Cơm áo gạo tiền

Được cha mẹ tặng 100.000 đô la hoặc dành dụm được sau nhiều năm lao động, số tiền không phải quá lớn ở Úc hiện nay, nhưng cũng đủ để tạo ra bước ngoặt tài chính nếu được sử dụng đúng cách. Câu hỏi đặt ra là nên làm gì với số tiền này, liệu mua nhà có phải con đường duy nhất?

Không ít người chọn cách tránh nợ nần để cảm thấy an toàn. Nhưng liệu sự an toàn đó có thực sự giúp bạn tiến lên, hay chỉ khiến bạn chậm lại trong cuộc đua tài chính ngày càng khắc nghiệt?

Thị trường bất động sản Úc không vận hành theo cảm tính hay kinh nghiệm truyền miệng từ Việt Nam. Đằng sau mỗi quyết định mua nhà là một hệ thống gồm lãi suất, thuế, chi phí vận hành và chiến lược đầu tư dài hạn.

Trong văn hóa Việt Nam, việc cha mẹ hỗ trợ con cái về tài chính, từ cho tiền mua nhà, cho ở bất động sản đầu tư, đến chuyển nhượng tài sản là điều hiển nhiên. Tuy nhiên, khi đặt những hành động này vào hệ thống pháp lý và thuế vụ của Úc, mọi thứ trở nên phức tạp hơn nhiều. Việc tặng tiền, cho con ở miễn phí hay thêm tên vào giấy chủ quyền nhà đều có thể kéo theo hệ quả lớn liên quan đến Sở thuế vụ và quyền lợi Centrelink.

Tại những vùng như Cabramatta hay Footscray, nhiều căn nhà người Việt mua từ thập niên 80–90 với giá chỉ vài chục nghìn đô nay đã trị giá hơn triệu đô. Nhưng nghịch lý là không ít người lớn tuổi vẫn “giàu nhà, nghèo tiền”, tài sản lớn nằm trong bất động sản, trong khi thu nhập hằng tháng chủ yếu dựa vào trợ cấp chính phủ và tiền tiết kiệm hạn chế.

Từ ngày 20 tháng 3, hầu hết các khoản trợ cấp của Centrelink đã được điều chỉnh tăng theo chỉ số. Đồng thời, lãi suất giả định (deeming rate) cũng thay đổi, ảnh hưởng trực tiếp đến cách tính thu nhập từ tài sản tài chính của người nhận trợ cấp. Quý vị có nằm trong danh sách nhận 272 triệu đô tiền hoàn trả Medicare? Chị Vân Nguyễn, đại diện Services Australia, chia sẻ chi tiết.

Năm 2026 đang được xem là một giai đoạn chuyển động mạnh mẽ trong thị trường vay mua nhà tại Úc. Trong khi các chính sách hỗ trợ người mua nhà lần đầu tiếp tục được mở rộng, thì hàng loạt quy định mới về thẩm định tín dụng, kiểm soát nguồn tiền và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xét duyệt hồ sơ đang định hình lại cách mà người vay tiền tiếp cận khoản mortgage của mình.

Trong cộng đồng người Việt tại Úc, việc giữ tiền mặt vẫn là thói quen phổ biến. Có người làm việc tự do, kinh doanh nhỏ, buôn bán chợ, làm nail, làm dịch vụ… tiền vào tay mỗi ngày, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ cách đưa tiền mặt vào hệ thống ngân hàng sao cho an toàn và hợp pháp. Ngân hàng có thể “từ chối phục vụ” mà không cần giải thích, vì sao?

Nhiều người tin rằng 'ra khỏi Úc là bị cắt ngay tiền già, trong khi người khác lại cho rằng 'đó là tiền của mình, muốn sống đâu cũng được'. Sự thật nằm ở đâu giữa những lời truyền miệng ấy? Tiết mục 'Cơm áo gạo tiền' làm rõ từng mốc thời gian, từng điều kiện pháp lý của Age Pension để giúp bạn hiểu đúng trước khi đưa ra quyết định quan trọng cho tuổi về hưu.

Ngôi nhà không chỉ là tài sản lớn nhất của nhiều gia đình tại Úc mà còn là nơi gắn liền với sự an toàn và ổn định. Nhưng nhiều người đến khi gặp sự cố mới phát hiện mình có bảo hiểm mà lại không được bồi thường như mong đợi.

Nhiều người Úc gốc Việt ấp ủ kế hoạch trở về Việt Nam sinh sống lâu dài sau khi nghỉ hưu. Chi phí sinh hoạt thấp hơn, gần gũi gia đình, văn hóa quen thuộc, tất cả đều là những yếu tố hấp dẫn. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là: Age Pension có tiếp tục được trả khi sống tại Việt Nam hay không, và nếu có thì được bao nhiêu?

Từ làm công ăn lương đến xây dựng tài sản: vì sao hiểu đúng cách tạo thu nhập quyết định tương lai tài chính của mỗi gia đình?

Khi bắt đầu kinh doanh tại Úc, nhiều tiểu thương người Việt thường dồn toàn bộ tâm sức cho những điều 'nhìn thấy được' như thuê mặt bằng, nhập hàng, tuyển nhân sự, quảng bá khách hàng. Nhưng có một yếu tố quan trọng thường bị xem nhẹ: bảo hiểm kinh doanh (business insurance).

Trong những năm gần đây, các dịch vụ làm đẹp tại nhà như gội đầu, chăm sóc da, massage thư giãn hay nối mi ngày càng phổ biến trong cộng đồng người Việt tại Úc. Không cần mặt bằng lớn, vốn đầu tư ban đầu thấp hơn so với việc mở tiệm truyền thống, mô hình này mở ra cơ hội lập nghiệp cho nhiều phụ nữ nhập cư, đặc biệt là những người mong muốn cân bằng giữa công việc, gia đình và chăm sóc con cái.

Bước sang năm mới, nhiều người đặt ra những mục tiêu quen thuộc như sống khỏe hơn, dành thời gian cho gia đình hay học thêm kỹ năng mới. Nhưng một mục tiêu quan trọng không kém, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an tâm và chất lượng sống lâu dài: làm chủ tài chính cá nhân, hiểu tiền đang đi đâu, chi tiêu có kế hoạch và chuẩn bị cho tương lai.

Chỉ cần đổi cách trả, không nhất thiết phải trả nhiều hơn, bạn cũng có thể tiết kiệm hàng chục ngàn đô tiền lãi. Khi nào thì 'refinance' mới thật sự hiệu quả và cách tận dụng 'offset account' để tăng tốc...

Tốt nghiệp, đi làm, rồi mơ về căn nhà đầu tiên... đó là hành trình quen thuộc nhưng đầy thách thức với người trẻ. Đó là bài kiểm tra về kỷ luật, kiên nhẫn và tư duy tài chính, con đường ấy có thể dài, nhưng không hề mù mịt.

Trong hành trình lập nghiệp và ổn định cuộc sống tại một đất nước mới, nhiều người Việt tại Úc không chỉ đối mặt với thách thức tài chính, mà còn cả câu hỏi lớn: Làm sao để xây dựng được một mạng lưới hỗ trợ vững chắc cho sự nghiệp và cuộc sống?

“Your network is your net worth”, mạng lưới quan hệ là tài sản của bạn. Có rất nhiều kết nối đang diễn ra trong cuộc sống của chúng ta, làm sao để tạo ra những kết nối chất lượng?

Liệu vay tiền mua nhà ở để đầu tư bất động sản thương mại có thực sự an toàn? Đầu tư vào bất động sản thương mại có thực sự rủi ro và khó tiếp cận hơn bất động sản nhà ở?

Một trong những hình thức đang khiến nhiều người rơi vào bẫy lừa đảo là 'deepfake video call', các cuộc gọi video có hình ảnh và giọng nói giả mạo y như thật, khiến nạn nhân tin rằng họ đang nói chuyện với người thân hoặc bạn bè. Câu chuyện của chị Minh Tâm, một người Việt đang sinh sống tại Sydney, là lời cảnh báo thực tế và mạnh mẽ về hình thức lừa đảo mới này.

Một lễ cưới tại Úc hiện có thể tiêu tốn khoảng 45.000–50.000 đô, thậm chí nhiều hơn, tương đương 5% tiền đặt cọc mua một căn nhà trị giá 900.000 đô. Ở Việt Nam, đám cưới gắn với phong bì tiền mừng như một thông lệ. Còn ở Úc, khách mời thường tặng quà kỷ niệm. Ngày càng nhiều người trẻ tại Úc lựa chọn mua nhà thay vì tổ chức lễ cưới, phản ánh suy nghĩ thực tế về tài chính.

Tiết kiệm hàng trăm ngàn đô la tiền thuế và vẫn đầu tư được bất động sản mơ ước – nhiều người Úc đang tận dụng quỹ hưu bổng tự quản (SMSF) như một ‘con đường tắt’ để làm giàu. Đây có phải là ‘bí mật’ tài chính mà bạn đang bỏ lỡ? Các chuyên gia nhận định, xu hướng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong tư duy đầu tư, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của SMSF trong chiến lược quản lý tài chính cá nhân.

Nhiều vụ lừa đảo tài chính nở rộ trong cộng đồng người Việt – từ những sàn giao dịch tiền ảo (crypto) giả mạo, việc làm online, đến các cuộc thi sắc đẹp trá hình. Không ít người bị cuốn vào lời mời đầu tư 'nhân đôi, nhân năm' tài sản, hoặc nhận được các cuộc gọi giả mạo từ “Sở thuế” hay “Đại sứ quán Việt Nam”, đe dọa có nợ hoặc kiện tụng để buộc họ chuyển tiền.

Cho bạn mượn tên để làm hồ sơ xin tiền hỗ trợ mua nhà lần đầu của chính phủ, khai độc thân dù đã kết hôn để được nhận hỗ trợ hai lần, hay mua nhà nhưng vẫn cho thuê trong năm đầu tiên…Tất cả những điều này đều có thể khiến bạn mất toàn bộ khoản hỗ trợ mua nhà lần đầu, thậm chí còn phải đóng phạt cho Cơ quan Thuế vụ Bất động sản Tiểu bang (SRO).

Một cú click để “mua trước, trả sau” có thể giúp bạn sở hữu món đồ yêu thích trong chớp mắt, nhưng đôi khi cũng khiến giấc mơ mua nhà phải… lùi lại vài năm. Nhiều người trẻ tại Úc rơi vào bẫy nợ mà không hề biết: chỉ cần trễ vài lần thanh toán, hồ sơ tín dụng đã bị ghi dấu. Và khi ngân hàng xem xét hồ sơ vay mua nhà, những “vết nứt nhỏ” ấy có thể khiến kế hoạch tài chính đổ vỡ.

Trong trường hợp nguy cấp, người vay còn có thể rút tiền từ quỹ hưu bổng super để trả nợ vay mua nhà, với điều kiện phải có bằng chứng như thông báo mặc định (default notice) từ ngân hàng. Tuy nhiên, khoản rút này bị đánh thuế từ 17% – 22% nếu dưới 60 tuổi.

Giá nhà tại các đô thị lớn ngày càng vượt tầm với, khiến nhiều người hướng mắt về vùng ngoại ô và nông thôn như một giải pháp thay thế. Nhưng “thiên đường giá rẻ” này không chỉ toàn màu hồng, mà ẩn chứa những khác biệt lớn. Việc hiểu rõ sự khác biệt là chìa khóa giúp bạn tránh sai lầm và giảm thiểu rủi ro tài chính.

Giá nhà ở các khu vực đô thị quá cao khiến nhiều gia đình và nhà đầu tư Úc đổ về ngoại ô. Chỉ với khoảng 400,000 đô Úc để làm chủ giấc mơ Úc, nên hay không?

Nếu bạn tên 'Thị Nguyễn' hoặc từng cho người quen mượn danh tính để đăng ký điện thoại, thì hồ sơ vay mua nhà của bạn có thể gặp rủi ro. Ngoài ra, việc trả trễ hóa đơn, tiền điện nước, hay dọn nhà mà quên cắt hợp đồng có thể để lại lịch sử tín dụng xấu...

Nếu cha mẹ vẫn giữ quan niệm cũ “cha là trụ cột”, “mẹ liệu cơm gắp mắm”, “phụ nữ phải tiết kiệm, hy sinh” thì dù trẻ học trong môi trường bình đẳng, chúng vẫn mang theo những định kiến giới ngầm về tiền bạc và quyền lực. Chính trong ngôi nhà, qua cách chia sẻ việc nhà, cho tiền tiêu vặt hay thảo luận về chi tiêu, trẻ em học được những bài học đầu tiên về công bằng, trách nhiệm và quyền lực.

Trong nhiều gia đình dù ở Úc hay Việt Nam, người nội trợ đa phần là phụ nữ thường ngại đề cập đến chuyện tiền bạc vì sợ bị đánh giá là "lệ thuộc", hay "không làm ra tiền thì không có quyền đòi hỏi". Điều này bắt nguồn từ nội tâm áy náy do xã hội đã mặc định rằng: có tiền là có quyền, xã hội nể trọng người có tiền và ai không tạo ra thu nhập thì không có tiếng nói, đôi khi còn bị xem thường.

Sau tuổi 50, mục tiêu không còn là “tăng tốc” mà là “củng cố” và “bảo vệ”. Đây là giai đoạn bạn cần nhìn lại toàn bộ bức tranh tài chính và bắt đầu hoạch định chi tiết cho 20–30 năm kế tiếp, khi bạn có thể không còn làm việc toàn thời gian.

Giai đoạn trước 35 tuổi là giai đoạn vàng để đặt nền móng cho tự do tài chính sau này. Đây là lúc mà chúng ta có nhiều thời gian nhất để tận dụng sức mạnh của lãi kép, học hỏi từ sai lầm mà không gây hậu quả quá nghiêm trọng, đồng thời bắt đầu xây dựng thói quen tài chính bền vững.

Nếu bạn đều đặn nhận một khoản tiền cố định từ nước ngoài, ATO có thể nghi ngờ đây là khoản tiền không minh bạch, hoặc thu nhập từ nước ngoài, do đó bạn cần chứng minh được rõ ràng nguồn gốc của tiền. Chính phủ Úc ngày càng siết chặt các quy định liên quan đến chống rửa tiền.

Quản lý dòng tiền cá nhân không chỉ là kỹ năng nên có, mà còn là nền tảng bắt buộc để xây dựng một cuộc sống tài chính vững vàng và tự do. Dưới đây là hướng dẫn từng bước để bạn bắt đầu làm chủ túi tiền của mình.

ATO ước tính có tới hơn 8 tỷ đô la chi phí khai khấu trừ thuế bị sai lệch, gây ra khoảng cách thuế (tax gap) nghiêm trọng. Với các ngành nghề sử dụng tiền mặt phổ biến như nhà hàng, chợ, hoặc kinh doanh nhỏ, ATO có nhiều biện pháp phát hiện gian lận. Người nộp thuế cần chuẩn bị gì để khai đúng và không bỏ sót quyền lợi hợp pháp của mình cuối năm tài chính?

Sau một chu kỳ tăng kéo dài suốt 4 năm, lãi suất tại Úc hiện đang có dấu hiệu chững lại và có thể sẽ giảm thêm vài đợt trong 6 tháng cuối năm. Thế nhưng, điều này liệu có đủ để vực dậy thị trường bất động sản? Nếu lãi suất giảm thêm, người mua nhà nên chờ, hay nên mua ngay. Tìm hiểu về chính sách hỗ trợ người mua nhà lần đầu và thị trường cho thuê nhà tại các tiểu bang.

Cuộc sống không phải lúc nào cũng diễn ra theo đúng kế hoạch. Có những thời điểm đầy thử thách như mất việc, ly hôn, hoặc một người thân yêu lâm bệnh nặng. Trong những thời điểm quan trọng đó, vấn đề tài chính thường là nỗi lo lớn, khiến nhiều người cảm thấy hoang mang và không biết bắt đầu từ đâu...

Hệ thống an sinh xã hội của Úc hỗ trợ người dân trong những giai đoạn khó khăn của cuộc sống như khi thất nghiệp, nuôi con nhỏ, về hưu, hoặc gặp vấn đề sức khỏe. Một người có thể nhận đồng thời nhiều khoản trợ cấp khác nhau, tuy nhiên nhiều người trong cộng đồng vẫn chưa tận dụng hết các quyền lợi mà mình có thể được hưởng hoặc e ngại tìm giúp đỡ vì không biết tiếng Anh.

Tai nạn hoặc bệnh tật có thể xảy ra bất ngờ, ngay cả khi bạn còn trẻ và khỏe mạnh. Không có bảo hiểm, rủi ro tài chính có thể 'xóa sổ' mọi kế hoạch trong chớp mắt. Nếu ngân sách hạn hẹp, đây là những loại bảo hiểm 'cần thiết nhất' mà bạn nên sở hữu.

'Tiền là gốc rễ của mọi tội lỗi; Phụ nữ không cần quan tâm đến tài chính, cứ để chồng lo; Muốn giàu nhưng sợ tiền làm phiền; Người giàu xấu xa, người nghèo tốt bụng'. Những niềm tin sai lệch về tiền có thể trở thành rào cản vô hình, khiến bạn không dám đón nhận sự thịnh vượng một cách chủ động.

Chỉ người giàu mới cần cố vấn tài chính. Chi phí thuê cố vấn tài chính rất đắt đỏ. Tài chính cá nhân là việc riêng, không ai quản lý tốt hơn mình. Tôi không có đủ tiền để đầu tư, nên gặp cố vấn cũng vô ích. Chỉ khi gặp khủng hoảng tài chính mới cần đến cố vấn. Tôi đã có kế toán hoặc người làm thuế rồi, không cần cố vấn tài chính nữa. Đây là những hiểu nhầm thường gặp...

Với hơn 25 năm làm việc trong lĩnh vực thuế và tài chính tại Úc, đồng hành cùng nhiều gia đình giàu có thuộc các sắc tộc khác nhau, chị Nhuệ Hà, giám đốc điều hành công ty kế toán Advanced Partner, đúc kết cho mình nhiều bài học về tiền bạc. Việc quản lý tài chính và xây dựng sự thịnh vượng không chỉ dừng lại ở việc kiếm tiền mà còn là bảo vệ và phát triển những gì mình đã xây dựng cho gia đình.

Trong vài năm trở lại đây, thị trường bất động sản ở Perth đã chứng kiến mức tăng trưởng mạnh mẽ lên tới 30%, khiến nhiều người không khỏi ngạc nhiên. Câu hỏi đặt ra là: Điều gì đã thúc đẩy sự tăng giá này? Liệu đây có còn là khu vực tốt để đầu tư, hay giá đã bị đẩy quá cao...

“Có hai thứ trong đời mà chúng ta không thể tránh được – cái chết và thuế.” Nhưng sẽ ra sao nếu hai điều đó xảy ra cùng lúc, và người thân của bạn lại là người gánh hậu quả? Đây là tình huống mà nhiều gia đình người Việt tại Úc đã, đang hoặc sẽ đối mặt, đặc biệt khi cha mẹ qua đời mà không để lại di chúc hoặc lập kế hoạch tài sản rõ ràng.

Làm sao để tận dụng tốt các quyền lợi dành cho người về hưu? Bạn có đủ điều kiện để hưởng những hỗ trợ từ chính phủ hay không? Có nên thu nhỏ không gian sống để giảm bớt chi phí? Tìm hiểu những dịch vụ chăm sóc người cao niên sẵn có ở Úc.

Nhiều người đặt mục tiêu trả hết nợ càng nhanh càng tốt, đây có thể là một chiến lược tuyệt vời, tạo cảm giác yên tâm. Tuy nhiên, không phải lúc nào 'dồn tiền trả nợ nhanh' cũng là lựa chọn tốt nhất. Dưới đây là một số điều cần cân nhắc...

Nợ tốt để đầu tư, nợ xấu để tiêu dùng. Nợ tốt thường lãi suất thấp hơn nợ xấu. Nợ tốt có lợi ích về thuế, nợ xấu còn ảnh hưởng đến điểm tín dụng cá nhân. Nợ tốt giúp phát triển tài sản và đạt tự do tài chính, trong khi nợ xấu gây khó khăn và cản trở mục tiêu tài chính.

Một quyết định tài chính sai lầm có thể đẩy cả gia đình vào vòng xoáy khủng hoảng tiền bạc. Khi gặp khủng hoảng tài chính, điều quan trọng nhất là giữ vững tinh thần, tỉnh táo và hành động đúng hướng. Tìm hiểu những trợ giúp khẩn cấp để trả nợ tại Úc và học hỏi tư duy 'đào giếng trước khi khát'...