Notatki z ciała - Kuba Sawicki

Ból jest jednym z najbardziej pierwotnych doświadczeń, jakie znamy. Intuicyjnie myślimy o bólu jak o prostym, jednoznacznym komunikacie płynącym z ciała: coś zostało uszkodzone, dlatego zaczęło boleć. Ale współczesna nauka udowadnia, że jest to znacznie bardziej złożona historia. Ból nie jest tylko i wyłącznie sygnałem wysyłanym z tkanki. Jest raczej doświadczeniem tworzonym przez cały układ nerwowy – przez ciało, mózg, emocje, uwagę, pamięć, wcześniejsze doświadczenia, a nawet kontekst społeczny.To dlatego ból często okazuje się być tak nieoczywistym zjawiskiem. Na jego odczuwanie wpływają nie tylko kwestie biologiczne, ale także psychospołeczne. Nie znaczy to, oczywiście, że ból jest tylko w głowie. Przeciwnie – jest rzeczywistym doświadczeniem fizjologicznym, ale neurobiologia bólu jest kwestią znacznie bardziej złożoną niż mechanistyczny uraz. I właśnie o tym rozmawiamy z Janem Sielczakiem. O bólu jako doświadczeniu, a nie tylko objawie. O tym, dlaczego czasem boli bardziej niż powinno, a czasem mniej, niż można by się spodziewać. O tym, jak układ nerwowy decyduje, co uznać za zagrożenie. O roli dotyku, ruchu, edukacji, relacji terapeutycznej i poczuciu bezpieczeństwa.

Żyjemy w świecie, który wyrywa nas nieustannie do zewnątrz. Nadmiar bodźców zmysłowych, migające ekrany, pośpiech, rozproszenie... Tak wiele rzeczy zabiera nas od ciała, od czucia. Środki przeciw-bólowe czy stymulanty, które pozwalają nam dojeżdżać się do granic możliwości. Ciągły potok myśli, bez przerwy włączone radio myślotok.  Z moim gościem, Tomkiem Eichelbergerem, robimy zwrot w odwrotną stronę - kierujemy się do wewnątrz i wsłuchujemy się w świadomość. Rozmawiamy o qi gongu i taijiquan. Czym właściwie są te zakorzenione w taoizmie praktyki?Medytacja w ruchu? Rozwój świadomości ciała? Uwrażliwianie intercepcji ? Ścieżka duchowa? Wewnętrzne sztuki walki? Możemy te praktyki opisywać na rozmaite sposoby, ale tak naprawdę niezwykle trudno oddać ich sedno bez odnoszenia się do bezpośredniego doświadczenia. A czym jest to bezpośrednie doświadczenie i czy w ogóle da się to wytłumaczyć przy użyciu słów? O tym już w odcinku!

Chcesz wykupić dostęp do kursu? Kliknij tutaj!Sprawność to nie tylko to, co potrafią zrobić mięśnie. To nie tylko siła, szybkość, wydolność czy zakresy ruchu. Sprawność to przede wszystkim to, co potrafi zrobić układ nerwowy. Tu i teraz, w czasie rzeczywistym. Sprawność to także zdolność naszego umysłu do skutecznego organizowania tego, jak zachowuje się ciało. A przypominam, że umysł i ciało są tak naprawdę jednością.Koordynacja, timing, spryt, refleks. Czy sprawnie przetwarzasz bodźce zmysłowe? Czy umiesz odczytać intencje swojego rywala?Jak dobrze oddzielasz sygnał od szumu? Jak szybko wyłapujesz istotne informacje? Zwinność to nie tylko szybkie nogi. To inteligencja ruchowa, elastyczność poznawcza, kreatywność, radzenie sobie z niepewnością i nieprzewidywalnością. To zdolność rozwiązywania problemów i odnajdywania się w chaotycznych, zmiennych warunkach środowiska zewnętrznego albo w kontekście rywalizacji sportowej.  

Co ciekawego może powiedzieć nam językoznawstwo, buddyzm zen i poezja? Jak to jest z tym językiem? Wpływa w jakimś stopniu na nasze postrzeganie świata? I o co chodzi z tą rzeczywistością? Jaka jest naprawdę? Czy możemy w jakiś sposób to sprawdzić? Jak wykroczyć poza codzienną percepcję ograniczoną przez zmysły oraz konstrukcję języka?Goethe powiedział, że „iloma językami mówisz, tylekroć jesteś człowiekiem” - i rzeczywiście jest w tym ukryta mądrość."No dobrze, ale czym właściwie jest prawdziwy świat? Niektórzy twierdzą, że świat jest materialny, fizyczny, że jest zrobiony z czegoś stałego. Inni, z kolei, twierdzą, że świat jest zjawiskiem duchowym czy też mentalnym, może jakimś rodzajem symulacji. Chciałbym jednak zwrócić waszą uwagę na fakt, że obie te teorie na temat świata są jedynie konceptami, pojęciami. Są konstrukcjami zbudowanymi ze słów." Alan Watts Zakładamy plecami i wyruszamy w podróż w nieznane!Ilustracje do odcinka znajdują się w tym ⁠linku⁠.

Z Anitą Jurach, trenerką oddechu, wracamy do najbardziej witalnego i fundamentalnego wzorca ruchowego, jaki wykonuje nasze ciało – do oddechu. To trzeci odcinek naszej serii i jednocześnie jej podsumowanie: „Przepona: oddech, siła i odpoczynek”. Jak i dlaczego oddech jest ważny podczas treningu siłowego, a jednocześnie może wspierać nas w relaksie i odpoczynku?Jak wydech aktywny i manewr Valsalvy mogą pomóc w dźwiganiu ciężarów (stabilizacja tułowia, „usztywnienie” i transfer siły)?Dlaczego przepona to nie tylko mięsień oddechowy, ale też ważny element układanki odpowiedzialnej za stabilizację tułowia i oraz jakość ruchu? Co oddech ma wspólnego z mięśniami dna miednicy?Czym charakteryzuje się oddech przeponowy i dlaczego jest tak ważny?W przeponie najciekawsze jest własnie to, że posiada dwoistą naturę. Ten niesamowity tłok o kształcie meduzy zarządza naszym cyklem oddechowym, a jednocześnie łączy w sobie z jednej strony możliwość generowania siły oraz usztywnienia, a z drugiej wprowadzania organizmu w stan wyciszenia. 

Z Kingą Gajewską, z psycholożką i psychoterapeutką w nurcie poznawczo-behawioralnym, rozmawiamy o relacji z ciałem, jego obrazie w kulturze, poczuciu wartości i porównywaniu się. Rozliczamy się z kulturą i mediami społecznościowymi. Sięgamy po biologię i psychologię ewolucyjną oraz po nauki społeczne. Zastanawiamy się jak zachować rozsądek i dbać o zdrową relację z ciałem w świecie, który zdecydowanie tego nie ułatwia. Co robią nam współczesne kanony piękna? W jaki sposób kultura i media utrudniają nam utrzymanie zdrowej relacji z ciałem? Czym jest bigoreksja, czyli dysmorfia mięśniowa? Co robi nam porównywanie się? Jak odróżnić „dbanie od siebie” od niezdrowej ambicji, kompulsji lub realizowania narzuconych zewnętrznie wyobrażeniach dotyczących tego, jak powinno wyglądać ciało? Co może być sygnałem ostrzegawczym i jak rozmawiać o tym ze sobą lub z bliskimi, gdy robi się trudno? 

Z Janem Sielczak, fizjoterapeutą neurologicznym i trenerem, rozmawiamy o układzie nerwowym, bólu, treningu siłowym oraz biopsychospołecznym modelu zdrowia. Jakie nasze przekonania i poczucie sprawczości wpływa na odczuwanie bólu? Czego możemy dowiedzieć się od pacjentów neurologicznych na temat sprawności ruchowej? Jak układ nerwowy zarządza ruchem?Czy potrzebujemy czucia mięśniowego i świadomości ciała, by trenować i rozwijać siłę? Czy istnieje jedyna, słuszna technika? O co chodzi z tym dźwiganiem na zgiętych plecach?Ośrodkowy układ nerwowy – mózg i rdzeń kręgowy – to jeden z najbardziej złożonych systemów naszego organizmu. Możemy powiedzieć, że jego funkcja pod wieloma względami jest nadrzędna w stosunku do innych układów ciała. Warto lepiej go poznać i zrozumieć!

Dlaczego „Raptularz dygresyjny”? Raptularz to coś w stylu brudnopisu czy też notatnika. Służy do zapisywania raptownych myśli, a więc takich, które pojawią się nagle, są gwałtowne i mogą ulecieć w niebyt, jeśli nie zostaną złapane i zapisane. Dygresje natomiast pozwalają łączyć kropki w zaskakujące i twórcze sposoby. Pomagają poszerzać horyzonty i patrzeć na rzeczy z różnych, często nieoczywistych punktów widzenia. Zapraszam Was na odcinek specjalny “Notatek z ciała”. Dlaczego specjalny? Bo jeszcze bardziej rozkminkowy! Czym jest życie? Jaki jest jego sens? Dlaczego w ogóle jest coś zamiast niczego? Czym jest Wszechświat? Czym był przed Wielkim Wybuchem? Jaka jest natura czasu? Czy rzeczywistość jest prawdziwa? Czy po śmierci jest coś jeszcze? "Pomiędzy rozpaczą przerażenia a ekstazą transcendencji."...A co gdybyśmy uznali, że sensem życia jest życie samo w sobie? Doświadczanie i przeżywanie. Możliwość leżenia w nocy na trawie i wpatrywania się w rozgwieżdżone niebo albo leżenia w upalny dzień na pomoście i wpatrywanie się w tętniący życiem brzeg jeziora...Człowiek to zwierzę obdarzone i zarazem przeklęte rozumem. Odkąd tylko nauczyliśmy się mówić i zaczęliśmy myśleć, zadajemy sobie pytania dotyczące natury rzeczywistości i Wszechświata. Czujemy się samotni i przerażeni wobec brutalności i bezwzględności natury oraz obojętności i ciemności kosmosu.Jednak popadnięcie w rozpacz przerażenia nie jest jedyną możliwością. Możemy poczuć się częścią tej ogromnej całości, poczuć jedność z otaczającym nas światem. Doświadczyć ekstazy transcendencji poprzez zachwyt nad tajemnicami Wszechświata oraz wspaniałością przyrody.Usiądźmy przy ognisku i porozkminiajmy!Ilustracje do odcinka znajdują się w tym linku.

Z Anitą Jurach, trenerką oddechu, rozmawiamy o tym, jak trening oddechu może wspierać rozwój kondycji, czyli wydolności tlenowej.Od czego zacząć pracę z oddechem, jeśli zależy nam na poprawie kondycji?Czy podczas wysiłku zawsze powinniśmy oddychać przez nos?Dlaczego tolerancja na dwutlenek węgla jest tak istotna?Czym jest trening wysokogórski i czy ćwiczenia oddechowe mogą symulować warunki wysokogórskie?Czy maski treningowe mają sens?Czym jest erytropoetyna i dlaczego jest tak ważna?Z moją gościnią omawiamy najskuteczniejsze metody oddechowe takie jak metoda Butejki oraz Tlenowa Przewaga. Dajemy wiele praktycznych wskazówek i w sposób przystępny oraz zrozumiały tłumaczymy mechanizmy fizjologiczne i biochemiczne związane z wysiłkiem oraz oddychaniem. 

Do czego potrzebny jest nam mózg?Czy myślenie to jedynie skutek uboczny ewolucji?Dlaczego ruch jest tak odżywczy dla układu nerwowego?Jakie były początki rozwoju mózgu i jaki to ma związek z ruchem?Czy ludzka samoświadomość jest darem czy przekleństwem?W tym solowym odcinku zabieram Was na podróż po ewolucji mózgu i układu nerwowego. Podróż w poszukiwaniu początków inteligencji i świadomości. W podróż pełną ruchu i rozkmin.Bo przecież jesteśmy ruchem, który zaczął się nad sobą zastanawiać. Jesteśmy ciałem, które tak długo uczyło się poruszać w świecie, że w pewnym momencie zaczęło zadawać pytania o sens tego ruchu.Nie ma umysłu bez ciała. Nie ma umysłu bez ruchu. Nasz sposób myślenia, odczuwania i postrzegania wynika z tego, że jesteśmy konkretnym gatunkiem zwierzęcia, biologicznego organizmu.

Z Pawłem Krótkim, fizjoterapeutą i trenerem przygotowania motorycznego, rozmawiamy o tym, jak leczyć kontuzje z perspektywy aktualnej wiedzy i najlepszych praktyk klinicznych. Jakie są czynniki ryzyka dla urazów przeciążeniowych?Jak powinna wyglądać ścieżka rehabilitacyjna po urazie? Ile w rehabilitacji powinno być terapii manualnej a ile leczenia ruchem?Dlaczego tak ważny jest trening siły oraz skoczności? Czy warto obejrzeć film "Ares: Tron"?Z moim rozmówcą poruszamy wiele ważnych zagadnień takich jak: - etyka zawodowa- prymat edukacji w pracy specjalisty leczenia ruchem- podejście integralnego oparte na krytycznym myśleniu i otwartości na dialog- plemienne wojny w środowisku trenerskim i fizjoterapeutycznym. Przesłuchaj tego odcinka nawet, jeśli nie jesteś obecnie kontuzjowany / kontuzjowana – wyniesiesz z niego ogrom praktycznej wiedzy oraz inspirujących obserwacji! 

Z Kingą Gajewską, psychoterapeutką, rozmawiamy o uzależnieniu od treningu oraz nadużywaniu treningu w kontekście różnych zaburzeń psychicznych. Ile ruchu to za dużo w kontekście zdrowia psychicznego?Czym może objawiać się zaburzona relacja z treningiem?Dlaczego więcej zazwyczaj nie znaczy lepiej?Z moją rozmówczynią poruszamy zagadnienia perfekcjonizmu, dysocjacji, exercise dependence (uzależnienia nastroju od zrobienia treningu). Odnosimy się również do aspektów fizjologicznych wysiłku i regeneracji. Zastanawiamy się, gdzie leży granica pomiędzy używaniem ruchu jako wsparcia a nadużywaniem ruchu, które prowadzi do pogłębiania obecnych już problemów. Próbujemy zdefiniować to, czym jest trudna sztuka balansu oraz słuchania swojego ciała.

Z Anitą Jurach, trenerką oddechu, rozmawiamy o najbardziej witalnym, fundamentalny wzorcu ruchowym, jaki wykonuje nasze ciało - o oddechu. Po co w ogóle trenować oddech?Dlaczego oddychania nosem jest zdrowsze? Jak trening oddechowy może poprawić nasz codzienny komfort, jakość naszego życia i wydajność treningową?Czym jest hiperwentylacja i dlaczego nie zawsze jest dobra?Co ma wspólnego dwutlenek węgla z oddychaniem?Po co nam tlenek azotu? Z moją gościnią poruszamy wiele fascynujących tematów. Rozmawiamy o fizjologii i biochemii oddechu. Tłumaczymy niesamowicie ciekawe zjawiska oraz mechanizmy związanie z oddychaniem. Dajemy praktyczne wskazówki i zalecenia, aby dzięki treningowi oddechowemu żyło się lepiej.

Z Filipem Droszczem rozmawiamy o ruchu, który wyłamuje się z konwencjonalnych schematów i przekonań na temat tego, jak w ogóle człowiek powinien się ruszać. Rozmawiamy o eksplorowaniu bardziej nieregularnych i nieliniowych przestrzeni. O witaniu się z niepewnością, o odnajdywaniu się w chaosie i o radzeniu sobie z nieprzewidywalnością. Próbujemy też wspólnie zastanowić się nad tym jak łączyć ze sobą oba te światy - ruch kwadratowy z ruchem okrągłym, kolistym. Wchodzimy w obszary teorii naukowych i filozoficznych, które pomogą lepiej zrozumieć to jak ważną potrzebą, a zarazem funkcją naszego organizmu jest ruch. Mówimy o tym, że to nie do końca jest tak, że my mamy ciało, a raczej, że jesteśmy naszym ciałem. A po tych wszystkich rozkminach i zachwycaniu się tematami ewolucji, ekologii, biologii, przekuwamy to wszystko na konkretne, praktyczne wnioski, które przekładają się na praktykę ruchową i zastosowania treningowe. 

Czy to na pewno zdrowe i bezpieczne, żeby dźwigać ciężary?Na ile różnych sposobów można zwiększać swoją siłę mięśniową? Od czego zacząć przygodę z treningiem siłowym? Jak może wyglądać przykładowy plan treningowy dla osoby początkującej i średniozaawansowanej?Ile wykonywać serii? Ile powtórzeń? Na jakim ciężarze? Jak często trenować?  W jaki sposób stymulować do wzrostu włókna szybkokurczliwe, które są kluczowe z perspektywy długowieczności?  Tego wszystkiego dowiecie się z dzisiejszego odcinka, który jest praktyczną kontynuacją odcinka #1. To, co z perspektywy długowieczności jest dla nas istotne to fakt, że z wiekiem znacznie szybciej tracimy siłę aniżeli masę mięśniową, co stawia trening siłowy w pozycji priorytetowej aktywności fizycznej, jeśli zależy nam na długim i jakościowym życiu.

Czym jest trening siłowy?Jakie są korzyści płynące z posiadania silnych mięśni? Dlaczego kobiety nie powinny obawiać się podnoszenia ciężarów? Z jakich względów ta aktywność jest wskazana praktycznie dla każdego - niezależnie od wieku czy płci?Dlaczego trening siłowy dla większości z nas powinien być priorytetową aktywnością fizyczną? Pod jakimi względami trening siłowy przewyższa trening wydolnościowy? Na te wszystkie pytania odpowiadam w poniższym odcinku, który stanowi teoretyczny wstęp od odcinka #2. Bardzo mocno wierzę w edukację jako sprzymierzeńca tworzenia zdrowych nawyków. Edukacja pozwala utrzymać motywację do pozostania w swoich postanowieniach. Dzięki temu, że rozumiemy jak coś działa, jak coś funkcjonuje, zwiększamy prawdopodobieństwo dokonywania słusznych, zdrowych wyborów związanych z naszym stylem życia.