คุยข้ามโลก - วอยซ์ ออฟ อเมริกา

เกือบหนึ่งเดือน คือเวลาที่ไฟป่าเผาทำลายพื้นที่แคลิฟอร์เนีย สร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง ในวันที่เพลิงกำลังมอดดับ คุยข้ามโลกชวนดูว่า อะไรคือสิ่งที่น่าจับตามองกันต่อไป สำหรับวันนี้ และวันพรุ่งนี้

คุยข้ามโลกสำรวจภาพรวมผู้เรียนจากต่างชาติที่เพิ่มขึ้นทุกปี และฟังเสียงจากคณบดี-นักศึกษาชาวจีนถึงความสำคัญของผู้เรียนจากหลายพื้นเพ และความคาดหวังในสี่ปีข้างหน้า ในเวลาที่โดนัลด์ ทรัมป์ จะหวนคืนทำเนียบขาว

ในวันที่ภัยธรรมชาติเกิดขึ้นบ่อยและไม่เข้าใครออกใคร เราไปคุยกับผู้มีประสบการณ์ตรงว่าด้วยการรับมือภัยพิบัติที่สหรัฐฯ ว่าที่นี่ทำอย่างไรบ้างเมื่อเกิดภัยพิบัติ รวมถึงโจทย์และเรื่องราวหลังจากความทุกข์ยากผ่านพ้นไป

จากเรื่องราวเหล้าเถื่อนในไทยที่คร่าชีวิตไปแล้ว 10 คน ป่วยอีกราว 44 คุยข้ามโลกชวนดูเรื่องราวของโรคภัยที่มากับเครื่องบริโภคในสหรัฐฯ ที่มาในรูปแบบของเนื้อแปรรูป ผัก ผลไม้ ไก่บ้าน ไปจนถึงเต่า!

ชวนสำรวจปัญหาวุฒิปลอมในสังคมสหรัฐฯ ซึ่งแม้ไม่ใช่ปัญหาใหม่ แต่ก็แก้ไม่ตก ปราบไม่ลง และมีที่ลุกลามออกไปส่งผลกระทบถึงที่อื่น ๆ

คุยข้ามโลกชวนสำรวจภูมิทัศน์เกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศในสหรัฐฯ ในช่วงย่างเข้าปีที่ 10 ของการมีบรรทัดฐานให้ทุกรัฐต้องอนุญาตให้คนเพศเดียวกันสมรสกันได้ และเสียงจากชุมชน LGBTQ ที่สะท้อนอดีตแสนเจ็บปวด กับโจทย์ที่ยังต้องหาทางออกกันต่อไป

การประท้วงกลางพิธีรับปริญญาอาจเป็นเรื่องที่คนไทยไม่นึกถึง แต่ที่สหรัฐฯ พิธีนี้กลายเป็นสปอตไลท์ดวงใหญ่ที่หลายคนใช้เพื่อสื่อสารถึงการต่อต้านสงครามในกาซ่า คุยข้ามโลกรวบรวมเรื่องราวที่เกิดขึ้นในฤดูกาลสำเร็จการศึกษาปีนี้มาเล่าสู่กันฟัง และย้อนดูพลังนักศึกษาที่เคยเกิดขึ้น

ป้อ-มิ้นท์ และยูทูบเบอร์ไทยในอเมริกา ชวนสำรวจโลก ‘งานนอก’ ของสหรัฐฯ ว่าคนที่นี่ทำงานอะไรกันบ้างเพื่อหาเงินเพิ่มจากงานประจำ ในห้วงยามที่จ๊อบเดียวไม่พอ ต้องมีกระเป๋าซ้าย กระเป๋าขวา กระเป๋าหน้า กระเป๋าหลัง

หมอกพิษที่ฆ่าคนตายได้ใน 5 วันช่วงฮัลโลวีน แม่น้ำติดไฟ นี่ไม่ใช่เรื่องราวในนิยายสยองขวัญ แต่เคยเกิดขึ้นจริงในสหรัฐฯ จนทำให้ต้องแก้ไขปัญหามลภาวะกันยกใหญ่ คุยข้ามโลกชวนย้อนรอยเหตุการณ์เหล่านี้ และกลับมามองปัญหาฝุ่นพิษที่กำลังปกคลุมหลายพื้นที่ทั่วโลก รวมทั้งไทย

การศึกษาย่อมมีต้นทุน แต่ต้นทุนที่ว่ามันสูงได้ขนาดไหน คุยข้ามโลกนำสาเหตุที่ชาวอเมริกันเรียนต่อระดับอุดมศึกษาน้อยลงมาเล่าให้ฟัง พิเศษในตอนนี้ เรามีเรื่องเล่าจากคนในท้องที่เกี่ยวกับ “ต้นทุน” ของการศึกษามาเล่าสู่กันฟังด้วย

คดีฆาตกรรมอำพราง ‘นุ่น ชลลดา’ โดยฝีมือของสามีตัวเอง กระตุกให้เกิดความสนใจปัญหาความรุนแรงในครัวเรือน หรือ domestic violence คุยข้ามโลกชวนข้ามมาดูเรื่องราวในสหรัฐฯ ที่เรื่องนี้ก็ถือเป็นปัญหาใหญ่เช่นกัน

จับกระแสกรณีร้านไก่ทอดอ้างกรรมสิทธิ์เหนือบ้านคนอื่นที่ไทย คุยข้ามโลกชวนรู้จักกับเหล่า Squatter และเรื่องราวของการใช้พื้นที่คนอื่นจนเป็นที่ของตัวเองในสหรัฐฯ ซึ่งเป็นทั้งปัญหาสังคม และเครื่องมือเรียกร้องสังคมที่ดีกว่า

คอนเทนต์เทศกาลแห่งความรัก รู้หรือไม่ว่าสหรัฐฯ เคยห้ามการแต่งงานข้ามเชื้อชาติ!? คุยข้ามโลก ชวนดูเส้นทางการปลดล็อกการแต่งงานข้ามเชื้อชาติ ว่าปัจจุบันมาไกลแค่ไหน และมันเปิดความเป็นไปได้อะไรบ้างทั้งในมุมที่น่ารักและน่าห่วงกังวล

มีเอกสาร 2 ชิ้น ที่บ่งชี้ว่าไทยกำลังศึกษา ‘เครดิตสังคม’ ระบบคุมพฤติกรรมที่มีจีนเป็นต้นตำรับ คุยข้ามโลกสรุปรวบตึง เครดิตสังคม (Social Credit) ในจีนไปถึงไหนแล้ว การศึกษาในไทยเป็นอย่างไร และมันจะพาพวกเราไปถึงจุดไหน

หนึ่งในสารพัดข่าวช่วงปีใหม่ คือเหตุฆ่าตัวตายของสัตวแพทย์ที่ จ.ระยอง ซึ่งสามีระบุว่าเป็นสาวกผู้เชื่อใน ‘โยเร’ ความเชื่อจากประเทศญี่ปุ่น คุยข้ามโลกชวนรู้จักกับความเชื่อนี้มากขึ้น ซึ่งก็มีตำแหน่งแห่งหนในสหรัฐฯ หลายพื้นที่ และชวนไปดูว่า ทำไมอเมริกันชนในปัจจุบันถึงนับถือศาสนาน้อยลง

‘หมูเถื่อน’ กำลังเป็นประเด็นร้อนในสังคมไทย ทั้งจากเล่ห์เหลี่ยมแพรวพราวในการแอบนำเข้า เส้นเรื่องที่ไปเกี่ยวกับร้านค้ารายใหญ่ และการย้ายตำแหน่งของหัวหน้าคนทำคดี คุยข้ามโลกชวนย้อนดูเรื่องราวการขนของเถื่อนเข้าสู่สหรัฐฯ บ้าง ว่าจะมีอะไรบ้าง และใช้เล่ห์กลอะไรในการแอบนำเข้ามา

คำว่า ‘ซอฟต์พาวเวอร์’ กำลังมาแรงในสังคมไทย เพราะคนยังไม่รู้ว่าอะไรบ้างที่เรียกว่าซอฟต์พาวเวอร์ คุยข้ามโลกจะชวนย้อนดูจุดกำเนิดของแนวคิดอำนาจแบบอ่อนนุ่มนิ่ม การใช้งานในอดีตผ่านเอลวิส เพรสลีย์ และซูเปอร์มาร์เก็ต! ก่อนวนกลับมาที่มุมมองเจ้าของแนวคิด และสะท้อนสิ่งที่กำลังเป็นในไทย

ชวนผู้ฟังรู้จัก ‘Sovereign Citizen’ กลุ่มคนในสหรัฐฯ ผู้ไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจของรัฐบาลและกฎหมาย ผู้เชื่อในทฤษฎีสมคบคิดสารพัด ที่บางกรณีก่ออันตรายถึงขั้น FBI เรียกว่าเป็นผู้ก่อการร้ายในแผ่นดินตัวเอง และเชื่อหรือไม่ ถึงจะฟังดูเพี้ยนและแปลก แต่กลับมีแนวโน้มที่คนจะซื้อไอเดียเหล่านี้มากขึ้น!

ความโหดร้ายบันลือโลกและเหตุการณ์สุดสยองขวัญของฆาตกรต่อเนื่อง เป็นเรื่องราวที่ได้รับความสนใจเสมอ ไม่ว่าจะทั้งในหน้าข่าว ในจอแก้ว จอเงิน หรือสารคดี แต่อะไรทำให้เกิดฆาตกรต่อเนื่องกันแน่ ต้องเป็นโรคจิตหรือไม่ และการหาคำตอบเรื่องนี้สำคัญอย่างไร คุยข้ามโลกเปิดตำรา FBI มาอธิบายให้ฟังกัน

ป้ายยาคุณผู้ฟังด้วยซีรีย์ดัง การันตีด้วยรางวัลเอมมี อวอร์ด ‘Succession’ ว่าด้วยเรื่องราวของลูก ๆ ทั้ง 4 คน กับเกมการสืบต่ออำนาจของพ่อผู้ประสบความสำเร็จ และซีรีย์เรื่องนี้ บอกอะไรกับปุถุชนคนธรรมดาแบบเราท่านกันบ้าง?

คอกาแฟหลายท่านอาจจะยังไม่รู้ว่าโลกใบนี้มีคนกำหนดวันพิเศษหนึ่งวันสำหรับกาแฟด้วย! ‘คุยข้ามโลก’ ชวนทำความรู้จักวันกาแฟแห่งชาติของสหรัฐฯ และวันกาแฟสากลที่อยู่ในช่วงใกล้ๆ กัน ก่อนที่จะดำดิ่งไปดูกาแฟในสายธารประวัติศาสตร์ และเรื่องราวที่มากไปกว่าการเป็นเพียงเครื่องดื่มตอนเช้าของเราๆ ท่านๆ

เมื่อ 1-2 ศตวรรษก่อน การถนัดซ้ายอาจมีโทษถึงตาย ‘คุยข้ามโลก’ รวบรวมความลำบากของคนถนัดซ้ายในการใช้ชีวิตในโลกที่คนมือขวาอยู่กันชุกชุม ที่แม้ผ่านยุคที่อันตรายถึงชีวิตมาแล้ว แต่ก็ยังมีเรื่องที่ทำให้วันถนัดซ้ายสากลยังมีความสำคัญ

สืบเนื่องจากกรณีวางยาพิษ 15 ราย ตาย 14 ราย ของ “แอม ไซยาไนด์” เมื่อต้นปี 2023 คุยข้ามโลกชวนทำความรู้จักกับยาพิษ ตัวอย่างการฆาตกรรมที่เกิดขึ้นจากมัน และการบ้านเรื่องการควบคุมสารไซยาไนด์ เพื่อยับยั้งเหตุสะเทือนขวัญอย่างที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว

เดือนมิถุนายนของทุกปี คือเดือนแห่งการรำลึกและรณรงค์ถึงความหลากหลายเท่าเทียมทางเพศ หรือ “เดือนไพรด์” ในทศวรรษที่ 5 ของการเคลื่อนไหวนี้ คุยข้ามโลกชวนคุณผู้ฟังไปดูว่าสถานการณ์ของชาว LGBTQ+ ดีขึ้นหรือแย่ลงหรือไม่ทั้งในหลายประเทศทั่วโลกและที่ประเทศไทย

หน้าฝนเป็นฤดูกาลที่คนไทยป่วยจากไข้เลือดออกเยอะที่สุด โรคที่มีพาหะคือยุงลายนี้ไม่ได้เป็นภัยคุกคามแค่ในไทย แต่เป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่กระทบประชากรครึ่งหนึ่งของโลก คุยข้ามโลก ชวนย้อนดูเส้นทางการต่อสู้ของมนุษยชาติคู่ขนานไปกับการปรับตัวของยุงลาย คือการต่อสู้ของสองเผ่าพันธุ์ที่มีการอยู่รอดเป็นเดิมพัน

หากนึกถึงสิ่งน่าดูชมในกรุงวอชิงตัน ดีซี แล้ว ‘พิพิธภัณฑ์’ คือหนึ่งในสถานที่ๆ มีเรื่องเล่าที่น่าสนใจที่รอรับผู้มาเยือนเมืองหลวงของสหรัฐอเมริกา แต่ดีงาม เป็นหนึ่งในตองอูขนาดไหน คุยข้ามโลกสัปดาห์นี้ ชวนแลกเปลี่ยนกับ มินต์ วรรษมน อุจจรินทร์ ผู้สื่อข่าว VOA Thai ขาเลาะพิพิธภัณฑ์ตัวยง

แม้ที่ทางในส่วนแบ่งการตลาดยังน้อยนิด แต่คราฟท์เบียร์ในเมืองไทยก็เป็นที่รู้จักมากขึ้นเรื่อยๆ คุยข้ามโลกชวนสำรวจโลกคราฟท์เบียร์ในสหรัฐฯ ที่แม้กฎระเบียบเอื้อให้ผู้ผลิตเข้าตลาดได้ง่าย แต่ก็มีเงื่อนไขที่ทำให้โตยาก แล้วย้อนกลับมาดูโจทย์ของไทย ว่ามีเงื่อนปมอะไรบ้างที่ทำให้รายย่อยเข้าสู่การแข่งขันได้ยาก

คู่ขนานไปกับการเลือกตั้งทั่วไป 2566 คือความห่วงกังวลว่าจะมีความไม่ชอบมาพากลในการเลือกตั้งหรือไม่ คุยข้ามโลกชวนเปิดตำราดู 4+1 กลเกมการเลือกตั้งเพื่อหวังชัยชนะทางการเมือง พร้อมภาพสะท้อนที่เคยเกิดขึ้นแล้วในการเมืองไทย

ข้าวมื้อเช้าควบมื้อเที่ยง หรือที่เรียกกันในภาษาอังกฤษว่า ‘บรันช์ (Brunch)’ เริ่มมีที่ทางในเมนูอาหารของไทยมากขึ้น แต่รู้หรือไม่ว่าบรันช์มีอะไรมากไปกว่าแค่การเลื่อนเวลากินข้าว ‘คุยข้ามโลก’ สำรวจสารพัดเหตุผลของคนกินบรันช์ตั้งแต่จุดกำเนิดของมันจนถึงปัจจุบัน แล้วคุณล่ะ กินบรันช์ไปทำไม?

หลังจากแชทบอทอัจฉริยะ Chat GPT เปิดตัวอย่างยิ่งใหญ่เมื่อเดือน พ.ย. 2023 ตามมาด้วยแรงกระเพื่อมจากทุกภาคส่วนที่มันเข้าไปเกี่ยวข้อง ‘คุยข้ามโลก’ ลองตั้งคำถามกับเจ้า Chat GPT ตัวอย่างการใช้ประโยชน์ และมุมมองต่อ AI แบบระมัดระวังไปจนถึงหวาดระแวง

สูญเสียกันไปเท่าไหร่แล้วกับสายโทรศัพท์แปลกๆ ที่มากับเส้นเรื่องน่ากลัวเพื่อหลอกเอาเงินของเรา แก๊งมิจฉาชีพทางโทรศัพท์ หรือที่เรียกกันในชื่อเล่นว่า “แก๊งคอลล์เซ็นเตอร์” กลายเป็นสิ่งที่คนไทยเจอกันแทบทุกวัน หนึ่งในวิธีที่เราจะระมัดระวังมิจจี้เหล่านี้ได้ก็คือต้องเข้าใจว่าเขาหลอกลวงคนด้วยวิธีอะไร คุยข้ามโลกชวนถอดบทเรียนมิจฉาชีพสหรัฐฯ ว่าแกงประชาชนกันอย่างไรบ้าง และเหตุใดอาชีพแบบนี้ถึงฆ่าไม่ตาย

การพนันถูกกฎหมายในไทยกลับมาเป็นที่พูดถึงอีกครั้งหลังกรรมาธิการวิสามัญของรัฐสภานำเสนอผลการศึกษาเรื่องการสร้างอัครสถานความบันเทิงครบวงจร (Entertainment Complex) ซึ่งจะมีการละเล่นการพนันอยู่ในนั้นด้วย สังคมไทยจึงกลับเข้ามาอยู่ที่จุดตัดระหว่างการมองถึงโทษมหันต์และคุณอนันต์ของการพนันขันต่อ คุยข้ามโลกชวนย้อนดูประวัติศาสตร์การควบคุมการพนันในสหรัฐฯ ว่ามีเส้นทางอย่างไร และไทยจะเรียนรู้อะไรได้จากเรื่องนี้บ้าง

ในโมงยามที่สปอตไลท์ทุกดวงส่องไปที่ชายชื่อชูวิทย์ กมลวิศิษฎ์ กับการเปิดโปงเครือข่าย “ทุนจีนสีเทา” ในไทย คุยข้ามโลก หยิบยกตัวอย่างในสหรัฐฯ ประเทศที่ทุนสีเทามีประวัติยิ่งใหญ่ และเขย่าประเทศอยู่นานหลายทศวรรษ เพื่อดูว่าอะไรทำให้เครือข่ายอาชญากรรมลอยหน้าลอยตาได้อย่างยิ่งใหญ่ และอะไรใหญ่กว่า “ทุนสีเทา”

คณะนิติศาสตร์ในมหาวิทยาลัยระดับโลก ตัดสินใจเอาตัวเองออกจากระบบการจัดอันดับของ U.S. News & World Report โดยอ้างว่าสิ่งที่เป็นอยู่ไม่ตอบโจทย์ แล้วคนไทยแบบเรา ๆ ในประเทศที่สถาบันอุดมศึกษาดิ้นรนไต่อันดับอย่างหนักหน่วง ควรทำตัวอย่างไร และเว็บฯ จัดอันดับมหา’ลัย ยังไว้วางใจได้หรือไม่

#คุยข้ามโลก กับ VOA Thai ตอนที่ 2 ฟังเหตุผลว่าทำไมการปราบยาเสพติดเริ่มมีสติขึ้น แล้วเหลียวมาดูการจัดการแบบไทยๆ ที่ยังลูกผีลูกคน เรามีบทเรียนอะไรจากเส้นทางปราบปรามอันยาวนานของสหรัฐฯ ที่เปลี่ยนจาก ‘จัดหนัก’ เป็น ‘อภัยโทษ’

#คุยข้ามโลก กับ VOA Thai ตอนที่ 1 ชวนดูสงครามยาเสพติดแบบฮาร์ดคอร์ในสหรัฐฯ เมื่อรัฐบาลไทยจัดหนักยาเสพติดหลัง #กราดยิงหนองบัวลำภู อะไรทำให้พญาอินทรีย์ทำให้ยาเสพติดเป็น ‘ศัตรูสาธารณะอันดับหนึ่ง’ และสังคมสหรัฐฯ ต้องเสียอะไรไปบ้างกับการรบกับปีศาจในรูปแบบผง เม็ด เกล็ด ใบ