آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر آخرین قسمت پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" که بیش از ۵۵۰ قسمت از آن در طول ۱۰ سال گذشته منتشر شده است، گفت‌و‌گو با اسکندر آبادی که خود، نه تنها یکی از تولیدکنندگان این پادکست، بلکه نوازنده ساز ویولن است و دست بلندی بر کار موسیقی دارد را بشنوید.اسکندر آبادی، روزنامه‌نگار، مترجم و نوازنده، به تازگی وارد دوره بازنشستگی شده و از آنجا که با رفتن او، عمر این پادکست نیز به پایان رسیده، در آخرین قسمت به مرور فعالیت های او پرداخته شده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: چهارم دی ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر آخرین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۲۰۲۵ از افشین مقدم، خواننده قدیمی یاد کرده‌ایم. داستان ساخته شدن مشهورترین آهنگی که اجرا کرد به نام "زمستون" با شعری از سعید دبیری، آهنگسازی سیاوش قمیشی و تنظیم واروژان را در این برنامه بشنوید.حسین آهنیان مقدم مشهور به افشین مقدم متولد هشتم مهر ۱۳۲۴ بود و موسیقی را زیر نظر عطاالله خرم آموخت.افشین مقدم در رستوران لوکس طلایی در نزدیکی شمیران آواز می‌خواند که سعید دبیری، ترانه‌سرای بسیاری از قطعات مجموعه "زمستون" با صدای او آشنا شد.سعید دبیری درباره چگونگی آشنایی‌اش با افشین مقدم و تولید این قطعه در مصاحبه‌ای گفته بود: «شبی برای صرف شام به یک رستوران رفته بودم، آن‌جا مرد جوانی می‌خواند، وقتی شامم تمام شد و می‌خواستم صورت‌حساب بگیرم، به من گفتند که حساب شده، همان زمان افشین مقدم آمد سر میز من نشست و از دیدن من ابراز خوشحالی کرد. آشنایی ما از همان‌جا شروع شد. از آن به بعد هر وقت از افشین می‌خواستم، در جا‌های مختلفی که برای زدن ساز می‌رفتم، او هم همراه من می‌آمد. پس از مدتی هم خواندن ترانه زمستون را به او پیشنهاد کردم که بسیار زیبا اجرا کرد.»نوید مقدم، برادرزاده افشین در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" نیز درباره زندگی او گفته است.افشین مقدم در برنامه‌ "چشمک" و گروه "شیش و هشت" بسیار خوش درخشید و ترانه‌های گروهی و انفرادی ماندگاری اجرا کرد اما عمرش بسیار کوتاه بود و در اول مرداد سال ۱۳۵۵ بر اثر تصادفی در جاده آمل درگذشت.»سعید دبیری درباره درگذشت افشین گفته است: «قبل از سفر شمال، شب آخری که افشین در تهران بود، به استودیو بل آمد و به ناصر چشم‌آذر اصرار کرد که آهنگ هجرت را که نصفه کاره مانده بود ضبط کند. به او گفتیم که وقتی برگشت می‌تواند سر فرصت به استودیو بیاید اما او که انگار از مرگش خبر داشت، قبول نکرد. حتی آن شب از خانواده‌اش و چند تا از دوستان هم خداحافظی کرد و دیگر هیچ وقت صدای او را نشنیدیم.»

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۰ آذر ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleاعضای گروه رستاک مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" هستند. آخرین آلبوم این گروه به نام‌ "از خاک و آفتاب" نامزد دریافت جایزه بهترین آلبوم فولک جهان شده است.گروه موسیقی رستاک از سال ۱۳۷۶ به سرپرستی سیامک سپهری فعالیت خود را آغاز کرد. این گروه در تجربیات خود نگاهی کاربردی به عناصر شنیداری فرهنگ‌های فولکلور ایران داشته که حاصل آن سال‌ها فعالیت در زمینه‌های گوناگونی هم‌چون پژوهش و تحقیقات میدانی، آموزش، ساخت موسیقی برای فیلم و تئاتر، طراحی و ساخت آلبوم‌های موسیقی و اجرای کنسرت بوده ‌است.آلبوم "از خاک و آفتاب" تازه‌ترین آلبوم گروه موسیقی رستاک است که پس از مهاجرتشان از ایران، تولید و منتشر شده است. این آلبوم نامزد دریافت جایزه بهترین آلبوم فولک جهان از سوی جشنواره جهانی موسیقی محلی سال ۲۰۲۶ شده است.رستاک در آلبوم "از خاک و آفتاب" به بازآفرینی قطعاتی از بلوچستان، کردستان، لرستان، شمال و جنوب ایران و یک قطعه از موسیقی افغانستان پرداخته و با کنار هم نشاندن این صداها، مجموعه‌ای چندفرهنگی خلق کرده است.جایزه اثر برتر موسیقی محلی جهان قرار است ۲۱ ژانویه (اول بهمن‌ماه) در شهر نیواورلئان آمریکا به برنده اهدا شود.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" با اعضای این گروه موسیقی گفت‌وگو کرده‌ایم که از روند تولید این آلبوم و دلایل مهاجرتشان گفته‌اند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ششم آذر ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از افخم مهاجر، از خوانندگان وزارت فرهنگ و هنر یاد کرده‌ایم. عمده فعالیت او در همکاری با فرامرز پایور، آهنگساز و نوازنده سنتور بود.مهین افخم که به افخم مهاجر شهرت داشت، خواننده مشهور وزارت فرهنگ بود که در سال ۱۳۴۰ وقتی‌ که دختری ۱۵ ساله بود، از طریق برنامه کودکان رادیو، همکاری خود را با عماد رام و حسن لشگری آغاز کرد و خیلی زود به شهرت رسید.در سال‌هایی که افخم فعالیت داشت، بیش از هر آهنگساز دیگری با فرامرز پایور همکاری داشت و قطعات مختلفی را با ارکستر فرهنگ و هنر اجرا کرد.خود در مصاحبه‌ای گفته بود، فرامرز پایور و اسدالله ملک از آهنگسازان و نوازندگان مورد علاقه او هستند و به صدای مرضیه و خاطره پروانه نیز علاقه‌مند بود.در سال‌های فعالیتش برای اجرای کنسرتی با پریوش ستوده و خاطره پروانه به افغانستان رفت و در آنجا با وجود اینکه به او پیشنهاد نقش‌آفرینی در فیلمی داده شد اما نپذیرفت و تنها به همکاری با وزارت فرهنگ و هنر آن زمان بسنده کرد.تا پیش از انقلاب اسلامی در ایران دو آلبوم موسیقی با صدای او انتشار یافت.گفته شده است که افخم مهاجر که اطلاعات کمی از زندگی او در دسترس است در حال حاضر ساکن ایران است. در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" مروری بر برخی قطعاتی که این خواننده اجرا کرده بود داشته‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۵ آبان ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از بهمن رجبی، بنیان‌گذار مکتب نوین تنبک‌نوازی یاد کرده‌ایم که به تازگی درگذشت. او منتقدی جدی در عرصه موسیقی بود که در طول زندگی‌اش با فرازونشیب‌های سیاسی و اجتماعی مختلفی روبه‌رو شد.بهمن رجبی متولد هفتم اسفند سال ۱۳۱۸ در رشت بود که با حمایت‌های مادرش در سال ۱۳۲۸ در کلاس‌های استاد حسین تهرانی شرکت کرد.خود در مصاحبه‌ای که دو سال پیش از درگذشتش انجام داده بود، از خاطره حضور در این کلاس و دیدار با استاد حسین تهرانی گفته بود اما رجبی بیش از هر استادی، زندگی هنری خود را مدیون امیرناصر افتتاح، دیگر استاد تنبک‌نوازی‌می دانست.او در سال ۱۳۴۳ با امیرناصر افتتاح، تاثیرگذارترین فرد در زندگی‌اش آشنا شد و نزد او به یادگیری و نوازندگی پرداخت.رجبی اما یکی از اساتید تنبک‌نوازی بود که بسیار برای اعتلای این هنر تلاش کرد و کتاب‌ها و مقالات مختلفی برای این ساز به رشته تحریر در آورد.او همچنین بسیاری از حرکت‌های تنبک که توسط نوازندگان قدیمی ابداع شده بود را اصلاح و بازنویسی کرد.یکی از مهم‌ترین خدمات رجبی در عرصه تنبک‌نوازی، کوشش برای مستقل کردن دو دست نوازنده بود که تنبک‌نواز را قادر به اجرای ریتم‌های پیچیده‌تر می‌کرد و البته از ۱۱ نوع ریزی که به تکنیک‌ نوازندگی این ساز اضافه کرد نیز باید حتما یاد کرد.رجبی حتی به تنبک هم اکتفا نکرد و روی ضرب زورخانه هم تحقیق کرد که در قطعه "سواران دشت امید" ساخته حسین علیزاده مورد استفاده قرار گرفت.از بهمن رجبی همچنین به عنوان هنرمندی عصیانگر با نگرشی انتقادی یاد می‌شود که همواره خلاف‌جهت حرکت می‌کرد. در طول زندگی‌اش با فرازونشیب‌های سیاسی و اجتماعی روبه‌رو شد و در دهه ۱۳۶۰ نیز چند سال را در زندان گذراند. او به‌صراحت از جریان‌های هنری و فرهنگی انتقاد می‌کرد و درباره برخی استادان موسیقی ایرانی نیز نظرات بحث‌برانگیزی بر زبان ‌آورد.بهمن رجبی به خاطر عارضه قلبی در ۱۹ شهریور سال جاری در تهران درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: اول آبان ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از عبدالله جهان‌پناه، آهنگساز و نوازنده ویولن یاد کرده‌ایم. یکی از معروف‌ترین آثار او "نرمک نرمک" یا "رعنا" بود که ملوک ضرابی آن را اجرا کرد.عبدالله جهان‌پناه زاده ۱۲۹۶ در خیابان مولوی تهران بود و به واسطه پدرش به موسیقی علاقه‌مند شد.او از سال ۱۳۱۳ به صورت آکادمیک با موسیقی آشنایی پیدا کرد و پس از چندی نزد علیرضاخان چنگی به یادگیری ویولن پرداخت. پس از آن نیز نزد استاد آساطوریان رفت و موسیقی غربی را نیز آموخت.در سال ۱۳۲۳ پرویز محمود و موسی معروفی، از اساتید بنام موسیقی که آن زمان در هنرستان موسیقی حضور داشتند، از جهان‌پناه امتحان ورودی گرفتند و به او اجازه تشکیل ارکستر را دادند.این ارکستر با حضور محمد شیرخدایی (قره‌نی) حبیب‌الله صالحی و اسماعیل کمالی (تار) عباس صیادی‌نژاد (پیانو) و مصطفی قراب (تنبک) تشکیل شد و به عنوان نخستین اثر، قطعه‌ای در پیش‌درآمد اصفهان و رِنگی را که جهان‌پناه ساخته بود، به خوانندگی قاسم فاریا اجرا کرد.استعداد عبدالله جهان‌پناه با اجرای این قطعه کشف شد و پس از آن، از او برای شرکت در برنامه گلها دعوت شد و با استادانی چون محجوبی، صبا، تجویدی و تهرانی همکاری کرد.جهان‌پناه برای خوانندگانی هم‌چون غلامحسین بنان، ایرج، ناصر مسعودی، جمال وفایی، ملوک ضرابی، فرح، دلکش، مرضیه و جفرودی قطعات مختلفی ساخت و تا سال ۱۳۵۴ بیش از ۶۰ قطعه را آهنگسازی کرد.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعات مختلفی با صدای خوانندگانی که عبدالله جهان‌پناه برای آنها قطعات ماندگاری آهنگسازی کرده بود را می‌شنوید.عبدالله جهان‌پناه در هشتم آبان سال ۱۳۷۵ درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۰ مهر ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از جمشید عندلیبی، نوازنده نی و آهنگساز یاد کردیم. او تکنواز نی در آلبوم "نی‌نوا" به آهنگسازی حسین علیزاده بود که از معروف‌ترین آلبوم‌های موسیقی ایرانی به شمار می‌رود.جمشید عندلیبی، نوازنده ساز نی و آهنگساز در ۱۲ اسفند سال ۱۳۳۶ در خانواده‌ای اهل موسیقی به دنیا آمد. ایرج عندلیبی، پسرعمویش و حکمت نوبری، دایی او، از خوانندگان رادیو سنندج بودند و پدربزرگش معروف به خلیفه صمد که صدای بسیار گرمی داشت، یکی از نوازندگان دف در کردستان بود.عندلیبی در ۱۰ سالگی آموزش موسیقی را با ساز آکاردئون در کلاس‌های فرهنگ و هنر وقت سنندج که مسئول آن حسن کامکار بود، شروع کرد. سپس به عضویت گروه نوجوانان و ارکستر بزرگسالان فرهنگ و هنر سنندج درآمد و ردیف موسیقی سنتی ایرانی را نزد نصرالله ناصح‌پور، نورعلی برومند و محمدرضا لطفی آموخت.او تحت تاثیر تکنوازی‌های نی حسن کسائی به این ساز علاقمند و در سال ۱۳۵۴ در آزمون ورودی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران در رشته موسیقی پذیرفته شد.این هنرمند در سال ۱۳۵۸ به عضویت مرکز حفظ و اشاعه موسیقی در آمد و در همان سال به کانون فرهنگی و هنری چاووش پیوست.در سال ۱۳۶۲ نیز به عنوان تکنواز نی در آلبوم" نی‌نوا" به آهنگسازی حسین علیزاده به هنرنمایی پرداخت و آن را تنها با یک بار اجرا در استودیو به ثبت رساند.عندلیبی در دهه ۱۳۶۰ در آثار دیگری چون بیداد، نوا، دستان، دود عود، آسمان عشق، یاد ایام، رسوای دل، پیام نسیم، دل مجنون و سرو چمان با محمدرضا شجریان همکاری داشت.او علاوه بر نوازندگی در کار آهنگسازی نیز فعال بود و آلبوم‌های "میهمان تو،" "پاییز نیزار"، و "مونس جان" از جمله فعالیت‌های او در این زمینه است.او همچنین قطعات ابوالحسن صبا را با نی و به صورت ردیف آموزشی تنظیم کرده و نواخته ‌است.جمشید عندلیبی در ۱۵ اسفند ۱۴۰۲ در سن ۶۷ سالگی بر اثر ایست قلبی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۷ شهریور ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleعارف ابراهیم پور، آهنگساز و نوازنده ساکن آلمان، مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه قطعه "مست" با آهنگسازی او و صدای معین را بشنوید که در ابتدا قرار بود آن را یکی از خوانندگان زن اجرا کند.عارف ابراهیم‌پور، آهنگساز و نوازنده‌ سازهای مختلف در سال ۱۳۲۳ در اردبیل متولد شد.او از هنرمندان نابینایی است که از سوی استاد حسینعلی وزیری‌تبار، موسیقیدان برجسته به مدرسه موسیقی نابینایان دعوت شد و پس از آن به هنرستان موسیقی ملی راه یافت.ابراهیم‌پور از سال ۱۳۴۲ در رادیو مشغول به کار شد. او که تا آن زمان سازهای ویولن، کمانچه، ماندولین و آکاردئون را به خوبی می‌نواخت و با موسیقی ایرانی و کلاسیک غربی آشنا شده بود، در سه ارکستر مختلف نوازنده شد.این هنرمند در پادکست این هفته از داستان ساخته شدن قطعه "مست" گفته است که در ابتدا قرار بود، یکی از خوانندگان زن آن را بخواند اما به خاطر مخالفت همسرش، با صدای ایرج مهدیان ضبط شد و از آنجا که مصادف با انقلاب اسلامی شده بود و مهدیان موافق با پخش آن نبوده، معین آن را اجرا کرده است.ابراهیم‌پور در سال ۱۳۷۲ به آلمان مهاجرت کرد و در طول سال‌های گذشته نیز همکاری خود با بسیاری از خوانندگان خارج از ایران را ادامه داد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۳ شهریور ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleایمان صادق زاده، نوازنده و سازنده دوتار مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. او که از شاگردان استاد محمد یگانه، موسیقیدان مقامی ایران است در این برنامه از ویژگی‌های ساز دوتار و موسیقی شمال خراسان می‌گوید.ایمان صادق‌زاده که در ۱۰ اسفند سال ۱۳۵۹ در شهر مشهد متولد شده است، از کودکی به واسطه شغل پدرش در شهرهای مختلف ایران سکونت داشته و به همین خاطر با موسیقی نواحی مختلف آشناست.صادق‌زاده از کودکی نواختن دوتار را آغاز کرد اما در رشته هوا فضا در ایران، اوکراین و کانادا تحصیل کرده است.این نوازنده و سازنده دوتار در پادکست این هفته از تاثیر استاد محمد یگانه بر زندگی موسیقای‌اش و از تفاوت‌های ساز دوتار در نواحی مختلف ایران می‌گوید.همچنین در برنامه این هفته بیشتر به موسیقی شمال خراسان، نوازندگان مشهور این خطه و موسیقی مقامی پرداخته‌ایم.پادکست این هفته درباره این هنرمند و دو قطعه در مقام‌های گریلی و الله مزار، با صدای دوتار صادق‌زاده و داستان شکل‌گیری آنها را بشوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳۰ مرداد ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از محمد علی امیر جاهد، شاعر و تصنیف‌ساز قدیمی یاد کرده‌ایم. او در کنار عارف قزوینی و شیدا، از جمله تصنیف‌سازان نامی دوره مشروطه و تاریخ معاصر ایران بود.محمدعلی امیرجاهد در سال ۱۲۷۴ در تهران به دنیا آمد. او که نخستین فرزند خانواده بود، تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه شمس و مدرسه علمیه گذراند و برای تکمیل تحصیلات به دارالفنون رفت.اشعارش بیشتر مضامین میهنی، اجتماعی، سیاسی و فلسفی داشت و او را باید از جمله تصنیف‌سازان نامی دوره مشروطه و تاریخ معاصر در کنار عارف و شیدا به شمار آورد.از او بیش از صد سرود و تصنیف به یادگار مانده که در دو جلد کتاب با نام "دیوان امیرجاهد" در سال ۱۳۳۳ با نت آهنگ‌هایش و جلد دوم آن در مرداد ۱۳۴۹ چاپ و انتشار یافته است.بخت با محمدعلی امیرجاهد یار بود که هم‌زمان با او خواننده برجسته‌ای چون قمرالملوک وزیری نیز سر بر آورد و در سال ۱۳۰۸ تصنیف‌های او با صدای این خواننده و تار ارسلان درگاهی و مرتضی نی‌داوود بر روی صفحات ۷۸ دور ضبط شد.این آثار شامل تصنیف‌هایی مانند کشور دل، جان من، امان از این دل، به گردش فروردین، در ملک ایران، امان ز هجر رخ یار، بهار است و هنگام گشت و نرگس مست است.بعدها این تصانیف از سوی بسیاری از آهنگسازان و خوانندگان نامی بارها بازخوانی شد که از اهمیت و قدرت ترانه‌سرایی و ملودی پردازی این شاعر و ترانه‌سرا حکایت دارد.در کتاب "چهره‌های موسیقی ایران معاصر" نوشته هوشنگ اتحاد به نقل از استاد فرامرز پایور که بسیاری از کارهای امیرجاهد را نت‌نگاری و اجرا کرد، آمده است: « به صراحت می‌توانم بگویم، پس از عارف و شیدا، بزرگ‌ترین تصنیف‌ساز ایرانی امیرجاهد بود.»امیرجاهد از سال ۱۲۹۹ به عنوان دبیر در مجلس شورای ملی هم به کار پرداخت و از سال ۱۳۰۵ مستقلا سالنامه پارس را انتشار داد که در مجموع ۲۸ سال دوام پیدا کرد.او در سال ۱۳۳۰ پس از رسیدن به بازنشستگی، انجمن اشاعه و اعتلای موسیقی را در اداره هنرهای زیبای کشور بنیاد و چند سال بعد، آن را به هنرستان آزاد و شبانه موسیقی ملی تبدیل کرد.فیلمی با عنوان "هزاردستان امیرجاهد" به کارگردانی منوچهر مشیری هم از زندگی این هنرمند به صورت مستند ساخته شده است که در آن به گوشه‌‌هایی از زندگی و‌ آثار او در گفت‌وگو با بزرگان موسیقی پرداخت شده است.امیرجاهد در ۸۱ سالگی در سال ۱۳۵۶درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۶ مرداد ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleنوید نوروزی مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. قطعه‌ "خاطرات" با شعری از تورج نگهبان، آهنگسازی حبیب‌الله بدیعی و تنظیم مجدد امیرناصر رنجیر که این هنرمند بازخوانی کرده‌ است را در این برنامه می‌شنوید.نوید نورزی متولد ۲۳ خرداد سال ۱۳۶۶در اصفهان است و در محیطی سرشار از موسیقی رشد کرد. او به واسطه خویشاوندی با علی‌اصغر شاهزیدی، خواننده قدیمی از همان کودکی فراگیری موسیقی را به صورت جدی آغاز کرد و به سبک آوازی اصفهان توجه خاصی داشت.نواختن تنبک را هم به صورت خودآموز شروع کرد و پس از آن یادگیری سازهای دیگر را نیز انجام داد و آواز را هم در ابتدا نزد علی‌اصغر شاهزیدی، شوهرخاله خود فرا گرفت.نوروزی در رشته فلسفه تحصیل کرده و در طول سال‌های گذشته با ارکسترهای مختلفی همکاری کرده است.او سابقه فعالیت با گروه خنیاگران مهر به سرپرستی بهزاد عبدی، همراهی با ارکستر موسیقی ایران به رهبری شهرام توکلی، ارکستر نقش جهان و بسیاری دیگر از ارکسترهای شناخته شده ایران را دارد و قطعات بسیاری تاکنون با صدایش منتشر شده است.در این برنامه قطعه "خاطرات" که نوید نوروزی با تنظیم تازه‌ای از امیرناصر رنجبر بازخوانی کرده است را انتخاب کردیم و درباره چرایی این بازخوانی پرسیدیم.امیرناصررنجبر هم در این برنامه به نحوه کار یک تنظیم‌کننده پرداخته و از همکاری با نوروزی گفته است.با نوید نوروزی همجنین درباره وضعیت فعلی موسیقی سنتی در ایران نیز گفت‌وگو کردیم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: دوم مرداد ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از مهین زرین‌پنجه، موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست پیانو یاد کردیم. این هنرمند که نخستین "ارکستر بانوان" در ایران را تشکیل داد، خرداد ماه ۱۴۰۴ درگذشت.مهین زرین‌پنجه چهارم آبان سال ۱۳۱۶ در تهران به دنیا آمد. پدرش نصرالله زرین‌پنجه، آهنگساز و نوازنده تار بود که آثار ارزشمندی برای بسیاری از خوانندگان دوره خود، به خصوص غلامحسین بنان ساخت. مادرش صفیه یگانه نیز دستی بر نواختن تار و تنبک داشت.او از حضور اساتید بزرگی هم‌چون روح‌الله خالقی، ابوالحسن صبا و حسین تهرانی بهره برد و ساز تخصصی خود یعنی پیانو را نیز نزد مرتضی محجوبی، جواد معروفی و امانوئل ملیک اصلانیان فرا گرفت.مهین زرین‌پنجه پس از پایان تحصیلات به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد و با تشکیل "ارکستر بانوان" و سرپرستی آن و تک‌نوازی پیانو در سایر ارکسترها مشغول به کار شد.زرین‌پنجه پس از انقلاب ۵۷، در آغاز به انگلستان، سپس فرانسه و در نهایت به آمریکا مهاجرت کرد و به تدریس و تمرین پیانو مشغول شد.از مهین زرین‌پنجه بیش از ۶۰ قطعه موسیقی به یادگار مانده که تعدادی از آثارش در چند دهه غربت‌، در ارکسترهای بزرگ دنیا ضبط و اجرا شده ‌است. در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" با مرور برخی آثار مهین زرین‌پنجه، درباره شیوه کار نوازندگی و آهنگسازی او با پویان آزاده، پیانیست و پژوهشگر موسیقی ایرانی نیز گفت‌وگو کردیم.مهین زرین‌پنجه ۱۱ خرداد در ۸۷ سالگی در متل قو مازندران درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۹ تیر ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleبامداد فتوحی، نوازنده سازهای کوبه‌ای مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه از این گفته‌ایم، چطور و به همت چه اساتیدی تنبک توانست در موسیقی ایرانی به عنوان ساز مستقل شناخته شود.بامداد فتوحی متولد اول دی سال ۱۳۵۷ در پاریس است اما در تهران تحصیل کرده و موسیقی را نیز به صورت جدی از کودکی در ایران پی گرفت.سال‌ها نزد اساتید مختلف با نوازندگی سنتور و تنبک آشنا شد اما در نهایت این سازهای کوبه‌ای، به خصوص ساز تنبک بود که به عنوان ساز اصلی انتخاب کرد.با این هنرمند که حالا سال‌ها است ساکن کاناداست در این برنامه همچنین درباره تاریخچه ساز تنبک صحبت کرده‌ایم که چطور در طول سال‌های طولانی و به همت چه اساتیدی توانست به عنوان سازی که تنها به عنوان همراه کننده محسوب می‌شد، به یکی از سازهای اصلی و مستقل تبدیل شود. در پادکست این هفته همچنین از مجموعه "سایه‌های رقص" گفته‌ایم که در آن از سازهای مختلف کوبه‌ای استفاده شده است.بامداد فتوحی در سال ۲۰۱۸ با همکاری دو نوزانده دیگر گروه موسیقی "آن" را در کانادا راه اندازی کرد و تا به امروز به ضبط آثار هنری و اجراهای مختلف پرداخته‌اند. فتوحی که سال‌هاست مشغول تدریس سازهای کوبه‌ای است، همکاری با چهره‌های نام‌آشنای موسیقی مانند حسین علیزاده، مجید درخشانی، کیوان ساکت و سعید فرج‌پوری را در کارنامه خود دارد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۵ تیر ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از حسین موفق، خواننده آهنگ‌های عامه‌پسند یاد کردیم. او یکی از بهترین غزل‌خوان‌های کوچه‌بازاری در دهه ۵۰ در ایران بود.پدر حسین موفق از مهاجرین روس بود که به اردبیل مهاجرت کرده بود و او در سال ۱۳۲۰ در این شهر به دنیا آمد.از ۹ سالگی با تقلید آثار هنرمندانی مانند دلکش، ایرج و دردشتی مشق خواندن می‌کرد تا اینکه برای آگاهی از دستگاه‌های موسیقی پایش به جامعه باربد و حضور در کلاس‌های اسماعیل مهرتاش باز شد.با موسیقی دستگاهی نزد مهرتاش آشنا شد اما علاقه‌اش به سبک موسیقی کوچه بازاری بود و در این ژانر موسیقی همیشه فعالیت کرد.کار حرفه‌ای موسیقی را با اثری به نام "شعله جان" در سال ۱۳۴۲ آغاز کرد و در ادامه این مسیر، رشید مرادی، آهنگساز موسیقی‌های مردمی در آن دوران نیز به او کمک شایانی کرد.او با ارائه آهنگ‌هایی مثل "ابرام غزل‌خون"، "کمال تارزن"، "علی ساربون" بسیار به شهرت رسید و اجراهای موفقی در برنامه "میخک نقره‌ای" فریدون فرخزاد داشت.موفق یکی از بهترین غزل‌خوان‌های کوچه‌بازاری و بیات تهران بود و بدون شک اگر مایل بود در دیگر ژانرهای موسیقی هم فعالیت کند، می‌توانست به همان میزان مشهور شود.او سال‌های پس از انقلاب را در هلند سپری کرد و در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸در این کشور درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۵ خرداد ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleمهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" فرید الهامی، نوازنده تنبور و آهنگساز است. در این برنامه با این هنرمند درباره ساز تنبور، مستندهایی که او از این ساز ساخته است و پروژه شاهنامه کردی گفت‌و‌گو کردیم.فرید الهامی در ۲۳ فروردین سال ۱۳۵۹ در صحنه کرمانشاه در خانواده‌ای هنرمند متولد شد. سید ایاز قزوینه‌ای، پدربزرگش از اساتید صاحب سبک بود و او نیز نواختن تنبور را در ابتدا در خانه نزد او آغاز کرد و سه‌تار را نیز در شش سالگی به تشویق مادر، نزد پسر عموهایش فراگرفت.الهامی در سال ۱۳۷۹ گروه موسیقی "زمزمه عشق" و در سال ۱۳۸۴ گروه "فردوسی" را تشکیل داد. همچنین در سال ۱۳۸۵ کار تمرین و ضبط دو اثر شاهنامه کردی (تراژدی رستم و سهراب) و شاهنامه فردوسی (ضحاک ماردوش) را آغاز کرد که با آهنگسازی او و صدای شهرام ناظری اجرا شده ‌است.این هنرمند در این برنامه از جزئیات ساخته شدن این اثر و تیغ سانسوری که بخش‌هایی از این مجموعه را حذف کرد، می‌گوید.الهامی همچنین آلبوم "هزاره تنبور" که شامل مقام‌های مناطق یارسان‌نشین صحنه، گوران و بخشی از مقام‌های یارسان‌های مناطق لک‌نشین و نیز آذربایجان و حاصل پانزده سال تحقیق است را در سال ۱۳۹۷ به صورت محدود منتشر کرد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: اول خرداد ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از شاپور حاتمی، آهنگساز و نوازنده قدیمی تار یاد کردیم. گفته شده است، او از نخستین هنرمندانی است که با تار چهارمضراب دو چهارم را نواخته است.عبدالحمید حاتمی معروف به شاپور حاتمی متولد سال ۱۳۰۳ بود. پدرش یحیى‏‌خان حاتمى هم از نوازندگان به‌نام تار بود.یحیى‏‌خان حاتمى از شاگردان میرزا حسین‌قلی فراهانی معروف به آقا حسینقلی از نوازندگان سرشناس تار اواخر دوران قاجار بود و آنقدر در نوازندگی چیره دست بود که سمت خلیفه‏‌گرى كلاس‌های میرزا حسین‌قلی خان را دریافت کرده بود.در کتاب "مردان موسیقی سنتی و نوین ایران "اثر حبیب‌الله نصیری‌فر به نقل از شاپور حاتمی آورده شده که علاوه بر حضور در کلاس،های پدر، مدتی نیز شاگردی عبدالحسین خان شهنازى را کرده است. حاتمی همچنین ردیف‌هاى آواز ایرانى را نزد دایى خود، عبدالله خان دوامى آموخت.کار جدی موسیقی نیز برای شاپور حاتمی با رادیو ژاندارمرى آغاز شد و پس از آن به دعوت مهدى خالدى، جزو نوازندگان اركستر او به خوانندگى دلكش شد.بجز نوازندگى در اركستر، نوازندگى سلوى بعد از ظهر روزهاى یكشنبه رادیو هم با شاپور حاتمی بود. همچنین در کارنامه هنری حاتمی سابقه همکاری با خوانندگانی همچون مرضیه، دلكش، پوران، هما، داریوش رفیعى و امین‏‌الله رشیدى نیز به چشم می‌خورد.ترانه "به یاد دوست" به آهنگسازی شاپور حاتمی روی شعری از بیژن ترقى که پس از درگذشت داریوش رفیعی ساخته بود و کوروس سرهنگ زاده و صمد پیوند، هر کدام جداگانه آن را اجرا کرده بودند، نیز بسیار در آن دوره شهرت پیدا کرد.در برنامه این هفته نکات کمتر شنیده شده‌ای درباره شاپور حاتمی را از زبان هاتف شرار، پژوهشگر موسیقی نیز بشنوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleشیلا نهرور، خواننده ساکن کانادا مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه مروری کرده‌ایم بر کارنامه هنری این هنرمند که بسیار تحت تاثیر احمد عاشورپور، از اساتید به‌نام موسیقی گیلان، فعالیت می‌کند.شیلا نهرور در بهار سال ۱۳۳۷ در بندر انزلی گیلان به دنیا آمد. پس از اتمام دوران دبیرستان راهی‌ دانشگاه پهلوی شیراز شد و تحصیلات خود را در رشته زبان انگلیسی‌ و آوا شناسی ادامه داد.او معتقد است، تحصیل در این رشته به شناخت بیشتر موسیقی نیز کمک کرده و البته که در مسیر فراگیری موسیقی از حضور اساتید مختلفی هم بهره برده است.نهرور اما بیش از همه، کار موسیقی خود را تحت تاثیر آثار احمد عاشورپور، از اساتید به‌نام موسیقی گیلان می‌داند و به شیوه این هنرمند قدیمی، بسیاری از قطعات مشهور دنیا را همراه با اشعار فارسی یا گیلکی خوانده است.حاصل همکاری او با امیر رهبر، پیانیست ساکن کانادا نیز آلبومی به نام "جاودانه‌های گیلان" است که برخی از مشهورترین آثار کیلگی با تنظیمی دوباره از سوی شیلا نهرور بازخوانی شده است. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنیددر این برنامه همچنین به ترانه "انزلی من" با شعری که نهرور، خود سروده و روی قطعه فولکی از مکزیک خوانده شده است، نیز پرداخته‌ایم. نوازندگی گیتار این قطعه را بهرام آقاخان انجام داده و تنظیم از رضا مقدس است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از درویش جاویدان، خواننده و آهنگساز قدیمی یاد کردیم. جاویدان را بسیاری به خاطر اجرای ترانه‌های کوچه بازاری ماندگاری که خوانده بود می‌شناسند اما او پس از انقلاب اسلامی در ایران به خواندن ترانه‌های مذهبی روی آورد.مصطفی موسوی مشهور به مصطفی جاویدان یا درویش جاویدان متولد هفتم آبان ۱۳۲۵ در کرمانشاه بود و در خانواده‌ای مذهبی رشد یافت.او نه تنها خواننده با ذوقی بود، بلکه دستی بر نوازندگی چندین ساز داشت و به عنوان هنرپیشه و نمایشنامه‌نویس نیز فعالیت می‌کرد.هر چند پس از انقلاب اسلامی در ایران، به خواندن ترانه‌های مذهبی روی آورد اما تا پیش از آن حدود ۱۳ آلبوم موسیقی منتشر کرد و با اینکه خودش کرمانشاهی بود، ترانه‌های محلی از دیگر نقاط ایران را نیز به زیبایی اجرا می‌کرد. یکی از این ترانه‌های محلی که اجرا کرد و بسیار مورد استقبال قرار گرفت، آهنگ محلی مشهدی "یر اگه" بود.از آلبوم‌هایی که پیش از انقلاب اسلامی از او بسیار مشهور شد، می‌توان به "باباکوهی" و "چینی‌بندزن" اشاره کرد.همچنین بسیاری از ترانه‌هایی که در فیلم‌های سینمایی پیش از انقلاب خوانده بود، مشهور شدند و بر سر زبان‌ها افتاده بودند.بیشتر ترانه‌هایی که درویش جاویدان خوانده بود را خودش آهنگسازی می‌کرد و در این مسیر تعداد انگشت‌شماری از قطعاتی که ساخته بود را خوانندگان دیگر اجرا کردند. معروف‌ترین قطعه‌ای که سرود و آهنگسازی کرد و داریوش آن را اجرا کرد، ترانه "به من نگو دوست دارم" بود که با تنظیم پرویز مقصدی منتشر شد.او ترانه‌های دوصدایی نیز با خوانندگان زن هم دوره خود مثل عهدیه، هاله نظری و آهو خوانده بود.درویش جاویدان ۲۰ آبان ۱۳۹۶ بر اثر ایست قلبی در در منزلش کرج درگذشت و در بهشت سکینه به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۱ فروردین ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از منوچهر طاهرزاده، آهنگساز، خواننده و نوازنده یاد کردیم. طاهرزاده برای خوانندگان به‌نامی هم چون داریوش و شاهرخ آهنگسازی کرده بود.منوچهر طاهرزاده متولد ۱۳ دی ۱۳۳۱ در کرمانشاه بود. پدرش، یدالله طاهرزاده، نوازنده تار بود و از کودکی در محیطی موسیقایی رشد کرد و خیلی زود در نوجوانی به نوازنده قابلی تبدیل شد.طاهرزاده که سازهای ویولن و کمانچه را به خوبی می‌نواخت، در کار آهنگسازی از حضور اساتید به‌نامی هم‌چون مرتضی حنانه، جواد معروفی، حسینعلی ملاح و محمدتقی مسعودیه استفاده کرد.بیشترین همکاری او به عنوان آهنگساز با شاهرخ بود. قطعه "پاییز" روی شعری از محمدرضا فتاحی از معروف‌ترین ساخته‌های او برای این خواننده بود.او همچنین چندین قطعه برای داریوش ساخت که یکی از ماندگارترین آنها "شبخون" روی شعری از ایرج جنتی عطایی با تنظیم منوچهر چشم‌آذر بود.طاهرزاده از آن دسته هنرمندانی بود که تجربه‌های مختلفی در ژانرهای متفاوت موسیقی داشت. از او ساز و آوازهای گوش‌نوازی به یادگار مانده است. موسیقی محلی را هم خوب می شناخت و اجراهای ماندگاری در این سبک دارد و از سوی دیگر، ساخته‌های درخشانی در موسیقی پاپ نیز در کارنامه دارد. در دوره‌ای نیز به موسیقی عرفانی گرایش پیدا کرد و آلبوم موسیقی در این سبک نیز از او منتشر شده است.حمید طاهرزاده، نوازنده تار در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از ویژگی‌های کار موسیقی برادرش و خاطراتشان گفته و ما نیز مروری بر چند قطعه با صدای این هنرمند داشتیم.منوچهر طاهرزاده در ۱۴ آذر ۱۳۸۲ در کرمانشاه درگذشت و در آرامگاه باغ فردوس این شهر به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۷ فروردین ۱۴۰۴copyright ©Deutsche Welleزهره حیدری، خواننده ساکن ایران مهمان نخستین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است که از او ترانه‌ای نوروزی به نام "بونه" را انتخاب کرده‌ایم. این هنرمند در این برنامه همچنین از این گفته است که با وجود ممنوعیت آواز خواندن زنان در ایران، چگونه با امید به کارشان ادامه می‌دهند.زهره حیدری متولد ۹ آبان سال ۱۳۶۳ در شهرستان تنگستان استان بوشهر است. او که کارشناسی ارشد رشته فلسفه دارد، از ۲۷ سالگی به صورت جدی آموختن موسیقی را آغاز کرد و از شاگردان پریسا، خواننده نام‌آشنای ساکن ایران است.در این برنامه قطعه "بونه" با صدا و نوازندگی دف او و آهنگسازی و نوازندگی نی همسرش، پارسا برخورداری را می شنوید که ترانه‌ای نوروزی و بختیاری است.با زهره حیدری که دارای صدای آلتوی پرقدرتی است، در این پادکست درباره قطعه "حسرت" که سال گذشته و در آستانه روز جهانی زن در همکاری با چهار خواننده زن دیگر اجرا شده بود نیز گفت‌و‌گو کردیم.او سابقه همکاری با گروه موسیقی ارغوانه و برگزاری کنسرت در کشورهای دیگر را نیز داراست.حیدری همچنین از این گفته است، چطور با وجود ممنوعیت و محدودیت‌های مختلف در ایران، زنان خواننده دست از تلاش بر نمی‌دارند و همچنان به فعالیت می‌پردازند.او که حتی پدرش هم مخالف خوانندگی‌ای بوده از این می‌گوید که محدودیت‌ها برای زنان سابقه‌ای بسیار طولانی دارد و به همین خاطر است که آنها هیچ‌گاه دست از مطالبه‌گری برنداشته‌اند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۳ اسفند ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از بیتا، خواننده قدیمی یاد کرده‌ایم که کمتر از یک سال پیش، در فروردین سال ۱۴۰۳ درگذشت. بیتا، همسر فضل‌الله توکل، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست سنتور بود.بیتا با نام اصلی طاهره موسی زاده متولد سال ۱۳۲۶ در تهران بود و در سال ۱۳۴۲ به واسطه‌ آشنایی با عطاالله خرم فراگیری موسیقی را آغاز کرد.در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ در ایران از چهره‌های شناخته شده میان زنان خواننده بود و آثارش از رادیو و تلویزیون ملی پخش می‌شد.او همچنین در سال ۱۳۴۳ به‌ دعوت رضا صفایی در فيلم "تعقيب خطرناک" علاوه بر ايفای نقش اول، ساخته‌هایی از عمادرام را اجرا کرد و در فیلم‌های "زبون بسته" و "مردی در قفس" با نصرت‌الله وحدت همبازی شد.بیتا اما پس از نقش‌آفرینی در چند فیلم، هنرپيشگی را كنار گذاشت و بیشتر به موسیقی پرداخت. او تحت تعليم استاد محمود كريمی به‌ آموختن دستگاه‌ها و رديف‌های موسيقی ايرانی مشغول شد و تا سال ۱۳۵۷ حدود ۴۰ ترانه اجرا کرد."آخرین برگ" ، "منم که فردایی ندارم"، "آشتی"، "وسوسه" و "سلام بر پیری" از قطعاتی است که با صدای او بسیار مشهور شد.بیتا در سال ۱۳۵۰ با فضل‌الله توکل ازدواج كرد که نه تنها سنتورنواز ماهری بود، بلکه از مشهورترين آهنگسازان راديو بود كه تا آن زمان برای خوانندگانی چون هايده، گلپا و حميرا آهنگسازی کرده بود.یکی از زیباترین ترانه‌هایی که توکل ساخت و همسرش آن را اجرا کرد، "از یاد رفته" روی شعری از معینی کرمانشاهی بود.بیتا پس از انقلاب اسلامی در ایران مانند بسیاری از هنرمندان زن از فعالیت هنری منع و خانه‌نشین شد، به همین خاطر به خارج از کشور مهاجرت کرد.او در سوم فررودین ۱۴۰۳ در سن ۷۶ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۹ اسفند ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleسامان شاهی، رهبر ارکستر، آهنگساز و موزیسین مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. شاهی از معدود ایرانیانی است که نامزد دریافت جایزه "جونو" در کانادا شده است.سامان شاهی از ۱۵ سالگی نواختن ساز پیانو را آغاز کرد و از سال ۲۰۰۴ ساکن کانادا است. او در این کشور در رشته آهنگسازی تحصیل کرد و پس از آن دوره رهبری ارکستر را نیز گذارند.این هنرمند در سال‌های اخیر با ارکستر سمفونیک کانادا و گروه‌های مختلف و معتبر این کشور همکاری داشته و نخستین ایرانی است که نامزد دریافت جایزه "جونو"، مهمترین جایزه موسیقی کانادا شده است. "تنفس در سایه‌ها" ساخته او در بخش "بهترین اثر کلاسیک" سال نامزد دریافت این جایزه شده بود.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" اما در مورد پروژه Fragments یا "تکه‌ها" صحبت کرده‌ایم که شاهی اخیرا بر اساس تجربه چندین مهاجری که به اجبار کوچ کرده‌اند، ساخته است.نیکا خانجانی، شاعر و نویسنده در این پروژه کار نوشتن اشعار و متن را انجام داده است و شاهی در این برنامه درباره روند ساخته شدن آن می‌گوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۵ بهمن  ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از مریم روح‌پرور، خواننده آهنگ‌های عامه‌پسند یاد کرده‌ایم. به او به خاطر برخورداری از صدایی قدرتمند در اجرا، لقب "ام‌کلثوم ایران" را داده بودند.مریم روح‌پرور متولد ۳۱ شهریور ۱۳۱۱ بود و نخستین بار صدایش توسط یکی از رادیوهای تهران به نام رادیوی نیروی هوایی پخش شد و به این خاطر مردم او را تا مدت‌ها به نام "روح‌پرور نیرو هوایی" می‌شناختند.روح‌پرور بعدها از خواننده‌های لاله‌زاری شد و بسیاری به خاطر برخورداری از صدایی قدرتمند در اجرا، به او لقب "ام کلثوم ایران" را دادند.روح‌پرور در زمان فعالیت هنری خود حدود ۱۰ آلبوم موسیقی منتشر کرد که یکی از آنها با نام "دورنگی" بسیار مشهور شد.او با اینکه در زمانی که فعالیت می کرد از سوی بسیاری از علاقه مندان به سبک موسیقی اش بسیار طرفدار داشت اما از اینکه بسیاری از آهنگسازان هم دوره اش از همکاری با او خودداری می کردند، گلایه داشت.نام روح‌پرور به همین خاطر در بسیاری از منابع موسیقی و در میان زنان خواننده ایرانی درج نشده است، هر چند خودش در روزهای اوج کارش مصاحبه ای با یکی از روزنامه های وقت انجام داده و گفته بود، حاضر است با بسیاری از خوانندگان هم دوره اش بدون میکروفون بخواند تا متوجه قدرت صدایش شوند.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" مروری بر کارنامه هنری این خواننده داشتیم و به این موضوع که چرا بسیاری از خوانندگان زن موسیقی عامه پسند یا کوچه بازاری مانند مردان فعال در این ژانر موسیقی ماندگار نشدند، پرداختیم.روح‌پرور در ۱۲ دی ماه سال ۱۳۶۶ در سن ۵۵ سالگی در تهران درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۱ بهمن ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از فریدون شهبازیان، آهنگساز و موسیقیدان به‌نام ایرانی یاد کرده‌ایم که به تازگی به خاطر "مشکلات حاد تنفسی" درگذشت. شهبازیان خالق آثار ماندگاری هم‌چون "پر کن پیاله را" با صدای محمدرضا شجریان بود.فریدون شهبازیان متولد ۲۱ خرداد سال ۱۳۲۱ بود و با تشویق و راهنمایی پدرش، حسین شهبازیان که نوازنده ویولن، رهبر ارکستر و از شاگردان ابوالحسن صبا بود، به موسیقی گرایش پیدا کرد و در هنرستان عالی موسیقی به تحصیل پرداخت.در ۱۷ سالگی به عضویت ارکستر سمفونیک تهران به رهبری حشمت سنجری درآمد و پس از آن همکاری خود با ارکستر گل‌های رادیو را آغاز کرد.او فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۵رهبر گروه کر و ارکستر سمفونیک رادیو شد. پس از آن هم به دعوت هوشنگ ابتهاج سرپرست برنامه‌ گل‌های تازه در رادیو شد.شهبازیان در طول سال‌هایی که فعالیت کرد با خوانندگان بسیاری مثل محمدرضا شجریان، عهدیه، علی‌اصغر شاهزیدی، عارف، سیمین غانم، الهه، علیرضا افتخاری، نادر گلچین، اکبر گلپایگانی، عبدالحسین مختاباد، حسام‌الدین سراج و محمد اصفهانی همکاری داشت.در این این قسمت پادکست "آواهای شنیده از دیروز تا امروز" از کارنامه پربار شهبازیان گفته‌ایم و درباره مشهورترین آثارش هم‌چون "پر کن پیاله را" که اوایل دهه ۵۰ شمسی ساخته بود و از برنامه گل‌های تازه شماره ۷۷ رادیو پخش شده بود، "گریز" با صدای نادر گلچین روی شعری از هوشنگ ابتهاج، "گل گلدون من" با صدای سیمین غانم روی شعری از فرهاد شیبانی، "خانه خوبان" با صدای محمد نوری و شعری از نادر ابراهیمی و آثاری که در همکاری با شاعران تولید و به صورت دکلمه منتشر کرده بود، گفته‌ایم.شهبازیان از اواسط دهه۵۰ ساخت موسیقی فیلم را آغاز کرده بود اما پس از انقلاب اسلامی در ایران با توجه به محدودیت‌ها بر موسیقی باکلام و خوانندگان، بیشتر تمرکز خود را بر ساخت موسیقی متن فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی گذاشت.از جمله آثار موسیقی فیلمی که برخی به صورت آلبوم‌های مستقل موسیقی نیز منتشر شده‌اند، می توان به موسیقی متن فیلم‌های "آوار" به کارگردانی سیروس الوند، "شیر سنگی" به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی، "پائیزان" به کارگردانی رسول صدر عاملی، سریال "باغ گیلاس" به کارگردانی مجید بهشتی و فیلم‌ سینمایی "هیوا" به کارگردانی رسول ملاقلی‌پور اشاره کرد.فریدون شهبازیان در ۲۲ دی ۱۴۰۳ به خاطر "مشکلات حاد تنفسی" در ۸۲ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۷ دی ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر نخستین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۲۰۲۵ از عطاءالله خرم، یکی از پرکارترین آهنگسازان ایران یاد کرده‌ایم. او خالق آثار جاودانه‌ای برای بسیاری از خوانندگان ایرانی بود. بسیاری از قطعاتی که با صدای ویگن مشهور شد را خرم آهنگسازی کرد.عطاءالله خرم متولد ۱۲ فروردین ۱۳۰۵ در تبریز بود و در کودکی با راهنمایی دایی خود، ایرج کسمایی با موسیقی آشنا شد.در ابتدا به سازهای غیرایرانی مانند ماندولین، فلوت و ویولن علاقه‌مند شد اما دوستی با ابوالحسن صبا و شرکت در ارکستر شماره یک، علاقه‌مندی او به سازهای ایرانی را نیز به دنبال داشت.او ساخت بیش از ۷۰۰ ترانه را در کارنامه هنری خود دارد و با خوانندگانی مانند ویگن، دلکش، ایرج، هایده، رامش، عارف، منوچهر سخایی، روانبخش، حمیرا، رامین، راشین و محمدرضا شجریان همکاری کرد. در بین این خوانندگان اما بیشترین همکاری را با ویگن داشت.از مشهورترین آثاری که با ویگن منتشر کرد، می‌توان به بارون بارونه، شاه دوماد، دو کبوتر، شکوفه‌ها، بی‌ستاره‌، کجاوه، ساقی، دختر دریا و رقیب اشاره کرد.عطاءالله خرم در دوره‌ای که مشغول به فعالیت بود با سه ترانه‌سرا نیز بیشتر از دیگر هنرمندان همکاری کرد. شعر بسیاری از آثاری مشهور او را پرویز وکیلی، سیروی آرین‌پور و ناصر رستگارنژاد سروده‌اند.خرم پس انقلاب اسلامی در ایران، ابتدا به فرانسه رفت اما دو سال بعد برای همیشه به آمریکا مهاجرت کرد.در سال‌هایی که ساکن خارج از ایران بود نیز بسیار پرکار بود و چندین جلد کتاب منتشر کرد. "گلستان موسیقی" که شامل خاطرات ۵۰ سال کار او در موسیقی است، "ترانه‌های ملی ایران" و "گلچینی از گوشه‌های ردیفی موسیقی ایران" در دو جلد از جمله آثار برجسته اوست.خرم در مصاحبه‌ای با رادیو جوانان لس‌آنجلس گفته بود: «من می‌توانستم بهترین و "سنگین‌ترین" آهنگ گلها را بسازم یا می‌توانستم شادترین آهنگ جاز را بسازم. آهنگ‌هایی که من می‌سازم همه در مایه‌های ایرانی است ولی با ریتم‌های شادتر و امروزی‌تر.»عطاءالله خرم در سال ۱۳۹۳ درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۶ دی ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر آخرین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۲۰۲۴ یادی از افسانه نوابی، یکی نخستین آوازخوانان زن افغانستان کرده‌ایم. این هنرمند با خواندن قطعه "حال که دیوانه شدم می‌روی" به چنان شهرتی رسید که خوانندگانی در ایران و تاجیکستان نیز این قطعه را بازخوانی کردند.افسانه نوابی با نام اصلی پیکر سلطان در سال ۱۳۲۹ در کابل زاده شد و خیلی زود با وجود مخالفت خانواده به شهرت رسید. نام او در ۱۴ سالگی با اجرای آهنگی به نام "من مست بهار حسنت" در افغانستان بر سر زبان‌ها افتاد.پیکر سلطان در ابتدا با نام هنری جلوه مشغول به خواندن شد اما از آنجا که خانواده متوجه این موضوع شدند تا چندین سال اجازه خواندن نداشت.او پس از ازدواج با محمد اسماعیل نوابی، از آنجا که همسرش مشوق او برای انجام کارهای هنری بود، به رادیو بازگشت. این بار نام هنری افسانه برای او انتخاب شد. خود در مصاحبه‌ای درباره انتخاب این نام گفته بود: «در رادیو، استاد خیال یا زلاند بود که نام افسانه را برایم انتخاب کرد.»استاد حفیظ‌ الله خیال اما چه نام افسانه را برای او انتخاب کرده باشد چه نه اما در موفقیت پیکرسلطان نقش مهمی داشت چرا که قطعه "حال که دیوانه شدم می‌روی" را بر روی شعری از خانجان مقبل آهنگسازی کرد و افسانه با خواندن آن به چنان شهرتی رسید که تا سال‌ها این ترانه را خوانندگان بسیاری در ایران و تاجیکستان نیز بازخوانی می‌کردند. برای مثال در ایران، سلی، خواننده قدیمی آلبومی به این نام در سبک پاپ منتشر کرد شامل ۱۱ قطعه بود.نام افسانه نوابی در تاریخ هنر افغانستان از این نظر نیز دارای اهمیت است که او کار خوانندگی را زمانی انجام می‌داد که در افغانستان مخالفت‌های بسیاری با خوانندگی زنان وجود داشت و او از زنان سنت‌شکنی بود که با شجاعت وارد این صحنه شد.در سال ۱۳۷۵ اما با سیطره طالبان بر افغانستان عملا فرصت هر گونه فعالیتی از زنان خواننده گرفته شد و افسانه نوابی نیز مانند بسیاری از هنرمندان دیگر مجبور به ترک کشورش شد.او به آلمان رفت و فعایت هنری‌اش در سال‌هایی که در این کشور زندگی کرد، تنها محدود به خواندن در برخی محافل هنری افغان‌های ساکن این کشور شد و اثر جدیدی تولید نکرد.پیکر سلطان در ۲۴ اسفند ۱۳۹۹ در آلمان بر اثر سرطان درگذشت.طاهر زهیر، سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ وقت پس از درگذشت نوابی گفته بود: «درگذشت افسانه یک ضایع بسیار سنگین و جبران ناپذیر برای جامعه هنری افغانستان به‌حساب می‌آید.»

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۲ آذر ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از حسن لشگری، آهنگساز و نوازنده یاد کرده‌ایم. او با خوانندگان بسیاری در سبک پاپ همکاری کرده بود. ترانه "تنها با گل‌ها" با صدای هایده که بسیار مشهور شد نیز از ساخته‌های اوست.حسن لشگری متولد سال ۱۳۱۷ در تهران بود. او یکی دیگر از هنرمندان خانواده مشهور لشگری بود که البته سبک کارش کمی با دیگر افراد خانواده متفاوت بود.پدرش علی‌اصغر لشگری نوازنده تار بود و به همین سبب او از کودکی با موسیقی آشنا شد. نواختن ساز سنتور را نزد برادرش منوچهر لشگری آغاز کرد و پس از آن به هنرستان موسیقی راه یافت و تحصیلات خود را به پایان برد.او سازهای ویلن، پیانو و آکاردئون را به خوبی می‌نواخت و با ارکستر کودکان نیز همکاری داشت.در طول سال‌های فعالیتش با خوانندگان بسیاری مانند هایده، گوگوش، الهه، پوران، ایرج، عارف و ... همکاری داشت و بسیاری از ساخته‌های او در زمان انتشار بسیار مشهور شد.ترانه "تنها با گل‌ها" با صدای هایده، "آدما" و "دنیا وفا نداره" با صدای گوگوش و ترانه دوصدایی "نگاهم با نگاهت قصه‌ها دارد" با صدای عارف و هایده از نمونه‌های موفق کار اوست.حسن لشگری از سال ۱۳۵۱ دچار بیماری شد و تا سال‌ها به توصیه پزشکان برای درمان به خارج از کشور رفت و آمد داشت اما در نهایت در تیر ماه سال ۱۳۵۴به ایران بازگشت.او پس از بازگشت به تهران، در بیمارستان به خبرنگار هفته‌نامه جوانان گفته بود: «دوری از وطن و دوستان بیشتر مرا به ناامیدی کشیده بود و حالا که همه را در کنار خود می‌بینم و گاه به نوای موزیک ایرانی گوش می‌دهم، امیدی در دلم جوانه کرده و احساس راحتی می‌کنم.»حسن لشگری در ۲۳ مرداد سال ۱۳۵۴ بر اثر سرطان معده درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۸ آذر ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleملاحت حداد، خواننده ساکن لندن مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. از این هنرمند قطعه "بی‌گناه" با شعری از فربد بهمنی و آهنگسازی فریبرز فرهنگ‌مهر را انتخاب کرده‌ایم.ملاحت حداد متولد ۲۷ شهریور ۱۳۶۰ در رشت است. او در رشته ادبیات فارسی تحصیل کرده و زمانی که در ایران ساکن بود، در مقطع دبستان به شغل معلمی اشتغال داشت.او در این برنامه از این می‌گوید که به واسطه برادر و عمویش که دستی بر نواختن ساز داشتند، به موسیقی علاقه‌مند شد و با فراگیری ساز تار پا در این عرصه گذاشت.حداد در آواز از شاگردان ماری بیابانگرد و هنگامه اخوان بود اما می‌گوید که غلامحسین بنان و پریسا نیز در زندگی موسیقایی او نقش به‌سزایی داشتند.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از قطعه "بی‌گناه" با شعری از فربد بهمنی و آهنگسازی فریبرز فرهنگ‌مهر گفته‌ایم و همچنین از چند قطعه دیگر که برخی از آنها تجربه متفاوتی برای ملاحت حداد بوده‌اند، مانند همکاری با یک موزیسین موسیقی الکترونیک.حداد در ایران با گروه‌های بسیاری مانند گروه ناصر مسعودی، خواننده به‌نام موسیقی گیلان همکاری کرده و پس از مهاجرتش به خارج از کشور نیز اجراهای مختلفی را روی صحنه برده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۴ آبان ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از مجید نجاحی، نوازنده سنتور گفته‌ایم که به خاطر ويبراسيون‌های زيبا به یکی از سنتورنوازان منحصر‌بفرد تبديل شد که صدای سازش خیلی وقت‌ها برای شنوندگان غيرمتخصص هم قابل تشخیص بود.مجید نجاحی در بهمن سال ۱۳۱۳ در شهر تهران متولد و تحصیلات ابتدایی را در مدرسه پروانه گذراند و پس از آن برای ادامه تحصیل به دبیرستان علمیه رفت.او سال‌ها با خانواده در بهارستان تهران زندگی می‌کرد اما پس از سکونت در دروازه شمیران، بر حسب اتفاق خانه آنها در همسایگی محسن بی آزار از نوازندگان سنتور و از تک‌نوازان رادیو در آن زمان بود و در نتیجه رفت و آمدها، نجاحی برای نخستین بار با ساز سنتور و نحوه نواختن آن آشنایی ابتدایی پیدا کرد.با توجه به علاقه‌اش به موسیقی از یک نجار خواست سنتور کوچکی در مقابل دریافت مبلغ کمی برای او بسازد. نجار هم یک سنتور به اندازه یک وجب و چهار انگشت برایش ساخت و نجاحی هم پس از آنکه خود روی این صفحه سیم‌ها را سوار کرد، مشغول فراگیری شد.نجاحی پس از پنج سال نواختن سنتور با حسین قوامی، احمد عبادی، مرتضی‌خان محجوبی و نورعلی‌خان برومند آشنا شد و از محضر آنها بهره برد.خودش بارها گفته بود که در نوازندگی بسیار تحت تاثیر نوازندگی پیانوی مرتضی محجوبی قرار داشت و سعی می‌کرد از سبک این نوازنده به‌نام استفاده کند.داوود پیرنیا در سال ۱۳۳۷ در منزل عبدالعلی وزیری او را به برنامه گلها دعوت کرد و بدین ترتیب نخستین برنامه‌ای که با صدای ساز او در رادیو ضبط شد، گلهای جاویدان شماره ۲۰ در دستگاه همایون بود.مجید نجاحی با خوانندگانی هم چون حسین قوامی، اکبر گلپایگانی، محمدرضا شجریان، محمود خوانساری، ایرج و عبدالوهاب شهیدی همکاری کرد و حضور پررنگی در برنامه‌های تکنوازی سنتور، تکنوازان و موسیقی اصیل ایرانی داشت.در پادکست این هفته از فعالیت‌های هنری و شیوه نوازندگی او که در روز ۲۱ مرداد سال ۱۳۹۵ و در سن ۸۲ سالگی در تهران درگذشت، گفته‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۰ آبان ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleپویان بیگلر، آهنگساز و نوازنده تار و سه‌تار مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه از آلبوم "خانه غریب" با آهنگسازی این هنرمند و صدای وحید تاج گفته‌ایم.امیر پویان بیگلر متولد اول تیر ۱۳۶۱ در همدان است و از کودکی نزد استادانی همچون داریوش زرگری و ارشد تهماسبی به فراگیری موسیقی پرداخت. دوره عالی را نیز در محضر اساتید دیگری هم‌چون داریوش طلائی و محمدرضا لطفی گذراند و از محضر شریف لطفی و محسن حجاریان نیز بهره برد.پس از پایان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته موسیقی به تدریس و نوازندگی مشغول شد اما گفته‌های محمدرضا لطفی، زمانی که به ایران بازگشته بود چنان تاثیری در زندگی موسیقایی او داشت که پس از آن به آهنگسازی مشغول شد. پویان بیگلر در این پادکست در این باره می‌گوید.پویان بیگلر در آلبوم "خانه غریب" با وحید تاج همکاری کرد و این اثر را در سال ۱۳۸۸ به عنوان پروژه کار عملی کارشناسی ارشدش منتشر کرد. آلبومی که در آن زمان نظر تحسین برانگیز بسیاری از اساتید به‌نام هم چون محمدرضا شجریان و داریوش طلائی را به دنبال داشت. این آهنگساز در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از روند ساخته شدن این آلبوم گفته است.بیگلر از سال ۲۰۲۲ ساکن بریتانیا است و در حال حاضر مشغول برگزاری کنسرت‌های مختلف در برخی شهرهای اروپایی است. این اجراها، دو نوازی میان او و علی نوربخش، نوازنده سازهای کوبه‌ای است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۹ مهر ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از شاهرخ یاد کردیم. خواننده و آهنگسازی که موسیقی را با تالار رودکی و جامعه باربد آغاز کرد و با موسیقی پاپ ادامه داد. او در طول فعالیت هنری خود انتقادات تندی نسبت به خوانندگان ساکن لس‌آنجلس مطرح کرده بود.شاهرخ شاهید متولد ۱۰ آذر ۱۳۲۸ فراگیری موسیقی را در نوجوانی آغاز کرد و به تشویق پدرش در کلاس‌های اسماعیل مهرتاش شرکت کرد تا ردیف‌های موسیقی ایرانی را بیاموزد.او در دبستان بامشاد و دبیرستان مروی تحصیل و یادگیری موسیقی را در تالار رودکی و تئاتر جامعه باربد آغاز کرد.این خواننده والدینش را خیلی زود از دست داد و نزد خواهرش بزرگ شد اما همچنان کار موسیقی را ادامه داد و گفته می‌شود، نخستین ترانه‌اش را در ۱۴ سالگی منتشر کرد.۱۶ سال داشت که ترانه‌ای برای سریال "غریبه" به کارگردانی محمدعلی زرندی‌فر خواند و نامش بر سر زبان‌ها افتاد.تا سال ۱۳۵۴ که تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل موسیقی به لس‌آنجلس برود، در ایران دو آلبوم منتشر کرد و پس از مهاجرت، نخستین آلبومش در سال‌ ۱۳۵۹ به صورت مشترک با ابی و شهرام شب‌پره منتشر شد.شاهرخ در بیش از چهار دهه فعالیت با ترانه‌سرایان و آهنگسازان مطرحی هم‌چون منوچهر چشم‌آذر، کاظم عالمی، فرید زلاند، مسعود فردمنش، سیاوش قیمشی، اردلان سرفراز، ناصر چشم‌آذر، محمد مقدم، هما امیرافشار، شهیار قنبری و جهانبخش پازوکی همکاری کرد.شاهرخ یکی از منتقدان سرسخت بسیاری از همکاران خود بود و اعتقاد داشت، "بسیاری از خوانندگان ساکن لس‌آنجلس تنها زمزمه می‌کنند و صدا ندارند".او دو روز پس سالگرد تولدش در ۱۲ آذر ۱۴۰۲ به ‌علت ابتلا به سرطان در ۷۴ سالگی درگذشت.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" مروری بر برخی آثار این هنرمند داشتیم و درباره کارنامه هنری او گفته‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۵ مهر ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از ناهید سرافراز، خواننده قدیمی یاد کرده‌ایم. محمد نوری، ناهید سرافراز را از نخستین زنانی معرفی کرده بود که در زمینه موسیقی پاپ در ایران فعالیت داشت.از زندگی ناهید سرافراز، خواننده قدیمی اطلاعات چندانی در دسترس نیست. در منابعی گفته شده است که او متولد تهران بود و فعالیت هنری خود را از حدود سال ۱۳۲۷ در همکاری با حمید قنبری آغاز کرد.در همان سال‌ها پرویز خطیبی که در حال ساخت فیلمی به نام "دستکش سفید" بود از حمید قنبری و ناهید سرافراز برای نقش آفرینی در این فیلم دعوت کرد.خطیبی گفته بود: «وقتی که از خانم سرافراز برای بازی در این فیلم دعوت کردم، اصلا خانواده او از کارهای هنری ایشان اطلاعی نداشتند و حتی نمی‌دانستند که ناهید چندین سال است که در رادیو هم می‌خواند.»همچنین مجید وفادار، نوازنده ویولن و آهنگساز نیز در اطلاعات هفتگی ۲۲ اسفند ۱۳۵۴ درباره ناهید سرافراز گفته بود: «ناهید را کریم فکور و احمد دهقان به من معرفی کردند، آن روزها پرویز خطیبی فیلم دستکش سفید را می‌ساخت و از من خواسته بود چند آهنگ برای صدای ناهید که هنرپیشه اول این فیلم بود بسازم. همکاری ما دو نفر البته زیاد هم طول نکشید.»ناهید سرافراز به این ترتیب در سال ۱۳۳۰ با بازی در فیلم پرویز خطیبی وارد سینما شد و سال بعد از آن هم در فیلم دیگری به نام "چهره آشنا" به کارگردانی حسن خردمند نقش آفرینی کرد.بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۰ که ضبط و تکثیر صفحه‌های گرامافون افزایش پیدا کرده بود، صفحه‌هایی هم از ناهید سرافراز منتشر شد."صبا به یار عزیز" که تصنیف انتخابی ما در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است در سال ۱۳۳۱ با ارکستر برادران وفادار ضبط شده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۵ شهریور ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleغلامعلی پورعطایی متولد ۱۳۲۶ در منطقه محمودآباد تربت‌جام و بازنشسته آموزش و پرورش بود و از کودکی به خوانندگی و نوازندگی علاقه داشت.در سال ۱۳۴۴ به سبب شهرت در نوازندگی و خوانندگی به تهران دعوت شد تا در تالار رودکی، مجامع هنری مختلف، سفارتخانه‌های اروپایی و رادیو و تلویزیون به اجرا بپردازد. در همان دوره دوتارزنی او در چند مراسم شاهنامه خوانی نیز از اجراهای به یادماندنی‌اش شد.غلامعلی پورعطایی در گفتگویی درباره دوتار گفته بود: «دوتار ساز دل است. هیچ‌کس از عبارت دوتارنوازی استفاده نمی‌کند و همه می‌گویند؛ دوتارزنی. دوتار را می‌زنند، ولی بقیه سازها را می‌نوازند. دوتار یک جور فریاد است اما این زدن به معنای خشونت نیست. بیشتر جوشش و عصیان روح است. روال دوتارزدن اینگونه است که از یک دعوا شروع می‌شود و به آشتی ختم می‌شود.»پورعطایی همچنین در بیش از ۱۸ فیلم و سریال به کارگردانی هنرمندان مختلفی هم‌چون واروژ کریم مسیحی و بهرام بیضایی نیز ایفای نقش کرده بود.یکی از ماندگاترین آثاری که او اجرا کرده بود، قطعه "نوایی نوایی" است که تاکنون از سوی خوانندگان بسیاری بازخوانی شده و قطعه انتخابی ما در این قسمت پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است.پورعطایی در ماه‌های آخر عمرش مبتلا به عفونت ریه شد و ۱۲ مهر ۱۳۹۳ در سن ۶۷ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست:  ۱ شهریور ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleبا جهانگیر ملک، نوازنده چیره‌دست تنبک و از پرکارترین نوازندگان برنامه گلها در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" بیشتر آشنا شوید. او در حدود ۵۵۰ برنامه به عنوان نوازنده در رادیو شرکت داشت.جهانگیر ملک در ۲۹ بهمن سال ۱۳۱۱ در خیابان ری تهران به دنیا آمد و زمانی که در حال تحصیل در دبیرستان دارالفنون بود به فراگیری موسیقی علاقه‌مند شد.حبیب الله نصیری‌فر در جلد اول کتاب "مردان موسیقی سنتی و نوین ایران" درباره نحوه آشنایی او با استادش حسین تهرانی نوشته است: «روزهای که حسین تهرانی از منزل خارج می‌شد، او (ملک) استاد را با نگاهی ستایش‌انگیز دنبال می‌کرد، اما خجالت می‌کشید موضوع علاقه خود را در خصوص نواختن ضرب (تنبک) با وی در میان بگذارد؛ رفته‌رفته حس کنجکاوی استاد تهرانی تحریک شد و روزی از او پرسید: «شما چرا همیشه مواظب حال و حرکات من هستید؟ کاری با من دارید؟ ملک با خجالت و دستپاچگی در جواب می‌گوید: بله، می‌خواستم اگر برایتان امکان داشته باشد نوازندگی ضرب را به من بیاموزید.»بدین ترتیب جهانگیر ملک تا سال‌ها نزد حسین تهرانی، از استادان به‌نام نوازندگی تنبک رفت و معتقد بود که شیوه تنبک نوازی‌اش تحت تاثیر مستقیم سبک و شیوه تنبک نوازی استاد حسین تهرانی است.جهانگیر ملک در سال ۱۳۳۲ از طریق علی تجویدی، آهنگساز و نوازنده ویولن به مشیر همایون شهردار، رئیس وقت رادیو معرفی شد و از آن زمان بود که تقریبا در تمامی ارکسترهای رادیو حضور پیدا کرد.او سابقه همکاری با ارکسترهای شماره یک به رهبری حسینعلی ملاح و مهدی مفتاح – ارکستر شماره دو به رهبری مجید وفادار و علی تجویدی- ارکستر شماره سه به رهبری پرویز یاحقی و همایون خرم – ارکستر شماره چهار به رهبری عباس شاپوری- ارکستر شماره پنج به سرپرستی بزرگ لشکری و ارکستر شماره شش به رهبری حبیب‌الله بدیعی را داشت.پس از تشکیل ارکستر گلها نیز به دعوت حبیب الله بدیعی، همزمان با دیگر استاد بزرگ تنبک نوازی ایران، امیرناصر افتتاح به نوازندگی در این ارکستر پرداخت.جهانگیر ملک را با وجود تعداد پرشمار آثار ضبط شده می‌توان پرکارترین هنرمند موسیقی ایران نام برد.ملک علاوه بر اجراهای رادیویی، در جشنواره‌های موسیقی و کنسرت‌های مختلفی در ایران، آمریکا، آلمان، ایتالیا، ژاپن، مکزیک، افغانستان، کویت، عربستان و یمن اجرا داشت.جهانگیر ملک در ۱٩ آذر سال ۱٣٨۱ در سن ٧۰ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۸ مرداد ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از ملکه برومند، خواننده قدیمی گفته‌ایم. قطعه‌ای که در این برنامه با صدای این خواننده انتخاب شده در سال ۱۳۱۷ با حضور نوازندگان بنامی هم چون ابوالحسن صبا و مرتضی محجوبی در حلب سوریه ضبط شده است.ملکه برومند با نام اصلی ملکه ‌الزمان برومندفرد متولد سال ۱۲۹۶ در نائیج مازندان بود. به واسطه عمویش، نورعلی خان برومند که از بزرگان موسیقی ایرانی بود با ابوالحسن صبا آشنا شد و مدت شش سال تحت آموزش‌های او قرار گرفت. مدتی هم نواختن سنتور را از حبیب سماعی فرا گرفت.برومند البته همیشه از صدای خوش مادر نیز یاد کرده و معتقد بود، صدای خوشش را از خانواده مادری به ارث برده است اما نقش پررنگ خانواده اهل موسیقی پدری را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.او پس از اتمام تحصیلات در سال ۱۳۱۷ همراه با ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، جواد بدیع‌زاده، جلال‌الدین تاج اصفهانی، حسین‌قلی طاطایی و ملوک ضرابی به سوریه و لبنان سفر کرد و چندین قطعه بر روی صفحات گرامافون ضبط کرد.قطعه‌ای که در پادکست این هفته با صدای ملکه برومند می‌شنوید حاصل یکی از همکاری‌های برومند با دو نوازنده چیره‌دست، ابوالحسن صبا و مرتضی محجوبی بر روی شعری از سالک اصفهانی به نام "پیام عاشق" است.برومند در سال ۱۳۲۳ با جامعه باربد آشنا شد و تحت نظر اسماعیل مهرتاش به اجرای نمایش‌های موزیکال پرداخت و همین امر باعث شهرت بیشترش شد.او همچنین در سال ۱۳۲۷ در کنسرت انجمن موسیقی ملی با عنوان "کنسرت به یاد حافظ" که در سینما رکس برگزار شد، به اجرای برنامه پرداخت.ملکه برومند پس از ازدواج با عباس حکمت‌شعار که از هنرمندان تئاتر و موسیقی بود، به ملکه حکمت‌شعار نیز شهرت یافت.گفته شده است، پس از درگذشت ابوالحسن صبا در آذر سال ۱۳۳۶ برومند نیز خوانندگی را تا زمان درگذشتش در ۸ مرداد سال ۱۳۶۹ رها کرد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۴ مرداد ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از پرویز مقصدی، یکی از بزرگترین آهنگسازان موسیقی پاپ در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ ایران گفته‌ایم. نخستین ترانه‌ای که او آهنگسازی کرد، "نفرین" یا "سنگ قبر آرزو" بود که با صدای آرتوش منتشر شد.پرویز مقصدی متولد ۱۴ اردیبهشت ۱۳۱۷ در روسیه بود. از او در کنار عطاءالله خرم، سورن و واروژان به عنوان یکی از افرادی که موسیقی پاپ را وارد ایران کرد یا دست‌کم بسیار در ترقی آن نقش داشت، یاد می‌کنند.بسیاری از خوانندگان مطرح پاپ در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی در ایران کارشان را با مقصدی آغاز کرده بودند.نخستین ترانه‌ای که پرویز مقصدی به صورت رسمی آهنگسازی کرد، "نفرین" یا "سنگ قبر آرزو" بر روی شعری از پرویز وکیلی با صدای آرتوش بود. با اینکه این خواننده در ابتدا نتوانسته بود، به خوبی از عهده اجرای این ترانه بربیاید اما در نهایت در سال ۱۳۴۲ برای بار دوم، اجرای قابل قبولی از آن داشت و پس از ضبط این صفحه، این ترانه به یکی از مشهورترین ترانه‌های آن زمان تبدیل شد.در سال ۱۳۴۷ پرویز مقصدی ترانه‌ دیگری با نام "دریاچه نور" را ساخت که عارف آن را اجرا کرد و صفحه‌ این آهنگ نیز به سرعت در میان مردم دست به دست و باعث شهرت بیشتر این خواننده شد.گوگوش هم نخستین آهنگ اختصاصی‌اش را در سال ۱۳۴۷ به نام "قصه وفا" با آهنگسازی او منتشر کرد. داریوش نیز با آهنگ "به من نگو دوست دارم" در تابستان سال ۱۳۵۰ از ساخته‌های مقصدی معروف شد.مقصدی در دهه ۱۳۵۰ با تاسیس دفتری هنری در تهران، به آموزش جوانان مشتاق فراگیری موسیقی پرداخت. هم‌زمان آهنگسازی دوره‌ نخست شوی تلویزیونی "چشمک" را هم برعهده‌ گرفت.مقصدی پیش از انقلاب اسلامی برای یک سال از ایران رفت اما دوباره به کشور بازگشت و در سال ۱۳۵۴ یا ۱۳۵۵ با مهدی ذکایی، سردبیر مجله جوانان مصاحبه‌ای کرد و از دل‌زدگی از دنیای موسیقی گفت.در این مصاحبه مقصدی با گلایه از برخی از خوانندگانی که با آنها همکاری داشت، اعلام کرد احتمالا به زودی و برای همیشه ایران را ترک خواهد کرد.او پس از انقلاب سال ۵۷ مجددا به آمریکا رفت و با وجود اصرارها و پیشنهادهای بسیار، ترجیح داد که از صحنه‌ فعالیت‌های هنری دور باشد و تا زمانی که در دوم فروردین ۱۳۸۸ در اثر سرطان ریه درگذشت، کسی خبری از او نداشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۴ تیر ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از لیلی افشار، نوازنده چیره‌دست گیتار و نخستین زنی که در دنیا دکترای گیتار گرفت، یاد کرده‌ایم. این نوازنده برجسته در آبان سال ۱۴۰۲ در ۶۳ سالگی درگذشت.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از لیلی افشار، نوازنده چیره‌دست گیتار و نخستین زنی که در دنیا دکترای گیتار گرفت، یاد کرده‌ایم. این نوازنده برجسته در آبان سال ۱۴۰۲ در ۶۳ سالگی درگذشت.لیلی افشار متولد سال ۱۳۳۸ در تنکابن بود. پدربزرگ و مادربزرگش تار می‌نواختند و پدرش نیز نوازنده ساز ویولون بود. در چنین فضایی لیلی نیز از همان ابتدا با هنر نوازندگی آشنا و به قول خودش، یک دل نه صد دل عاشق گیتار و صدای آن شد.داریوش افراسیابی اولین معلم گیتار لیلی افشار بود و او پس از تحصیل در ایران برای تکمیل دانش و مهارت خود، زمانی که تنها ۱۷ سال سن داشت، مهاجرت کرد و برای تحصیل در مدرسه موسیقی بوستون به آمریکا رفت. او از شاگردان برجسته آندرس سگوبیا، استاد معروف گیتار در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی بود.افشار اجراهایی از آثار رضا والی، گری آیستر، گرارد روژد، لوریس چوبانیان، آرن ملنس، کامران اینجه، باربارا کولب، مرلین زیفرین و سالوادور بروتونس را در کارنامه خود دارد.لیلی افشار معتقد بود که موسیقی ایرانی دو نوع است، موسیقی محلی که بسیار شبیه موسیقی غربی است و به راحتی با گیتار نواخته می شود و موسیقی سنتی که قابل اجرا با گیتار نیست اما او با افزودن ربع پرده به گیتارش، موسیقی سنتی ایرانی را نیز نواخته است.او در شرح و تفسیر موسیقی هم دست داشت و مقاله‌هایش در نشریات مختلف بین‌المللی منتشر بود."ساغر"، "مسخ"، "گذار در نوا"، "هزار و یک شب"، "بیست و چهار کاپریچوی گویا" و "باخ برای گیتار کلاسیک" از جمله آلبوم‌های افشار هستند.او همچنین کتاب‌هایی مانند "پنج آواز محلی ایرانی"، "باخ برای گیتار کلاسیک" و "آموزش گیتار کلاسیک از مبتدی تا پیشرفته" را هم در کارنامه دارد.لیلی افشار هم از سایر زنان نوازنده در داخل کشور مستثنی نیست و محدودیت‌های برگزاری کنسرت در ایران را تجربه کرده است، خود در مصاحبه‌ای گفته بود: «در تهران مشکلی ندارم، سریع برایم مجوز صادر می‌شود و کنسرت می‌دهم اما برای برگزاری کنسرت در شهرهای دیگر مشکل داریم. به همین دلیل من در آموزشگاه‌های موسیقی برای ۳۰ تا ۵۰ نفر می‌نوازم. افرادی که معمولا جزو هنرجوها هستند. ابتدا قطعه را توضیح می‌دهم و بعد برایشان گیتار می‌زنم.»افشار پس از تحمل یک دوره بیماری در دوم آبان سال ۱۴۰۲ در سن ۶۳ سالگی درگذشت و پیکر او در زادگاهش به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳۱ خرداد ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از ناصر چشم‌آذر، از چهره‌های برجسته موسیقی پاپ چند دهه اخیر ایران یاد کرده‌ایم. از او به عنوان یکی از پیشگامان ورود و رواج سازهای الکترونیک به ایران و تلفیق کننده این سازها با موسیقی ایرانی نام برده می‌شود.ناصر چشم‌آذر که از مشهورترین آهنگسازان و تنظیم‌کنندگان موسیقی در عرصه پاپ ایران بود، در ۱۰ دی ماه ۱۳۲۹ در اردبیل در خانواده‌ای موسیقی‌دوست متولد شد.پدرش، اسماعیل چشم‌آذر از نوازندگان تار بود و برادر بزرگترش، منوچهر چشم‌آذر نیز از چهره‌های سرشناس آهنگسازی و تنظیم موسیقی است.هنگامی که پنج سال داشت همراه با خانواده‌اش به تهران آمد. از همان کودکی در نزد پدرش اسماعیل چشم‌آذر که از نوازندگان مشهور موسیقی آذربایجان بود به یادگیری موسیقی پرداخت.استعداد و پشتکار او در یادگیری موسیقی و ساز آکاردئون راه او را برای ورود به ارکستر آذربایجانی رادیو ایران در سن ۱۲ سالگی هموار ساخت.او از همان نوجوانی با موسیقی‌های فولکلوریک اقوام گوناگون ایران چون ارمنی و آسوری آشنا شد و همراه خوانندگان و برای برگزاری کنسرت به کشورهای عربی و اروپایی سفر کرد و تجربه اندوخت.چشم‌آذر که خالق بسیاری از آثار خاطره‌انگیز موسیقی پاپ ایرانی است، در آمریکا در چند دوره به تحصیل موسیقی جاز و ساخت موسیقی فیلم پرداخت. او همچنین در ایران در نزد اساتیدی چون مرتضی حنانه و ملک اصلانیان به شاگردی پرداخت و ارکستراسیون و هارمونی و سازشناسی را آموخت.ناصر چشم‌آذر در دوره پهلوی سرپرستی ارکسترهای مختلف رادیو و تلویزیونی را بر عهده داشت اما شهرت او بیش از همه به خاطر آهنگ‌هایی بود که در دهه ۱۳۵۰ بر روی ترانه‌های هنرمندان معروف پیش از انقلاب چون گوگوش، عارف، هایده، مهستی، داریوش، پوران، ستار، رامش و لیلا فروهر ساخته بود.پس از انقلاب اسلامی در ایران نیز سه آلبوم موسیقی بی کلام به نام‌های "باران عشق"، "باران شادی" و "طلوع عشق" را منتشر و آلبوم اول را به مادرانی که فرزندانشان را در جنگ ایران و عراق از دست داده بودند، تقدیم کرد.او همچنین خالق موسیقی فیلم‌ها و سریال‌هایی چون "خواهران غریب"، "قصه‌های مجید"، "هامون"، "تاراج"، "قارچ سمی"، "خواب و بیدار" و "آتش‌بس" بود.ناصر چشم‌آذر بامداد جمعه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ در ۶۷ سالگی بر اثر سکته قلبی در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۷خرداد ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از نصرالله شیرین‌آبادی، آهنگساز و نوازنده پیشکسوت ویولن گفته‌ایم. حسین تهرانی، نوازنده نامدار تمبک به خاطر مهارت او در نوازندگی ویولن، به او لقب "صبا کوچولو" داده بود.نصرالله شیرین‌آبادی فراهانی، آهنگساز، نوازنده و مدرس ویولن در سال ۱۳۲۳ در شیرین‌آباد فراهان متولد شد و از موسیقی‌دانان نابینای ایران بود که با استعداد ویژه خود، مراحل پیشرفت در زمینه موسیقی را با موفقیت طی کرد.شیرین‌آبادی یکی از بهترین شاگردان حبیب الله بدیعی بود، به طوری که در ۱۷ سالگی چنان مهارتی در نوازندگی پیدا کرد که حسین تهرانی لقب "صبا کوچولو" را به او داد.او تحصیلات آکادمیک خود را در رشته موزیکولوژی در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۴ به پایان رساند و پس از آن برای ادامه تحصیل در رشته کوک و تعمیر پیانو به دانمارک رفت.از جمله فعالیت‌های حرفه‌ای او می‌توان به همکاری با هنرمندانی هم‌چون شهرام ناظری در گروه مولوی به عنوان نوازنده قیچک آلتو و اجراهای دیگر او با همراهی محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ‌فر اشاره کرد.نصرالله شیرین‌آبادی شامگاه ۹ اردیبهشت‌ سال ۱۴۰۳ در ۸۰ سالگی در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳ خرداد ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleمهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" فرزانه فقیهی است. قطعه "روزگار سخت" یا "بچین ریحون" با صدای او و آهنگسازی نوید اربابیان را در این برنامه بشنوید. این هنرمند در این پادکست همچنین از تجربه شخصی خود درباره ممنوعیت آواز زنان در ایران گفته است.فرزانه فقیهی متولد سال ۱۳۶۵ در شهر مشهد است و با اینکه در رشته ریاضی محض تحصیل کرد اما از همان کودکی به خاطر علاقه خانواده‌اش به موسیقی و ادبیات با هنر ارتباط تنگاتنگی داشت.در نوجوانی برای یادگیری دستگاه‌های موسیقی ایرانی به کلاس رفت اما در این پادکست از این می‌گوید که بیش از هر چیزی، شنیدن موسیقی در طیف‌های مختلف به او در یادگیری کمک کرده است.او همراه با نوید اربابیان به تازگی آلبومی به نام "سیزده" را در ترکیه منتشر کرده‌‌اند که فرزانه در آن سه قطعه اجرا کرده است.این خواننده جوان در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" درباره این آلبوم، همکاری‌اش با آهنگساز و شاعر بسیاری از قطعات این اثر و قطعه "روزگار سخت" یا "بچین ریحون" گفته است.بنا به گفته این هنرمند، قطعه "روزگار سخت" که روی شعری محلی آهنگسازی شده است، "شرح حال امروز بسیاری از ماست" که با استقبال خوبی نیز همراه شده است.فرزانه فقیهی در این برنامه همچنین از موضوع ممنوعیت آواز خواندن زنان در ایران می‌گوید و از تجربه شخصی خودش که برای پیدا کردن آهنگسازی که بتواند با او کار کند، دچار چه مشکلاتی بوده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از خواننده‌ای به نام دینامیک گفته‌ایم که اوج فعالیت هنری او در اوایل دهه ۵۰ در ایران بود. بسیاری در آن دوره گمان می‌کردند، دینامیک می‌تواند "گوگوش دوم ایران" شود.بسیاری نام "پروین شکوهی مقدم" با نام هنری "دینامیک" که متولد آذر ۱۳۳۱ در تبریز است را شاید امروزه نشنیده باشند اما بسیاری در آن دوره گمان می‌کردند، دینامیک می‌تواند به شهرتی همچون گوگوش برسد.دهه ۱۳۵۰ اوج دوران فعالیت هنری دینامیک بود چرا که علاوه بر خوانندگی و همکاری با چندین آهنگساز به‌نام، در چندین فیلم نیز نقش آفرینی کرده بود.او در سال ۱۳۵۴ با مسعود امینی، ترانه‌سرا ازدواج کرد و البته پس از مدتی از او جدا شد و تقریبا در همان سال‌ها از کار هنری فاصله گرفت.پیش از خداحافظی از دنیای هنر، کاباره‌داران بسیاری در آن زمان، تبلیغات گسترده‌ای برای برنامه‌های دینامیک انجام دادند. البته او نتوانست آنچنان که باید، نظر آهنگسازان بزرگ را جلب کند و به جمع خواننده‌های طراز اول بپیوندد اما در هر صورت در همان دهه ۱۳۵۰ در ایران، دو آلبوم به نام‌های "سایه‌ها" و "تلافی" منتشر کرد.مادر پروین شکوهی مقدم، با نام تاج یوزباشی جهانی که متولد سال ۱۳۰۰ بود هم از خوانندگان مطرح تبریزی در دهه ۱۳۳۰ و ۴۰ بود که در ا‌وج فعالیت هنری مورد حمله اسیدپاشی قرار گرفت و از صحنه هنری خداحافظی کرده بود.پروین شکوهی مقدم با نام هنری "دینامیک" اما احتمالا در حال حاضر ساکن ایران است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از دلیله نمازی، خواننده و بازیگر معروف دهه ۱۳۴۰ در ایران گفته‌ایم. او در این دهه با ترانه "عروس خانوم" به شهرت رسید. در این برنامه ترانه‌ محلی "گل نرگس" با صدای این خواننده و شعری از باقر نمازی را انتخاب کرده‌ایم.دلیله نمازی در سال ۱۳۱۴ در تهران متولد شد. اوج فعالیت حرفه‌ای او بین سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۹ بود که با نقش‌آفرینی در چندین فیلم سینمایی، به خصوص حضور در فیلم "فرشته فراری" به شهرت رسید.او همچنین در فیلم‌هایی مثل "صخره سياه"، "دیوار شیشه‌ای"، " سنگ صبور"، "مراد و لاله" و "یک قدم تا مرگ" به ایفای نقش پرداخته بود.عمده فعالیت موسیقایی او نیز با آهنگسازی رشید مرادی بود. از قطعاتی که خوانده بود می‌توان به ترانه "طلاق"، "خواب ناتمام"، "باغ آلبالو"، و "افسانه ناتمام" اشاره کرد.ترانه‌های "گل نرگس" و "عروس خانوم بگو بله" البته از معروف‌ترین آثار موسیقایی او شدند که تا سال‌ها صفحه‌های این ترانه بین مردم دست به دست می‌شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۶ فروردین ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleسینا فرزادی‌پور، آهنگساز و نوازنده ساکن اصفهان، مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه قطعه "بوگو چیطو شد" که بر اساس لهجه اصفهانی ساخته شده است را می‌شنوید که برادران سعیدی آن را اجرا کرده‌اند.سینا فرزادی‌پور در بهمن سال ۱۳۶۱ در شهر اصفهان متولد شد و با آنکه در کودکی بدون علاقه و به اصرار پدر به کلاس فراگیری تمبک می‌رفت اما در دهه ۱۳۸۰ در ایران، یکی از پرآوازه‌ترین گروه‌های موسیقی در این شهر را سرپرستی کرد.پس از چندی مشغول تدریس در آموزشگاه‌های موسیقی شد تا اینکه به فکر خلق آثاری با محتوا و فرم جدید افتاد و ترانه‌سرایی با لهجه اصفهانی را آغاز و شروع به آهنگسازی برای این آثار کرد.او در این راستا اجرای کنسرت‌های مختلفی مانند لباس‌خوانی ، گوشه‌های اصفهان و … را در کارنامه خود دارد که مورد استقبال چشم‌گیر مخاطبان هم قرار گرفتند.فرزادی‌پور آهنگسازی تیتراژ سریال پشت کوه‌های بلند را نیز برعهده داشته که با آواز برادران سعیدی همراه شده بود.از دیگر آثاری که با برادران سعیدی که از خوانندگان مطرح این سال‌های اصفهان هستند، همکاری کرد، می‌توان به "نگاری منی" و "گیسوی نگار" اشاره کرد.قطعه "بوگو چیطو شد" نیز اخیرا با آهنگسازی سینا فرزادی‌پور و شعری از پریا تنفگ‌ساز و با صدای دوقولوهای سعیدی با لهجه اصفهانی منتشر شده است. قطعه‌ای عاشقانه که اشاراتی به مسائل اجتماعی و محیط زیستی نیز دارد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲ فروردین ۱۴۰۳copyright ©Deutsche Welleدر نخستین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۱۴۰۳ با یک ترانه بهاری یادی از شاپور جفرودی، خواننده، شاعر و آهنگساز کرده‌ایم.شاپور جفرودی خواننده، شاعر، ترانه سرا، آهنگساز و بازیگر تئاتر متولد اولین روز مهرماه سال ۱۳۰۷در رشت بود که فعالیت های هنری خود را از سن ۱۶ سالگی، از طریق ایفای نقش در تئاتر آغاز کرد.جفرودی در سال ۱۳۳۰ برای همکاری با ارکستر بزرگ رادیو ایران به تهران رفت و پس از قبولی در تست صدا و شیوه های آوازخوانی، با این رادیو همکاری کرد. پس از همکاری او با شاپور نیاکان، فعالیت های هنری این هنرمند مورد توجه ارکستر بزرگ رادیو ایران که در آن زمان از همکاری اساتید موسیقی کشور، از جمله مشیر همایون شهردار، حسین یاحقی، حبیب الله بدیعی، عبداله جهان پناه، سیروس شهردار، محمد میرنقیبی، مجید وفادار، فرهنگ شریف، احمد عبادی و بسیاری از بزرگان موسیقی کشور بهره می برد، قرار گرفت. در این دوران، سبک ترانه های جفرودی به سمت موسیقی اصیل ایرانی کشیده شد و در دوران همکاری با ارکستر بزرگ رادیو تهران، ترانه های متعددی از جمله "گل بهار"، "مهتاب شبان"، "بیاد او"، "باغچه"، "برگ گل"، "جشن گل"، "خنده سحر"، "چشم عاشقان"، "عالیه"، "دل بیقرار" ، "پیک آرزو" را اجرا کرد. دوران شکوفایی فعالیتهای هنری جفرودی در رادیو تهران نیز به سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۰ بازمی گردد که ترانه سرایان مشهوری از جمله "تورج نگهبان"، "بیژن ترقی"، "تیمورتاش" و "جعفر مهرداد" (شاعر ترانه گل پامچال) برای او شعر سروده بودند.در نخستین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۱۴۰۳ ترا نه ای دو صدایی با حضور شاپور جفرودی و شمس را برایتان انتخاب کرده ایم که "گلستان" یا "ماهی اشپل" نام دارد. این قطعه در سال ۱۳۴۵ با تنظیم حبیب الله بدیعی بر روی شعری از صالح صابر ساخته شده است. شاپور جفرودی در ۱۳ خرداد سال ۱۳۸۳ در سن ۷۶ سالگی درگذشت و در امام زاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۷ اسفند ۱۴۰۲copyright ©Deutsche Welleدر آستانه روز جهانی زن، در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" سراغ قطعه‌ای رفته‌ایم که از سوی پنج خواننده زن ساکن ایران خوانده شده است. قطعه "حسرت" را در این برنامه بشنوید و مهمان این قسمت نیز سماء یکی از این پنج خواننده است.این بار در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در آستانه روز جهانی زن، سراغ قطعه‌ای رفتیم که از سوی پنج خواننده زن ساکن ایران خوانده شده است.پنج قطعه فولک را در اثری به نام "حسرت" سماء، پرستو صابری، زهره حیدری، رزیتا یوسفی و ژیوار شیخ‌الاسلامی با آهنگسازی و تنظیم فرشاد رستمی خوانده‌اند.سماء که متولد سال ۱۳۵۵ است و در این اثر، قطعه بلوچی را خوانده است، مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است و در مورد هر کدام از این قطعات که آذری، بختیاری، گیلکی و کردی نیز شامل آن است، توضیح داده است.سماء همچنین از روند یادگیری موسیقی و آواز در طول سالیان گذشته نزد اساتید مختلف گفته و به محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی که نه تنها او، بلکه بسیاری از خوانندگان زن در ایران پس از انقلاب اسلامی با آن روبه‌رو بوده‌اند، اشاره کرده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳ اسفند ۱۴۰۲ copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از مهدی خالدی، آهنگساز و ویولونیست چیره‌دست گفته‌ایم. به بهانه انتخاب قطعه "بهار مستان" از ساخته‌های این هنرمند، سیما بینا که این تصنیف را خوانده است نیز در این برنامه از تجربه همکاری با خالدی گفته است.مهدی خالدی، آهنگساز و ویولونیست چیره‌دست در ششم مرداد ۱۲۹۸ در محله سنگلج تهران زاده شد. پدرش بازرگان بود و اندكی سه‌تار می‌نواخت. در این باره گفته بود: «نوجوان بودم كه پدرم مرا پيش مرحوم صبا برد و گفت اين بچه ذوق دارد. پيش خودش سه‌تار می‌زند. حيف است. آوردمش كه تو به او ويولن درس بدهی.»او در كنار درس، سه سال نزد صبا موسيقی آموخت و ۱۹ ساله بود كه كلاس استادش را به مدت چهار ماه كه صبا برای ضبط صفحه به بيروت و حلب رفته بود، اداره كرد.۲۲ ساله بود كه پس از پايان خدمت سربازی، پليس راه‌آهن شد اما تا از كار فراغت می‌یافت، ساز را دست می‌گرفت، به راديو می‌رفت و در نخستين اركستر راديو در كنار صبا ويولن می‌نواخت.او در ادامه فعالیت‌هایش دومين اركستر راديو را بنياد نهاد و ترانه‌های ماندگاری مانند "نشاط" را كه به "آمد نوبهار" مشهور است ساخت كه ۳۰ سال مداوم در آستانه نوروز از راديو پخش می‌شد.برای مدتی نیز سرپرست شورای موسيقی راديو شد و شش اركستر برای اجراهای گوناگون گرد آورد. در این ارکسترها خوانندگان و نوازندگان مختلف شرکت داشتند و رهبری آ‌نها به عهده خود او بود.تعداد آهنگ‌هایی که خالدی ساخته و از رادیو پخش شده بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ آهنگ است و ۱۱ آهنگ نیز برای برنامه گلها ساخت.قدم مهمی که مهدی خالدی در موسیقی ایران برداشت این بود که او الگوی قدیمی اجرای موسیقی ایرانی را بهم زد و به جای روال "پیش‌درآمد، آواز، تصنیف و رنگ"، تصنیف‌هایی ساخت که اول دوبند شعر همراه با آهنگ در آغاز برنامه خوانده می‌شد، سپس خواننده تصنیف را می‌خواند و بعد یک قطعه آواز با ساز سلو اجرا می‌شد و در نهایت برنامه با همان تصنیف خاتمه پیدا می‌کرد.در دهه ۳۰ با اینکه سینما در ایران نوپا و فاقد تکنیک‌های لازم بود اما به دعوت فیلمسازان برای فیلم‌هایی مانند "طوفان زندگی"، "شرمسار" و "مادر و زندانی امير" نیز آهنگ ساخت.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "بهار مستان "به آهنگسازی مهدی خالدی را انتخاب کرده‌ایم و سیما بینا، خواننده به‌نام که این تصنیف را خوانده است، از خاطره ضبط این قطعه در پادکست این هفته می‌گوید.مهدی خالدی پس از یک دوره بیماری و ابتلا به سرطان حنجره در ۹ آذرماه ۱۳۶۹ در ۷۱ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۹ بهمن ۱۴۰۲ copyright ©Deutsche Welleملیحه شورشی از خوانندگان ساکن ایران مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. او در این برنامه از گسترش حمایت مردان عرصه موسیقی از زنان خواننده به دنبال اعتراضات سراسری در ایران گفته است.ملیحه شورشی متولد اردیبهشت سال ۱۳۶۰ در تهران و فارغ‌التحصیل رشته ادبیات انگلیسی است. او از کودکی به واسطه برادرهایش که نوازنده ساز سنتور بودند، به موسیقی علاقه‌مند شد و در نوجوانی فراگیری آواز را آغاز کرد.او در سال ۱۳۸۲ یادگیری ردیف‌های آواز ایرانی را نزد صبا احمدزادگان و پس از آن فراگیری مکتب اصفهان را نزد مسعود امیری و فراگیری مباحث نظری و تکمیلی آواز را نزد استاد محسن کرامتی انجام داد.خانم شورشی در سال ۱۳۹۲ فعالیت حرفه‌ای با بخش موسیقی گروه‌های هنری در بخش تئاتر و ارائه چندین اجرا در جشنواره‌های آئینی - سنتی را در کارنامه خود دارد.او همچنین همراه با گروه موسیقی مهر چندین اجرا در شهرهای مختلف آلمان داشته و در سفارت ویتنام همراه با گروه دف‌نوازان چاهی نیز روی صحنه رفته است.این خواننده ساکن ایران همچنین از سال ۱۳۹۷ تاکنون مدرس آواز بانوان در زمینه صداسازی، تصنیف و ردیف آواز ایرانی است.در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از او قطعه "تو می‌روی" با آهنگسازی سالار زمانیان بر روی شعری از هوشنگ ابتهاج را انتخاب کرده‌ایم.خانم شورشی همچنین در این برنامه از محدودیت‌های زنان در عرصه موسیقی و تجربیات خود در این زمینه گفته است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۲۸ دی ۱۴۰۲ copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از فرح عافیت‌پور، خواننده و هنرپیشه پیش از انقلاب گفته‌ایم. او از خوانندگان اپرا در ایران بود که سال‌ها با اپرای وین نیز همکاری داشت.فرح عافیت‌پور (پناهی) خواننده اپرا و هنرپیشه سینما متولد ۲۸ دی سال ۱۳۰۹ در ۱۳ سالگی به تشویق معلم موسیقی کلاس ششم دبستانش وارد هنرستان عالی موسیقی شد و بعدها برای ادامه تحصیل به ایتالیا رفت.کار موسیقی برای او پس از ازدواج با عزیز پناهی، پیانیست جدی‌تر شد و کنسرت‌های مختلفی در ایران و کشورهای دیگر برگزار کرد.در سال ۱۳۳۱ از طرف اداره هنرهای زیبا در فستیوال اپرا در شهر مونیخ آلمان شرکت کرد و چند آهنگ محلی ایرانی خواند. با اجرای این قطعات بود که عافیت‌پور به شهرت رسید.در سال‌های بعد او همراه با همسرش در کنسرت انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی و کنسرت انجمن فیلارمونیک تهران حضور یافت و در شهر آبادان نیز چندین کنسرت برگزار کرد.عافیت‌پور درباره قبولی در اپرای شهر وین نیز گفته بود: «برایم غیرقابل باور بود که خیلی زود اپرای وین به من نقشی محول کرد، چرا که بسیاری از هنرمندان از سراسر دنیا به امید بازی در اپرای وین به اتریش می‌آمدند اما آنها مرا انتخاب کردند. یادم است، روزی که با مدیر اپرای وین قرارداد امضا کردم، از خوشحالی سه روز تب کردم.»او در اپراهای مشهوری هم‌چون نی سحرآمیز، دختر خاکستر نشین، عروسی فیگارو و توراندخت نیز حضور داشت.توکا ملکی در کتاب "کتاب زنان موسیقی ایران: از اسطوره تا امروز" درباره عافیت‌پور نوشته است: «فرح بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۰ - دوره‌ای که نخستین خوانندگان اپرا در ایران به شکل جدی در این ژانر موسیقی آموزش می‌دیدند - در هنرستان موسیقی درس آواز می‌گرفت.»در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" علاوه بر معرفی چند اثر اپرایی با صدای فرح پناهی، تصنیفی که در برنامه "یک شاخه گل" رادیو با همراهی ارکستر گلها به آهنگسازی مهدی مفتاح در دستگاه بیات اصفهان خوانده بود را انتخاب کرده‌ایم.فرح عافیت‌پور (پناهی) در ۱۳ خرداد سال ۱۳۹۳در سن ۸۳ سالگی در زوریخ سوئیس درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۱۴ دی ۱۴۰۲ copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از عباس خوشدل، آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازنده گفته‌ایم. عمده فعالیت او با خوانندگانی هم‌چون پریسا، نادر گلچین و علیرضا افتخاری بود.عباس خوشدل متولد نخستین روز مهر سال ۱۳۱۰ در تهران بود. او پس از گذراندن مقاطع ابتدایی به هنرستان رفت و فارغ‌التحصیل هنرستان عالی موسیقی در رشته فلوت شد.خوشدل ردیف موسیقی دستگاهی را نزد ابراهیم بوذری فراگرفت و دروس آهنگسازی، هارمونی و آوانویسی را نیز با محمدتقی مسعودیه گذراند. او هم زمان تلفیق شعر و موسیقی را با هدایت‌الله نیرسینا و سازشناسی را با حسن رادمرد ادامه داد.این آهنگساز به‌نام موسیقی فعالیت‌های هنری پرشماری داشت که از آن بین می‌توان به مدیرکل فعالیت‌های هنری وزارت فرهنگ و هنر، نوازنده و سولیست فلوت و همکاری با ارکسترهای هنرهای زیبای وزارت فرهنگ و هنر (پیش از انقلاب) به رهبری حسین دهلوی، مصطفی کمال پورتراب، حسن رادمرد، حق کردار و کسروی و گروه تکنوازان با فرامرز پایور اشاره کرد.عمده فعالیت خوشدل در پیش از انقلاب اسلامی در ایران با خوانندگانی مثل پریسا و نادر گلچین بود و پس از انقلاب بیشترین همکاری را با علیرضا افتخاری انجام داد و آلبوم‌های "نیلوفرانه" یک و دو، "صدایم کن"، "شبان عاشق" و "راز گشا" را منتشر کرد.عباس خوشدل همچنین در سال ۱۳۹۱ نشان ویژه خانه موسیقی برای یک عمر فعالیت هنری را دریافت کرد.در در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "موج دریا" با آهنگسازی عباس خوشدل و شعری از لعبت والا با صدای پریسا را انتخاب کرده‌ایم که پس از انقلاب این آهنگ را علیرضا افتخاری با شعری متفاوت از قیصر امین پور اجرا کرد.عباس خوشدل ۲۸ اسفند سال ۱۳۹۹ بر اثر سکته قلبی در ۸۹ سالگی درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادیپخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمانتاریخ انتشار پادکست: ۳۰ آذر ۱۴۰۲ copyright ©Deutsche Welleدر پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" و در شب یلدا از ترانه "دل شیدا" یا "شیشه می در شب یلدا شکست" یادی کردیم. این تصنیف قدیمی منسوب به علی‌ اکبر شیدا است. با او که بنا به روایات، مهم‌ترین تصنیف ساز معاصر ایران است بیشتر آشنا شوید.علی اکبر شیدا، موسیقیدان، شاعر، ترانه‌سرا و خوشنویس پسر شاه ولی و بنا به برخی روایت مرشدعلی متولد ۱۲۲۲ در شیراز بود.حبیب الله نصیری‌فر در کتاب "مردان موسیقی سنتی و نوین ایران" درباره او نوشته است: «شیدا در تهران به درویشان خانقاه صفی علی‌شاه پیوسته بود و تا پایان عمرش در این خانقاه ماند. در همین دوره هم بود که یکی دیگر از تصانیف او به نام "مولود نبی" ساخته شد.»علی‌اکبر شیدا در موسیقی ایرانی نقش بسیار مهمی دارد، به گونه‌ای است که اگر بتوانیم دوره‌ای را به عنوان دوره معاصر موسیقی ایرانی بدانیم، بی‌گمان شیدا از پیشگامان این دوران است.او همراه با میرزا عبدالله که واسطه‌ انتقال مدون ردیف‌های موسیقی دستگاهی ایران است، تحولی عظیم در موسیقی ایران شکل دادند.از شیدا تقریبا ۲۲ تصنیف باقی مانده است اما درباره برخی از این تصانیف تردیدهایی وجود دارد، برای مثال درباره تصنیف "دل شیدا" که در میان ایرانیان به "شیشه می در شب یلدا شکست" هم معروف است، استاد فرامرز پایور، موسیقیدان و نوازنده سنتور معتقد است، این تصنیف ساخته ظهرالدوله است.علی‌خان ظهیرالدوله سیاستمدار اما موسیقیدان برجسته‌ای بود و سازهای ویولون و پیانو را به خوبی می‌نواخت.از سوی دیگر برخی موسیقیدانان دیگر مانند استاد محمدرضا شجریان تصنیف "دل شیدا" را که با اشعار دیگر و یا بندهای دیگری از شعر اصلی هم خوانده شده را منسوب به شیدا می‌دانند.شجریان در بروشور آلبوم "رسوای دل" خود نیز این تصنیف را سروده و ساخته شیدا ذکر کرده است.در سال‌های اخیر بسیاری از خوانندگان این تصنیف را بازخوانی کرده‌اند که ما نیز در این برنامه گلچینی از این اجراها با صدای خوانندگانی هم چون محمدرضا شجریان، مرضیه، شهرام ناظری، سیما مافیها، خاطره پروانه، رضوی سروستانی و وحید تاج را انتخاب کرد‌ه‌ایم.علی اکبر شیدا در سال ۱۲۸۵ در همان سالی که فرمان مشروطیت به امضا رسید، در تهران درگذشت.