Było Sobie Zdjęcie

Historia zdjęcia Michała Iwanowskiego wykonanego w ramach cyklu Clear of People - z dala od ludzi. Fotografię poprzedził długi marsz trasą, którą wcześniej pokonał dziadek fotografa.

Tym razem zaglądamy do ogrodu. Fotografia zrobiona została w trakcie prac porządkowych jednej z części ogrodu. Na zdjęciu Tomasza Świerżewskiego: dr Oleksandr Szynder - starszy pracownik naukowy Wydziału Flory Przyrodniczej, kurator zielnika KWHA.

Odwiedzamy... Afrykę - bez opuszczania Polski. Fotografia od samego początku swojego istnienia pozwala nam nie tylko na pewnego rodzaju krótkie odwiedziny odległych miejscach, ale i czasem na głęboki wgląd w ich kulturę. W Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie można oglądać 3 wystawy, w których różne aspekty związane kulturą Afryki są na pierwszym planie. Jedna z tych wystaw jest Afrotopie, a na niej m.in. fotografie Amy Muhoro. 

Tym razem sięgniemy do nieco zapomnianej metody fotografowania i zdjęcia, które zostało wykonane współcześnie, ale bardzo starą techniką. Zrobił je Mirosław Radomski, który już kilkanaście lat praktykuje fotografię otworkową. W niej zamiast aparatu najczęściej ma się do dyspozycji szczelne pudełko, zamiast obiektywu jest mała dziurka w jednej ze ścianek pudełka, a obraz zdjęcia powstaje na światłoczułym filmie włożonym do pudełka. Z Fotografem rozmawiał Michał Matus. Zdjęcia Mirosława Radomskiego można oglądać m.in. na otwartej wczoraj w Tarnowie wystawie w Multimedialnym Centrum Artystycznym. OPI. 

Są zdjęcia, które nie muszą przedstawiać historycznych momentów, decydujących ułamków sekund, spektakularnych widoków - by być wspaniałe. Taka jest fotografia Wacława Łukaszewicza, który w swoim amatorskim zainteresowaniu fotografią zostawił historykom prawdziwy skarb. Na fotografii Park im. Józefa Poniatowskiego, Łódź, lata 50. XX w. Fotografia pochodzi ze zbiorów Cyfrowego Archiwum Łodzian Miastograf. https://miastograf.pl/asset/5684

Na fotografii z dzisiejszego odcinka można zobaczyć ulicę miodową w 1905 roku. Na pierwszym planie cukiernia - przed którą wybuchła bomba udaremnionego zamachu. Zginęły trzy osoby. Zdjęcie trafiło na pocztówki, które zachowały się do dzisiejszych czasów. O czasach, zdjęciu i wydarzeniach z nim związanych opowiada Konrad Schiller z warszawskiego Muzeum Woli.

Michał Iwanowski - przeszedł wiele kilometrów dzielących miejsce, w którym mieszkał i miejsce w którym się wychował. Po wielu miesiącach powstał cykl o tym czym jest, czym może być dom. Na zdjęciu z tego odcinka, nie ma wędrówki. Jest człowiek - stojący w jeziorze. Zanurzony do połowy. Ręce dotykają powierzchni.

W tym odcinku Karolina Jonderko opowiada o głębokiej relacji jaką ma z fotografowanym miejscem. Zdjęcie, które wybrała jako to, które oddaje najlepiej charakter jej cyklu pokazuje dom spokojnej starości, w którym w Wielkiej Brytanii zamieszkali Polacy. Dom stoi w polskiej dzielnicy, stworzonej w miejscu zamieszkanym przez tych, którzy w czasie drugiej wojny światowej opuścili Polskę i przez dekady do niej nie wracali.

Jak długo trwa zrobienie zdjęcia? Czy przechowuje ono tylko ten ułamek sekundy kiedy otwarta migawka wpuściła do aparatu odrobinę światła? Dzisiajsze zdjęcie - pozwoli się nad tymi pytaniami zatrzymać i zastanowić. Zdjęcie, o którym opowiada autor - Piotr Zbierski, można oglądać na wystawie w ramach OFF festiwalu, towarzyszącego prestiżowym francuskim spotkaniom fotograficznym w Arles. Nowa książka Piotra Zbierskiego ma tam wkrótce swoją premierę.

W tym odcinku pojawi się rzeka i fotografia, która wymaga od oglądającego czasu - mimo, że od razu, na pierwszy rzut oka, widać wszystko, co na nim jest. Zdjęcie zrobił Rafał Siderski artysta wizualny, wykładowca na uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie. Fotografia trafiła do książki "Dopływy, drgania, powidoki i pieśni na brzegach" - z teksem Olgi Lebdy. 

Jak fotografia z pozoru prosta i pozbawiona historii, potrafi kryć w sobie wiele różnych opowieści. Marta Madejska - kuratorka wystawy "Nie samą pracą człowiek żyje" chciała opublikować tę fotografi w książce, ale zawiłości prawne doprowadziły ją do wnuczki postaci z historycznego zdjęcia. Historia przedwojenna, wojenna, powojenna i całkiem współczesna. I to wszystko na reprodukcji zdjęcia zdjęcia, na wystawie w ramach fotofestiwalu. OPIS ZDJĘCIA: Hala fabryczna zakładów rodziny Biedermannów w Łodzi w 1937 lub 1938 r. W środku najmłodsza z robotnic Leokadia Cygenherd, r. Autor nieznany. Ze zbiorów Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ.

Fotograficzna opowieść o deskorolkarzach, którzy uprawiając swój sport dają też odpór izraelskiej okupacji. Palestyńczycy, którzy mimo wszystkich problemów związanych z życiem pod okupacją Izaela od lat jeżdżą i na terenie Zachodniego Brzegu i w miejscach, które są w teorii dla nich zamknięte przez okupanta. W ten sposób prezentują swój gest sprzeciwu. 

Zdjęcie z dzisiejszego odcinka to opowieść o świetle, o słońcu, o procesie i transformacji. Słowo fotografia pochodzi od dwóch wyrazów: foto i grafia - światło i zapis. Bardzo dosłownie można potraktować ten termin w przypadku zdjęcia, o którym opowiada jego autorka - Joanna Tochman. O jej wystawie Instytut Fotografii Fort napisał: "Sunspot" to seria czarno-białych fotografii - efekt wędrówki artystki przez nieznany pejzaż, w którym kierunek wyznaczają świetlne plamki pojawiające się po długotrwałym wpatrywaniu się w słońce. Artystka porusza się przez enigmatyczną przestrzeń i próbuje ją zrozumieć, uporządkować według własnej logiki, a ta w konfrontacji z naturą okazuje się niepewna. 

Zdjęcie z fotoksiążki YAGA, które jest udokumentowaną sceną z nocnego życia. Agatę Kalinowską - artystkę wizualną i fotografkę o jej zdjęcie i pracę za barem (które są ze sobą mocno związane) wypytał Michał Matus. Fotografię można obejrzeć wraz z częścią cyklu na przekrojowej wystawie "Oczy moje zwodzą pszczoły" współczesnej polskiej fotografii w Centrum Sztuki Współczesnej na Zamku Ujazdowskim w Warszawie. 

Wyborcza fotografia, na której jest pięćdziesięciu ośmiu ponumerowanych wąsaczy. Do tego jest też dwóch chłopców, dziecko, trzy kobiety i jeszcze kilku wąsaczy - bez numerów. No i dwóch ogolonych na gładko mężczyzn za to z numerkami.  Zdjęcie autorstwa Leonarda Kowalskiego, "Nowo wybrani posłowie do rosyjskiej I dumy Państwowej w otoczeniu przedstawicieli wyborców przed siedzibą Towarzystwa Cyklistów na Dynasach, 03.03.1906". 

Fotograficzna opowieść o roślinach, które nie wyrosły, ale zostały stworzone. Trzy osoby pracowały nad tym, by zbudować łąkę. Jedna z nich ją potem sfotografowała i pokazuje na wystawie EX - to Iga Mroziak, fotografka i artystka wizualna. 

To historia jednej fotografii i historia Ameryki - na tym jednym obrazku. Tak wymowne fotografie zdarzają się rzadko, a nie ma tu nic pozowanego. Czysty dokument. Fotografia trafiła na wystawę w Państwowym Muzeum Etnograficznym w ramach współpracy z festiwalem Millenium Docs Against Gravity. O fotografii opowiada Julia Grudzień - kuratorka wystawy ze strony Muzeum.

W naszym fotograficznym cyklu tym razem wybieramy się do Północnej Afryki. Cofamy się też o jakieś 20 lat. Poznajemy historię wyprawy do Egiptu szlakiem polskich archeologów, która miała swój przystanek w Mieście Umarłych. Dlaczego jest to miejsce warte odwiedzenia, choć trudno tam znaleźć typowe zabytki?  Wyjaśnia to autor fotografii Krzysztof Jabłonowski, wykładowca na wydziale grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. 

Do zrobienia fotogramu nie jest potrzebny aparat. Jak powstaje takie "zdjęcie" opowiada Agnieszka Sejud. Fotogram jej autorstwa robi wrażenie też swoim rozmiarem - ma sporo ponad metr wysokości. Można go zobaczyć na wystawie "Oczy moje zwodzą pszczoły" w Centrum Sztuki Współczesnej na Zamku Ujazdowskim w Warszawie do końca sierpnia tego roku.

Ciche i spokojne popołudnie... na fotografii. Przenosimy się na wybrzeże, by spojrzeć w płaski horyzont spokojnego oceanu. Zabiera nas tam zdjęcie "Chłopcy zawsze będą chłopcami" autorstwa Carlosa Iduna Tawiaha. Na to zdjęcie, wiszące na wystawie Afrotopie w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie zwrócił mi uwagę jeden ze współkuratorów ekspozycji - Witek Orski. Wystawa Afrotopie dostępna jest do 14 września 2025. 

W naszym fotograficznym cyklu panorama sprzed niemal stu lat. Sklejone krótszymi bokami, dwie fotografie pokazują, jak mieszkało się w Warszawie na początku XX wieku. O zdjęciu Michałowi Matusowi opowiedział Konrad Schiller - kierownik muzeum Woli, kurator wystawy "1905 - nowy początek".

W naszym cyklu fotograficznym dziś złoto - na zdjęciach. Całkiem dosłownie. O fotografiach, które niby są czarno białe, ale jest w nich też pierwiastek bardzo szlachetny. To zdjęcia, w których przypadku prawdziwe oblicze da się zobaczyć właściwie wyłącznie w galerii. Odbitkę trzeba mieć przed oczami i żaden ekran nie odda tego, co na żywo da nam wnikliwa obserwacja i ruch. Wszystko w audycji "Było Sobie Zdjęcie" wytłumaczył autor zdjęcia - Krzysztof Jabłonowski. Jego fotografie można zobaczyć w Galerii 2B+L czyli w galerii w barce na wodzie w Bydgoszczy.

W dzisiejszym odcinku fotograficznych historii lądujemy nieopodal ulicy Myśliwieckiej, w Zamku Ujazdowskim. Nie będziemy jednak mówić o wystawie, którą otwarto tam kilka dni temu, ale o, jednym raptem, zdjęciu. W cyklu "Było Sobie Zdjęcie" zawsze bowiem koncentrujemy się na jednej fotografii. Ta dzisiejsza zwraca swoją uwagę już tym, jak wisi na ścianie. Z jej autorem rozmawiał Michał Matus.

W dzisiejszym odcinku naszego fotograficznego cyklu - podróż nad znikające jezioro, nazwane morzem, i położone nieopodal żyzne pustkowie. Tam powstało zdjęcie, którego nie ma, wykonane trochę aparatem, a trochę karabinem. Wszystko obiecał wyjaśnić Michał Matus. Fotografia omawiana w odcinku pochodzi z cyklu Dead Sea fotografa Waldemara Zdrojewskiego.

W tym odcinku cyklu fotografia autorstwa Mbali Dhlamini. To zdjęcie, które przedstawia w teorii grupowy portret, ale nie ma na nim twarzy. Tak jakby ktoś pieczołowicie zamalowywał czarną farbą wszystkie elementy zdjęcia, by pozostawić widoczne tylko ubrania - zwiewne, jasne szaty pokryte skomplikowanym błękitnym wzorem. Co kryje się za tym zdjęciem? Dlaczego trafiło na wystawę Afrotopie, która gościła na krakowskim miesiącu fotografii i teraz pokazywana jest w Muzeum Etnograficznym w Warszawie? O tym zdjęciu opowie jedna z afrykańskich kuratorek ekspozycji.

Dopiero zaczął się marzec i choć wielu już zaczęło czuć wiosnę, tym razem w cyklu będziemy mówić o zimowej fotografii. Tym razem Michał Matus w ramach podróży do świata zdjęć zaprezentuje portret o bardzo mroźnym charakterze.

Dzisiejsza fotograficzna historia to będzie podróż w czasie do miejsca, które jest niedostępne dla zwykłych śmiertelników. Trafił tam autor fotografii, która dziś jest na pierwszym planie - do archiwum zdjęć wybitnego polskiego fotografa, zapomnianego przez wielu, zabiera nas Michał Matus.

Dziś w naszym fotograficznym cyklu cofamy się 120 lat w przeszłość, do roku, w którym rosyjskie imperium ogarnęła rewolucja. Na ziemiach polskich też się wówczas dużo działo. Maj roku 1905 w historii Warszawy zapisał się m.in. Z powodu zdarzeń, które nazwano pogromem alfonsów. Na historyczno-fotograficzną opowieść zaprasza Michał Matus.

Dziś w cyklu fotograficznym Iława - miasto, które przed drugą wojną światową nazywało się Deutsch Eylau, czyt. Dojcz Ejlał. Salkę Muzealną miasta oraz skansen stworzył i prowadzi pasjonat: Waldemar Wysocki. Napisał do nas i pochwalił się swoimi zbiorami. Porozmawiał z nim Michał Matus.

Czy zwierzęta mogą mieć własną narrację w kulturze? Czy zwierzęta stawiały nam, ludziom opór kiedy wykorzystywaliśmy je do pracy - choćby w polu czy transporcie? Jak wyglądałaby historia pisana przez inne niż człowiek gatunki? Te pytania zadaje sobie artystka Marta Bogdańska, która w swoich pracach często wykorzystuje fotograficzne archiwa. Na pierwszy wgląd w jej projekt o Oporze Zwierząt zabiera nas Michał Matus.

W tym odcinku zaglądamy do Bydgoszczy. Jak nazywano przed wojną kobiety, które trudniły się fotografią? Okazuje się, że feminatywy dobrze miały się w międzywojennej Polsce. W przypadku kobiet fotografujących i kolorujących czarnobiałe zdjęcia nie dotrwały w dawnej formie do dzisiejszego dnia. W użyciu mamy inne - nowe - a jak brzmiały te dawne? I jakie zdjęcie dobrze je ilustruje - o tym w dzisiejszym odcinku.

W tym odcinku cyklu odwiedzamy Fundację Archeologii Fotografii. Do warszawskiej instytucji zaglądamy w poszukiwaniu historii związanej z serią zdjęć poświęconą Fiatowi 126p - słynnemu Maluchowi produkowanemu w Polsce. Bogata kolekcja ma walory dokumentacyjne, reklamowe i artystyczne.

W tym odcinku cyklu odwiedzamy archiwum w Trzebini. Przed wojną sporo ponad połowę jej mieszkańców stanowiła ludność żydowska. Polacy dominowali na wsi w okolicach miasta. Właścicielami dużych zakładów byli raczej Niemcy. Archiwum w miejscowości z taką bogatą, zawiłą, często tragiczną historią opiekuje się Jolanta Piskorz. 

W tym odcinku cyklu, który poświęcamy lokalnym archiwom i prawdziwym fotograficznym skarbom zaglądamy do archiwum fundacji Wielki Człowiek. To miejsce poświęcone Jerzemu Kukuczce, które rozbudowuje się i coraz bardziej zaczyna opowiadać historię polskiego himalaizmu i alpinizmu w ogóle, a nie wyłącznie historię wybitnego wspinacza Jerzego Kukuczki.

W tym odcinku cyklu "Było Sobie Zdjęcie" szukamy historii, które kryją się w archiwum fundacji im. Zofii i Jana Włodków w Krakowie. Można tam znaleźć wyjątkowo stare zdjęcia, które mimo, że były robione sto lat temu, to zostały wykonane w kolorze.

W tym odcinku cyklu odwiedzamy Miejską Bibliotekę Publiczną w Milanówku by poznać historię fotografii  dziwaczną drewnianą konstrukcją przypominającą nieco drabinę, płot albo dwuipółmetrowe sito. Dowiemy się, co można znaleźć w lokalnym archiwum i jak mieszkańcy wykorzystują zbiory. 

Historie zapisane na fotografiach ze zbiorów Centralnego Archiwum Pielęgniarstwa Polskiego. Opowieść o Barbarze Wardziance, która z dumą nosiła na sercu broszkę Szkoły Pielęgniarstwa.   

W kolejnym odcinku cyklu "Było Sobie Zdjęcie" odwiedziliśmy Psie Archiwum Społeczne. Wprawdzie stoi za nim człowiek, ale to psy mają w nim absolutne pierwszeństwo. Skąd bierze się archiwalne fotografie czworonogów? Jak szuka się historii, które stoją za zdjęciami? Czym różniło się szkolenie zwierząt w II RP od tego w nazistowskich Niemczech?

Zrobione w Sosnowcu zdjęcie z cyklu "Zapis socjologiczny" to jedna z wielu tysięcy fotografii, jakie pozostawiła po sobie Zofia Rydet.

W pierwszy odcinku nowego trójkowego cyklu "Było Sobie Zdjęcie" odwiedziliśmy Fundację Muzyka Odnaleziona.