Głosy kobiet

Z Agnieszką Drotkiewicz rozmawiamy o jej najnowszej książce "Rekonstrukcja. Połowa twarzy tonie w mroku" – poruszającej autofikcji, w której autorka wraca do własnych doświadczeń związanych z rozszczepem podniebienia, wadą wrodzoną obecną w jej życiu od dzieciństwa. To opowieść o cielesności, pamięci i poczuciu inności, ale także o odzyskiwaniu własnego głosu i budowaniu tożsamości. Pytamy, jak mówić o bólu i doświadczeniu wykluczenia oraz czy literatura może stać się formą rekonstrukcji samej siebie.

Gośćmi Ludwiki Włodek są: aktorka Agnieszka Przepiórska, która gra w monodramie "Ocalone" i pisarka Sylwia Chutnik, która przez lata walczyła o upamiętnienie kobiet, które przeszły przez Zieleniak (bazar na warszawskiej Ochocie), gdzie w czasie Powstania Warszawskiego, walczące po stronie hitlerowców oddziały kolaboracyjnej armii RONA urządziły obóz przejściowy dla ludności cywilnej dzielnicy. Większość kobiet przetrzymywanych w tym obozie zostało zgwałconych, niektóre wielokrotnie. Przez dziesiątki lat po wojnie sprawa ta pozostawała tajemnicą. Rozmowa dotyczy także zbrodni, w tym gwałtów, dokonywanych na kobietach w czasie wojen prowadzonych w naszych czasach.

Rozmowa z historyczką sztuki i dziennikarką Magdaleną Stopą dotyczy jej fascynacji tkactwem i książki "Eleonora Plutyńska. Wielka dama polskiej tkaniny", będącej owocem tej pasji.

Rozmowa Ludwiki Włodek z tłumaczką, Hanną Jankowską. Rozmowa dotyczy literatury arabskiej, w szczególności tej tworzonej przez kobiety. Hanna Jankowska mówi między innymi o przetłumaczonych przez siebie książkach, które ostatnio ukazały się w Polsce lub w najbliższym czasie się ukażą.

Kobiety znacznie częściej niż mężczyźni padają ofiarami hejtu w internecie. O tym dlaczego tak się dzieje i jak temu przeciwdziałać Ludwika Włodek rozmawia w "Głosach kobiet" z prawniczką i aktywistką na rzecz praw kobiet i zwierząt: Sylwią Spurek. Drugą gościnią jest dziennikarka Natalia Waloch, która wielokrotnie opisywała problem internetowego hejtu przeciw kobietom, a także, podobnie jak Spurek, doświadcza go na własnej skórze.

W Głosach kobiet rozmowa o macierzyństwie. W jaki sposób opisać macierzyństwo pięknie, ale bez upiększeń? Jak odnaleźć się w tym zwykłym, niezwykłym etapie życia? Gościem Ludwiki Włodek jest Paulina Małochleb, pisarka i krytyczka literacka, autorka książki "Mięśnie mam od miłości. O macierzyństwie".

Gościem Ludwiki Włodek jest iranistķa, doktorka Karolina Rakowiecka-Asgari. Rozmowa dotyczy kultury Iranu, tamtejszej literatury, kina, muzyki. Dr Rakowiecka opowiada też o roli kobiet w życiu kulturalno-intelektualnym Iranu przed i po rewolucji islamskiej oraz o tym jak na kulturę wpływają ostatnie wydarzenia w tym kraju.

Choć wszyscy mówią o wojnach i śmierci, u nas rozmowa o miłości. Także tej w cieniu wojny. Gościem Ludwiki Włodek jest pisarka Agata Romaniuk, autorka wielu książek o miłości, między innymi "Krótko i szczęśliwie", "Nagorsze randki świata" i najnowszej "Dina, Dina".

Ludwika Włodek gości Joannę Sarnecką, aktywistkę na rzecz praw człowieka, od lat zaangażowaną w pomoc uchodźcom i nagłaśnianie przypadków bezprawnego ich traktowania. Jednym z wątków rozmowy jest także niedawna wizyta Joanny Sarneckiej na Zachodnim Brzegu i sytuacji Palestyńczyków.

W "Głosach kobiet" rozmowa o walce z depresją. Gośćmi Ludwiki Włodek są: psycholog Anna Morawska-Borowiec z fundacji Twarze Depresji oraz Justyna Sieńczyłło, aktorka i dyrektorka Teatru Kamienica, w którym grany jest spektakl "Żyj teraz", poświęcony walce o równowagę psychiczną.

W "Głosach kobiet" gościnią Ludwiki Włodek jest Anna Kamińska - reporterka i autorka cenionych biografii, w tym książki "Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów". Rozmowa o niezwykłych bohaterkach jej książek - o charyzmatycznej Simonie Kossak, która zamieszkała w Puszczy Białowieskiej i żyła według własnych zasad, oraz o wybitnych alpinistkach: Wandzie Rutkiewicz i Halinie Krüger-Syrokomskiej, kobietach, które przekraczały granice - zarówno geograficzne, jak i społeczne.

W "Głosach kobiet" gościem Ludwiki Włodek jest historyczka sztuki Ewa Ziajkowska. Rozmowa dotyczy kobiet, które miały wpływ na wygląd Warszawy, jej założenia urbanistyczne oraz rozwiązania architektoniczne kształtujące życie społeczne miasta. Dlaczego Warszawa tak słabo pamięta swoje twórczynie?

W "Głosach kobiet" rozmowa o sporcie i siostrzeństwie. Gośćmi Ludwiki Włodek są Aleksandra i Natalia Kałuckie, mistrzynie sportu, specjalizujące się we wspinaczce na czas i reżyserka Justyna Tafel. Wszystkie rozmówczynie spotkały się na planie filmu "Mistrzynie", reżyserowanego przez Justynę, opowiadającego o polskich olimpijkach. Siostry Kałuckie są jednymi z jego bohaterek.

Gościem Ludwiki Włodek jest Iwona Stefańczyk, trenerka umiejętności społecznych, która pomaga budować kariery, doradza i przygotowuje do zmian zawodowych. Czy kobiety i mężczyźni różnią się w swoim podejściu do kariery? Jak pracuje się z przedstawicielami obu płci i jaką rolę w świecie menadżerów i liderów biznesowych odgrywają stereotypy dotyczące płci?

Gośćmi Ludwiki Włodek są Oksana Graban - Łemkini, popularyzatorka kultury i języka łemkowskiego oraz Anna Drozd-Sławińska, Ślązaczka, popularyzatorka kultury i języka śląskiego. Rozmowa poświęcona jest kształtowaniu się ich tożsamości, temu jak świadomość przynależności do kultury mniejszości wpływała na ich postrzeganie siebie i odnajdywanie swojego miejsca w Polsce i w świecie, a także tego, co je ukształtowało i jak dziś patrzą na swoje dziedzictwo.

Ludwika Włodek rozmawia z Sylwią Osojcą-Kozłowską: pochodzącą ze Świdnicy propagatorką turystyki regionalnej, znawczynią lokalnej historii i tradycji. Rozmowa dotyczy m.in. siedemnastowiecznej wybitnej astronomki Marii Cunitz, która większość życia spędziła w Świdnicy oraz specyfiki Dolnego Śląska i jego bogatego, wielokulturowego dziedzictwa, którego Cunitz może być uosobieniem.

W "Głosach kobiet" rozmowa o wielkiej, przekrojowej wystawie "Kwestia kobieca", którą można obejrzeć w warszawskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej.Gośćmi Ludwiki Włodek są: kulturoznawczyni Karolina Felberg i krytyczka sztuki Agata Pyzik.

Gościem Ludwiki Włodek jest Grażyna Sławińska: pedagog specjalna i interwentka kryzysowa, która rzuciła posadę wykładowcy na krakowskiej uczelni, by nieść pomoc ofiarom wojny na Ukrainie. W trakcie pobytu w Bachmucie została ranna odłamkami z pocisku moździerzowego i straciła nogę... Po kilku miesiącach wróciła na objęte wojną tereny.

Z wykształcenia romanistka, z zawodu dziennikarka i fotografka, która ze swojej pasji podróżowania uczyniła zawód. Gościem Ludwiki Włodek jest tym razem Anna Olej Kobus, znana w sieci jako Anka Afrykanka. Jak doszła do takiego etapu, że żyje z tego, co kocha? Co, a przede wszystkim kogo, spotyka w czasie swoich podróży, do Afryki? Jak postrzega spotkania z afrykańskimi kobietami?

Ramona Nagabczyńska to tancerka, choreografka i performerka, nominowana w tym roku do Paszportu "Polityki" w kategorii Scena. Studiowała balet i taniec współczesny. Jest autorką takich spektakli jak "Slenzio!" pokazywanego w Nowym Teatrze, "Błogo" inscenizowanego na schodach Muzeum Narodowego, czy "Kocham balet" wystawianego w Komunie Warszawa. L. Włodek pyta o jej drogę artystyczną, o to czym dziś jest taniec i w jaki sposób można za jego pomocą opowiadać o dylematach współczesnego świata.

Rozmówczyniami Ludwiki Włodek są literaturoznawczynie, doktorki z Uniwersytetu Śląskiego: Karolina Pospiszil i Monika Glosowitz. Rozmowa dotyczy śląskich kobiet: jak biorą udział w przekazywaniu śląskiej tożsamości, jak są przedstawiane w narracjach literackich i na czym budują swoją pozycję w rodzinach i w społeczeństwie.

Gościem Ludwiki Włodek w Głosach kobiet jest Anna Nowakowska-Wierzchoś, historyczka. Rozmowa dotyczy sposobów opowiadania historii, tak żeby postaci kobiece nie były w niej zapomnianymi bohaterkami, ale żeby miały szanse zaistnieć w niej na równi z mężczyznami.

Głosy kobiet o tym jak stereotypy dotyczące płci wpływają na szkołę i czy rzeczywiście dziewczynki są mniej zdolne z przedmiotów ścisłych niż chłopcy... A chłopcy gorzej piszą wypracowania z języka polskiego? Gośćmi L. Włodek są:Z. Michalska, autorka książki "Zmienianie edukacji", koordynatorka programów Klubu Młodego Odkrywcy w Centrum Nauki Kopernik oraz M. Rogalińska, nauczycielka matematyki, prowadząca jeden z takich klubów.

Gościem Ludwiki Włodek jest tym razem rzeźbiarka, Ida Karkoszka. A rozmowa z nią dotyczy sztuki w czasach kryzysu klimatycznego, a także empatii wobec zwierząt i środowiska naturalnego.

W Głosach kobiet o prawach kobiet w kontekście wojny w Strefie Gazy. Rozmówczyniami Ludwiki Włodek są: dr Karolina Rak, arabistka z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ oraz reporterka, autorka książki "Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi", Dalia Mikulska.

W Głosach kobiet Magda Szpecht, reżyserka i rozmowa o tym, jak swoją twórczością reaguje na wojnę w Ukrainie, jak wykorzystuje nowe media internetowe do działalności wspierającej walczących Ukraińców, jednocześnie robiąc z tego performance, dzięki któremu jej widzowie mogą poznać lepiej realia wojny.

W Głosach kobiet rozmowa o roli stroju. Pretekstem jest wystawa "Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało", która na przykładzie znakomitych dzieł malarstwa, rzeźby i sztuki użytkowej – śledzi znaki ukryte w stroju, pozwalając czytać go jak książkę. Odnosząc się kolejno do historycznych figur: władcy, rycerza, myśliwego, strojnej kobiety czy filozofa, odsłania bogactwo znaczeń zawarte w ubiorach na przestrzeni wieków. Goście: M. Przypkowska i J. Wasilewska.

W Głosach kobiet Ludwika Włodek rozmawia o fantastycznych postaciach kobiecych, które Anna Brzezinska, mediewistka i popularyzatorka historii, wydobywa z mroku dziejów. Dlaczego historię częściej piszą mężczyźni niż kobiety? Jak wygląda warsztat historyczki i autorki literatury fantasy oraz jak jeden i drugi łączą się ze sobą? 

W Głosach kobiet rozmowa o książce Camille Kouchner "Familia grande", w której francuska prawniczka, pochodząca z bardzo elitarnej rodziny, opisała jak jej ojczym wykorzystywał seksualnie jej brata. Gośćmi Ludwiki Włodek są: Magda Kamińska-Maurugeon i historyczka literatury Agata Araszkiewicz.

Czego najbardziej boją się rodzice dzieci LGBTQ+ i dlaczego bycie dzieckiem rodzica LGBTQ+ także nie jest łatwe. Zastanowimy się co my wszyscy możemy zrobić już teraz, żeby tęczowe rodziny, mogły żyć tak jak wszystkie inne rodziny w Polsce. Rozmówczyniami Ludwiki Włodek są: Katarzyna Remin, Alina Radczuk oraz Ewa Stoecker.

Czy książki mogą inspirować do działania? W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak literatura inspiruje kobiety, buduje wspólnotę i staje się impulsem do zmiany, zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym? Czy lektura potrafi przekładać się na realne zaangażowanie społeczne i obywatelskie. Gościnie: Beata Chmiel, Monika Piórecka i Małgorzata Kanownik dzielą się refleksjami o sile słowa w życiu prywatnym i publicznym.

O pamiętnikarstwie i metodzie biograficznej w badaniach społecznych Ludwika Włodek rozmawiała z kulturoznawczynią Małgorzata Litwinowicz oraz Antoniną Tosiek, autorką książki „Przepraszam za brzydkie pismo…”.

W ostatnim czasie coraz częściej dochodzi do nieprzyjemnych zaczepek czy wręcz ataków na osoby identyfikowane jako cudzoziemcy. Antyukraińskie sentymenty wzbudzane przez polityków, czy jawny antysemityzm, który nie ma nic wspólnego z obroną cywilów w Gazie, ale się pod nią podszywa, dowodzą, że rośnie przyzwolenie na ksenofobię w sferze publicznej.  O tym jak mieszka się w Polsce dwóm Rosjankom, Ludwika Włodek rozmawia z Janą Karpienko oraz z Maszą Makarową.

W Głosach kobiet rozmowa z profesorką Marią Sąsiadek, genetyczką. Rozmowa dotyczyła badań genetycznych: kiedy kobiety powinny je robić? Jak ważne są prenatalne badania genetyczne i na co uważać wysyłając próbki swojego DNA do analizy?

W Głosach kobiet rozmowa z Sylwią Zientek: pisarką i popularyzatorką wiedzy o sztuce, autorką wielu książek (m.in. "Polki na Montparnassie", "Tylko one. Polska sztuka bez mężczyzn", "Lunia i Modigliani") Ludwika Włodek rozmawiała o wielkich artystach i ich wielkich grzechach wobec kobiet. Rozmawiałyśmy o Chełmońskim, o Gauginie i  kilku innych uznanych twórcach...

W Głosach kobiet: postać Heleny Matuszewskiej, która urodziła się na Spiszu, pod Tatrami, w jednej z najwyżej położonych wsi w Polsce. Była krzokiem, czyli osobą urodzoną na miejscu, ale z rodziców przyjezdnych. Wyjechała stamtąd mając 15 lat, żeby móc dalej uczyć się gry na skrzypcach. Wróciła do swojego starego, drewnianego domu kilka lat temu, w pandemii. W "Głosach kobiet" opowie o swojej drodze artystycznej, muzyce, która łączy tradycje z najróżniejszych zakątków ziemi.

W Głosach kobiet rozmowa o zawodzie terapeuty. Po co nam terapia? Dlaczego chodzimy do terapeuty? Od 2024 roku obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Wprowadzono ważne zmiany dla zawodu psychoterapeuty, w tym pierwszą w polskim prawie definicję psychoterapii. Gościem Ludwiki Włodek jest Joanna Dukiewicz: certyfikowana psychoterapeutka i filozofka, członkini Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Psychoterapii.

W Głosach kobiet rozmowa o in vitro: na czym polegają złożoności i niedostatki polskiego prawa dotyczące samej procedury, kwestii praw dziecka, ale także ojcostwa i macierzyństwa. Gośćmi Ludwiki Włodek były Klara Klinger i Monika Górna.

W Głosach kobiet rozmowa o sytuacji kobiet w Azji Centralnej. Jak na tamtejsze społeczności wpływa sąsiedztwo z Chinami i kryzys klimatyczny? Jak zmieniają się społeczeństwa, w tym także sytuacja kobiet w związku ze zmianami zachodzącymi w regionie i w świecie? Gościem była Emilia Sułek, badaczka Azji Centralnej. 

W Głosach kobiet rozmowa o tym, dlaczego nawet w medycynie nie ma równości między kobietami i mężczyznami. Dlaczego kobiece dolegliwości nadal są źle diagnozowane lub ignorowane przez lekarzy? Gościniami były: rezydentka psychiatrii i członkini Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy Julia Pankiewicz oraz doktorka habilitowana medycyny, specjalistka położnictwa, ginekologii, ekspertka diagnostyki ultrasonograficznej i pracowniczka Warszawskiego Instytutu Zdrowia Kobiety Julia Bijok.

Wiosną Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu Karnego tak, by za mowę nienawiści uznawać także przestępstwa dokonywane między innymi ze względu na czyjąś orientację seksualną czy wiek. O tym, co jest w ustawie Ludwika Włodek rozmawiać będzie w Głosach kobiet z Moniką Płatek, profesorką prawa karnego, ekspertką prawną Rady Europy i OBWE, członkinią Polskiego Stowarzyszenia Edukacji Prawnej i z Joanną Grabarczyk-Anders, politolożką aktywistką i współtwórczynią kampanii HejtStop.

Bohaterką spotkania jest Anna Dąbrowska, prezeska Stowarzyszenia Homo Faber, która między innymi zajmuje się tworzeniem systemowych rozwiązań integracyjnych na poziomie lokalnym. Od 2009 do 2017 roku była koordynatorką projektu Witamy w Lublinie, którego głównym celem było testowanie narzędzi integracyjnych na poziomie miasta.

Jak zmieniała się perska kultura? O współczesnych irańskich artystkach rozmawiają gościnie Ludwiki Włodek - Karolina Jakubiak-Cieślik oraz Ivonna Nowicka.

W Głosach kobiet tym razem Ludwika Włodek gości Annę Alboth, organizatorkę słynnego Marszu dla Aleppo i filozofkę polityki Agatę Czarnacką. Rozmowa dotyczy aktywizmu: tego skąd nasze bohaterki biorą chęć i odwagę by działać i próbować zmienić świat oraz tego jak świat reaguje na kobiety-aktywistki.

W Głosach kobiet tym razem rozmowa o tym czy feministki mają poczucie humoru?Gośćmi Ludwiki Włodek były: Magdalena Kamińska, ekspertka od kultury audiowizualnej i najdowcipniejsza profesorka w Polsce oraz improwizatorka i scenarzystka Joanna Pawluśkiewicz.

Polska nie była nigdy mocarstwem kolonialnym, a swój wizerunek w historii zawsze przedstawia jako wizerunek ofiary. Jednak, wbrew takiemu przekazowi, polska kultura nie jest wolna od wyższościowego tonu wobec obcych. 

Jak kobiety dojrzewają do tego, żeby pokonywać dotyczące ich stereotypy i jak pomaga w tym asertywność i siła kobiecej  solidarności. O tym goście Ludwiki Włodek.

Rozmówczynie opowiadają, co się dzieje z gender studies na uniwersytetach w USA po wygranej Trumpa i o tym jak w Polsce organizuje się naukowe badania nad gender. Na UW właśnie otwiera się nowy kierunek, który obie współtworzą: Płeć i seksualność. 

Medioznawczynie: dr Małgorzata Bulaszewska i dr Katarzyna Brzoza–Kolorz analizują wizerunek kobiet w polityce, wygląd i jego wpływ na polityczne kariery polityków, a zwłaszcza polityczek, a także stereotypy wokół tych kwestii narosłych.

Agnieszka Kowalska i Ruta Śpiewak dyskutują, czy uprawianie ogrodów może być sposobem emancypacji i terapii dla kobiet, które przeciążone codziennym życiem i obowiązkami zawodowymi, znajdują ukojenie w kontakcie z ziemią i przyrodą.