ماجرای مشروطه

در این قسمت هم، مثل قسمت قبل، به جای ادامه وقایع‌نگاری مشروطه به بحث مختصری می‌پردازیم پیرامون یک کتاب، به نام «اصول علم ثروت ملل یا اکونومی پلتیک» که از زبان فرانسوی به دست محمدعلی ذکاءالملک فروغی به فارسی ترجمه شد و یک سال قبل از تشکیل مجلس مشروطه در تهران منتشر شد. اهمیت اصلی این کتاب در باز کردن مباحث روز علم اقتصاد اروپایی در میان جامعه روشنفکران ایران است. لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 به سایت جدید ما، «ماجرای ایران» سری بزنید. مشترکان غیرهمراه می‌توانند نسخه صوتی قسمتهای آتی پادکست را یک هفته زودتر از موعد پخش از داخل سایت ماجرای ایران گوش کنند. https://majera.xyz  آدرس اینستاگرام ماجرای ایران: https://www.instagram.com/majerayeiran

در این قسمت، به جای ادامه وقایع‌نگاری مشروطه، به بحث مختصری می‌پردازیم پیرامون یک کتاب مهم که در بهار سال 1286 در تهران منتشر شد، به نام «حقوق و وظایف ملت». اهمیت اصلی این کتاب در بیان ساده مفاهیم اندیشه سیاسی غربی برای مخاطب عام ایرانی است.   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 به سایت جدید ما، «ماجرای ایران» سری بزنید. مشترکان غیرهمراه می‌توانند نسخه صوتی قسمتهای آتی پادکست را یک هفته زودتر از موعد پخش از داخل سایت ماجرای ایران گوش کنند. https://majera.xyz  آدرس اینستاگرام ماجرای ایران: https://www.instagram.com/majerayeiran 

در این قسمت به ماجرای شورش سالارالدوله، برادر محمدعلی شاه، و اعتراضات مجدد در تبریز بر علیه خشونتهای دولتی می‌پردازیم. و همینطور منازعاتی که در مجلس بر سر تصویب متمم قانون اساسی به راه افتاد را مرور می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم از این منابع: گزارشهای مجلس در خرداد پیرامون سالارالدوله، تحصن برای پشتیبانی از تبریز، و نامه جامعه زرتشتیان، همگی از روزنامه مجلس تلگراف انجمن تبریز خطاب به نمایندگان مجلس در تهران، از کتاب «تاریخ مشروطه ایران» اثر احمد کسروی گزارش کارمند سفارت انگلیس از وضعیت مجلس از اسناد وزارت امور خارجه انگلیس منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، فریدون آدمیت، جلد 1 حیات یحیی، یحیی دولت‌آبادی، جلد 2 تاریخ مشروطه ایران، احمد کسروی لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 به سایت جدید ما، «ماجرای ایران» سری بزنید. مشترکان غیرهمراه می‌توانند نسخه صوتی قسمتهای آتی پادکست را یک هفته زودتر از موعد پخش از داخل سایت ماجرای ایران گوش کنند. https://majera.xyz  آدرس اینستاگرام ماجرای ایران: https://www.instagram.com/majerayeiran

در این قسمت ورود امین‌السلطان اتابک به ایران برای نخست‌وزیری را مرور می‌کنیم، به اضافه نگاهی به مشکلات جدید بانک ملی، تلاش مجلس برای تغییر قوانین مالیاتی و الغای تیول، و همینطور تصویب قانون جدید انجمنهای ایالتی و ولایتی. مروری هم داریم بر عزل ظل‌السلطان از حکومت اصفهان و قدرت گرفتن انجمنها در سرتاسر کشور.     نقل قولهای مستقیم از این منابع:  نامه‌های سفیر انگلیس به وزیر مالیه ایران و گزارش او به وزیر خارجه انگلیس، هر دو از اسناد سفارت انگلیس  گزارش مذاکرات مجلس در 26 اسفند و بندهایی از قانون انجمنهای ایالتی و ولایتی، هر دو از روزنامه مجلس شبنامه علیه مجتهدان در مجلس شورای ملی از کتاب «واقعات اتفاقیه» اثر مهدی شریف کاشانی منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، فریدون آدمیت، جلد 1 واقعات اتفاقیه در روزگار، مهدی شریف کاشانی حیات یحیی، یحیی دولت آبادی، جلد 2 لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   به سایت جدید ما، «ماجرای ایران» سری بزنید. مشترکان غیرهمراه می‌توانند نسخه صوتی قسمتهای آتی پادکست را یک هفته زودتر از موعد پخش از داخل سایت ماجرای ایران گوش کنند. https://majera.xyz  آدرس اینستاگرام ماجرای ایران: https://www.instagram.com/majerayemashruteh

در این قسمت شروع پادشاهی محمدعلی شاه و آغاز جدال او با مجلس شورای ملی را مرور می‌کنیم. شرح مشاجرات وکلای مجلس با کابینه دولت و استعفای صدراعظم مشیرالدوله را هم بررسی می‌کنیم، همینطور ادامه برنامه مجلس برای تاسیس بانک ملی. نقل قولهای مستقیم از این منابع: تلگرافهای ماهیگیران انزلی، اخبار انجمن رشت، و گزیده مذاکرات مجلس در روزهای 26 و 28 دی، 13 بهمن و 6 اسفند، به اضافه متن امتیازنامه بانک ملی، از روزنامه مجلس گزارش سفیر انگلیس به سن‌پیترزبورگ از ملاقات با وزیر خارجه روسیه از اسناد وزارت خارجه انگلیس روایت مخبرالسلطنه از ملاقات با محمدعلی شاه از کتاب «خاطرات و خطرات» اثر مهدیقلی مخبرالسلطنه هدایت منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، از فریدون آدمیت، جلد1 واقعات اتفاقیه در روزگار، از مهدی شریف کاشانی تاریخ مشروطه ایران، از احمد کسروی لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی باش: https://hamibash.com/mashruteh  

در این قسمت، به جای ادامه وقایع‌نگاری مشروطه، سخنرانی من به نام «مشروطه و ما» که در ماه مهر 1404 نوشتم را می‌شنویم. از قسمت بعد، روایت وقایع مشروطه را از بهمن 1285 ادامه می‌دهیم. 

در این قسمت مرور مفصلی بر متن قانون اساسی مصوب دی ماه 1285 می‌کنیم. در ادامه هم نگاهی داریم به مقالاتی از عبدالرحیم طالبوف تحت عنوان «ایضاحات در خصوص آزادی» که شامل تحلیل و نقد قانون اساسی هم می‌شد.   نقل قولهای مستقیم از این منابع:  اصول قانون اساسی مشروطه از روزنامه مجلس مجموعه مقالات «ایضاحات در خصوص آزادی» اثر عبدالرحیم طالبوف، از کتاب «آزادی و سیاست» به کوشش ایرج افشار منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر:  اندیشه‌های طالبوف تبریزی، از فریدون آدمیت   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ

در این قسمت اولین جلسات مجلس شورای ملی را مرور می‌کنیم و به مباحث مربوط به تاسیس بانک ملی و تصویب قانون اساسی می‌پردازیم.   نقل قولهای مستقیم از این منابع: سخنرانی سید حسن تقی‌زاده، سخنرانی معین‌التجار بوشهری، اعلان رسمی بانک ملی، مذاکرات مجلس درباره قانون اساسی، همه از روزنامه مجلس منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر: تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌اسلام کرمانی، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی ایدئولوژی نهضت مشروطیت، از فریدون آدمیت، جلد1   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ    

در این قسمت وقایع را بعد از صدور فرمان مشروطیت دنبال می‌کنیم و به تصویب قانون انتخابات مجلس می‌رسیم. مروری بر گسترش اعتراضات مشروطه‌خواهان در رشت و تبریز هم داریم، و وقایع انتخابات در تهران را هم بررسی می‌کنیم. در ادامه این قسمت مرور مفصلی می‌کنیم بر پیش‌زمینه‌های ورود جریان سوسیالیسم به ایران.   نقل‌قولهای مستقیم از این منابع: جریان دست زدن حضار در مجلس موقت شورای ملی از کتاب «حیات یحیی» اثر یحیی دولت‌آبادی شبنامه در توضیح وظایف مجلس شورای ملی، تلگراف مشروطه‌خواهان رشتی، اعلامیه حزب اجتماعیون عامیون از «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به اهتمام علی اکبر سعیدی سیرجانی اعلامیه اجتماعیون عامیون برای تبریک فرمان مشروطه از کتاب «پیشینه جنبش مشروطیت و انکشاف سوسیال دموکراسی» اثر خسرو شاکری   منابع پژوهشی برای مطالعه بیشتر: تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌اسلام کرمانی، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی ایدئولوژی نهضت مشروطیت، از فریدون آدمیت، جلد1 فکر دموکراسی اجتماعی در نهضت مشروطیت ایران، از فریدون آدمیت پیشینه جنبش مشروطیت و انکشاف سوسیال دموکراسی، از خسرو شاکری   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ  

در این قسمت ادامه اعتراضات در تهران بعد از تحصن شاه عبدالعظیم را مرور می‌کنیم و سپس به ماجرای تیراندازی در بازار تهران و خروج علمای تهران به سمت قم برای اعتراض مجدد می‌رسیم. در ادامه این قسمت تحصن بازاریان در باغ سفارت انگلیس را هم بررسی می‌کنیم که در نهایت منجر به استعفای عین‌الدوله و صدور فرمان مشروطیت شد. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: نامه سید محمد طباطبایی به مظفرالدین شاه، نامه ابوالقاسم ناصرالملک به طباطبایی، تلگراف جعلی شاه انگلیس به مشروطه‌خواهان، فرمان مشروطیت و نامه دوم شاه به متحصنین باغ سفارت انگلیس، از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» ناظم‌الاسلام کرمانی، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی شعر صنف سمسار در بالای چادر مستقر در باغ سفارت انگلیس از کتاب «واقعات اتفاقیه در روزگار» اثر شیخ مهدی شریف کاشانی نامه وکیل‌الدوله به علی‌اصغر امین‌السلطان از کتاب «اسناد مشروطه» تالیف ابراهیم صفایی   منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی واقعات اتفاقیه در روزگار، از مهدی شریف کاشانی تاریخ مشروطه ایران، از احمد کسروی حیات یحیی، جلد 2، از یحیی دولت‌آبادی   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ   لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی باش:  https://hamibash.com/mashruteh

در این قسمت وقایع مربوط به تحصن علمای معترض تهرانی در حرم شاه عبدالعظیم را مرور می‌کنیم و بعد می‌پردازیم به نتایج مستقیم و کوتاه‌مدت آن. در انتها هم به جلسه مهم بزرگان دربار می‌پردازیم که در آن محمود احتشام‌السلطنه بحث مشروطه‌خواهی را مستقیماً مطرح می‌کند. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: اعلامیه‌های بی‌نام خطاب به بهبهانی و طباطبایی از کتاب «واقعات اتفاقیه در روزگار» اثر مهدی شریف کاشانی دستخط مظفرالدین شاه در جواب درخواست عدالتخانه از «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به اهتمام علی اکبر سعیدی سیرجانی شرح جلسه درباریان به ریاست عین‌الدوله پیرامون عدالتخانه از «خاطرات احتشام‌السلطنه» به کوشش سید مهدی موسوی منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی واقعات اتفاقیه در روزگار، از مهدی شریف کاشانی تاریخ مشروطه ایران، از احمد کسروی حیات یحیی، جلد 2، از یحیی دولت‌آبادی   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ   لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی باش:  https://hamibash.com/mashruteh

در این قسمت ماجرای آشوب در کرمان و تاثیر آن در اعتراض علمای تهران را بررسی می‌کنیم. سپس مروری بر شورش علیه ساختمان جدید بانک استقراضی روس داریم و همینطور اعتراض تجار تهرانی به خاطر فلک کردن چند نفر از آنها به بهانه گرانی قند و شکر. در پایان این قسمت هم به بست‌نشینی علمای تهران در حرم شاه عبدالعظیم می‌رسیم.   نقل قول مستقیم از این منابع: نامه انجمن مخفی ناظم‌الاسلام خطاب به صدراعظم از نشریه حبل‌المتین چاپ کلکته شرح ملاقات ناظم‌الاسلام و مجدالاسلام با شیخ فضل‌الله نوری، و توصیف اعمال علاءالدوله هر دو از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» متن شبنامه که بعد از عید فطر پخش شد و گزارش حسن رشدیه درباره ملاقات با علاءالدوله هر دو از کتاب «واقعات اتفاقیه در روزگار»   منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی واقعات اتفاقیه در روزگار، از مهدی شریف کاشانی تاریخ مشروطه ایران، از احمد کسروی حیات یحیی، جلد 2، از یحیی دولت‌آبادی   از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم. Thanks to Two Chairs Foundation for the generous support   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ   لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی باش:  https://hamibash.com/mashruteh  

در این قسمت مروری داریم بر اعتراضات اولیه در منابر تهران علیه مسیو نوز و سپس بست‌نشینی تجار تهرانی در حرم شاه عبدالعظیم. بعد سفر سوم اروپایی مظفرالدین شاه را مرور می‌کنیم و نگاهی هم به شرایط عمومی اقتصادی ایران در آن بازه می‌کنیم. در انتهای این قسمت هم مرور مختصری بر داستان دختران قوچان داریم. نقل قول مستقیم از این منابع بود: خطبه تاسوعای بهبهانی علیه مسیو نوز و گزارش جلسه انجمن مخفی در واکنش به این خطبه، هر دو از کتاب تاریخ بیداری ایرانیان جلد 1، اثر ناظم‌الاسلام کرمانی شب‌نامه بعد از بست‌نشینی تجار در حرم شاه عبدالعظیم و متن نامه علمای نجف خطاب به بهبهانی و نامه محمدکاظم خراسانی، هر سه از کتاب واقعات اتفاقیه در روزگار اثر شیخ مهدی شریف کاشانی مقاله «مکتوب از خراسان» درباره واقعه دختران قوچان از نشریه حبل‌المتین چاپ کلکته   منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی واقعات اتفاقیه در روزگار، از مهدی شریف کاشانی   از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم. Thanks to Two Chairs Foundation for the generous support   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ   لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی‌باش: https://hamibash.com/mashruteh

شانزدهم: تیر تا اسفند 1283 در این قسمت تشکیل یک انجمن مخفی دیگر به مدیریت ناظم‌الاسلام کرمانی را مرور می‌کنیم و شرایط اقتصادی ایران در سال 1283 و برنامه‌های درآمدزایی دولت را هم بررسی می‌کنیم. همچنین ارگان مدرسه علوم سیاسی را هم معرفی می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: شرح شیوع وبا در ایران از کتاب «خاطرات حاج سیاح» اثر حاج سیاح محلاتی، به کوشش حمید سیاح ماجرای تشکیل انجمن مخفی ناظم‌الاسلام از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی گفتگوی ابراهیم‌بیگ درباره مفهوم قانون از کتاب «سیاحت‌نامه ابراهیم‌بیگ» اثر زین‌العابدین مراغه‌ای، به کوشش محمدعلی سپانلو شرح تجربه سال اول مدرسه علوم سیاسی از کتاب «شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه» اثر عبدالله مستوفی منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت سیاحت‌نامه ابراهیم‌بیگ، از زین‌العابدین مراغه‌ای، به کوشش محمدعلی سپانلو تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم. Thanks to Two Chairs for the generous support.  لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی‌باش: https://hamibash.com/mashruteh  

در این قسمت مروری می‌کنیم بر ماههای ابتدای صدارت عبدالمجید خان عین‌الدوله و تصمیمهای سیاسی و اقتصادی او، و همینطور می‌پردازیم به معرفی مختصر اولین انجمن مخفی انقلابی مشروطه که به انجمن باغ میکده معروف شد. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: شعر در نقد امین‌السلطان و اتهام بی‌دینی به او از کتاب «تاریخ مشروطه ایران» اثر احمد کسروی دو مقاله تحت عناوین «مکتوب از شیراز» و «مکتوب از تبریز» از نشریه حبل‌المتین چاپ کلکته شرح دستگیری طلاب تهران بعد از سوءقصد به بهبهانی از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی نامه سر آرتور هاردینگ به لنسداون وزیر خارجه انگلیس از آرشیو وزارت امور خارجه انگلیس بخشی از داستان رویای صادقه از کتاب «رویای صادقه» اثر سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی، نصرالله ملک‌المتکلمین و احمد مجدالاسلام کرمانی، به کوشش بهرام چوبینه نامه محمدحسین ذکاءالملک فروغی در دفاع از اردشیر ریپورتر از روزنامه «تربیت» چاپ تهران منابع برای مطالعه بیشتر: ایدئولوژی نهضت مشروطیت، جلد 1، از فریدون آدمیت زندگانی ملک‌المتکلمین، از مهدی ملک‌زاده تاریخ انقلاب مشروطیت، از مهدی ملک‌‎زاده شهید راه آزادی سید جمال واعظ اصفهانی، از اقبال یغمایی تاریخ زرتشتیان: فرزانگان زرتشتی، از رشید شهمردان Zoroastrianism in Iran and India: Parsis, Persians and the Flowering of Political Identity, by Alexandra Buhler از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم. Thanks to Two Chairs for the generous support.  لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی‌باش: https://hamibash.com/mashruteh

در این قسمت مروری می‌کنیم بر وقایع سال آخر صدارت امین‌السلطان در دربار مظفرالدین شاه و مسائلی که منجر به سقوط و عزل او شد. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: بندی از فرمان مقررات گمرکی مظفرالدین شاه از کتاب «منتخب‌التواریخ مظفری» اثر میرزا ابراهیم صدیق‌الممالک خاطرات لمبرت مولیتور از گمرک بندر لنگه از کتاب «از پارس تا ایران: خاطرات برادران مولیتور» ترجمه امیرتیمور شیبانی گزارشهای امور روزمره شیراز از کتاب «وقایع اتفاقیه: گزارش خفیه‌نویسان انگلیس» به کوشش علی‌اکبر سعیدی سیرجانی شرح قتلهای بهاییان در یزد از کتاب «تاریخ شهدای یزد» اثر حاج محمدطاهر مالمیری شرح آغاز کشتار بهاییان در اصفهان از کتاب «حیات یحیی» جلد 1 اثر یحیی دولت‌آبادی تلگراف علمای عتبات خطاب به مظفرالدین شاه از نشریه حبل‌المتین چاپ کلکته تکفیرنامه علیه امین‌السلطان منسوب به علمای عتبات از کتاب «تاریخ مشروطه ایران» اثر احمد کسروی منابع برای مطالعه بیشتر: تاریخ مشروطه ایران، از احمد کسروی حیات یحیی جلد 1، از یحیی دولت‌آبادی تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم. Thanks to Two Chairs for the generous support.  لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8 لینک برای پشتیبانی مالی دلاری Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ لینک برای پشتیبانی مالی ریالی حامی‌باش: https://hamibash.com/mashruteh

در این قسمت مروری می‌کنیم بر نظام پولی ایران در اواخر عهد قاجار و آشوبهای اقتصادی که در اثر تغییرات ناگهانی این نظام پولی پیش آمد. همینطور مروری می‌کنیم بر تلاشهای دولت ایران برای جبران کسری بودجه که منجر به اعتراضات سیاسی فراوان در آستانه انقلاب مشروطه شد.   نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: شرح کار یک ضرابخانه در اصفهان از کتاب «جغرافیای اصفهان» اثر میرزا حسین تحویلدار به کوشش منوچهر ستوده شرح جلسه دربار برای رفع مشکل ازدیاد سکه شاهی از کتاب «خاطرات سیاسی امین‌الدوله» اثر علی خان امین‌الدوله به کوشش حافظ فرمانفرماییان فهرست آثار پژوهشی برای مطالعه بیشتر: مستخدمین بلژیکی در خدمت دولت ایران، از آنت دستره، ترجمه منصوره اتحادیه نظام مافی Russia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh The Monetary History of Iran: From the Safavids to the Qajars, by Rudi Mathee, Willem Floor, and Patrick Clawson For God, Mammon, and Country: A Nineteenth Century Persian Merchant Haj Mohammad Hassan Amin al Zarb, by Shireen Mahdavi از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم.   لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده: https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon: https://www.patreon.com/readingferdowsi?utm_medium=clipboard_copy&utm_source=copyLink&utm_campaign=creatorshare_creator&utm_content=join_link Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ   لینک برای پشتیبانی مالی ریالی: حامی‌باش: https://hamibash.com/mashruteh

در این قسمت به پرسشهایی که شنوندگان عزیز در ماه مرداد 1403 از طریق فرم آنلاین برای من فرستادند پاسخ می‌دهم. از همراهی و پشتیبانی دوستان گرامی و سوالات جالبی که فرستادند بسیار متشکرم و عذرخواهی می‌کنم از دوستانی که به سوالاتشان نتوانستم بپردازم.   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon  Paypal لینک برای پشتیبانی مالی ریالی: حامی‌باش 

در این قسمت مروری میکنیم بر تاریخ سیاسی ایلات کوچ‌نشین در ایران با تمرکز بر نقش آنان در ایران دوره قاجار. سپس تاریخ ایل بختیاری در آستانه انقلاب مشروطه را بررسی می‌کنیم و با چهره‌های اصلی رهبری این ایل آشنا می‌شویم. نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: شرح مختصر یکی از روسای قزلباش از کتاب «تاریخ قزلباشان» نویسنده نامعلوم، به اهتمام میرهاشم محدث داستان تسلیم شدن اسد خان بختیاروند از کتاب «ناسخ التواریخ» اثر محمدتقی لسان‌الملک سپهر شرح قدرت حسینقلی خان بختیاری در خوزستان از کتاب «سفرنامه خوزستان» اثر حاج عبدالغفار نجم‌الملک، به کوشش محمد دبیرسیاقی منابع برای مطالعه بیشتر: تاریخ بختیاری، از علیقلی‌خان بختیاری (سردار اسعد) و عبدالحسین لسان‌السلطنه Khans and Shahs: A History of the Bakhtyari Tribe in Iran, by Gene R. Garthwaite Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era, by D. T. Potts Tribes and Empire on the Margins of Nineteenth-century Iran, by Arash Khazeni Frontier Nomads of Iran: A Political and Social History of the Shahsevan, by Richard Tapper The Qashqa’i Nomads of Fars, by Pierre Oberling لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon  Paypal لینک برای پشتیبانی مالی ریالی: حامی‌باش   

در این قسمت درباره مسیر رشد و گسترش مدارس مدرن در ایران صحبت می‌کنیم و ربط آن به جنبش انقلابی مشروطه را هم بررسی می‌کنیم.   نقل‌قولهای مستقیم از این منابع بود: شرح برنامه‌های انجمن معارف برای تاسیس شرکت عمومی معارف از کتاب «خاطرات احتشام‌السلطنه» به کوشش سید محمدمهدی موسوی ماجرای آقانجفی و تلگراف علیه مدارس تهران از کتاب «حیات یحیی» اثر یحیی دولت‌آبادی متن معاهده‌نامه موسوم به تنبیه الغافلین یا ارشاد الطالبین از کتاب «کفایة التعلیم» اثر میرزا حسن رشدیه تمام متون مربوط به اندیشه سیاسی و تاریخی بابیه از کتاب «هشت بهشت» اثر شیخ احمد روحی و میرزا آقاخان کرمانی منابع برای مطالعه بیشتر: حیات یحیی، از یحیی دولت‌آبادی هشت بهشت، از شیخ احمد روحی و میرزا آقاخان کرمانی سوانح عمر، از شمس‌الدین رشدیه خاطرات احتشام‌السلطنه، از محمود احتشام‌السلطنه، به کوشش سید محمدمهدی موسوی تاریخ بیداری ایرانیان، از ناظم‌الاسلام کرمانی، به کوشش علی اکبر سعیدی سیرجانی لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal لینک برای پشتیبانی مالی ریالی: حامی‌باش

در این قسمت درباره تاریخ وقایع ابتدای قرن بیستم در روسیه و تاثیر آنها بر شرایط ایران در آستانه انقلاب مشروطه صحبت می‌کنیم. همینطور مروری هم می‌کنیم بر روشنفکران ایرانی ساکن روسیه و آثارشان.   نقل قولهای مستقیم از این منابع بود: واکنش جواهر لعل نهرو به پیروزی ژاپن بر روسیه، از کتاب «نگاهی به تاریخ جهان»، جلد 2 اثر نهرو، ترجمه محمود تفضلی تحلیل پیروزی ژاپن بر روسیه و مقایسه با ایران، از روزنامه حبل‌المتین چاپ کلکته قصیده درباره پیروزی ژاپن اثر ادیب‌الممالک فراهانی، از کتاب دیوان ادیب تصحیح وحید دستگردی خاطرات شیخ محسن نجم‌آبادی از آشنایی با حیدر خان عمواوغلی، از کتاب «حیدرخان عمواوغلی» اثر اسماعیل رایین خاطرات یپرم‌خان از فتح رشت از کتاب «از انزلی تا تهران: یادداشتهای خصوصی یپرم خان مجاهد ارمنی» نقد فتحعلی خان آخوندزاده بر کتاب مستشارالدوله، از کتاب «یک کلمه» به کوشش باقر مومنی گزیده داستان تخیلی وزیر مظفرالدین شاه از کتاب «مسالک المحسنین» اثر عبدالرحیم طالبوف تعریف آزادی و نقد سلطنت مطلقه از کتاب «کتاب احمد جلد 3 یا مسائل الحیات» اثر عبدالرحیم طالبوف   منابع برای مطالعه بیشتر: حیدرخان عمواوغلی، از اسماعیل رائین اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده، از فریدون آدمیت اندیشه‌های طالبوف تبریزی، از فریدون آدمیت رهبران مشروطه، از ابراهیم صفایی (2 جلد) کتاب احمد، از عبدالرحیم طالبوف، به کوشش باقر مومنی از انزلی تا تهران: یادداشتهای خصوصی یپرم‌خان مجاهد ارمنی، یپرم خان، با مقدمه محمدحسین صدیق The Revolution of 1905: A Short History, by Abraham Ascher Armenians and the Iranian Constitutional Revolution, Houri Berberian Thou Shalt Kill: Revolutionary Terrorism in Russia, by Anna Geifman Russo-Japanese War and its Shaping of the Twentieth Century, by Frank Jacob   لینک فرم آنلاین برای سوالات شنوندگان (این فرم فقط تا 14 شهریور 1403 فعال است): https://forms.gle/BkMa65fQW2E87Atc6   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon   Paypal

در این قسمت مروری می‌کنیم بر امتیازنامه تنباکو و روند گسترش اعتراضات علیه این امتیازنامه که در نهایت منجر به انحلال آن شد. کمی هم صحبت می‌کنم درباره عواقب اقتصادی و سیاسی انحلال این امتیازنامه در ایران.   نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: متن قرارداد امتیازنامه تنباکو از کتاب «معاهدات و قراردادهای دوره قاجاریه» به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد مقالات میرزا آقاخان کرمانی در نقد امتیازنامه تنباکو از روزنامه اختر چاپ استانبول اعلامیه بی‌امضا در تبریز علیه رژی، و نامه ناصرالدین شاه در جواب میرزای شیرازی، از «شورش بر امتیاز رژی» اثر فریدون آدمیت تلگراف میرزای شیرازی خطاب به شاه، تلگراف اصفهان درباره تحریم تنباکو از جانب آقانجفی، و نامه شاه به امین‌السلطان برای لغو رژی از کتاب «اسناد سیاسی دوره قاجار» اثر ابراهیم صفایی تلگراف علمای تهران خطاب به میرزای شیرازی، تلگراف میرزای شیرازی در پاسخ آنها، و اعلامیه بی‌امضا در تهدید بعد از شورش 14 دی، از کتاب «تاریخ دخانیه» اثر شیخ حسن کربلایی، به کوشش رسول جعفریان نامه شاه خطاب به میرزا حسن آشتیانی از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم الاسلام کرمانی، به کوشش علی‌اکبر سعیدی سیرجانی شرح شورش روز 14 دی و متن اعلامیه ارنستین در لغو رژی از کتاب «روزنامه خاطرات» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه نامه میرزا آقاخان کرمانی به ملکم خان از کتاب «نامه‌های تبعید» به کوشش هما ناطق و محمد فیروز عریضه خطاب به میرزای شیرازی از روزنامه قانون، چاپ لندن   منابع برای مطالعه بیشتر: شورش بر امتیازنامه رژی: تحلیل سیاسی، از فریدون آدمیت بازرگانان در دادوستد با بانک شاهی و رژی تنباکو، از هما ناطق تاریخ دخانیه، از شیخ حسن کربلایی به کوشش رسول جعفریان Russia and Britain in Persia: Imperial Ambitions in Qajar Iran, by Firuz Kazemzadeh Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891-1892, by Nikki R. Keddie لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal  

در این قسمت مقدمات لازم برای شروع بحث جنبش تنباکو را مرور می‌کنیم. اول درباره قشر تجار و تاریخ تلاشهای سیاسی آنها برای تثبت اقتصاد مدرن حرف می‌زنم، بعد مروری می‌کنم بر امتیازنامه‌های تجاری ایران تا قبل از امتیاز تنباکو و در نهایت هم درباره اهمیت تنباکو در اقتصاد ایران در آستانه این امتیازنامه حرف می‌زنم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: قرارداد بین ایران و روسیه درباره قوانین ورشکستگی از کتاب «ناسخ التواریخ» اثر محمدتقی لسان الملک سپهر تمام نقل‌قولها درباره مجلس وکلای تجار از کتاب «افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار» اثر فریدون آدمیت و هما ناطق متن درباره واکنش به انحصار تنباکو از کتاب «روزنامه خاطرات» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه منابع برای مطالعه بیشتر: بازرگانان در دادوستد بانک شاهی و رژی تنباکو، از هما ناطق افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار، از فریدون آدمیت و هما ناطق Russia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh Mirza Malkum Khan, by Hamid Algar Guilds, Merchants, and Ulama in Nineteenth-Century Iran, by Willem Floor لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal  

در این قسمت درباره افکار و سیاست‌های سید جمال‌الدین اسدآبادی مشهور به افغانی صحبت می‌کنیم و تاثیر غیرمستقیم او بر دوران مشروطه را بررسی می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: مقاله «تعلیم و تعلم» از سید جمال‌الدین، از کتاب «مجموعه رسائل و مقالات سید جمال‌الدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛ مقاله «پاسخ به رنان» از سید جمال‌الدین، از کتاب «پاسخ اسلامی به امپریالیسم» اثر نیکی کدی؛ شرح دیدار سید جمال‌الدین با ناصرالدین شاه و اتفاقات بعدش از کتاب «شرح حال عباس میرزا ملک‌آرا» به کوشش عبدالحسین نوایی؛ شرح مختصر مجالس جمال‌الدین در ایران از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به کوشش علی اکبر سعیدی سیرجانی؛ نامه سید جمال‌الدین درباره شیوه اخراجش از ایران، و نامه خطاب به علمای دین در ایران، هر دو از کتاب «نامه‌ها و اسناد سیاسی-تاریخی سید جمال‌الدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛ صحبتهای میرزا رضا کرمانی در بازجویی، از کتاب «محاکمات میرزا رضا کرمانی»؛ و در نهایت، خاطره حسین دانش اصفهانی از سید جمال‌الدین در استانبول از کتاب «اسناد و مدارک درباره ایرانی بودن سید جمال‌الدین اسدآبادی» اثر صفات‌الله جمالی اسدآبادی.   منابع برای مطالعه بیشتر: Sayyid Jamal al-Din al-Afghani: A Political Biography, by Nikki R. Keddie An Islamic Response to Imperialism, by Nikki R. Keddie Arabic Thought in the Liberal Age, by Albert Hourani مجموعه اسناد و مدارک چاپ نشده درباره سید جمال‌الدین مشهور به افغانی، از اصغر مهدوی و ایرج افشار اسناد و مدارک درباره ایرانی‌الاصل بودن سید جمال‌الدین اسدآبادی، از صفات‌الله جمالی اسدآبادی   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal

در این قسمت درباره تاریخچه تشکیل انجمنهای فراماسونی در ایران حرف می‌زنیم و انجمنهایی ک در زمان مشروطه فعال بودند را هم مرور مختصری میکنیم.‎ نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: شرح فراماسونری در کلکته از کتاب «تحفة العالم» اثر عبداللطیف خان شوشتری شرح تشکیل و انحلال فراموشخانه از کتاب «مذاهب و فلسفه در آسیای مرکزی» اثر ژوزف آرتور گوبینو اعلان‌نامه رسمی انحلال فراموشخانه از کتاب «فراماسونری در ایران» اثر محمود کتیرایی نظامنامه جامع آدمیت از رساله «اصول آدمیت» اثر میرزا ملکم خان اعلامیه درباره ندادن مالیات در ایران از روزنامه «قانون» چاپ لندن جوابیه ناصرالدین شاه درباره تشکیل کلاب در ایران، از کتاب «فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت» اثر فریدون آدمیت متن سوگندنامه اعضای جدید جامع آدمیت هم از کتاب «فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت» اثر فریدون آدمیت بیانیه دوازدهمین سالگرد انجمن اخوت از کتاب «خاطرات و اسناد ظهیرالدوله» اثر ایرج افشار خاطرات ابراهیم حکیمی از تشکیل انجمن بیداری ایرانیان از مقاله «من موسس فراماسونری در ایران هستم» در مجله «آسیای جوان» مثنوی «آیین فراماسن» از کتاب «دیوان ادیب» اثر ادیب‌الممالک فراهانی   منابع برای مطالعه بیشتر: فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت، از فریدون آدمیت خاطرات و اسناد ظهیرالدوله، به کوشش ایرج افشار تاریخ آغازین فراماسونری در ایران، از حمیدرضا شاه‌آبادی و یحیی آریابخشایش (5 جلد) فراموشخانه و فراماسونری در ایران، از اسماعیل رائین (3 جلد) روزنامه قانون میرزا ملکم خان، به کوشش هما ناطق Handbook of Freemasonry, edited by Henrik Bogdan and Jan A.M. Snoek The Craft: How the Freemasons Made the Modern World, by John Dickie The Origins of Freemasonry, by David Stevenson “An Introduction to History of Freemasonry in Iran” by Hamid Algar  

در این قسمت درباره دوران اصلاحات میرزا حسین خان مشیرالدوله سپهسالار حرف می‌زنیم و مروری بر جوانب تاریخ روشنفکری پیرامون آن هم می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: «دفتر تنظیمات» یا «کتابچه غیبی» از میرزا ملکم خان. کتاب «یک کلمه» از میرزا یوسف مستشارالدوله. نامه‌های حسین خان مشیرالدوله که از کتاب «اندیشه ترقی و حکومت قانون» اثر فریدون آدمیت . متن «لایحه تشکیل دربار اعظم»  از کتاب «مرآت البلدان» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه. شرح مجالس تنظیمات از «کتابچه تنظیمات حسنه» اثر حسین خان مشیرالدوله، به کوشش علی‌اصغر حقدار. رساله «پلتیکای دولتی» از میرزا ملکم خان. منابع برای مطالعه بیشتر: اندیشه ترقی و حکومت قانون: عصر سپهسالار از فریدون آدمیت فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت از فریدون آدمیت معاهدات و قراردادهای دوره قاجاریه به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد سپهسالار اعظم از محمود فرهادمعتمد یک کلمه از یوسف مستشارالدوله، به کوشش باقر مومنی رساله‌های میرزا ملکم خان از میرزا ملکم خان، گردآوری از حجت‌الله اصیل Mirza Malkum Khan, by Hamid Algar Russia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh

در این قسمت مروری می‌کنیم بر تاریخ اصلاحات در عثمانی و ظهور حکومت مشروطه در این کشور. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منبع بود: روزنامه اختر، چاپ استانبول منابع برای مطالعه بیشتر: A Brief History of the Late Ottoman Empire, by M. Şükrü Hanioğlu The Emergence of Modern Turkey, by Bernard Lewis The Genesis of Young Ottoman Thought, by Şerif Mardin The First Ottoman Experiment with Democracy, edited by Christoph Herzog and Malek Sharif Empire and Education under the Ottomans, by Emine Evered The Young Ottomans: Turkish Critics of the Eastern Question in the Late Nineteenth Century, by Nazan Çiçek

در این قسمت ادامه جنبش بابیه را بحث میکنیم و درباره انشقاق و دگردیسی‌های نسلهای بعد بابیه تا مشروطه حرف می‌زنیم.    نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: خاطرات بهاءالله از خواندن غزوه بنی‌قریظه از کتاب «مائده آسمانی» جلد 7 اثر عبدالحمید اشراق خاوری نامه خطاب به ناصرالدین شاه از کتاب «لوح مبارک سلطان ایران» اثر بهاءالله دیدگاه‌های سیاسی عبدالبها از کتاب «رساله مدنیه» از آقای عبدالبها مقاله عصمت خانم طائره از روزنامه «ایران نو». با تشکر از خانم مرضیه رسولی. منابع برای مطالعه بیشتر: Modernity and Millennium: Genesis of Bahai Faith by Juan Cole Materials for the Study of Babi Religion by Edward Browne The Babi an Bahai Religions: From Messianic Shi'ism to a World Religion by Peter Smith "Memory and Amnesia in the Historiography of the Constitutional Revolution" by Abbas Amanat قبله عالم از عباس امانت از طهران تا عکا: بابیان و بهاییان در اسناد دوره قاجار از عباس امانت و فریدون وهمن  

در این قسمت درباره شروع جنبش بابیه و رابطه آن با مشروطه صحبت می‌کنیم.  منبعی که در این قسمت از آن نقل قول مستقیم خواندم:  نقطة الکاف اثر میرزا جانی کاشانی منابع پژوهشی این قسمت که برای مطالعه بیشتر پیشنهاد می‌کنم: Resurrection and Renewal: The Making of the Babi Movement in Iran 1844-1850, by Abbas Amanat The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism, by Denis MacEoin The Sources for Early Babi Doctrine and History, by Denis MacEoin "The Babi-State Conflict at Shaykh Tabarsi" by Siyamak Zabihi-Moghaddam  

در این قسمت درباره اقتصاد کشاورزی ایران در دوران قاجار حرف میزنیم، با تمرکز روی بحث مالکیت زمین. منابع برای مطالعه بیشتر درباره مباحث این قسمت: مالک و زارع در ایران اثر ان لمبتون تاریخ اقتصادی ایران اثر چارلز عیسوی