non-fictieboeken.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Sebastien Valkenberg over zijn boek 'In het voetspoor van de vooruitgang' (Ambo|Anthos, 2024).Prikkelende ode aan het menselijk vernuft.Terwijl de somberte van de krantenpagina's walmt, gaat filosoof Sebastien Valkenberg op pad. Is het echt vijf voor twaalf? Voor zijn nieuwe boek bezocht hij laboratoria, productielijnen en industrieterreinen. Hij sprak ondernemers en onderzoekers, wereldverbeteraars en wetenschappers, luisterde naar studenten en patiënten. Hij zag uitvindingen die wel wonderen leken.De 'kreupele' kan weer lopen dankzij het exoskelet. Zaadtechnologen laten jonge sla groeien in een bloedhete woestijn. En kaas? In plaats van een koe heb je er straks een laboratorium voor nodig. Exit veestapel, vaarwel bio-industrie. Zo gaat het in het tijdperk van de mens. Dat is goed voor de mens én het milieu én het klimaat.'In het voetspoor van de vooruitgang' doet verslag van een roadtrip door een zinderende tijd. Sebastien Valkenberg voert ons naar onder meer Enkhuizen, Barneveld en het Vlaamse Nieuwpoort en biedt een prikkelende ode aan het menselijk vernuft en doorzettingsvermogen.Sebastien Valkenberg (1978) is filosoof en publicist. Hij schrijft voor onder meer Elsevier Weekblad en De Telegraaf. Van zijn hand verschenen 'Het laboratorium in je hoofd' (2006), 'Geluksvogels' (2010) en 'Op denkles' (2015), waarvoor hij de Theodor Award ontving, 'een jaarlijks terugkerende bekroning voor een uitzonderlijke kunstenaar, een bijzondere wetenschapper of een morele raddraaier'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Alexander Roose over zijn boek 'De vrolijke wijsheid' (Pelckmans, 2016).Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de eerste echt moderne mens, naar een antwoord op deze vraag. Alexander Roose beschrijft op meeslepende wijze hoe Montaigne tegenslag en ontgoochelingen overwon, en wat wij van hem kunnen leren.Michel de Montaigne schreef niet voor ons. Hij begon zijn gedachten te noteren om greep te krijgen op zichzelf. Zijn 'Essays' behoren tot de boeiendste filosofische teksten ooit. Montaigne leefde in een tijdperk van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Zijn 'probeersels' zijn een therapie, een zelfportret en een publieke bekentenis. De gentleman-filosoof dialogeert met filosofen uit de oudheid – stoïcijnen, sceptici, epicuristen – voor wie filosofie altijd meer was dan een theorie. Want moedig en waarachtig leven, dat wil Montaigne.Alexander Roose is de auteur van 'La Curiosité de Montaigne' (Parijs, 2015). Hij publiceerde in 'Le Dictionnaire Montaigne' en 'Montaigne Studies'. Voor acteur Koen De Sutter schreef hij de monoloog 'Montaigne'. Hij doceerde aan de universiteit van Cambridge en was fellow in Clare College. Tegenwoordig is hij docent Franse literatuur aan de Universiteit Gent.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Hans Van Dyck, over zijn boek 'Het orakel van de bosnimf' (Lannoo, 2021)Het orakel van de bosnimf is een fascinerend verhaal over vlinders. Van de functies die de kleuren op hun vleugels hebben tot de vele aspecten van hun wonderlijk gedrag. Van de hongersnood waarmee ze kampen in moderne landschappen tot de analyse van wat snelle klimaatverandering met ze doet. Een verhaal over prachtige zorgenkinderen.Maar dit boek gaat ook over gepassioneerde mensen. Hans Van Dyck verweeft er zijn eigen metamorfose van vlinderjongen tot vlinderprofessor in. Een meeslepende getuigenis over verwondering en passie voor wetenschap. Hij vertelt ook over vele anderen die zich aangesproken weten door deze bijzondere insecten. Van kunstenaars die ze al eeuwenlang op allerlei manieren proberen te verbeelden tot ingenieurs die zich erdoor laten inspireren om technische problemen op te lossen.Het leidt tot deze fascinerende vlinderparadox: krijg je door gebiologeerd in te zoomen op deze kleurrijke diertjes een bredere kijk op het aardse leven?'Wie op een wetenschappelijke manier rigoureus en diep graaft in de biologie van één of enkele soorten, kan juist een kijk door een breedhoeklens ontwikkelen op het leven. Dat lijkt op het eerste gezicht een paradox – inzoomen en tegelijk toch een breder beeld krijgen – maar het is er geen. Een vlinder is immers niet alleen een vlinder, maar ook een insect, een dier, een levensvorm. Je bestudeert niet alleen kenmerken die uniek zijn voor de vlinder, maar ook eigenschappen die vele tot alle levensvormen gemeenschappelijk hebben. Je achterhaalt fundamentele principes over de relaties tussen een organisme en zijn omgeving. Die helpen om iets van het biodiverse leven te begrijpen. Het onderzoek zegt alles over vlinders, maar tegelijk ook veel over andere levensvormen.'Vooral de studie van een bijzondere vlinder, het bont zandoogje of de Pararge aegeria, loopt als een rode draad door het werk van vlinderprofessor Hans Van Dyck. Aegeria was een profetische bosnimf en beschermgodin van Rome, die wijze raad gaf aan haar man, koning Numa Pompilius. Na zijn dood veranderde ze in een bron. Het bont zandoogje is dus vernoemd naar een mythologische, wijze bosnimf, een bron van kennis en inzicht. Een wetenschappelijk orakel.Hans Van Dyck (1970) is bioloog. Als kind was hij al gefascineerd door kleine en grote dieren. Hij promoveerde in 1997 aan de Universiteit Antwerpen met zijn proefschrift over gedragspatronen bij vlinders. Sinds 2004 leidt hij als hoogleraar Gedragsecologie en Natuurbehoud zijn eigen onderzoeksgroep aan het Earth & Life Institute van de UCLouvain (Louvain-la-Neuve). Zijn onderzoek focust op de winnaars en verliezers onder de dieren in landschappen op mensenmaat, met vlinders in een centrale rol. Maar Van Dyck richt zich ook graag tot het grote publiek, door stukken te schrijven voor kranten en tijdschriften, door publieksvoordrachten te houden en door voor radio en televisie te spreken.Lees hier meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de briefwisseling tussen Johan Braeckman en Hans Van Dyck op de Kwintessens-blog: https://humanistischverbond.be/blog/600/brief-van-johan-braeckman-aan-hans-van-dyck/https://www.lannoo.be/nl/hans-van-dyck

Johan Braeckman spreekt met Matthias M.R. Declercq, over zijn boek 'De ontdekking van Urk' (Podium, 2020)Wat gebeurt er als een Vlaming zich in het meest besloten en orthodoxe vissersdorp van de Nederlandse Biblebelt vestigt?Op amper twee uur rijden van Vlaanderen ligt een Nederlands dorp dat uit de tijd gevallen lijkt: geen Nederlander, laat staan een Belg, begrijpt wat de mensen daar drijft. Urk, een voormalig eiland in de Zuiderzee (nu onderdeel van Flevoland aan het IJsselmeer), in het noorden van Nederland, is een schijnbaar gesloten en wantrouwige gemeenschap, die voornamelijk leeft van de vis en zich vastklampt aan de Bijbel. Of bedriegt de schijn?Journalist en schrijver Matthias M.R. Declercq gaat in 2019 een half jaar op Urk wonen, in het hart van het dorp. Hij gaat mee vissen, bidden en drinken. Stap voor stap openbaart de werkelijkheid van Urk zich. Declercq ziet een minzaam en godvrezend volk, maar ontdekt ook steeds meer een schimmige wereld, met jeugdige baldadigheid, wanhoop, visfraude en drugs. Niets blijkt wat het lijkt.Matthias M.R. Declercq (niet te verwarren met de burgemeester van Gent) studeerde Politieke & Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Gent, belandde op de redactie van De Morgen, en ontdekte al schrijvend voor de krant een voorliefde voor taal en verhaal, wat al gauw uitmondde in twee non-fictieboeken.Met 'De val', waarin hij het tragische lot van een groepje wielrenners reconstrueert, werd hij tweede in de Debuutprijs 2017. Het boek leidde ook tot een zesdelige documentaire op Canvas.Voor zijn tweede boek, 'De ontdekking van Urk', verhuisde Declercq verrassend een half jaar naar Nederland, en trok in bij een gastgezin op Urk, een vreemd dorp dat in Nederland gekend staat als de meest godvrezende en gesloten gemeenschap van het land. Op het voormalige eiland stootte hij op een verbazingwekkende wereld die zo dichtbij is, op een paar uurtjes rijden, maar tegelijk zo ver van ons af staat. De ontdekking van Urk won in 2021 de Confituur Boekhandelsprijs en 'De Loep' voor beste onderzoeksjournalistiek van Vlaanderen en Nederland (in de categorie 'signalerende onderzoeksjournalistiek’).Declercq komt uit West-Vlaanderen, woont in Gent, studeerde in Napels en is verliefd op Canada.(bron: auteurlezingen.be)Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Zie ook www.standaaarduitgeverij.beLees de recensie van de ontdekking van Urk door Johan Braeckman: https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/415/de-ontdekking-van-urk/

Aflevering 3: Johan Braeckman spreekt met Paul Pelckmans, over zijn boek 'Op wereldreis met Voltaire' (Doorbraak, 2020)Voltaires kortverhaal 'Candide, ou l'optimisme' (1759) vertelt een jachtige wereldreis die de hoofdpersoon vanuit Noord-Duitsland over Lissabon en Paraguay naar Istanboel voert. Hij beleeft overal de meest bloedstollende avonturen en overleeft ze dikwijls maar op het nippertje. De dolle tocht geeft Voltaire de kans zijn mening te spuien over alles wat er op elke etappe goed en – vooral – fout loopt. Ze wordt daarmee een kleurige staalkaart van het verlichte denken, waarvan Voltaire de meest eminente woordvoerder was.Voltaire polemiseert hier vooral het goedgelovige 'optimisme' van de velen die ook in de 18de eeuw overal nog koste wat het kost het werk van een goede Schepper wilden herkennen. De tribulaties van Candide bewijzen dat onze aardbol zeker niet de beste van de werelden is! Verrassend genoeg lijkt Voltaire dat niet eens zo erg te vinden: zijn rampenverhaal loopt uit op een positieve conclusie, die meteen een opmerkelijk voorschot neemt op onze moderne wereld.250 jaar later valt ook op dat het daarbij blijft: een voorschot. De verlichte filosofen zochten en vonden hun weg in een wereld die erg van de onze verschilde. Ze legden er de grondslagen van onze moderniteit, maar konden zich nauwelijks voorstellen hoe die er in de eeuwen die volgden zou komen uit te zien. Dit essay probeert, aan de hand van Voltaires meest bekende tekst 'Candide', zowel de nieuwe inzichten als de onvermijdelijke blinde vlekken in kaart te brengen.Paul Pelckmans is emeritus gewoon hoogleraar Franse en Algemene Literatuur aan de Universiteit Antwerpen. Zijn onderzoek situeert zich op het raakvlak van literatuurstudie en mentaliteitsgeschiedenis. Hij publiceerde vele boeken en artikelen over diverse onderwerpen binnen de onderzoeksdomeinen waarin hij actief is, zie o.m. https://researchportal.be/nl/onderzoeker/paul-pelckmans-0 Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de recensie van Johan Braeckman van 'Op wereldreis met Voltaire': https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/383/op-wereldreis-met-voltaire-filosofen-en-frankrijk-in-de-18de-eeuw/

Johan Braeckman spreekt met Heidi Mertes, over 'De codekraker' (Spectrum, 2021), het boek van Walter IsaacsonWalter Isaacson vertelt het verhaal van DNA-expert en Nobelprijswinnaar Jennifer DoudnaIn oktober 2020 ontving biochemicus Jennifer Doudna samen met haar collega Emmanuelle Charpentier de Nobelprijs voor de Scheikunde voor hun doorslaggevende bijdrage aan de ontwikkeling van CRISPR-Cas. Met deze techniek kunnen wetenschappers het menselijk genoom bewerken door te knippen en plakken in DNA-sequenties. Net als de ontdekking van de structuur van DNA in de jaren vijftig door Watson en Crick bracht deze doorbaak een medische revolutie op gang: CRISPR wordt onder andere ingezet bij de bestrijding van COVID-19.In De codekraker vertelt Walter Isaacson het bijzondere verhaal van Doudna en haar grensverleggende onderzoek. Hij volgt haar wetenschappelijke reis naar de Nobelprijs en laat ons kennismaken met de techniek achter CRISPR en de belangrijke personen in Doudna's leven en carrière. Ook staat hij stil bij de morele vragen die deze techniek oproept. Waar ligt de grens voor genetische manipulatie? Moeten we willen dat welgestelde ouders hun kinderen perfectioneren? Het resultaat is een belangrijk boek over een van de grootste wetenschappers van onze tijd en de toekomst van de mens.'De codekraker geeft met deze uitvoerigheid een prachtige inkijk in hoe de wetenschapswereld functioneert. [...] Een vlot leesbaar en mooi journalistiek werk.' FD'Isaacson laat ons de vlijmscherpe randjes van de academische wereld zien, zodat deze wetenschappelijke biografie regelmatig leest als een detectiveroman.' New Scientist 'Het genot van een Isaacson-biografie is dat de auteur niet in cynische zaken blijft hangen; hij vertelt verhalen van mensen die per definitie onnavolgbaar zijn.' The New York TimesProfessor Mertes, voorzitter van De Maakbare Mens, is verbonden aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en het Bioethics Institute Ghent. Momenteel onderzoekt ze de ethische implicaties van nieuwe vruchtbaarheidsbehandelingen en van zowel pre- als postnatale genoomanalyse. Verder is ze onder meer betrokken bij onderzoek rond de ethiek van embryonaal stamcelonderzoek.Lees hier meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Bezoek de website van De Maakbare Mens: https://www.demaakbaremens.org

Johan Braeckman spreekt met Lieve Thienpont, over 'Beschuldigd van gifmoord' (Houtekiet, 2020).In 2020 kwam euthanasie voor het eerst voor het hof van assisen. De familie van Tine Nys klaagde de euthanasie op basis van psychisch lijden aan. Tijdens het 'euthanasieproces', dat de wereldpers haalde, stonden drie artsen terecht op beschuldiging van gifmoord. In dit boek spreekt psychiater Lieve Thienpont voor het eerst vrijuit en deelt zij helder en kwetsbaar haar persoonlijke gedachten en gevoelens, voor, tijdens en na het proces.Lieve Thienpont werkt al decennialang met mensen die psychiatrisch ziek zijn en euthanasie vragen. Zij wil een spreekbuis zijn voor de vele patiënten die geen gehoor vinden en ten einde raad bij haar aankloppen voor hulp. De getuigenissen opgenomen in dit boek zijn recent en exemplarisch voor honderden andere. Waar ze in haar eerdere boek 'Libera me' (2015) zowat alle aspecten van de euthanasiepraktijk belichtte, focust ze nu op het spanningsveld tussen wettelijk en menselijk handelen.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Bart Leeuwenburgh, over 'Het noodlot van een ketter' (Uitgeverij Vantilt, 2012).Op 27 juli 1668 hoorde Adriaan Koerbagh in de martelkamer van het Amsterdamse stadhuis dat zijn tong moest worden doorboord, zijn rechterduim moest worden afgehakt, zijn boeken moesten worden verbrand, zijn goederen in beslag moesten worden genomen en dat hij voor dertig jaar in het rasphuis moest worden opgesloten.Op 15 oktober 1669 was er in Amsterdam in de buurt van de Oude Nieuwstraat 6 geen doorkomen meer aan. Het stond zwart van de mensen die reikhalzend een glimp trachtten op te vangen van de uitvaart van diezelfde Adriaan Koerbagh. Nadat de lijkkist door een opeengepakte menigte heen het huis was uitgedragen, daalde er een pikzwarte kip op neer. De boodschap was duidelijk: de kip kwam in opdracht van de duivel de inktzwarte ziel van de overleden ketter opeisen.Adriaan Koerbaghs hoofdzonde was de publicatie van 'Bloemhof', een blasfemisch woordenboek waarin hij met een scherpe pen vrijmoedig de dogma's van de publieke gereformeerde kerk bespotte. Tijdens zijn verhoor gaf Koerbagh toe contact te hebben gehad met Spinoza. Wie was deze vooruitstrevende zeventiende-eeuwse arts, jurist en filosoof? Het antwoord vindt u in deze biografie over de radicaalste Nederlandse vrijdenker van de zeventiende eeuw.Bart Leeuwenburgh (1960) is verbonden aan de faculteit wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam. In 2009 verscheen van zijn hand Darwin in domineesland, waarin wordt beschreven hoe negentiende-eeuwse Nederlandse intellectuelen reageerden op de publicatie van Charles Darwins On the Origin of Species (1859).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Bart Koubaa, over zijn boek 'Dansen in tijden van droogte' (Querido, 2021).'Hoe loopt een mens – de fotograaf – rond in de wereld? Zonder wegenkaart en met een geweten, neem ik aan.'Wanneer zijn vrouw hem een krantenfoto toont van Juma Collins, een levende vogelverschrikker op een rijstveld in de buurt van het Victoriameer, besluit Bart Koubaa op zoek te gaan naar de jonge Keniaan. 'Wat weet ik van Kenia?', vraagt hij zich gaandeweg af. Hij heeft besloten zich voor zijn project ver van zoekmachines op internet vandaan te houden, wil informatie uit de eerste hand en ontmoet tijdens een zomerreisje naar de Ardennen toevallig een oude bekende die drie jaar in Kenia heeft gewoond en gewerkt. Maar Koubaa wil niet alleen meer te weten komen over Kenia en een onbekende vinden, hij doet de vogelverschrikker ook een belofte.'Als schrijver voel ik een zekere verwantschap met jou; allebei zitten we de hele dag op een stoel, jij bewaakt het veld en de rijst, ik mijn gedachten en mijn zinnen; al jaag jij de vogels weg en bestudeer ik ze door mijn verrekijker, allebei zorgen we uiteindelijk voor voedsel voor lichaam en geest.'Bart Koubaa (1968) debuteerde met de roman 'Vuur' (2000), die werd genomineerd voor de ECI-prijs en bekroond met de Vlaamse Debuutprijs. 'Het gebied van Nevski' werd genomineerd voor de BNG Literatuurprijs. Zijn romans 'De vogels van Europa' en 'Een goede vriend' stonden beide op de longlist van de ECI Literatuurprijs. Daarna verschenen 'Ninja Nero' (nominatie Halewijnprijs) en de historische roman 'Het leven en de dood van Jacob Querido'.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Brecht Decoene, over zijn boek '9/11. 20 jaar complotdenken' (ASP Editions, 2021).De aanslagen van 11 september 2001 veranderden de wereld. Vrijwel onmiddellijk ontstonden er complottheorieën, die de officiële verklaring van de dramatische gebeurtenissen verwierpen. Twintig jaar later oefenen die theorieën nog steeds een grote aantrekkingskracht uit op zeer veel mensen. Konden de terroristen wel een vliegtuig besturen? Reageerde de luchtverkeersleiding niet verdacht traag? Misschien gebruikte de Amerikaanse overheid wel zelf explosieven om de Twin Towers gecontroleerd te laten instorten? En wat met WTC7?Wat moeten we nu van dergelijke beweringen maken? Zit er enige grond in bepaalde complottheorieën? En waarom blijven ze zo vaak circuleren? In dit boekje gaat Brecht Decoene op zoek naar de oorsprong en de aantrekkingskracht van alternatieve verklaringen voor 9/11. Decoene verdiepte zich de afgelopen tien jaar grondig in de zogenaamde 9/11-truthersbeweging. Hij beschrijft de complotkringen die ontstonden na de aanslagen en de figuren die daarin centraal staan. Decoene houdt de populairste complotversies kritisch tegen het licht, beoordeelt ze op hun onderlinge consistentie en legt uit hoe men hun waarheidsgehalte rationeel kan inschatten.Deze reeks komt tot stand in nauwe samenwerking met SKEPP. De hoofdredacteurs zijn Johan Braeckman en Tim Trachet.Brecht Decoene (°1980, Roeselare) is moraalwetenschapper, leraar Moraal en bestuurslid van SKEPP. Zijn voornaamste interesse gaat uit naar de diverse aspecten van kritisch versus complotdenken. Hij geeft regelmatig lezingen voor een breed publiek. Van tijd tot tijd schrijft hij opiniestukken voor Knack.be, Liberales, De Standaard en De Wereld Morgen.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Floris van den Berg, over zijn boek 'Tegen beter weten in' (Boekscout, 2021).'Tegen beter weten in' is een overdenking over de naderende ecologische catastrofe. In dit nieuwe werk ziet Floris van den Berg onze huidige en toekomstige ellende onder ogen, met een tweeledig doel. Enerzijds om zijn lezers bewust te maken van de milieuproblemen en hen aan te sporen tot actie. Anderzijds om onze geestelijke weerbaarheid te vergroten. De auteur beseft dat we, zelfs midden in de coronapandemie, in de luwte van het wereldleed leven. Wij hebben het, hier en nu, naar verhouding ongekend goed en we slagen er grotendeels in de misère van het leven op afstand te houden. Ons bestaan biedt meer zekerheden en minder narigheid dan ooit. Maar het feest lijkt bijna afgelopen. De coronapandemie is een voorteken van de naderende ecologische catastrofe. We zullen steeds meer met rampen geconfronteerd worden, eerst ver weg, maar zij komen gestaag dichterbij. En op het moment dat die ellende bij ons toeslaat, moeten we ons mentaal voorbereiden. 'Tegen beter weten in' is daarmee niet alleen een zelfhelpboek voor mentale zelfverdediging, maar ook een levensgids.'Tegen beter weten in' is de pendant van het boek 'Beter weten' dat in 2016 met de Vlaamse boekenprijs bekroond werd en waarin de auteur een ecohumanistische filosofie uiteenzette. In 'Tegen beter weten in' verkent hij zijn onbegrip voor de zelfgekozen zelfdestructie van de mens. Tegelijkertijd laat Van den Berg zien dat filosofie daadwerkelijk troost kan bieden.Filosoof Floris van den Berg schrijft alsof de duivel hem op de hielen zit in een verwoede poging de wereld met het woord mooier te maken en te redden; een poging waarvan hij de futiliteit zelf ook inziet. Van den Berg laat zien hoe het is om te leven aan de afgrond van de geschiedenis. Over het slotfeest van de menselijke beschaving schreef hij de tweedelige essaybundel 'Finissage'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Dominique Adriaens, over zijn boek 'Evolutie' (Academia Press, 2020).Voor wie aandachtig naar de natuur kijkt, is evolutie het grootste spektakel ter wereld. Maar het helpt om een gids te hebben die je op de complexe schoonheid en de boeiende logica wijst. Dominique Adriaens vertelt het verhaal van de evolutietheorie, van de eerste vage ideeën van vroege natuurfilosofen tot Darwins cruciale inzicht en de wetenschappers die zijn inzichten verder geperfectioneerd hebben.Dit boek legt de basisprincipes van evolutie toegankelijk uit, voor iedereen die geïnteresseerd is in Darwins even geniale als gewaagde idee. Hij illustreert de theorie met fascinerende voorbeelden uit de dieren- en plantenwereld. Biologische voorkennis is niet vereist.Dominique Adriaens is professor aan de vakgroep Biologie van de Universiteit Gent. Hij is onder meer gespecialiseerd in de morfologie van de gewervelden.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Durk Talsma over 'De glazen bol in ons hoofd' (Owl Press, 2021), het boek dat hij schreef samen met Juliette Taquet.Schrik niet: er zit een waarzegger in je hoofd. Op ieder ogenblik probeert ons brein de toekomst te voorspellen en dat is maar goed ook. Anders struikelden we voortdurend over onze eigen voeten, kregen we zelfs het spannendste boek niet uitgelezen en liep ons hele leven in het honderd. Psychologen en neurowetenschappers begrijpen steeds beter hoe onze hersenen werken, en zien dat ons brein zich, bij álles wat we doen, een beeld probeert te vormen van de nabije toekomst. Het is dus veel meer dan een passieve informatieverwerker.Ons brein werkt echter niet perfect. Precies wanneer het misgaat, ontdekken we de fascinerende mechanismen onder onze schedelpan. Zo zijn haast alle optische illusies het gevolg van een verkeerde voorspelling: ons brein laat zich misleiden door wat het verwacht te zien. De auteurs van dit boek nemen je mee op een wonderlijke reis door onze hersenkwabben. Zo ontdek je hoe onze hersenen ons door het leven proberen te gidsen en waarom we soms met ons hoofd tegen de muur lopen.Professor Durk Talsma is verbonden aan de Universiteit Gent. Eerder was hij als cognitief psycholoog actief aan de Universiteit Amsterdam en Duke University in North Carolina.Juliette Taquet is doctoraatsstudent binnen de onderzoeksgroep Klinische Ontwikkelingspsychologie aan UGent, Daarnaast is ze verbonden aan het Universitair Centrum Kind en Adolescent, waar ze als klinisch psycholoog kinderen en jongeren begeleidt.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Tim Verheyden, over zijn boek 'Het had waar kunnen zijn' (Pelckmans Uitgevers, 2022).De term 'fake news' is sinds Donald Trump niet meer weg te denken. Maar onze maatschappij kampt met een veel complexer probleem dan nepnieuws: desinformatie. In de oorlog tussen Rusland en Oekraïne zijn we allemaal getuige van wat het ultieme doel is van desinformatie: chaos en conflict. Informatie wordt als wapen gebruikt om mensen in de war te brengen en de wereld te verdelen.Feiten doen er al langer niet meer toe en de waarde van de waarheid bevindt zich op een 'all-time low'. Desinformatie speelt zich niet alleen meer af aan de andere kant van de wereld. Ze heeft – zeker sinds de coronacrisis – ook een grote impact in onze maatschappij en ons dagelijkse leven.In 'Het had waar kunnen zijn' schetst VRT-journalist Tim Verheyden de invloed die nepnieuws en andere vormen van desinformatie op ons hebben en formuleert hij oplossingen om ermee om te gaan.Tim Verheyden is journalist en reportagemaker bij VRT NWS en Canvas. Hij vertelt verhalen over de impact van technologie en sociale media op ons en onze maatschappij.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Erno Eskens, over zijn boek 'Denkers en dwalers' (ISVW Uitgevers, 2022).'Ontdek de filosofische traditie van de Lage Landen'In 'Denkers en dwalers' beschrijft Erno Eskens de geschiedenis van de filosofie in de Lage Landen. Hij haalt briljante geesten naar voren, maar heeft ook oog voor klungelaars, dwaallichten en foute denkers. Want ook zij spelen een rol in de ontwikkeling van het denken en in onze geschiedenis.Ook vernieuwend aan dit vlot geschreven overzichtswerk is de aandacht voor onderdrukte denkers. Vrouwelijke filosofen, autodidacten, literaire denkers en denkers uit de voormalige koloniën krijgen eindelijk een plaats op het podium van de geschiedschrijving. Zo staan algemeen bekende denkers als Erasmus, Descartes en Spinoza zij aan zij met Anna Maria van Schurman, Clara Wichmann en Tan Malaka.Een boek vol anekdotes, baanbrekende gedachtes, knotsgekke ideeën en vrolijke waarheden dat elke filosofieliefhebber graag aan de boekenkast toevoegt.Erno Eskens is filosoof en politicoloog. Hij promoveerde aan de Universiteit Leiden op het proefschrift 'Een beestachtige geschiedenis van de filosofie'. Hij is medeoprichter van Filosofie Magazine, Stichting Maand van de Filosofie, filosofisch café Felix & Sofie en het digitale tijdschrift iFilosofie. Hij is uitgever filosofie en wetenschap bij Noordboek.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Jean Paul Van Bendegem, over zijn boek 'Geraas en geruis' (VBK - Houtekiet, 2022).We willen het graag perfect hebben maar dat lijkt nooit te lukken. Altijd mankeert er iets. Altijd net niet. Altijd? Werkelijk? Dat is de stelling van dit boek: inderdaad altijd, werkelijk! Het geraas verwijst naar ons zo gebrekkig spreken over de wereld, het geruis naar de voortdurende verstoorde wereld zelf. Maar een stelling vraagt om bewijsmateriaal, een opdracht die evident niet perfect uit te voeren is. Dus is het allemaal netjes geordend in dit boek? Ik vrees van niet. Is het een persoonlijk verhaal? Ja, dat zeker. Is het een academisch betoog? Dat ook, bij momenten, waar de onvermijdelijke entropie en het nefaste micromanagement ter sprake komen. Maar je krijgt ook een geleid bezoek aan de bibliotheek van Babel aangeboden, een zot verhaal over oneindigheid, een persoonlijk gekleurde reflectie over wolken en een boeiende saga van het schilderen van een garagevloer. Vloer klaar, boek klaar, dat was het idee, bijna, net niet. Wat te bewijzen viel.Jean Paul Van Bendegem is sinds vorig jaar emeritus professor aan de Vrije Universiteit Brussel. Voorheen was hij buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel voor de vakken logica en wetenschapsfilosofie en deeltijds gastprofessor aan de Universiteit Gent. Hij is auteur van meerdere boeken, waaronder 'De vrolijke atheïst' (2012), 'Elke drie seconden' (2014) en 'Verdwaalde stad' (2017). Hij geeft ook talrijke lezingen over een brede waaier aan onderwerpen en is geregeld te zien in de media.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Bram Vervliet, over zijn boek 'Waarom we bang zijn' (Pelckmans Uitgevers, 2022).'The only thing we have to fear is fear itself.' President Franklin Roosevelt sprak deze legendarische woorden uit in 1933. Bijna een eeuw later zijn ze actueler dan ooit. Het lijkt alsof de mens alsmaar banger wordt – maar is dat echt wel zo?'Vrij van vrees' leven behoort tot de universele rechten van de mens. Leven in een wereld zonder angst. Maar dat lijkt haast een onmogelijke opdracht als je denkt aan de vele problemen die je elke dag opnieuw in de kranten leest. Doden in het verkeer, de stijgende burn-outcijfers, een besmettelijk virus of hoogoplopende spanningen tussen wereldmachten … Onze wereld lijkt steeds onveiliger te worden. Maar klopt dat wel? Zijn er redenen tot paniek? Moeten we bang worden?Bram Vervliet is overtuigd van niet, maar hij ziet wel hoe angst meer en meer binnensluipt in onze maatschappij, in onze levens en onze geest. Waar komt die angst vandaan? Wat bedoelen we wanneer we zeggen dat we bang zijn? En zijn die angsten aangeboren of aangeleerd?Een grondige analyse van angst en hoe angst werkt dringt zich op. Om zo hoopvol en vrij van vrees de toekomst tegemoet te gaan. 'Waarom we bang' zijn is een positief en hoopvol boek om onze wereld beter te begrijpen.Bram Vervliet is hoofddocent psychologie aan de KU Leuven.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Wim Distelmans, over zijn boek 'Het levenseinde in eigen regie' (VBK - Houtekiet, 2022).Wim Distelmans over 20 jaar euthanasiewet, een mijlpaal in de geschiedenis van onze gezondheidszorg2002 was een belangrijk jaar op ethisch vlak. In mei werd de euthanasiewet goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers, een maand later volgde de wet op de palliatieve zorg, in augustus werd de wet betreffende de patiëntenrechten gestemd. Drie wetten die de regie ondubbelzinnig bij de patiënt leggen. Mijlpalen in de geschiedenis van onze gezondheidszorg.Wim Distelmans was niet alleen een bevoorrechte getuige van de totstandkoming van deze wetten, hij gaf er ook mee de aanzet toe. Sinds 1993 staat hij op de eerste rij in deze emancipatiestrijd. Media wisten hem te vinden wanneer het over euthanasie en palliatieve zorg ging in dit land. Vandaag, twintig jaar later, maakt hij een balans op. Waar staan we? Wat hebben we bereikt? Waar moeten we naartoe? Voor het eerst licht hij zijn persoonlijke parcours toe voor het lezerspubliek.'Het levenseinde in eigen regie' is tegelijk een stand van zaken, een kritische terug- en vooruitblik, én een pleidooi — vertrekkend vanuit blijvende verontwaardiging en een permanente strijd tegen onrecht — voor een gezondheidszorg op maat van de mens, waarbij de patiënt tot op het eind centraal moet staan.Wim Distelmans (1952) is kankerspecialist en professor in de palliatieve geneeskunde aan de VUB. Hij pionierde in België voor de erkenning van palliatieve zorg en vocht voor het recht op euthanasie. Hiervoor werd hij in 2003 bekroond met de Arkprijs van het Vrije Woord. Hij is o.a. voorzitter van de palliatieve thuiszorg OMEGA en het Cédric Hèle Instituut, richtte met de steun van het UZ Brussel in Wemmel TOPAZ op, het eerste dagcentrum voor ernstig zieken en ontwikkelde, samen met Recht op Waardig Sterven het LEIF-project. Hij was voorzitter van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen en is momenteel co-voorzitter van de Academie Levenseinde vzw en van de Federale Commissie Euthanasie.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Maarten Schenk, over zijn boek 'De Fake News Files' (Lannoo, 2022).Down the rabbit hole van desinformatie en complotdenken.In 2015 richtte Maarten Schenk samen met een CNN-journalist en een advocaat het Amerikaanse bedrijf Lead Stories op. Ze traceren in real time wat viraal gaat en zoeken uit wat waar is en wat onzin.In dit boek neemt hij ons mee achter de schermen van het fakenieuws: wie verspreidt het, waarom en hoe? We gaan naar San Francisco, Sarajevo, Kaapstad en Houthalen-Helchteren. De figuranten: een Macedonische vrachtwagenchauffeur (met tattoo), een Amerikaanse lefty trol, een Ghanese folkmuzikant en een rits tieners met een internetverbinding. De achtergrond: twee trumpiaanse verkiezingen, BLM, een pandemie en allerlei problemen met radicalisering en terreur.Gelukkig valt er af en toe ook wat te lachen.Maarten Schenk is gefascineerd door de psychologische en technologische trucs die mensen en netwerken gebruiken om opzettelijk verzinsels te verspreiden. Als hij niet online zit te speuren, kun je hem vinden op events over fake news en factchecken.Lees hier meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Mark Coeckelbergh, over zijn boek 'AI Ethics' (Pelckmans, 2022).Dankzij artificiële intelligentie werkt de zoekmachine van Google, kan Facebook gericht adverteren en kunnen Alexa en Siri hun job doen. Zonder AI geen zelfrijdende auto's, voorspellende ordehandhaving of wapens die autonoom kunnen doden. Deze en andere AI-toepassingen zijn het onderwerp van een verhit debat. Is AI een zegen of een vloek?Technologiefilosoof Mark Coeckelbergh beschrijft in 'AI Ethics' wat het monster van Frankenstein, transhumanisme en technologische singulariteit met AI te maken hebben. Hij vat relevante filosofische discussies samen, legt de technologie van AI uit, behandelt verschillende mogelijke aanpakken en focust vooral op machine learning en datawetenschap. Hij schetst ook een overzicht van belangrijke ethische vraagstukken zoals privacy, de verantwoordelijkheden van alle betrokkenen, transparantie en databias. Verder bespreekt hij de invloed van een AI-economie op ons werk. Tot slot analyseert hij diverse beleidsvoorstellen en bespreekt hij de uitdagingen die beleidsmakers te wachten staan.Want AI kan een bijdrage leveren aan onze maatschappij, op voorwaarde dat ethiek meegenomen wordt in elke stap van de ontwikkeling.Professor Mark Coeckelbergh doceert Filosofie van Media en Technologie aan de Universiteit van Wenen. Hij schreef eerder onder andere 'New Romantic Cyborgs: Romanticism, Information Technology, and the End of the Machine en Introduction to Philosophy of Technology'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Johan Detraux, over zijn boek 'Het verborgen gevaar' (Borgerhoff & Lamberigts, 2021).Wat is een sekte? Bestaat er zoiets als hersenspoeling? Hoe ronselen sekten hun leden? En wat als het allemaal uit de hand loopt? Is er nog een weg terug? Het zijn vragen die voor de meeste mensen tot de verbeelding spreken en uit een film lijken te komen, maar in België is het de harde realiteit. Psycholoog, vergelijkende godsdienstwetenschapper én ervaringsdeskundige Johan Detraux neemt je in 'Het verborgen gevaar' mee achter de schermen van sekten in België.Aan de hand van meeslepende verhalen, geduid met de expertise van Detraux, wordt een tipje van de sluier opgelicht en krijgt het verborgen gevaar uiteindelijk toch iets meer daglicht te verduren.Lees de recensie van Gerda Sterk van 'Het verborgen gevaar', het boek van Johan Detraux: https://www.humanistischverbond.be/kritisch-lezen/698/het-verborgen-gevaar-sekten-in-belgie-en-hun-infiltratie-in-de-samenleving/Auteur Johan Detraux was jarenlang zelf Getuige van Jehova, maar brak met de sekte en doet er nu onderzoek naar. Hij is verbonden aan het UPC KU Leuven en is dertien jaar werkzaam geweest bij het observatiecentrum sekten van de overheid en de Nationale Rechercheschool. Hij begeleidt ook al twintig jaar slachtoffers van sekten.Lees meer over De Gedachtestreep: https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Michael Vlerick, over zijn boek 'Kritisch en Wetenschappelijk Denken' (Open Press TiU, 2022).Kritisch denken is een van de grootste lacunes in ons onderwijs. Zin van onzin leren scheiden is van enorm belang in het informatietijdperk waarin we leven. Dit boek helpt je op systematische wijze inzicht te krijgen in en komaf te maken met de belangrijkste denkfouten die elke mens spontaan maakt. Het helpt je ook drogredenen en onbetrouwbare informatie te ontmaskeren.Naast inzicht in wat kritisch en wetenschappelijk denken inhoudt, kom je ook meer te weten over wat wetenschap betrouwbaar maakt. In tijden van wetenschapsscepticisme, waar (soms gevaarlijke) pseudowetenschappelijke en complottheorieën welig tieren, is dat bijzonder belangrijk.Kritisch denken is geen kwestie van intellectuele voorkeur, of zelfs van eigenbelang (alhoewel je er zeker voordeel uithaalt). Het is in de eerste plaats een kwestie van morele en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Uit beter denken volgt een betere wereld. Met dit boek hoop ik daar een steentje aan bij te dragen en kan jij, beste student of lezer, dat ook doen!Als wetenschapsfilosoof en docent aan de universiteit van Tilburg bestudeert Michael Vlerick de culturele evolutie van sociale instellingen en reflecteert hij over hoe we onze samenleving kunnen verbeteren. Zelf draagt de filosoof zijn steentje bij door zoveel mogelijk 'groene' vormen van transport te nemen, en door zijn kennis te delen met het publiek. Dit bijvoorbeeld via zijn boek 'De tweede vervreemding: het tijdperk van de wereldwijde samenwerking'.Lees meer over De Gedachtestreep: https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Henk Nellen, over zijn boek 'Geen vredestichter is zonder tegensprekers. Hugo de Groot, geleerde, staatsman, verguisd verzoener' (Athenaeum, 2021).De boekenkist waarin Hugo de Groot (Grotius, 1583-1645) uit Loevestein ontsnapte is spoorloos verdwenen. Dat geldt niet voor zijn intellectuele nalatenschap. Hij was historicus, Neolatijns dichter, briefschrijver, polemist, propagandist, theoloog, vredesapostel en, niet te vergeten, familieman. Gedurende zijn loopbaan hoopte het beschreven papier zich op. Veel ging verloren, maar het restant voedt nog steeds een internationale discussie. Deze beknopte biografie benut zijn ongeveer 7500 bewaard gebleven brieven.Henk Nellen (1949) werkte voor het Huygens Instituut en bestudeerde Grotius' leven en werk. Hij bekleedde de leerstoel 'ideeëngeschiedenis van de vroegmoderne tijd in haar sociale context' aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam.Lees meer over De Gedachtestreep: https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Tobias Leenaert, over zijn boek 'Naar een vegan wereld' (Uitgeverij Noordboek, 2022).Wie een al te idealistisch standpunt inneemt over veganisme, kan snel neigen tot moralisme. Maar drammen werkt niet. Aan de hand van studies en praktijkvoorbeelden laat Tobias Leenaert zien dat een pragmatische aanpak in veel gevallen effectiever is. De kunst is om mensen te verleiden tot goed gedrag. Goed denken volgt vaak vanzelf.Dit boek bevat waardevolle inzichten voor zowel beginnende als doorgewinterde activisten, organisatieleiders en ondernemers, zowel binnen als buiten de dierenbeweging. Deze eerste Nederlandstalige editie is geheel herzien en bevat de laatste cijfers en feiten over de vegan beweging in Nederland en België.Het voorwoord is van de hand van de Australische denker Peter Singer.'Fantastisch boek. Motto: stop met morele zuiverheid en ga de wereld veranderen.'Rutger Bregman op TwitterTobias Leenaert is spreker, trainer en adviseur. Hij is medeoprichter van ProVeg en van de Belgische organisatie EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief) en geeft wereldwijd lezingen en trainingen. Hij houdt een blog bij op www.veganstrategist.com en verwelkomt je gedachten op [email protected] meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Thomas Rotthier, over 'De wereld red je niet met minder, minder, minder' (Borgerhoff & Lamberigts, 2022), het boek dat hij schreef samen met Jan Deschoolmeester.Iedereen kent intussen de prangende problemen van onze planeet: het klimaat warmt op, energie wordt duurder, water en grond raken vervuild, de biodiversiteit wordt aangetast en heel veel mensen leven in armoede en/of migreren.Het klassieke groene antwoord hierop is: minder consumeren, kleinschaliger denken, minder menselijk ingrijpen in de natuur.Maar daarmee zullen we het niet redden, integendeel. We moeten kiezen voor groen denken 2.0. Inzetten op economische groei en vooral op technologie: precisielandbouw, kweekvlees, nieuwe vormen van kernenergie, geothermie, het uit de lucht halen van CO2, CRISPR enz.Meer welvaart creëren en tegelijk de wereld redden: dat moet onze ambitie zijn. Zonder taboes en doemdenken. De verzoening van milieu, markt, menselijk vernuft en welzijn. Laat dit boek een blauwdruk zijn voor een hoopgevend toekomstbeeld. Eén waar meer welvaart op een schonere planeet mogelijk moet kunnen zijn.Filosoof Thomas Rotthier en bio-ingenieur Jan Deschoolmeester zijn mede-oprichters van ecomodernisme.be.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Ann Dooms, over haar boek 'Wiskunde. Een wandeling in de wonderlijke wereld van de mathematica' (Borgerhoff & Lamberigts, 2021).Voor een kind staat wiskunde meestal gelijk aan rekenen, terwijl een tiener denkt aan worstelen met driehoeksmeetkunde en vergelijkingen. Volwassenen hebben dan weer vaak het gevoel 'waar was al die wiskunde op school goed voor?'.Wiskunde is echter het, vaak onzichtbaar, kloppend hart in heel wat zaken uit ons dagelijkse leven. Professor Ann Dooms wil de kracht en schoonheid van wiskunde graag met het grote publiek delen en presenteert in dit boek een smakelijk buffet van wat wiskunde te bieden heeft: van eeuwige waarheid tot computers, van tellen op de vingers tot rondsurfen op Netflix en Google, van kijken in de spiegel tot bellen en betalen met je gsm, van turen naar de sterrenhemel tot het nemen van een selfie en van games tot artificiële intelligentie.Je zal verbijsterd zijn hoe de auteur erin slaagt om logica, limieten, irrationale getallen, vergelijkingen, afgeleiden, integralen en kansen een geheel nieuw leven te geven!Ann Dooms studeerde wiskunde aan de VUB en schopte het tot professor. Ze leidt de onderzoeksgroep Digital Mathematics aan de Vrije Universiteit Brussel en is gespecialiseerd in data science, artificiële intelligentie en cybercriminaliteit.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Martin Harlaar, over zijn boek 'Ben ik wel woke genoeg?' (Gompel&Svacina, 2022).Kriskras trok auteur Martin Harlaar door het Land van Woke, dat hem in toenemende mate voorkwam als een mengeling van Lewis Carrolls 'Alice in Wonderland' en George Orwells '1984'. Soms alleen maar bizar en lachwekkend, vaak ook bedreigend en angstaanjagend. Zijn reisverslagen zijn te lezen in het eerste deel van dit boek.Universiteiten liggen in de frontlinie van de Social Justice War. In hoeverre staan het vrije woord en de wetenschappelijke methode onder druk als gevolg van het woke-activisme? Studenten dringen aan op het ontslag van docenten die een 'verkeerd' woord hebben gebruikt of die 'verkeerde' ideeën hebben. Docenten gaan over tot zelfcensuur, en universiteitsbesturen vertonen weinig ruggengraat. In het Land van Woke wordt wetenschap ondergeschikt gemaakt aan ideologie.Academici uit binnen- en buitenland laten hun licht over deze kwestie schijnen in het tweede deel van dit boek, dat bijdragen bevat van Dorian Abbot, Henry Bauer, Floris van den Berg, Peter Boghossian, Sarah Bracke, Johan Braeckman, Erwin Chemerinsky & Howard Gillman, Paul Cliteur, Meindert Fennema, Sibo Kanobana, Ruud Koopmans, Lawrence Krauss, Anna Krylov, Mary Lefkowitz, Judi Mesman, Helen Pluckrose, Julian Schaap, Harvey Silverglate, Peter Tatchell, Neil Thin, Rebecca Tuvel, Sebastien Valkenberg, Walter Van Steenbrugge, Richard Westra, Walter Weyns en Dick Zijp.Martin Harlaar is freelance historicus. In 2021 verscheen van hem bij Gompel&Svacina 'De getemde mens. Waar komt (volgens u) onze moraal vandaan?'. In dat boek spelen diversiteit en dialoog een belangrijke rol. Tijdens zijn recente ontdekkingstocht door het Land van Woke is hij gaan betwijfelen of een echte dialoog met Social Justice Warriors wel mogelijk is.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Alain Van Hiel, over zijn boek 'Links vs Rechts' (Borgerhoff & Lamberigts, 2022).De tegenstellingen tussen linkse en rechtse partijen waren nooit zo groot als vandaag. Betekent dit dan dat gewone burgers met een linkse of rechtse voorkeur ook zo verschillend zijn? Waarom bekeert iemand zich überhaupt tot een ideologie? En waarom moeten we de mens achter de ideologie bestuderen en niet de ideologie zelf? In 'Links vs Rechts' formuleert Alain Van Hiel een antwoord op deze vragen. Hij legt uit hoe de wetenschap historisch gezien vooral de rechtse mens bestudeerde en gaat in op de bevindingen uit al die onderzoeken. Zijn rechtse mensen intolerant? Bang? Agressief? Vastgeroest in hun ideeën? Maar ook de linkse mens ontspringt de dans niet. Zijn linkse mensen dan niet autoritair?Bevooroordeeld? Overdreven angstig voor doembeelden en het einde van de wereld? Discrimineren ze bepaalde groepen? Of zijn ze dan toch heiliger dan de paus? Dit boek is geen links of rechts pamflet, maar een psychologische analyse van de mens achter de ideologie.Alain Van Hiel is hoogleraar Sociale en Politieke Psychologie aan de Universiteit Gent en doceert jaarlijks aan bijna tweeduizend studenten uit verscheidene opleidingen. Hij is (co-)auteur van tientallen publicaties in internationale tijdschriften over ideologische houdingen en politiek extremisme.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Margriet van der Heijden, over haar boek 'Ongekend' (Uitgeverij Nieuwezijds, 2022).Newtons wetten, Einsteins relativiteitstheorie, Schrödingers kat, de Ampère of Mendelejevs periodieke systeem van elementen ... Bijna iedereen kent natuurwetenschappelijke wetten, theorieën of eenheden die naar mannen zijn vernoemd. Maar naar vrouwen?Toch waren ze er al eeuwen: vrouwen die zich verdiepten in de natuurwetenschappen. Henrietta Leavitt ontwikkelde de methode waarmee Hubble de uitdijing van het heelal kon afleiden. June Almeida maakte voor het eerst de structuur zichtbaar van een verkoudheidsvirus dat de naam corona kreeg. Alice Ball ontwikkelde op Hawaii het eerste redelijk effectieve middel tegen lepra.Wie maar een beetje zoekt, komt er nog veel meer tegen: vrouwen die zich tegen de tijdgeest in en tegen de klippen op tot onderzoeker ontwikkelden, die ontdekkingen deden, ideeën ontwikkelden én die vaak daarna toch buiten de geschiedenisboekjes vielen.In de rubriek 'Ongekend' in NRC haalde Margriet van der Heijden de afgelopen jaren zulke vrouwen voor het voetlicht. Dit boek is een bundeling van deze biografische schetsen, aangevuld met niet eerder gepubliceerde portretten en een uitgebreid inleidend essay over vrouwen en natuurwetenschappen in verleden en toekomst. Margriet van der Heijden is deeltjesfysicus, hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de TU/e, en docent aan Amsterdam University College. Ze schrijft regelmatig voor NRC en schreef het voor de Libris Geschiedenis Prijs genomineerde boek 'Denken is verrukkelijk', over het leven van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest. Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Geerdt Magiels, over zijn boek 'De kinderen van de rekening', met illustraties van Sara Bervoets (Standaard Uitgeverij, 2023).Kinderen groeien en bloeien in een stimulerende omgeving waarin volwassenen veiligheid, aandacht en voeding voor lichaam en geest bieden. Omgekeerd heeft het ontbreken van materiële en mentale middelen een ondermijnende impact op levensverwachting en gezondheid, welzijn en prestaties in het latere leven. De eerste levensjaren van een kind zijn dus cruciaal.Geerdt Magiels gaat in dit boek op zoek naar de gevolgen van armoede voor kinderen. Hij maakt invoelbaar op welke manieren schaarste al van voor de geboorte levensbepalend is. Armoede is een blaam voor de samenleving en legt een hypotheek op de toekomst van iedereen door het verlies van psychologisch, sociaal, maatschappelijk en economisch kapitaal. Maar inzet loont, er is hoop. Het boek eindigt met succesvol gebleken methoden en strategieën die de kansarmoede van kinderen kunnen verlichten en hun een vruchtbare voedingsbodem geven om te floreren.Geerdt Magiels is bioloog en filosoof. In boeken, essays, artikelen, radioverhalen, tentoonstellingen en lezingen zoekt hij naar de juiste woorden en beelden om de complexiteit van de wereld begrijpelijker te maken, van de kronkels van de hersenen tot de zorg voor gezondheid.Sara Bervoets groeide op in een kunstenaarsgezin, wat niet altijd rozengeur en maneschijn was, maar wel de drijfveer is geweest om zich emotioneel te uiten via haar werk. In 2018 toonde Sara voor het eerst werk tijdens de solo-expositie 'Home', die een goed beeld schetste van haar grote passie: het belichten van sociaal onrecht, in volle breedte.Lees meer over De Gedachtestreep: https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Dirk Verhofstadt, over zijn boek 'Dagboek 1933' (VBK - Houtekiet, 2022).Op 30 januari 1933 werd Hitler met de hulp van rechts-conservatieve politici rijkskanselier van Duitsland. Ze dachten hem onder controle te kunnen houden, maar, gesteund door het geweld van SA-knokploegen, draaide Hitler in enkele maanden de democratie de nek om. De Duitsers koesterden de illusie dat vrijheid voorgoed verworven was, maar al snel werden politieke partijen en vakbonden verboden, kranten gecensureerd, opposanten en Joden opgesloten in concentratiekampen. Ook vandaag komt het gevaar van extreemrechts. Er zijn veel overeenkomsten tussen hedendaagse extreemrechtse partijen en politici en de gebeurtenissen in de jaren dertig. Zoals hun aanvallen op de rechterlijke macht, hun kritiek op de media, hun voorstellen om medeburgers te verklikken, hun afkeer voor vreemdelingen, hun apocalyptische idee van een Omvolking, hun latente antisemitisme, hun afwijzing van internationale instellingen en verdragen, hun kritiek op de democratie en hun geflirt met autoritaire leiders. 'DAGBOEK 1933' laat in alle scherpte zien dat wat in nazi-Duitsland in nauwelijks één jaar tijd gebeurde, morgen weer kan plaatsvinden als extreemrechts aan de macht komt. Ook bij ons kan die nachtmerrie opnieuw werkelijkheid worden.Dirk Verhofstadt (1955) is doctor in de moraalwetenschap en voormalig professor Media en Ethiek aan de Universiteit Gent. Hij schreef politiek filosofische boeken zoals 'Het menselijk liberalisme', 'Pleidooi voor individualisme' en 'Atheïsme als basis voor de moraal' waarin hij resoluut kiest voor een seculiere samenleving.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Sofie Mulders, over haar boek 'Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd' (Pelckmans, 2022).Na veertig jaar vlees, zuivel en vis werd journalist Sofie Mulders eind 2019 in een klap veganist. Waarom ze die beslissing nam, vertelt ze in dit boek. Ze neemt u mee op een tocht door de veehouderij en legt uit welk leven landbouwdieren moeten leiden voor we een stuk kaas of biefstuk op ons bord zien liggen.Feiten en wetenschappelijke inzichten zijn daarbij haar leidraad. Ze spreekt met boeren, dierenartsen, slachthuismedewerkers, biologen en andere wetenschappers. Ze komt duistere zaken te weten, ontdekt hoe de waarheid niet altijd de beste vriend is van de vee-industrie, en hoe we als consument voortdurend om de tuin worden geleid.Naast de veehouderij onderzoekt Sofie Mulders ook zichzelf. Hoe hard verandert je leven als je een veganist bent? Wat moet je eten? Is het wel gezond? Nooit meer kaas, dat is toch niet te doen? Zit vlees eten niet in de genen van de mens? Hoeveel zin heeft het om veganist te zijn als je tot een piepkleine minderheid behoort? Maakt het iets uit voor het klimaat? En zijn veganisten toch niet ietwat fanatiek?Op deze en nog andere vragen zoekt ze gefundeerde antwoorden. De evolutieleer van Charles Darwin speelt een belangrijke rol in dit boek. Mensen als Richard Dawkins, Jeremy Bentham en Arthur Schopenhauer komen ook even langs. Nu u nog.Sofie Mulders (1976) is journalist. Ze studeerde Germaanse Taal- en Letterkunde aan de KU Leuven, gaf tien jaar les op een middelbare school en maakte toen de overstap naar de journalistiek. Vandaag schrijft ze voor De Morgen en Knack.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Joep Dohmen, over zijn boek 'Iemand zijn' (Ambo|Anthos, 2022).Hoe kunnen we ons leven vormgeven? In zijn magnum opus 'Iemand zijn. Filosofie van de persoonlijke vorming' laat filosoof Joep Dohmen zien op welke manieren wij ons kunnen ontwikkelen tot zelfstandige en betrokken mensen.We leven in een vloeibare tijd. Er zijn zoveel invloeden en zoveel opties. Er klinken zoveel stemmen en er is zoveel lawaai. Hoe kunnen we daarin overeind blijven en onszelf bewaren? Het is wel degelijk mogelijk dat we onszelf beter gaan begrijpen. We kunnen onze emoties en verlangens onderzoeken en gaandeweg ontdekken wat we echt willen. We zijn de voorbije decennia onze zelfdiscipline kwijtgeraakt en moeten dus opnieuw gaan oefenen. Hoe moeilijk de omstandigheden intussen ook zijn, we kunnen leren omgaan met de vele versnellingen en met meer aandacht leven in het hier en nu. We moeten weer leren om elkaar te waarderen en de onderlinge verschillen te verdragen. De voornaamste opdracht van vandaag is dat we het huis van de aarde weer bewoonbaar maken. Bij deze zoektocht naar praktische wijsheid kan de filosofie ons helpen.Wie zich werkelijk vrij en verantwoordelijk voelt, weet waarover zijn leven gaat.'Iemand zijn' van Joep Dohmen is een inspirerend boek over hoe je eigen levenspad te bewandelen: niet egocentrisch, maar authentiek en bewust van anderen.Joep Dohmen (1949) is emeritus-hoogleraar Ethiek en Filosofie. Momenteel is hij lector Bildung aan de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie (HTF) te Utrecht. Hij schrijft onder meer over persoonsvorming (Bildung), moreel leiderschap en de kunst van het ouder worden.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Joris Capenberghs, vertaler van het werk van Tom Regan (Uitgeverij Noordboek, 2022).Dieren zijn 'levensbewuste wezens' en beschikken over eigenwaarde. Daarom mogen wij, mensen, ze niet zonder meer als middel gebruiken of inzetten voor onze doeleinden. In de vleesindustrie of als proefdier in laboratoria bijvoorbeeld.Dit (kantiaanse) standpunt werkte de Amerikaanse filosoof Tom Regan (1938–2017) uit in 'Pleidooi voor dierenrechten' dat sinds de verschijning in 1983 een klassieker is. Tot op de dag van vandaag is 'Pleidooi voor dierenrechten' bijzonder invloedrijk. Het speelt een hoofdrol in het denken over dieren en allerlei debatten rondom dierenrechten. Dit meesterwerk verschijnt nu voor het eerst in een fraaie vertaling van Joris Capenberghs. Met een nawoord van dierenbeschermer Michel Vandenbosch.'Het is misschien wel de meest consistente en meest onwrikbare verdediging van dierenrechten.'- Tom L. Beauchamp, Georgetown University'Mocht het van de dieren afhangen, dan stond het meesterwerk van Tom Regan op elke leeslijst. Mocht het van mij afhangen, ook.'- Johan BraeckmanTom Regan (1938-2017) was hoogleraar filosofie aan de North Carolina State University. Zijn kantiaanse benadering van dierenrechten heeft nog altijd veel aanhang binnen en buiten de universiteiten. Hij schreef meerdere boeken over dierenrechten.Joris Capenberghs (1961) is cultuurhistoricus, antropoloog en vertaler. Hij beweegt zich als wandelaar, publicist, vertaler en curator op het snijvlak van landschappen, erfgoed, taal, artistieke expressie en natuurbeleving. Joris geeft lezingen over allerlei literaire, cultuurhistorische en eco-filosofische thema's. De laatste jaren begeleidt hij bij wijze van experiment ook enkele 'filosofische salons'. (Bron bio: Auteurslezingen.be)Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Achilles Cools, over zijn boek 'De veren van de pronkvogel. Schoonheid en seksuele selectie' (Uitgeverij Noordboek, 2023).Niets is zo boeiend om te zien als het paarspel tussen twee seksen. Kunstenaar Achilles Cools verdiepte zich in de kracht van onweerstaanbare driften bij vogels. Hij trok daarvoor naar West-Papoea, tot bij de baltsplaatsen van de vele soorten paradijsvogels. In de haast ondoordringbare oerwouden leven deze fraaie pronkheren, wier praaldansen een spektakel zijn. De kunstenaar zag hoe de showmannen zich uitsloven voor een vrouwenjury en vergeleek ze met ijdeltuiten die hij kende van andere reizen. Altijd maken vrouwen de keuze voor de felste, de sterkste en de grootste siermaker. Alles voor de sier, alles voor de kunst.In deze persoonlijke kroniek neemt de kunstenaar je mee, en hij leidt je een wereld binnen die soms bevreemdend, soms mooi, dan weer beknellend, maar steeds verrassend is. Deze reis is een zoektocht naar het paradijs, naar de oertijd en naar onszelf. Hij biedt tussen de regels door inzicht in Darwins evolutietheorie en het aspect van de seksuele selectie.Achilles Cools is schilder, beeldhouwer, graficus, dichter en schrijver. Leven en werk vloeien bij hem in elkaar over. Alles wat hij doet, heeft met elkaar te maken. In zijn kunst staat natuur centraal.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met John Vandaele, over zijn boek 'De melkboer en de geschiedenis' (EPO, 2022).Dit boek is als een caleidoscoop. Aan de hand van kleine verhalen vertelt John Vandaele een grote geschiedenis. Twee wereldbranden en de lessen die daaruit werden getrokken, mensenrechten als medicijn tegen het eeuwige 'wieder en gieder', de hoogdagen van de welvaartsstaat en de aanvallen erop, de turbo van het neoliberalisme, de ecologische catastrofe, de crises van het systeem: het relaas omspant een kleine eeuw.Alles begint bij zijn grootouders, boeren op het West-Vlaamse platteland – hun eerste auto, hun wantrouwen tegen de nieuwe sociale zekerheid, hun boomgaard vol bijenkasten – maar loopt in een rechte lijn naar het leven in het 21ste-eeuwse Gent waar burgers mee het heft in handen nemen. Veel van wat zij beleven, weerspiegelt de grote politieke, economische en ideologische verschuivingen hier en in de rest van de wereld. Een persoonlijke intellectuele odyssee als een geschiedenis verteld vanuit de woonkamer, wijk en stad.John Vandaele is journalist bij MO*.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Thomas Hertog, over zijn boek 'Het ontstaan van de tijd' (Uitgeverij Lannoo, 2023).Hoe komt het dat uit de oerknal een heelal is ontstaan waarin als bij wonder leven mogelijk is? Dit is misschien wel de grootste vraag waarover Stephen Hawking zich het hoofd heeft gebogen tijdens zijn buitengewone leven.Twintig jaar lang werkten Hawking en Thomas Hertog zij aan zij aan een nieuwe theorie van de oerknal die dit raadselachtig leefbare karakter van het heelal kon verklaren. Zij ontdekten een diepere laag van evolutie, verscholen in de prille beginfase van het universum, waarin de natuurwetten zelf leken te veranderen. Materie, krachten en de tijd verdwijnen bij de oerknal. Dit bracht hen op een revolutionair idee: wat als de wetten van de fysica niet in steen gebeiteld staan maar geboren worden, en samen met het jonge heelal mee evolueren?Hertog neemt de lezer mee op een wervelende ruimtereis langs zwarte gaten, kosmische hologrammen en ver terug in de tijd, naar onze allerdiepste wortels. Kort voor Hawkings overlijden publiceerden de twee kosmologen hun theorie, waarin ze een radicaal vernieuwend, darwiniaans perspectief op de oorsprong van ons heelal voorstellen. Een theorie die de manier waarop we naar de kosmos kijken op losse schroeven zet.Dit boek gunt je een blik achter de schermen van het baanbrekende onderzoek door twee topwetenschappers, van wie de vriendschap en passie voor het vak leidden tot een geheel nieuwe visie op de kosmos. De nieuwe theorie van Hawking en Hertog verweeft de oerknal dieper dan ooit tevoren met ons menselijk bestaan en geeft zo een nieuwe kijk op onze plaats in dit onmetelijk grote heelal.Thomas Hertog is een internationaal vermaard kosmoloog en hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doctoreerde aan de universiteit van Cambridge en werkte als onderzoeker aan de universiteit van Californië en aan het CERN in Genève. Hertog bestudeert de oerknal op basis van de snaartheorie. Samen met zijn mentor en goede vriend Stephen Hawking ontwikkelde hij een nieuwe baanbrekende theorie over het ontstaan van het heelal.Lees meer over De Gedachtestreep: https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.