News Albo Fake News

Przez lata słyszeliśmy, że obecność wiatraków wpływa negatywnie na wartość sąsiadujących działek i domów. Właśnie poznaliśmy wyniki dużego raportu, opartego na dziesiątkach tysięcy transakcji. Z badań wynika, że ceny gruntów rosły niemal identycznie w gminach z wiatrakami i bez nich. Co ten wynik mówi o realnym wpływie farm wiatrowych? Skąd bierze się dezinformacja wokół energetyki wiatrowej? Czy manipulacja na temat OZE może realnie hamować inwestycje warte miliardy złotych? Gość: Marta Głód, ekspert ds. energetyki wiatrowej.

Znany lekarz, logo państwowej instytucji i obietnica "cudownego leczenia" - brzmi i wygląda wiarygodnie? Właśnie na tym dziś zarabiają internetowi oszuści wykorzystujący narzędzia sztucznej inteligencji. Jak nie dać się nabrać, gdy fałszywe reklamy coraz trudniej odróżnić od prawdy? Dlaczego oszuści wykorzystali akurat wizerunek Głównego Inspektora Sanitarnego? Jaka jest dziś najważniejsza zasada bezpieczeństwa w sieci, gdy widzimy „sensacyjną” reklamę zdrowotną ze znanym lekarzem? Czy dziś deepfake’i są już na tyle dobre, że przeciętny odbiorca praktycznie nie ma szans ich wykryć? Gość: Przemysław Dudek, Demagog.

Jeszcze nie opadł dym po wielkim pożarze na Lubelszczyźnie, a internet już płonie od teorii spiskowych na ten temat. W sieci pojawiły się fałszywe interpretacje zdjęć, nagrań oraz wpisy, że to "ustawka", „wiosenne wypalanie” albo „czyszczenie terenu”. Dlaczego wokół pożarów niemal natychmiast pojawiają się teorie spiskowe i jakie fakty najmocniej im przeczą? Internet dziś bardziej informuje o pożarach, czy raczej podsyca chaos i emocje? Czy dezinformacja o akcji gaśniczej może realnie utrudniać pracę strażaków i leśników? Lasy Państwowe są przygotowane na walkę zarówno z ogniem, jak i dezinformacją? Gościni - Regina Klimaszewska, Lasy Państwowe.

Informacja o tym, że po Sopocie nie mogą poruszać się osoby z niepełnosprawnością obiegła internet i wywołała falę oburzenia. Skąd wziął się ten przekaz na platformach społecznościowych? Od czego się zaczęło? Na czym dokładnie polegała błędna interpretacja znaku drogowego, która wywołała całą burzę? Czy możemy mówić o klasycznym przykładzie manipulacji, czy raczej o niekompetencji w znajomości przepisów? To błędna interpretacja czy celowe wprowadzanie w błąd - jeśli tak, to jaki jest cel tej dezinformacji? Jakie - np. dla wizerunku miasta - mogą być realne konsekwencje rozpowszechniania takich nieprawdziwych informacji? Gość: Emil Bogumił, eSopot.pl.

W sieci krąży historia o "strażach sąsiedzkich", które w Witkowie mają rzekomo chronić mieszkańców. Emocje rosną, liczba udostępnień też, tylko kto i po co podkręca tę narrację? Skąd w ogóle wziął się fejk na temat "straży sąsiedzkiej" i dlaczego ten temat jest tak nośny? Chodzi tu o próbę budowania zasięgów przez konkretne konta? Czy takie narracje mogą prowadzić do realnych, niebezpiecznych zachowań w świecie offline? Jak reagują miejscowe, prawdziwe służby na takie zjawiska? Gość: Rafał Wichniewicz, Gniezno24.com.

Czy rząd naprawdę chce walczyć z pszczołami, czy to kolejny przykład groźnej dezinformacji? W sieci krążą alarmujące doniesienia o rzekomym "ataku" na pszczelarstwo. Obecne w internecie wpisy sugerują, że ochrona dzikich zapylaczy może oznaczać walkę z pszczołą miodną i tym fejku pojawia się wątek konfliktu między tymi owadami. Czy istnieje jakikolwiek projekt przepisów, który mógłby uderzyć w pszczelarzy, czy to całkowita manipulacja? Pojawiły się jakiekolwiek oficjalne dokumenty rządowe, które uznają pszczoły za zagrożenie dla środowiska? Czy w tle tej dezinformacji mogą być źle zinterpretowane przepisy środowiskowe lub unijne regulacje? Gdzie szukać przyczyn dezinformacji na ten temat i skąd w ogóle wziął się ten zmanipulowany przekaz? Goście: Zofia Danielewicz, Demagog. Krzysztof Witwicki - prezydent Polskiego Związku Pszczelarskiego.

23 tysiące złotych na wiatę garażową - brzmi jak szybka i łatwa dotacja. Skąd wziął się ten fałszywy przekaz, który stał się viralem na temat tej dotacji i dlaczego tak szybko się rozprzestrzenił? Czy w obecnych programach Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska w ogóle istnieje dopłata na samą wiatę garażową? Na czym polega manipulacja w nagłówkach sugerujących, że wystarczy złożyć wniosek i pieniądze są pewne? Jakie mogą być konsekwencje finansowe dla osób, które uwierzą w takie internetowe sensacje i podejmą decyzje inwestycyjne? Jakie są te najczęstsze fejki dotyczące dotacji ekologicznych w Polsce? Jak odbiorca może samodzielnie odróżnić rzetelną informację od marketingowego nadużycia? Gdzie szukać wiarygodnych informacji o naborach i warunkach programów? Gościni: Anna Trudzik, Dyrektor Departamentu Energetyki Prosumenckiej, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Po głośnej aferze wokół rynku kryptowalut, wraca pytanie: kto mówi prawdę, a kto sprzedaje iluzję zysku? Internet zalewają obietnice, które często mają więcej wspólnego z marketingiem niż z faktami. Jakie są fejki odnoszące się do świata kryptowalut i kto na nich naprawdę zarabia? Czy kryptowaluty to dziś bardziej aktywo inwestycyjne, czy już raczej spekulacyjny rollercoaster napędzany emocjami i dezinformacją? Ile prawdy jest w przekazie, że "krypto to szybki i łatwy zysk"? Co może zrobić osoba, która stała się ofiarą oszustwa - m.in. informacyjnego - na rynku krytpoaktywów? Goście: prof. Krzysztof Piech - ekonomista, Uczelni Łazarskiego oraz prof. Konrad Zacharzewski - prawnik, Akademia Leona Koźmińskiego.

Katarzyna Tusk-Cudna skrytykowała zbiórkę Łatwoganga? Rafał Trzaskowski ogolił się na łyso dla podopiecznych Fundacji Cancer Fighters? Influencer Piotr Garkowski ma otrzymać Order Orła Białego? Dlaczego tego typu miękkie manipulacje - nie wprost kłamstwa - bywają trudniejsze do wykrycia niż klasyczne fake newsy? Jaką rolę odegrały portale plotkarskie i platformy społecznościowe w rozprzestrzenianiu tych narracji? Mamy do czynienia z dezinformacją czy raczej z clickbaitową nadinterpretacją? Czy petycje internetowe i oddolne inicjatywy mogą być wykorzystane do budowania mylącego przekazu? Jakie wspólne mechanizmy łączą te trzy przypadki i co mówią one o nas i o kondycji polskiej infosfery? Gościni: dr Ilona Dąbrowska, specjalistka w dziedzinie mediów społecznościowych i dziennikarstwa internetowego, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

Coraz więcej Polaków styka się z teoriami spiskowymi - ale najnowszy raport NASK pokazuje coś bardziej niepokojącego: wielu z nas uznaje je za prawdopodobne. To nie tylko kwestia internetu, lecz emocji, które sprawiają, że fałsz brzmi po prostu wiarygodnie. Kto i dlaczego w to wierzy? I co to mówi o nas, o naszej odporności na dezinformację? Dlaczego wierzymy w fejkowe teorie? Wiara w spiski wynika bardziej z braku wiedzy, czy raczej z potrzeby łatwych odpowiedzi na trudne pytania dotyczące funkcjonowania świata? Które narracje spiskowe dziś najmocniej rezonują w Polsce: zdrowie, polityka, wojna? Użytkownicy świadomie wybierają takie treści, czy raczej „wpadają” w nie za sprawą algorytmów? Skąd popularność teorii spiskowych, które nie mają żadnego potwierdzenia w nauce? Wykształcenie, obycie w świecie czy cyfrowe kompetencje realnie chronią przed wiarą w dezinformację, czy to fejk? Gościni: dr Agnieszka Ładna, Kierownik Zespołu Badań Cyberbezpieczeństwa i Cyberprzestrzeni, NASK.

Właśnie minęło 40 lat od katastrofy w Czarnobylu - wydarzenia, które na trwałe zmieniło myślenie o atomie. Jednak dziś - obok niepodważalnych danych na ten temat - obecne są mity i fejki, które sieją zamęt w sieci. Jak to wpływa na nasze podejście do energetyki jądrowej? Dlaczego co jakiś czas wracają teorie spiskowe o tej katastrofie, a fake newsy na temat tego wydarzenia tak dobrze się klikają? Jest jeszcze coś, czego nie wiemy o katastrofie sprzed czterech dekad, a co może rodzić domysły czy kłamstwa? Czy fake newsy wokół atomu mogą być elementem wojny informacyjnej, a tym samym realnie wpływać na opinie społeczne oraz decyzje dotyczące rozwoju energetyki jądrowej w Polsce? Jakie są dziś najczęstsze mity o energetyce jądrowej, które wracają przy okazji rocznicy katastrofy w Czarnobylu? Gość: prof. Jakub Kupecki, dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Fake news o rzekomym kongresie satanistycznym rozpalił emocje nie tylko w Krakowie. Jak to możliwe, że fałsz tak szybko stał się świętą prawdą dla tylu odbiorców? Jak zrodził się fake news o tak silnym ładunku emocjonalnym i od czego zaczęła się ta medialna burza? Dlaczego akurat ten temat tak łatwo chwycił i wciąż żyje w sieci własnym życiem? Co mówi to o kondycji mediów, które uznały, że to prawdziwa informacja i warto ją komentować? Co to mówi o nas, odbiorcach? Jakich kompetencji cyfrowych w tym przypadku zabrakło? Jak bardzo takie rewelacje pogłębiają polaryzację społeczną? Ten fejk mógł być elementem walki politycznej w kontekście referendum w Krakowie? Gościni: dr Agnieszka Całek, medioznawczyni, Uniwersytet Jagielloński.

W całej Polsce, właśnie ruszyło Europejskie Badanie Warunków Życia Ludności, w którym ankieterzy Głównego Urzędu Statystycznego dzwonią do wylosowanych gospodarstw domowych. W sieci pojawiły się obawy: a może to nie ankieter GUS, a próba wyłudzenia danych? Jak rozpoznać prawdziwego ankietera? Czy GUS prosi o dane wrażliwe, np. numery kont czy PESEL? Co faktycznie dzieje się z danymi respondentów i skąd biorą się fake newsy wokół tego? Pytania o zdrowie czy sytuację finansową budzą opór i mogą być paliwem dla teorii spiskowych? Jakie są najczęstsze mity krążące w sieci na temat badań statystycznych? Gość: Krzysztof Jedlak, rzecznik Głównego Urzędu Statystycznego.

Wokół słów przewodniczącej Komisji Europejskiej - Ursuli Von der Leyen, narosło sporo emocji i chyba jeszcze więcej przekłamań. Czy naprawdę Bruksela - planując obniżenie kosztów energii - chce zamknąć nas w domach? Sprawdzamy, co jest faktem, a co fejkiem? Całe zamieszanie zaczęło się od autentycznej wypowiedzi szefowej Komisji Europejskiej? „Najtańsza energia to ta, której nie zużywamy” - tak mówiła przewodnicząca. Ale czy rzeczywiście zachęcała nas, by przestać korzystać z prądu i siedzieć w domach, czy to już nadinterpretacja? Skąd wziął się przekaz, że oto Bruksela „każe nam siedzieć w domach” i które źródła go rozpowszechniały? Dlaczego tego typu przekaz tak dobrze się klika? Co nam to mówi o kondycji i użytkownikach portali społecznościowych? Jak szybko takie fake newsy rozprzestrzeniają się w porównaniu z ich sprostowaniami? Jakie konsekwencje społeczne może mieć utrwalanie przekonania, że UE narzuca obywatelom restrykcje? Gość: Marcin Kostecki, Demagog.

Jedno źródło, żadnych potwierdzeń i historia, która brzmi jak horror - tak narodził się fake news o "psie z mikrofalówki". Jak to możliwe, że taka opowieść o zwierzęciu trafia do politycznej debaty i zaczyna żyć własnym życiem? Dlaczego tak absurdalne treści, jak cytat z nieistniejącej książki, są uznawane przez część odbiorców za wiarygodne i dobrze się klikają na platformach społecznościowych? Jak często w debacie publicznej pojawiają się fake newsy dotyczące zwierząt i dlaczego akurat ten temat jest tak podatny na manipulację? Czy tego typu narracje mogą mieć realne konsekwencje dla dobrostanu zwierząt albo pracy weterynarzy? Dlaczego politycy - poprzez obecność zwierząt np. w kampaniach wyborczych - próbują ocieplać swój wizerunek? Gościni: Iwona Konarska, InfoWet.pl.

W sieci krążą tezy o tym, że urzędnicy jednym wpisem w dokumentach mogą "obniżyć" wartość nieruchomości. Na tym gruncie jest sporo niedomówień, nadinterpretacji i fejków. Czym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a czym plan ogólny? Reforma ma uporządkować przestrzeń, ograniczyć chaos w zabudowie i wyeliminować niejasności związane z decyzjami warunków zabudowy? Na portalach społecznościowych pojawia się straszak: "Twoja działka stanie się bezwartościowa” - jak faktycznie gminne plany wpływają na wartość gruntów? Czy nowe przepisy rzeczywiście „faworyzują deweloperów kosztem zwykłych właścicieli", jak sugerują niektóre wpisy w internecie? Gość: Bartłomiej Gajewski, architekt i urbanista.

Wokół zwolnień lekarskich znów zawrzało. Cześć zmienionych przepisów właśnie weszła w życie, a w sieci pojawiło się sporo plotek i przekłamań choćby o zakazach wychodzenia z domu, czy masowych kontrolach - ale co z tego jest prawdą? To nie fejk, że nie ma już L4? Pojawiają się wpisy, że każda aktywność - poza leczeniem - będzie traktowana jako nadużycie - czy rzeczywiście przepisy aż tak zaostrzają podejście do zwolnień? Czym jest dozwolona "aktywność incydentalna"? Co - po zmianach - można, a czego nie wolno? W sieci pojawiły się ostrzeżenia przed masowymi kontrolami - czy ZUS faktycznie zwiększa skalę kontroli, czy to internetowe wyolbrzymienie? Na ile nowe przepisy są odpowiedzią na nadużycia, a na ile porządkują niejasności prawne? Gościni: Małgorzata Korba z biura prasowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Powrót na Ziemię statku Orion jest triumfem nauki, jednak misja Artemis II nie tylko podbiła kosmos, lecz także teorie spiskowe na platformach społecznościowych. Jakie konkretnie dowody najłatwiej obalają tezę, że lot Oriona był mistyfikacją? Dlaczego - mimo dostępu do danych telemetrycznych i transmisji - część osób wciąż nie ufa oficjalnym przekazom? Jakie są podobieństwa między teoriami o Artemis II, a narracjami o lądowaniu Apollo na Księżycu? Jak reagować, gdy widzimy jakiegoś kosmicznego fejka, a nie mamy pewności czy dostatecznej wiedzy na ten temat? Co zrobić, by nie stać po ciemnej stronie? Gość: Krzysztof Kurdyła, analityk branży kosmicznej.

Co wiemy na temat rosyjskiej szczepionki na raka? W tym przypadku mamy do czynienia z fake newsem czy raczej z nadinterpretacją doniesień naukowych? Jakie są faktyczne źródła tej informacji - czy opierają się na publikacjach naukowych, czy głównie na przekazach medialnych i politycznych, które mogą powielać fejki? Dlaczego narracja o "ukrywanym leku na raka" tak łatwo trafia do opinii publicznej? Jak informacja o takim „sensacyjnym przełomie w medycynie” wpływa na decyzje konkretnych pacjentów onkologicznych? Jak słuchacze mogą samodzielnie odróżnić odkrycie naukowe od propagandy, pseudonaukowych doniesień, czy medycznego fake newsa? Goście: dr Paweł Sobczuk, specjalista onkologii klinicznej, Vall d'Hebron Institute of Oncology w Barcelonie, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.

Po ostatnich pożarach turbin wiatrowych, na platformach społecznościowych pojawiło się mnóstwo wpisów podważających w ogóle sens odnawialnych źródeł energii. Jak często - według wiarygodnych danych - dochodzi do pożarów turbin wiatrowych w Polsce? Dlaczego nagrania płonących instalacji tak łatwo i szybko rozpalają dezinformację w sieci? Jakie są najczęstsze narracje związane z OZE? Na ile twierdzenia o „toksycznych chmurach” z płonących turbin wiatrowych mają oparcie w faktach? Jaką rolę w rozprzestrzenianiu dezinformacji na ten temat odgrywają platformy społecznościowe? Jaki jest całkowity wpływ OZE na środowisko? Gość: Piotr Pająk, redaktor naczelny serwisu Gramwzielone.pl.

Obraz jak z kalkulatora, a mówimy o jednej z najważniejszych misji kosmicznych XXI wieku - Artemis II. To już budzi emocje a w sieci pojawiają się głosy: "to wygląda podejrzanie". Podejrzanie słabo. Gdzie kończą się techniczne ograniczenia, a zaczynają internetowe manipulacje czy wręcz teorie spiskowe? Jak bardzo ta kiepska jakość może stać się źródłem teorii spiskowych? "Ziarnisty" obraz na żywo z kosmosu jest czymś podejrzanym czy raczej techniczną normą? Kompresja danych oraz przepustowość łącza laserowego i radiowego decydują o tym, co i w jakiej jakości widzimy na Ziemi? Jakie ograniczenia techniczne wpływają na jakość obrazu z misji Artemis II? Czy użycie smartfonów przez astronautów - nagłaśniane w mediach przez NASA - paradoksalnie zwiększa ryzyko dezinformacji? Jak odróżnić uzasadnioną krytykę jakości obrazu transmisji od narracji podważających w ogóle autentyczność lotu? Gość: Maciej Myśliwiec, Space Agency.

Po kilkudniowym maratonie jedzenia wielu z nas zaczyna dziś poświąteczny poranek z pełną lodówką… i masą recept na przejedzenie? Jak skutecznie wrócić do formy bez łykania fejków? Internet podpowiada szybkie detoksy i cudowne diety - tylko pytanie: czy to działa, czy raczej szkodzi? Jak to się ma do często powtarzanego, że "śniadanie to najważniejszy posiłek dnia"? To też mit? Czy warto teraz eliminować konkretne grupy produktów, żeby szybciej "naprawić" dietę? Czyli np. żadnych słodyczy, a jajka z majonezem czy sałatka warzywna najwcześniej pod koniec kwietnia? Szukanie ratunku w produktach "light" i "fit" to dobre rozwiązanie na poświąteczne dni, czy marketingowa pułapka? Te wszystkie rady z internetu o "spalaniu świątecznych kalorii" można nazwać po prostu dezinformacją? Gościni - Ewa Sypnik-Pogorzelska, dietetyczka (Dietosfera).

Amerykański wymiar sprawiedliwości zasądził miliony dolarów odszkodowania od gigantów technologicznych, uznając, że mogły świadomie projektować mechanizmy uzależniające najmłodszych, nie dbając np. o bezpieczeństwo dzieci. Czego dotyczy przełomowy wyrok? Czy to już twardy fakt potwierdzony w tej sprawie, czy raczej nośna teza, którą łatwo dziś nadinterpretować? Na ile europejskie regulacje, jak DSA, rzeczywiście zmieniają sytuację użytkowników, a na ile są przedstawiane w debacie publicznej w sposób uproszczony lub wprowadzający w błąd? Jakie znaczenie ma świadomość tego, kto stoi za serwisami społecznościowymi? Gościnie: prof. Katarzyna Gajlewicz-Korab, medioznawczyni, Uniwersytet Warszawski oraz Katarzyna Szymielewicz, prawniczka, Fundacja Panoptykon.

Sieć do czerwoności rozgrzała informacja na temat "zielonego światła błyskowego dla strażaków OSP". To prawda, internetowy fejk a może primaaprilisowy żart? Czego dokładnie dotyczy poselski projekt konsultowany przez MSWiA? W jakich sytuacjach byłyby używane takie światła ostrzegawcze? Prywatny samochód z zielonym kogutem - jadący na wezwanie do remizy - będzie pojazdem uprzywilejowanym? Co jest największym mitem wokół "zielonego światła dla strażaków-ochotników", który warto natychmiast zdementować? Gościni: Karolina Gałecka, rzecznik Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Czy linie lotnicze naprawdę każą swoim pasażerom płacić za nadwagę? W sieci krąży fala oburzenia po tym, jak portale społecznościowe sensacyjnie ogłosiły, że linie lotnicze zaczynają wprowadzać "opłatę od nadwagi pasażera". To prawda czy uproszczenie, które dobrze klika się w sieci? Ta historia wzięła się ze zmiany realnej polityki cenowej czy z błędnej interpretacji pojedynczego przypadku? Czy w branży lotniczej istnieją dziś jakiekolwiek regulacje, które uzależniają cenę biletu bezpośrednio od wagi pasażera? Takie fake newsy, jak ten o "dodatkowych opłatach dla otyłych pasażerów", mogą mieć realny wpływ na decyzje podróżnych? Gościni: Joanna Wieczorek, ekspert prawa lotniczego.

W sieci krążą setki niepokojących informacji, które podsycają strach i chaos związany z cenami paliwa. Fejki biorą się ze strachu? Czy strach przed rosnącymi cenami paliw może sprawić, że ludzie chętniej wierzą w informacje niezweryfikowane? Przepisy, które obniżają ceny paliw o ok. 1,20 zł/l uspokoją emocje czy wręcz przeciwnie, podjęte przez rząd działania będą "paliwem" dla kolejnych fejków? Skąd bierze się ten zalew fake newsów i jak nie dać się wciągnąć w dezinformację? Gość: Kamil Zieliński, psycholog i trener biznesu, Uniwersytet WSB Merito.

Policjanci alarmują: cyberprzestępcy podszywają się pod sprzedawców biletów. Po otrzymaniu przelewu - wraz z pieniędzmi - znikają. Problem jest na tyle duży, że tylko jednego dnia i jedynie do skierniewickiej komendy wpłynęło kilka zgłoszeń takich oszustw. Mamy do czynienia ze zorganizowaną falą wyłudzeń? Jak działają i jak nie dać się złapać? Jak wygląda schemat takiego oszustwa? W jaki sposób kupujący sami ułatwiają działanie oszustom? Na co powinniśmy zwrócić uwagę, gdy w internecie natrafimy na podejrzanie wyglądającą ofertę sprzedaży biletów? Należy również uważać na fake newsy o rzekomo „oficjalnej odsprzedaży” czy „dodatkowych pulach biletów”, bo takie wpisy na platformach społecznościowych nie tylko wprowadzają w błąd, ale kuszą swoją nieuczciwą ofertą. Gość: mł. asp. Aneta Placek, Komenda Miejska Policji w Skierniewicach.

W serwisach społecznościowych wszystko wygląda wspaniale: jedno wideo, kilka zdjęć "przed i po" oraz oczywiście historia o spektakularnej przemianie. W sieci ortotropia zdobywa coraz większą popularność i niesie dezinformację, która może kosztować zdrowie dzieci. Czym dokładnie jest ortotropia? Czy to recepta cud? Czy znajduje potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej? Jakie prawa mają pacjenci, kiedy trafiają na ofertę leczenia, niezgodną z aktualną wiedzą medyczną? Jakie działania podjął Rzecznik Praw Pacjenta wobec gabinetów promujących ortotropię? Gość: Paweł Grzesiewski - dyrektor Departamentu Prawnego Biura Rzecznika Praw Pacjenta.

Pod wpisem z tymi słowami - rzekomo wypowiedzianymi przez Przemysława Czarnka - pojawiło się ponad dwa tysiące udostepnień, prawie dwa i pół tysiąca komentarzy. I ani jeden z refleksją, a może te słowa nie padły i są zmyślone? Co wskazuje, że mamy do czynienia z fake newsem? Jakie konkretne techniki manipulacji są tu użyte? W takich przypadkach bardziej groźna jest sama dezinformacja, czy jej „drugie dno”, czyli np. próba wyłudzenia pieniędzy lub danych? Jak - krok po kroku - wygląda proces weryfikacji takiego wpisu? Gość: Marcin Daszkiewicz, badacz oszustw i edukator cyberhigieny.

"Dwa lata bez PiS-u i wartość polskiego Orlenu przekroczyła wartość rosyjskiego Gazpromu. Wystarczy nie kraść" - napisał premier Donald Tusk na portalu X. I rozpętała się burza. Czy wartość Orlenu faktycznie wzrosła dzięki zmianie władzy w Polsce, czy to zbyt daleko idące uproszczenie, a może i manipulacja? Co wpłynęło na tę zmianę: decyzje polityczne w Polsce, globalne czynniki, jak wojna i sankcje wobec Rosji? Czy porównanie "jeden do jednego" Orlenu i Gazpromu ma w ogóle sens? Czy samo w sobie nie jest mylące, biorąc pod uwagę zupełnie różne warunki działania i otoczenie rynkowe tych koncernów? Gościni : Magdalena Melke, analityk ds. energetyki i polityki międzynarodowej, Energetyka24.com.

W Polsce mężczyźni żyją średnio o ponad siedem lat krócej niż kobiety i rzadziej korzystają z opieki medycznej, w tym z badań profilaktycznych. Jednak problem nie dotyczy wyłącznie indywidualnych decyzji, choć przecież słyszymy: czuje się dobrze, więc nie potrzebuję badań albo nic mnie nie boli, to po co iść do lekarza - a nóż coś znajdzie. Przecież prawdziwy facet nie choruje, za wyjątkiem "męskiej grypy" - wtedy walczy o życie albo umiera. Czuję się dobrze, chodzę na siłownię, biegam, pływam, jeżdżę na rowerze, to po co robić badania, a profilaktyka to raczej sprawa kobiet. Te hasła funkcjonują na platformach społecznościowych jako żarty lub "męskie prawdy życiowe", ale w praktyce usprawiedliwiają odkładanie wizyty u lekarza. Goście: Agnieszka Dahlke-Kubik - chirurg, proktolog oraz Piotr Leszczyński - lekarz zajmujący się profilaktyką chorób i medycyną stylu życia.

To służbowy Mustang ministra Kierwińskiego? Nowy sportowy radiowóz już został zniszczony? Uwaga, to fake newsy! Skąd bierze się ta "klikalność" niezweryfikowanych doniesień, że policyjny Mustang miał ulec wypadkowi albo miał stać się służbowym autem szefa MSWiA? Wykorzystanie takiego sportowego samochodu przez policję może skutecznie promować bezpieczną jazdę czy raczej być źródłem kolejnych fejków? Co bardziej działa na wyobraźnię kierowców: realne konsekwencje prawne, nieuchronność kary czy głośne historie, nawet jeśli okazują się fake newsami? Jaki jest najbardziej popularny mit wśród kierowców: „jeżdżę szybko, ale bezpiecznie?” Gościni: Gosia Prus, kierowca rajdowy.

Internet "uśmiercił" Benjamina Netanjahu, a chwilę później on sam wrzucił do sieci filmik, by udowodnić, że żyje. Zresztą w tej samej przestrzeni cyfrowej krążą różne opowieści o słynnej izraelskiej "Żelaznej Kopule". Jedni twierdzą, że zatrzyma każdą rakietę - inni, że to propagandowa "jedna wielka mistyfikacja". Co w tych historiach jest prawdą, co niebezpieczną dezinformacją? Czy to oznacza, że wchodzimy w epokę, w której zdjęcie czy wideo przestają być dowodami? Jak to możliwe, że wokół izraelskiego systemu obrony przeciwrakietowej pojawiają się także fantastyczne teorie, np. takie, które mieszają ją z koncepcjami globalnych szklanych kopuł czy nawet teorią płaskiej Ziemi? Jak weryfikować takie sensacje, zanim klikniemy „udostępnij”? Gość: Mateusz Cholewa, Demagog.

Trend pokazujący irańskich żołnierzy wygenerowanych przez AI zgromadził dziesiątki milionów wyświetleń. Jak bardzo to niepokojące czy niebezpieczne zjawisko? Czy wchodzimy w zupełnie nową fazę wojny informacyjnej? To propaganda wizerunkowa, próba zmiany percepcji Iranu na świecie, czy raczej cyniczne internetowe "obrazki pod klikalność"? W jakim stopniu takie obrazy mogą realnie wpływać na emocje społeczne, percepcję konfliktu, a może i sam przebieg wojny? Im więcej fałszywych materiałów krąży w sieci, tym bardziej zaczynamy wątpić również w prawdziwe nagrania? "o jeden z najgroźniejszych efektów nowej fali dezinformacji? Gościni: Dominika Bucholc, ekspert AI i strategii cyfrowej.

Po ostatniej podwyżce za przejazd autostradą A2, w internecie natychmiast pojawiły się komentarze: „Nie dość, że mamy najmniej autostrad, to są one najdroższe w Europie”. Czy faktycznie tak jest? Czy to raczej uproszczenie, które dobrze niesie się na portalach społecznościowych? Jak wyliczyć rzeczywisty koszt przejazdu autostradą, by był miarodajny i odzwierciedlał realną wartość ekonomiczną? Czy porównywanie polskich opłat za autostrady z czeską, słowacką, węgierską czy austriacką winietą jest w ogóle uprawnione? Koncesjonariusz tłumaczy podwyżki m.in. rosnącymi kosztami utrzymania i inwestycji - czy te argumenty mają dziś realne podstawy? Czy w Polsce mamy dziś mało autostrad, czy raczej problem polega na tym, że sieć jest nierównomierna? Dlaczego temat opłat za przejazd autostradami tak łatwo staje się paliwem dla dezinformacji w internecie? Gosć: Adrian Furgalski, Prezes Zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.

W internecie krążą nagrania, które mają pokazywać zdenerwowanych klientów i kompromitujące zachowania urzędników. Autorzy wpisów sugerują, że nagrania przedstawiają prawdziwe sytuacje i dowodzą ogólnopolskiego problemu. Jednak z ustaleń m.in. Demagoga wynika, że materiały te są wyrwane z kontekstu albo w ogóle nie dotyczą ZUS. Co właściwie przedstawiają i po co powstają takie nagrania? Dlaczego wzbudzają tyle emocji? ZUS jest jedną z instytucji publicznych, które bardzo często pojawiają się w wideo AI. Czy w ostatnim czasie widać wzrost takich treści? W związku z tym, że fejkowe filmiki wyglądają bardzo wiarygodnie, czy zdarzają się sytuacje, w których fałszywe nagrania z sieci przekładają się na realne emocje klientów - jest np. więcej skarg, telefonów czy wizyt w oddziałach? Gościni: Małgorzata Korba z biura prasowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Podczas sobotniej konferencji, Przemysław Czarnek ostro skrytykował obecną politykę energetyczną państwa, ceny prądu i sensowność odnawianych źródeł energii. Ponadto ogłosił, że Polska wypowie ETS oraz "wróci do normalności", czyli do wydobycia węgla. Jaki jest rzeczywisty wpływ OZE na ceny energii? Czy opowieść o wielkim renesansie węgla to realna strategia energetyczna, czy raczej polityczna demagogia? Co jest realnym problemem transformacji energetycznej w Polsce? Czy możliwe jest wypowiedzenie ETS i zaprzestanie płacenia za emisje? Jakie uproszczenia są szczególnie niebezpieczne w debacie dotyczącej transformacji energetycznej? Adam Błażowski, inżynier transformacji energetycznej, prezes Stowarzyszenia WePlanet.

W ostatnich dniach w sieci pojawiło się sporo sensacyjnych komunikatów o gwałtownych podwyżkach cen paliw i możliwych brakach na stacjach benzynowych. Grozi nam kryzys paliwowy, czy to raczej kolejna burza w na platformach społecznościowych? Czy dziś istnieją jakiekolwiek realne przesłanki, by mówić o ryzyku niedoborów paliw w Polsce? Jak w praktyce wygląda dziś bezpieczeństwo dostaw gazu, ropy i paliw do Polski? Jak bardzo jesteśmy zależni od tego, co dzieje się na Bliskim Wschodzie, np. od sytuacji w Cieśninie Ormuz? Jak duży wpływ na ceny paliw na naszych stacjach mają globalne czynniki: kurs dolara, notowania ropy czy sytuacja geopolityczna? I czy taki konflikt może - z dnia na dzień - wywrócić u nas ceny paliw? Gość: Wojciech Jakóbik, Ośrodek Bezpieczeństwa Energetycznego.

Sztab Generalny Wojska Polskiego wprowadził całkowity zakaz wjazdu samochodów wyprodukowanych w Chinach na teren jednostek wojskowych i obiektów chronionych. Decyzja jest podyktowana względami bezpieczeństwa, bo nowoczesne auta to dziś mobilne centra zbierania danych, które w niepowołanych rękach mogą stać się narzędziem do szpiegowania. Zresztą to wpisuje się w szerszą debatę w Europie o tym, czy dynamiczna ekspansja chińskich producentów nie niesie ze sobą poważnego ryzyka dla naszego cyberbezpieczeństwa. Jak Chiny definiują technologię inteligentnych samochodów? Do czego potencjalnie mogą być wykorzystane różne systemy inteligentnych chińskich aut? Ile wokół tego tematu jest fake newsów? Ile przesady i strachu, a ile prawdy? Goście: Paulina Uznańska - wiceszef Zespołu Chińskiego, Ośrodka Studiów Wschodnich, prof. Marcin Ślęzak - szef Instytutu Transportu Samochodowego, Michał Połzun - ekspert ds. telekomunikacji oraz Marcin Maj - Niebezpiecznik.pl.

PKP Intercity kupiło używane wagony od Deutsche Bahn, a w sieci już wrze: że to "niemiecki złom", "stajemy się kolejowym śmietniskiem Europy", a "polskie fabryki wagonów przez to zbankrutują". Emocje mieszają się z komentarzami i zwykłymi fejkami. Na ile to realna ocena stanu technicznego tych wagonów? Krytycy sugerują, że skoro kupujemy używane wagony, to znaczy, że polski przemysł sobie nie radzi. Jak duże to uproszczenie? Dezinformacja w tej sprawie wynika głównie z braku wiedzy technicznej, czy z celowego podgrzewania emocji wokół wątku „niemieckiego” w kontekście gospodarczym czy politycznym? Jak wygląda dziś portfel zamówień krajowych producentów i dostępność nowych wagonów na rynku? Na ile i w jakim aspekcie "używane jest lepsze od nowego"? Gość: Karol Trammer - ekspert branży kolejowej, redaktor naczelny dwumiesięcznika "Z biegiem szyn".

Wraz z rakietami i dronami na Bliskim Wschodzie, w uderzeniu biorą udział też fake newsy. Czego dotyczą główne przekazy tych najbardziej nośnych fejków, które pojawiły się w ostatnich kilkudziesięciu godzinach? O jakiej skali dezinformacji mówimy? W jakim stopniu Iran, Izrael i Stany Zjednoczone prowadzą równoległą wojnę informacyjną? Jakie są główne cele tych narracji? Kto, jak i po co manipuluje informacją? Jak nie dać się wciągnąć w tę cyfrową wojnę? Gość: Mariusz Borkowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu, były korespondent polskich mediów w regionie.

Właśnie ukazał się poradnik, który wprost pokazuje, pod jaką presją dorastają dzieci w cyfrowym świecie. Gdzie kończy się rozrywka, a zaczyna manipulacja i co jest internetową fikcją? Jak bardzo przesycona seksem jest rzeczywistość najmłodszych użytkowników sieci? Powstaje nierealistyczny ideał, który młodzi traktują jako normę i dążą do niego? W odbiorze dzieci czy nastolatków - treści erotyczne w sieci - stały się powszechne i normalne? Jak poważne i niepokojące mogą być tego skutki? Jak powinna wyglądać edukacja dzieci i młodzieży w zakresie krytycznego odbioru informacji, tak, by umiały odróżnić wartościowe treści od manipulacji czy fake newsów? Gościni: Anna Borkowska, psycholog, ekspert ds. edukacji cyfrowej, autorka przewodnika NASK "Pod presją. Internet, media i popkultura a seksualizacja dzieci".

Program SAFE miał wzmocnić europejskie bezpieczeństwo, a stał się bronią w walce sprzecznych interpretacji i uproszczeń. Pojawiły się tezy o "ukrytej warunkowości", "utracie suwerenności" i "finansowej pułapce". Gdzie kończy się krytyka a zaczyna dezinformacja? Skąd bierze się ta rozbieżność opinii na temat programu Security Action for Europe? Co jest uproszczeniem albo przekłamaniem? Na ile w całym tym sporze mamy do czynienia z klasyczną dezinformacją, a na ile z politycznym przedstawianiem tych samych faktów, ale w taki sposób, by wzbudzić określone emocje? Na co każdy z nas powinien zwrócić uwagę, by odróżnić rzetelną analizę dotyczącą SAFE od manipulacji czy uproszczonych narracji podsycanych politycznie? Gościni: Julia Dobrowolska, FakeNews.pl.

"Gigantyczna linia lotnicza upadła" - takie nagłówki pojawiły się w sieci i mogły wywołać niepokój wśród podróżnych. Sensacyjna informacja poleciała w świat, kolejne redakcje ją powieliły, a emocje zrobiły swoje. Co faktycznie wydarzyło się z Royal Air Philippines i jakie informacje zostały błędnie przedstawione? Skąd zatem tej fejk? Chodziło o wywołanie sensacji, a zmanipulowana wiadomość miała zapewnić klikalność? Czyli w tym całym szumie informacyjnym, prawdą jest tylko to, że sprawa dotyczy linii lotniczej. Tyle, że ani nie gigantycznej, ani nie upadłej. Co to oznacza dla pasażerów, którzy mieli wykupione bilety - jakie prawa im przysługują i jak powinni reagować na tego typu sytuacje? Co pasażerowie powinni sprawdzać, zanim uwierzą w sensacyjny nagłówek o problemach przewoźnika? Gość: Jakub Przybyłek, redaktor serwisu lotniczego Pasazer.com.

Dziś, równo cztery lata po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę widać, że wraz z atakiem militarnym także nieprzerwanie trwa wojna informacyjna. Jak te fake newsy ewoluowały przez ten czas i na jakie manipulacje wciąż powinniśmy uważać? Jakie są te najbardziej nośne fake newsy na temat wojny za naszą wschodnią granicą - od co najmniej czterech lat - rozpowszechniane przez rosyjską dezinformację? Od początku to była zaplanowana, dobrze przygotowana i realizowana kampania dezinformacyjna? Jak te fejki, które podważają realność samej wojny albo bagatelizują jej skutki, wpływają na nas, zwykłych użytkowników platform społecznościowych? Jak nie ulegać fejkom dotyczącym wojny na Ukrainie? Gościni: dr Agnieszka Filipiak, politolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Rywalizacja sportowa także może być polem walki o narrację i prawdę. Podczas właśnie zakończonych Zimowych Igrzysk Olimpijskich również pojawiła się fala fałszywych treści, które były wymierzone w ukraińskich sportowców. Jak rosyjska dezinformacja wykorzystała igrzyska, by manipulować opinią publiczną? Fejkowe treści w kontekście wydarzeń sportowych, wymierzone w Ukrainę, nie są nowym zjawiskiem? Rosyjscy sportowcy występowali jako neutralni. Kreml od początku twierdził, że to „dyskryminacja”. Gdzie zaczyna polityczna narracja o „rusofobii”? W rosyjskich przekazach pojawiało się hasło, że Zachód „upolitycznił sport”. To klasyczna technika odwracania ról - oskarżanie innych o to, co samemu się robi? Do kogo skierowane były te przekazy? Goście: dr Leon Ciechanowski, Katedra Zarządzania w Społeczeństwie Sieciowym, Akademia Leona Koźmińskiego.

Jedni mówią: cyfrowe ułatwienie, które wreszcie uporządkuje system podatkowy. Inni: zamach na wolność i totalna inwigilacja. Dziś o tym, co naprawdę kryje się za zamieszaniem na temat Krajowego Systemu e-Faktur. Skąd tyle chaosu i dezinformacji na temat KSeF? Czym jest Krajowy System e-Faktur? Do czego ma służyć i jak jest wdrażany? Na czym polegają manipulacje wokół KSeF, wynikające np. z niezrozumienia działania tego systemu? Gościni: Monika Piątkowska, doradca podatkowy.

Internet straszy segregacją śmieci do 11 pojemników. Brzmi jak kolejny absurdalny przepis? A my sprawdzamy, by nie dać się złapać na ekologiczną dezinformację. Skąd wziął się ten mit i dlaczego tak łatwo się rozprzestrzenił? Czym jest raport Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej i jaki faktyczny charakter ma ten dokument? W Polsce nadal obowiązuje system segregacji pięciu frakcji - tu nic się nie zmienia? Ale trwają prace nad ujednoliceniem oznaczeń na opakowaniach w całej UE i chodzi o symbole materiałowe, a nie o zwiększenie liczby pojemników? Jakie są najczęstsze przykłady dezinformacji dotyczącej gospodarki odpadami? Co zrobić, by lepiej segregować odpady i nie dać się zwieść "śmieciowym fejkom"? Gościni: Natalia Babachanian, kierownik Referatu Partycypacji Społecznej w Biurze Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Bydgoszczy, koordynator projektów ekologicznych, Czysta Bydgoszcz.

Generatory wideo AI już potrafią tworzyć sceny i wypowiedzi wyglądające jak autentyczne nagrania. Ale teraz granica między prawdą a fikcją zaczyna się zacierać i to dosłownie na naszych oczach. Chiński gigant technologiczny - właściciel TikToka - przedstawił swój najnowszy model sztucznej inteligencji do robienia filmów. Czym w praktyce Seedance 2.0 różni się od takich konkurentów jak: Kling 3.0, Veo 3.1 czy Sora 2? I w czym zmienia zasady gry w porównaniu do wcześniejszych generatorów wideo? Jeszcze jesteśmy w stanie „gołym okiem” odróżnić fałszywe wideo od prawdziwego? A może bez wsparcia technologii jesteśmy bezbronni? Jakie zagrożenia dezinformacyjne niesie za sobą możliwość tworzenia wideo wysokiej jakości? Czy takie narzędzia obniżają próg wejścia do tworzenia np. deepfake’ów? Gościni: dr inż. Ewelina Bartuzi-Trokielewicz, kierownik Zakładu Analiz Audiowizualnych i Systemów Biometrycznych, NASK.

Jedna jaskółka wiosny nie czyni, a pierwszy bocian już tak? Krutek - najbardziej znany polski bocian, symbol Mazur - właśnie wraca do Polski i w sieci natychmiast zawrzało: jedni ogłaszają koniec zimy, inni martwią się o bezpieczeństwo ptaka. Sprawdzamy, co w tej historii jest faktem, a co tylko dobrze klikającą się opowieścią. To zwiastun wiosny, czy raczej sensacyjny nagłówek? Skąd się wzięła narracja, że „bocian przewiduje pogodę” albo zwiastuje wiosnę? Dlaczego jeden, medialny bocian staje się wiralowym bohaterem narodowym? Czy ptaki naprawdę mają takie umiejętności? Użytkownicy internetu mają tendencję do nadawania pojedynczym przypadkom zbyt symbolicznego znaczenia? Jak mówić o przyrodzie atrakcyjnie, ale bez wpadania w uproszczenia? Gość: Krzysztof Wittbrodt - dyrektor Mazurskiego Parku Krajobrazowego