ar pár

Darach Ó Scolaí 9: Séamas Mac Annaidh; Oireachtas na Samhna; taibhsí Chorcaigh; saol na sídhe. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad.   --------   Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe.   Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.    Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár.   Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig.   Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin.   Ceol Ryan Molloy   https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 8: Sadhbh (2025); mná na seanlitríochta; comhrá na seanórach; an béaloideas – caomhnú na cainte cliste. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad.   --------   Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe.   Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.    Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár.   Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig.   Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin.   Ceol Ryan Molloy   https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 7: an drámaíocht – an comhrá san úrscéal; stáitse, raidió, scáileán; an t- ealaíontóir aonair mar chuid d’fhoireann. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad.   --------   Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe.   Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.    Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár.   Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig.   Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin.   Ceol Ryan Molloy   https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 6: Leabhar Breac & litríocht na lámhscríbhínní; l’avant-garde/an dúchas; léitheoirí an lae inniu; réimeanna teangan.   Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad.   --------   Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe.   Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.    Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár.   Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig.   Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin.   Ceol Ryan Molloy   https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 5: Bódléir (2024); ‘Peadaí an Dúna’; comórtais fhilíochta; paysan/bourgeois; ceird an scríbhneora; an t-úrscéal, léargas ar an tsochaí? Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 4: íomhá na nGael – gruaig, feisteas, bia; ionracas na dtuairiscí scríofa; an pholaitíocht. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 3: an stair - saol na nGael? An Cléireach (2007); scéal casta na seachtú haoise déag; ár dtuiscint orainn féin, fíor nó bréag? Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 2: ceird na foilsitheoireachta; áit na staire sa litríocht; Súil an Daill (2021) agus Niallaigh Thír Eoghain. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Darach Ó Scolaí 1: tús na scríobhneoireachta; ceardlann Sheáin Mhic Mhathúna; ar thóir na saoirse; an Fhrainc; an litríocht. Is foilsitheoir, údar agus dearthóir leabhar Darach Ó Scolaí. I measc an tsaothair atá cruthaithe aige tá úrscéalta, insint nua ar scéalta na Rúraíochta, na Fiannaíochta agus litríochta ársa na nGael, áistriúcháin agus drámaí. Is é a bhunaigh an comhlacht foilsitheoireachta, Leabhar Breac agus an comhlacht telefíse, Rosc. Dar leis gurb fhearr an fhírinne ná a bheith deisbhéalach ach gurb éifeachtaí sa choimhlint an chlisteacht cainte i mbéal an té gan chumhacht ná fírinne gharbh na cumhachta gan choinsias. Tháinig sé ar cuairt go Cabhán an Chaorthainn i ndiaidh Oireachtas Bhéal Feirste, 2025 agus rinne comhrá thar thréimhse dhá lae le Séamus Mac Giolla Phádraig. Tá uimhir le gach aon mhír de réir mar a taifeadadh iad. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

An Fear a Robh an Bhean Deas Aige Ó insint Eoin Uí Chianáin (27/7/30) agus léite ag Sábha Mhic Oireachtaigh, nó Faidhe Ann, mar a thugann a comharsana uirthi. Bíonn sí ag obair le Céim Aniar sna Dúnaibh le hoidhreacht Ghaelach na háite a chaomhnú. "The man who had a pretty wife" Taken from 3 Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht (2023) by Dr Peter Smith, Dr Smith draws attention to some of the salient differences between the Irish spoken in Tyrone one hundred years ago and today’s standard Irish. I nDeireadh Fómhair 2023, foilsíodh Three Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht le Peadar Mac Gabhann le cuidiú ó Chomhairle Ceantair Fhear Manach agus na hÓmaí. Cuireadh na scéalta seo i gcló den chéad uair i Sgéalta Mhuintir Luinigh (1933) le Éamonn Ó Tuathail. Scríobh Ó Tuathail na scéalta ó insint bhéil leath duisín de scéalaithe a raibh cónaí orthu fá Glenelly, Greencastle agus i dTearmann Mhic Uirc. Teangeolaí ab ea é Ó Tuathail agus rinne sé an ‘chanúint’ a phlé go mionn ag tús a leabhair, Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinne sé iarracht blas cainte Thír Eoghain a chur os comhair an léitheora sa dóigh inar litrigh sé na focla agus blas cainte na háite a chur in iúl aige. Cuireadh athchló ar Sgéalta Mhuintir Luinigh i 2015 agus aistriúchán go Béarla le Seosamh Watson ar na scéalta taobh le scríobhneoireacht Uí Thuathail. Tá caighdeán an lae inniu curtha ar na scéalta ag an Dochtúir Mac Gabhann agus plé léanta déanta aige ar an éagsúlacht idir Ghaeilge an lae inniu agus leagan na scéalaithe, mar atá litriithe ag Ó Tuathail céad bliain ó shoin. Shíl an Dochtúir Mac Gabhann gur cosúla blas Ros Goill, in oirthuaisceart Thír Chonaill le blas Thír Eoghain ná blas cainte ar bith eile a mhaireann beo sa phobal inniu. Rinne sé taifead ar thriúr chainteoir ó dhúchas de chuid Ros Goill agus na scéalta á léamh acu le samhail bhlas Thír Eoghain, mar atá litrithe ag Ó Tuathail, a thabhairt d’éisteoirí an lae inniu. In éagmais chainteoirí ó dhúchas le blas Thír Eoghain a rinneadh taifead ar na cainteoirí dúchasacha as Ros Goill agus iad ag léamh Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinneadh, faoi choimirce an Ghearmanaigh Wilhelm Doegen, taifead ar Ghaedhilg Thír Eoghain (24/9/31) faoin am a bhí Ó Thuathail ag cur críche leis an bhailiúchán a bhí déanta aigesean. Tá an scéalaí is mó a thug ábhar do Ó Tuathail, Eoin Ó Cianáin, i measc na ndaoine a rinneadh taifead orthu. Tá na taifid le cluinstin ar doegen.ie. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Brian Bréagach Bailithe ar an Charraig Mhór ag an Ath Mac an Ghirr, foilsithe ins an tUltach (Meitheamh 1926) agus léite ag Nóirín Goulding, iar-mhúinteoir scoile a bhíonn ag múineadh go seagh i gColáiste Ros Goill ar an chúrsa samhraidh do dhaoine fásta. "Brian the liar" Taken from 3 Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht (2023) by Dr Peter Smith, Dr Smith draws attention to some of the salient differences between the Irish spoken in Tyrone one hundred years ago and today’s standard Irish. I nDeireadh Fómhair 2023, foilsíodh Three Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht le Peadar Mac Gabhann le cuidiú ó Chomhairle Ceantair Fhear Manach agus na hÓmaí. Cuireadh na scéalta seo i gcló den chéad uair i Sgéalta Mhuintir Luinigh (1933) le Éamonn Ó Tuathail. Scríobh Ó Tuathail na scéalta ó insint bhéil leath duisín de scéalaithe a raibh cónaí orthu fá Glenelly, Greencastle agus i dTearmann Mhic Uirc. Teangeolaí ab ea é Ó Tuathail agus rinne sé an ‘chanúint’ a phlé go mionn ag tús a leabhair, Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinne sé iarracht blas cainte Thír Eoghain a chur os comhair an léitheora sa dóigh inar litrigh sé na focla agus blas cainte na háite a chur in iúl aige. Cuireadh athchló ar Sgéalta Mhuintir Luinigh i 2015 agus aistriúchán go Béarla le Seosamh Watson ar na scéalta taobh le scríobhneoireacht Uí Thuathail. Tá caighdeán an lae inniu curtha ar na scéalta ag an Dochtúir Mac Gabhann agus plé léanta déanta aige ar an éagsúlacht idir Ghaeilge an lae inniu agus leagan na scéalaithe, mar atá litriithe ag Ó Tuathail céad bliain ó shoin. Shíl an Dochtúir Mac Gabhann gur cosúla blas Ros Goill, in oirthuaisceart Thír Chonaill le blas Thír Eoghain ná blas cainte ar bith eile a mhaireann beo sa phobal inniu. Rinne sé taifead ar thriúr chainteoir ó dhúchas de chuid Ros Goill agus na scéalta á léamh acu le samhail bhlas Thír Eoghain, mar atá litrithe ag Ó Tuathail, a thabhairt d’éisteoirí an lae inniu. In éagmais chainteoirí ó dhúchas le blas Thír Eoghain a rinneadh taifead ar na cainteoirí dúchasacha as Ros Goill agus iad ag léamh Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinneadh, faoi choimirce an Ghearmanaigh Wilhelm Doegen, taifead ar Ghaedhilg Thír Eoghain (24/9/31) faoin am a bhí Ó Thuathail ag cur críche leis an bhailiúchán a bhí déanta aigesean. Tá an scéalaí is mó a thug ábhar do Ó Tuathail, Eoin Ó Cianáin, i measc na ndaoine a rinneadh taifead orthu. Tá na taifid le cluinstin ar doegen.ie. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

An Dóigh a bhFuair Loch Dearg a Ainm Ó insint Eoin Uí Chianáin (31/12/29) agus léite ag Aodh Mac Laifeartaigh, iar-phríomhoide Scoil na nDúnaibh. Is iar-pheileadóir chondae, aisteoir le hAisteoirí Mhíobhaigh agus craoltóir le RTÉ, RnaG Aodh. How Loch Derg got its name. Taken from 3 Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht (2023) by Dr Peter Smith, Dr Smith draws attention to some of the salient differences between the Irish spoken in Tyrone one hundred years ago and today’s standard Irish. I nDeireadh Fómhair 2023, foilsíodh Three Stories from the Mid-Tyrone Gaeltacht le Peadar Mac Gabhann le cuidiú ó Chomhairle Ceantair Fhear Manach agus na hÓmaí. Cuireadh na scéalta seo i gcló den chéad uair i Sgéalta Mhuintir Luinigh (1933) le Éamonn Ó Tuathail. Scríobh Ó Tuathail na scéalta ó insint bhéil leath duisín de scéalaithe a raibh cónaí orthu fá Glenelly, Greencastle agus i dTearmann Mhic Uirc. Teangeolaí ab ea é Ó Tuathail agus rinne sé an ‘chanúint’ a phlé go mionn ag tús a leabhair, Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinne sé iarracht blas cainte Thír Eoghain a chur os comhair an léitheora sa dóigh inar litrigh sé na focla agus blas cainte na háite a chur in iúl aige. Cuireadh athchló ar Sgéalta Mhuintir Luinigh i 2015 agus aistriúchán go Béarla le Seosamh Watson ar na scéalta taobh le scríobhneoireacht Uí Thuathail. Tá caighdeán an lae inniu curtha ar na scéalta ag an Dochtúir Mac Gabhann agus plé léanta déanta aige ar an éagsúlacht idir Ghaeilge an lae inniu agus leagan na scéalaithe, mar atá litriithe ag Ó Tuathail céad bliain ó shoin. Shíl an Dochtúir Mac Gabhann gur cosúla blas Ros Goill, in oirthuaisceart Thír Chonaill le blas Thír Eoghain ná blas cainte ar bith eile a mhaireann beo sa phobal inniu. Rinne sé taifead ar thriúr chainteoir ó dhúchas de chuid Ros Goill agus na scéalta á léamh acu le samhail bhlas Thír Eoghain, mar atá litrithe ag Ó Tuathail, a thabhairt d’éisteoirí an lae inniu. In éagmais chainteoirí ó dhúchas le blas Thír Eoghain a rinneadh taifead ar na cainteoirí dúchasacha as Ros Goill agus iad ag léamh Sgéalta Mhuintir Luinigh. Rinneadh, faoi choimirce an Ghearmanaigh Wilhelm Doegen, taifead ar Ghaedhilg Thír Eoghain (24/9/31) faoin am a bhí Ó Thuathail ag cur críche leis an bhailiúchán a bhí déanta aigesean. Tá an scéalaí is mó a thug ábhar do Ó Tuathail, Eoin Ó Cianáin, i measc na ndaoine a rinneadh taifead orthu. Tá na taifid le cluinstin ar doegen.ie. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Tríológ I; An insint ag sciorradh ó mhír go mír mar chloch slim thar dhromchla na hÉirne. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Tríológ II; Aimsir toghchaníochta; An Lonn Dubh; Dá mbeadh ruball ar an éan … -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Tríológ III; An darna hInis; Coláiste Samhraidh; Paganini; na ‘Sléachta Iasachta’ -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Labhraíonn Séamas Mac Annaidh faoina bhfuil ina chéad chnuasach gearrscéalta. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Dialann; Litreacha; an Bás; Teistíocht Chúirte?; Deireadh? Cá bhfuil an Fhírinne? -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Freagraí Shéamais Mhic Annaidh ar an chritic atá déanta ar a shaothar ag Maolmhaodhóg Ó Ruairc. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Labhraíonn Séamas Mac Annaidh faoi na téamaí atá sa dara chnuasach gearrscéalta dá chuid. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Scoil Bhéarla sa Tuirc; an Dúlra curtha as a riocht; Impiriúlachas an Bhéarla nó Teanga na Cruinne? -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. Ceol Ryan Molloy https://linktr.ee/arparpod

Rasputin; tithe maorga in Éirinn agus san Fhrainc; dúnmharú ar thraen; turasóireacht as an ghnách! -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin. https://linktr.ee/arparpod

Labhraíonn Séamas Mac Annaidh faoin chúlrá a chuir ar chosán na scríbhneoireachta é. -------- Tá fáilte romhat chuig ar pár, podchraoladh i nGaeilge ina bhfuil comhráite faoin litríocht i nGaeilge tiomsaíthe. Is féidir comhráite le húdair agus le lucht acadúla a fháil in ar pár.  Taifead buan ar scéalaíocht na Gaeilge a dhéanamh; Lorg chúrsa na litríochta Gaeilge mar snáth innigh trí dhlúth na staire agus chultúir na tíre  a aimsiú; Tionchar na litríochta tábhachta seo agus í ag dul i bhfeidhm ar lucht léitheoireachta na hÉireann agus i gcéin a mheas; is iad seo modhanna oibre agus an chuspóir atá ag ar pár. Sa chéad sraith seo ina bhfuil deich gclár, tugadh cuireadh do Shéamas Mac Annaidh, an t-údar bisiúil, a shaothar scríofa agus an timpeallacht ina raibh sé lonnaithe nuair a chruthaíodh iad a chaibidil, ceann ar cheann, i gcomhrá le fear an toighe, Séamus Mac Giolla Phádraig. Tabhair síntiús do ar pár agus éist le léiriú as an choiteann ar shaothar scríbhneoirí tábhachtacha na haimsire seo, ina bhfocail agus ina dteanga dhílse féin.