Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie

Co kryje piąty – finałowy – tom monografii naszego miasta?Co go odróżnia od czterech poprzednich tomów?Jak połączyć wiele różnorodnych głosów w jedną, spójną opowieść? Po publikacji czterech historycznych tomów monografii Łodzi przyszedł czas na finał. Piąty tom serii „Łódź poprzez wieki. Historia miasta” domyka jubileuszowe wydawnictwo przygotowane z okazji 600-lecia Łodzi.W siódmym odcinku podcastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z Mariuszem Gossem – redaktorem tomu piątego i pełnomocnikiem Prezydent Miasta Łodzi ds. dziedzictwa.Finałowy tom różni się od poprzednich – zamiast klasycznych tekstów historycznych znajdziemy w nim rozmowy z osobami, które odegrały (i wciąż odgrywają) ważną rolę w życiu miasta.Nasz gość opowiada o specyfice tej publikacji, uchyla rąbka tajemnicy i dzieli się ciekawostkami, które znajdziemy w książce. Przywołuje także osobiste wspomnienia i doświadczenia życia w Łodzi – te, które pośrednio wpłynęły na ostateczny kształt tomu.Przypominamy, że w najbliższy piątek – 18 lipca – o godzinie 17:00 odbędzie się premiera 5. tomu monografii Łodzi.Zapraszamy na spotkanie do Muzeum Miasta Łodzi. W rozmowie o publikacji udział wezmą:Mariusz Gossprof. Jarosław KitaRyszard BonisławskiJustyna Tomaszewska

Jak opowiadać o trudnej historii?Ile mamy oddziałów MTN w Łodzi i gdzie znajdują się?Jakie tajemnice kryją mury budynku przy ulicy Gdańskiej 13?W szóstym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z Sebastianem Adamkiewiczem – historykiem, kierownikiem Oddziału Gdańska Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.To rozmowa o tym, jak popularyzować historię, która wciąż boli. Muzeum gromadzi zbiory związane z działalnością polskich ruchów niepodległościowych oraz z martyrologią obywateli różnych narodowości i kultur. Ale to miejsce to nie tylko przestrzeń pamięci – to także nowoczesne centrum edukacji historycznej, które szuka nowych form opowiadania o przeszłości.Sebastian Adamkiewicz opowiada o docenianych i nagradzanych słuchowiskach historycznych, wydarzeniach i wystawach, które łączą fakty z emocjami współczesnego odbiorcy. W rozmowie pojawia się również wątek 120. rocznicy Rewolucji 1905 roku, z której to okazji muzeum przygotowało koncerty, warsztaty, wykłady i rekonstrukcje historyczne przybliżające realia przełomu XIX i XX wieku. Część z tych inicjatyw odbyła się od momentu nagrania odcinka – inne wciąż przed nami.

Co łączy lalki teatralne z kulturą ludową?Czym wyróżnia się Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi na tle innych placówek w Polsce?Co muzeum pokazuje publiczności 18+?W piątym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z Dominikiem Płazą, dyrektorem Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi – jednej z najstarszych instytucji muzealnych w mieście. To opowieść o miejscu, które łączy przeszłość z teraźniejszością i pokazuje, jak żywa oraz aktualna potrafi być tradycja.Przez dziesięciolecia muzeum gromadziło zabytki archeologiczne, etnograficzne i numizmatyczne nie tylko z regionu łódzkiego, ale również z wielu zakątków świata. Dziś stanowi dynamiczne centrum wiedzy o przeszłości – zarówno tej odległej, jak i bliskiej codzienności naszych przodków.Dominik Płaza zdradza także, jak wygląda praca muzeum „od kuchni” i dlaczego to właśnie człowiek pozostaje najważniejszy w działalności MAiE.

Jaki jest najstarszy dokument w Archiwum Państwowym w Łodzi?Jak szukać informacji o przodkach?Czego archiwa nie udostępniają?Gdzie będzie zlokalizowana nowa siedziba APŁ? Archiwum Państwowe w Łodzi to jedno z najważniejszych miejsc na mapie kulturalnej i naukowej regionu. Od niemal 100 lat gromadzi, przechowuje i udostępnia dokumenty opowiadające historię miasta, jego mieszkańców oraz całego województwa. W czwartym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z Wojciechem Kowalukiem – Zastępcą Dyrektora Archiwum Państwowego w Łodzi. Nasz rozmówca odsłania kulisy pracy archiwistów i tłumaczy, jak można odnaleźć ślady przeszłości swojej rodziny, a także dowiedzieć się, jak wyglądało codzienne życie łodzian w różnych okresach historycznych.Wojciech Kowaluk podkreśla również, że archiwum to fundament pracy historyków – bez niego nie powstałaby żadna rzetelna książka historyczna na temat Łodzi i regionu. W monografii „Łódź poprzez wieki. Historia miasta” znaczna część fotografii, rycin i map pochodzi właśnie z zasobów Archiwum Państwowego w Łodzi.

Dlaczego Rafał Matera został historykiem? I jaka epoka w historii najbardziej go interesuje?Po co nam dzisiaj uniwersytet i czym jest Uniwersytet Ludzki?Co jest najfajniejsze w pracy rektora? Oprócz 2 godzin dziennie poświęconych na podpisywanie dokumentów 😉 W trzecim odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Rafałem Materą, rektorem Uniwersytetu Łódzkiego.Nasz Gość, nie ukrywając osobistego przywiązania do miasta, z pasją opowiada o tym, co w nim ceni najbardziej. Mówi o inspiracji, jaką czerpie z nieoczywistości Łodzi, zwraca uwagę na wyjątkową na tle polskich miast historię i architekturę.Rozmowa z Rektorem to oczywiście również rozmowa o uniwersytecie – przestrzeni, która zaprasza do dyskusji, wspiera i rozwija, o wspólnocie otwartej, gdzie badania naukowe łączy się z popularyzacją wiedzy. Obchodzony w tym roku jubileusz 80-lecia UŁ jest dla Rektora okazją do snucia wizji rozwoju i roli uczelni w nadchodzących dekadach.Rafał Matera opowiada także o tym, w jaki sposób ładuje baterie w wolnym czasie, o swoich pasjach i marzeniach, które realizuje celebrując życie.

Czym jest rekonstrukcja historyczna?Skąd rekonstruktorzy czerpią informacje na temat przeszłości?Jakie są najpopularniejsze nurty polskich rekonstrukcji?Kto może zostać rekonstruktorem? W drugim odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Jolantą Daszyńską, która w V tomie monografii Łodzi opowiada o walkach w rejonie Łodzi podczas I wojny światowej.Poprosiliśmy Panią Profesor, aby w naszym podkaście opowiedziała o historii szerzej i poruszyła tematy związane z jej pasją, jaką jest rekonstrukcja historyczna.Rekonstrukcje historyczne to nie tylko efektowne widowiska, ale przede wszystkim sposób na przybliżenie przeszłości w sposób angażujący i interaktywny. Poprzez uczestnictwo w takich wydarzeniach możemy lepiej zrozumieć skomplikowane procesy historyczne i docenić wartość przeszłości w kształtowaniu współczesności. Podczas rozmowy poznacie początki rekonstrukcji historycznych w Polsce, ich rozwój na przestrzeni lat oraz zasady, którymi się rządzą. Profesor Daszyńska powiada o zmieniających się trendach wśród rekonstruktorów oraz o roli kobiet w tym środowisku. Dzieli się także prywatnymi wspomnieniami ze swojej rekonstruktorskiej działalności.

Czy Łodzi grożą powodzie?Dlaczego gwałtowne deszcze zalewają miasto przy Manufakturze i na Zdrowiu?Gdzie zaczyna się Łódka i ile naprawdę jest w Łodzi rzek? Choć Łódź nie kojarzy się z rzekami, to właśnie one odegrały kluczową rolę w rozwoju miasta. W XIX wieku, w czasach dynamicznego rozwoju przemysłu, dostarczały one wodę do fabryk i rozpędzały włókiennicze miasto.W pierwszym odcinku 5. sezonu podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska wraz doktorem Adamem Bartnikiem zaprasza na fascynującą opowieść o wodzie w Łodzi. To historia o tym, jak energia okolicznych wód stawała się siłą napędową wpierw Łodzi rolniczej, a następnie – przemysłowej. Nasz rozmówca odkrywa tajemnice lokalnych cieków, rzek i zbiorników wodnych przybliżając ich pierwotne oblicza i ukazując złożone relacje między naturą a człowiekiem – szczególnie w erze przemysłowej.Dziś wiele z łódzkich rzek płynie w kanałach pod ziemią, niemal niewidocznych dla przechodniów. Powoli jednak Łódź odkrywa swoje rzeki na nowo – nie tylko jako część historii i tożsamości, ale także jako żywy element miejskiej przyrody, który dzięki wysiłkom rewitalizacyjnym może szerzej zaistnieć w przestrzeni publicznej.

Gdzie w okresie PRL wytyczono nowe centrum Łodzi? Czy Saspol to architektoniczny hit, czy kicz? Kiedy pojawiły się pierwsze plany rewitalizacji Łodzi?   W porównaniu do inny polskich miast Łódź nie została zniszczona podczas II wojny światowej. Nie oznacza to, że wyszła z wojennej zawieruchy bez szwanku. Zniszczenia były odczuwalne - a to otwierało możliwości dla architektów. Musieli oni jednak lawirować pomiędzy potrzebami a realiami gospodarki socjalistycznej. W ostatnim odcinku 4. sezonu podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z Błażejem Ciarkowskim o zmianach w przestrzeni miejskiej, jakie zaszły w latach PRL oraz po 1989 roku. To opowieść o tym, jak i dla kogo projektuje się miasto. Błażej Ciarkowski mówi m.in. o planach zagospodarowania przestrzennego z lat 60. XX wieku, które ukształtowały znaną nam obecnie Łódź, o powstających w PRL-u osiedlach mieszkaniowych, o wielu próbach budowy nowego centrum miasta. Nasz rozmówca wspomina postaci podejmujące wówczas kluczowe decyzje i przybliża motywy, jakie nimi kierowały. Błażej Ciarkowski przygląda się także współczesnej architekturze Łodzi i zachęca do rozważań, w jaki sposób inwestycje takie jak budowa dworca Fabrycznego czy przebudowa Placu Wolności, wpływają na życie łodzian.

Co łączy obchody milenijne w Łodzi i Beatlesów? Z jakich powodów rozpisywała się o Łodzi prasa światowa? Czym studenci Szkoły Filmowej zaskoczyli Kirka Douglasa? Łódź w czasach PRL nie była monolitem. W blisko 50-letniej historii można dostrzec różne etapy budowy socjalistycznego państwa i ustroju, które różnie oddziaływały na życie łodzian. Był to czas rozbudowy i inwestycji oraz czas strajków i tragicznych wydarzeń. Czas szarzyzny, ale również - barwnych epizodów i sławnych postaci. W szóstym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Krzysztofem Lesiakowskim, redaktorem czwartego tomu monografii Łodzi, o historii miasta w czasach PRL. Profesor wspomina m.in. wizytę Walentyny Tiereszkowej w Łodzi i jej spektakularny przejazd kabrioletem przez miasto oraz wizytę Kirka Douglasa w łódzkiej Szkole Filmowej. Rysuje przy tym obraz życia codziennego w gospodarce, której możliwości rozmijały się z potrzebami. Przywołuje postaci prominentów i prominentek tamtych czasów, m.in. Michalinę Tatarkównę-Majkowską. Nasz rozmówca dzieli się też przemyśleniami na temat strajku łódzkich włókniarek z lutego 1971 roku, których determinacja doprowadziła do realizacji postulatów stoczniowców po wydarzeniach z grudnia 1970 roku.

Czy murale należą do street artu? Skąd się wziął w Łodzi jednorożec? Dlaczego nie zauważamy sztuki ulicy?   W 1634 roku na Chojnach powstała „Kolumna Sieroca” ufundowana przez Jana Mulinowicza. Był to pierwszy miejski pomnik w Polsce. Próżno go dziś jednak szukać – został zniszczony podczas II wojny światowej, a upamiętnia go nazwa ulicy Kolumny. Oczywiście po tym okresie powstało w Łodzi wiele znakomitych rzeźb, jednak rozkwit sztuki ulicy nastąpił dopiero w latach 70. XX-go wieku. W 1972 r. utworzono stanowisko plastyka miasta, na które powołano rzeźbiarza Zbigniewa Władykę, co dało początek planowej estetyzacji miasta. W 5. odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Wiolettą Kazimierską-Jerzyk o street arcie w Łodzi. Nasza rozmówczyni porządkuje pojęcia opisujące sztukę ulicy, podpowiada, jak ją obserwować i przywołuje konteksty najbardziej znanych łódzkich rzeźb i instalacji. W rozmowie pojawiają się m.in. łódzka stajnia jednorożców, Pasaż Róży, Łódzka Galeria Rzeźb, Konstrukcja w Procesie oraz twórczość artystów, których wkład w upiększanie Łodzi nie sposób przecenić – m.in Michała Gałkiewicza i Andrzeja Jocza. Ta rozmowa to przewodnik po estetycznej mapie miasta. Zapraszamy!

Co i dlaczego figuruje na herbach? O czym mówiła zasada 200 kroków? Kiedy w herbie Łodzi pojawiał się lew? Symbolika herbowa jest fascynującym kodem rozbudzającym wyobraźnię współczesnych. Powstawała z potrzeby chwili – przed wiekami rycerze malowali różnorodne znaki na swoich tarczach, aby podczas walki nie wzięto ich przypadkowo za wrogów. Przenoszone na oręż symbole dały początek herbom, które z kolei zostały uporządkowane i opisane przez heraldyków. Potrafią oni z nich wyczytać historie miejsc i związanych z nimi osób.   W czwartym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Markiem Adamczewskim o herbie Łodzi. Łódkę z wiosłem, pierwszy oficjalny symbol naszego miasta, można znaleźć na pieczęciach z połowy XVI wieku. Czy wcześniej pojawiała się ona na dokumentach miejskich? Ile ma wspólnego z obecnym herbem Łodzi? I co działo się z nią od średniowiecza aż po współczesność? Nasz rozmówca z pasją odpowiada na te pytania. Snuje też opowieść o herbach innych miast, nieoczywistej symbolice herbowej i aspiracjach kryjących się za heraldycznymi wyobrażeniami. To także wciągająca opowieść o zagwozdkach, przed którymi staje historyk mierzący się z symboliką herbową oraz o dociekaniach, które temu towarzyszą.

Kto był założycielem Szkoły Filmowej w Łodzi? W jakich miejscach bywali ludzie kina? Jakie miasta w filmach zagrała Łódź? Łódź po zakończeniu II wojny światowej stała się centrum polskiej kinematografii. To tu powstały znane i nagradzane filmy – od „Zakazanych piosenek” przez "Potop" aż po "Idę" i "Zimną wojnę." To raptem skromny wycinek z bogatej filmografii miasta, które stało się po 1945 roku „ziemią obiecaną” dla filmowców. W 3. odcinku 4. sezonu podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Piotrem Sitarskim o Łodzi filmowej.  Zanim powstała Wytwórnia Filmów Fabularnych czy słynna Szkoła Filmowa, Łódź niewiele znaczyła w świecie srebrnego ekranu. Profesor Piotr Sitarski opowiada o przedwojennych korzeniach szkoły filmowej, wyjaśnia, dlaczego Łódź dla komunistycznych elit politycznych była atrakcyjniejsza od Krakowa i przybliża barwne kulisy zdobywania sprzętu filmowego na ziemiach odzyskanych. To też opowieść o filmowcach, ich powiązaniach z wojskiem oraz relacjach z ówczesnymi mieszkańcami miasta. Profesor Sitarski przegląda wiele łódzkich adresów filmowych – część z tych lokacji funkcjonuje pod szyldem srebrnego ekranu do dziś.

Gdzie odbywały się pierwsze zajęcia na Uniwersytecie Łódzkim?  Co łączy Uniwersytet Łódzki z Hotelem Grand?  Kim byli pierwsi łódzcy studenci?   Władze Łodzi w dwudziestoleciu międzywojennym kierowały miasto ku nowoczesności, walcząc z niedostatkami infrastrukturalnymi i społecznymi. Wprowadzono obowiązek szkolny jako pierwszy w wolnej Polsce, a w ślad za tym ruszyła rozbudowa placówek edukacyjnych. Jednak do 1939 roku miasto nie doczekało się powstania uczelni wyższej. Dopiero po II wojnie światowej, po utracie uniwersytetów we Lwowie i Wilnie oraz zniszczeniu Warszawy, okoliczności pozwoliły na utworzenie w Łodzi państwowych uczelni wyższych, wśród nich Uniwersytetu Łódzkiego. W specjalnym odcinku podcastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Jolantą Kolbuszewską o powstaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Rozmówczyni przybliża okoliczności, które towarzyszyły lokacji łódzkiej uczelni, opisuje warunki lokalowe, nieoczywiste lokalizacje uniwersyteckich placówek, a także wyjaśnia, kto i dlaczego tu pracował oraz studiował. Nie brakuje w rozmowie odniesień do wydarzeń z historii Polski, które bezpośrednio wpływały na kondycję Uniwersytetu Łódzkiego. Nie mogło też zabraknąć prof. Tadeusza Kotarbińskiego – pierwszego rektora Uniwersytetu Łódzkiego.

W jaki sposób władza kształtowała postawy obywateli? Kim byli dziennikarze najbardziej zaangażowani w budowanie nowego ustroju? Czym wyróżniał się na tle kraju Łódzki Ośrodek Telewizyjny? Przygotowywany przez zakłady pracy odpoczynek robotników odbywał się w Łodzi w niedzielę, pod bacznym okiem organizatorów. Po sześciodniowym tygodniu pracy jeden wolny dzień nie pozwalał jednak w pełni zregenerować sił. Była to propagandowa aktywność władz PRL, oczywiście nie jedyna. O propagandzie w okresie stalinizmu i PRL opowiada w naszym podkaście Grzegorz Mnich – dziennikarz, wykładowca i historyk. Dużo uwagi poświęca narzuceniu stalinizmu w Polsce, niszczeniu wolności i indywidualności obywateli, różnorodnym formom represji grożących za odstąpienie od jedynie słusznej linii. Grzegorz Mnich ukazuje szeroki obraz mediów funkcjonujących w kolejnych dekadach Polski Ludowej – poznajemy kulisy kształcenia dziennikarzy, organizację akcji propagandowych oraz wytyczne redakcyjne dla żurnalistów tamtych czasów. W rozmowie nie brakuje odniesień do aktualnej sytuacji mediów i zmian w dziennikarstwie oraz wyzwań i oczekiwań, które przed nimi stoją.

Jak wyglądała walka polityczna w pierwszych latach po wojnie? Na czym polegały przestępstwa przeciwko państwu? W jaki sposób niszczono własność i sektor prywatny w gospodarce? Łódź po 1945 roku zaistniała jako nieformalna czwarta stolica Polski, przejmując funkcje centralne po zrujnowanej Warszawie. Od 1948 roku rozpoczął się jednak odpływ instytucji państwowych, ośrodków kultury i nauki oraz z związanych z nimi ludzi do odbudowującej się stolicy. Łódź pozostawiona została sama sobie. W pierwszym odcinku nowego, czwartego już sezonu podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z dr Joanną Żelazko o czasach stalinowskich w Łodzi. Włókienniczy charakter łódzkiego przemysłu, niskie zarobki oraz polityka nowych władz sprawiały, że życie codzienne łodzian nie było łatwe. Powszechne były niedobory zaopatrzenia, a robotnicy podczas strajków upominali się o podwyżki, ryzykując represjami ze strony Urzędu Bezpieczeństwa. W tle coraz prężniej działała nachalna propaganda. W rozmowie dr Joanna Żelazko opisuje zaopatrzenie sklepów, warunki lokalowe, ofertę kulturalną miasta, a także dramaty ludzi, którzy żyli i działali nie po myśli ówczesnej władzy. Przedstawia metody pracy Urzędu Bezpieczeństwa, które służyły zastraszaniu łodzian i rozprawianiu się z sprzeciwem wobec władzy. Opowiada też o pozytywnych zmianach, jak zaszły w Łodzi w tym trudnym czasie.

Co osiągnął łódzki samorząd w dwudziestoleciu międzywojennym? O co walczyła w tych latach łódzka ulica? Dlaczego władze centralne patrzyły na Łódź z nieufnością? Łódź po roku 1918 zyskała politycznie – z ośrodka o mocnej pozycji gospodarczej, ale politycznie peryferyjnego, stała się miastem wojewódzkim. Życie samorządowe kwitło, a lokalna scena polityczna uchodziła za jedną z najbardziej barwnych w Polsce międzywojennej. W siódmym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie" Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Przemysławem Waingertnerem o łódzkim samorządzie w latach 1919-1939 oraz o procesie powstawania trzeciego tomu monografii Łodzi. Profesor opowiada o kuluarach łódzkiego samorządu. Był to czas burzliwy, polityka często przenosiła się na afisze, wiece i ulice, gdzie odważnie manifestowano poglądy i domagano się realizacji postulatów socjalnych. Pod względem sympatii politycznych Łódź również była niespokojna – kierowały się one raz ku prawej, raz ku lewej stronie. W kraju nasze miasto nie cieszyło się zaufaniem. Mimo takich okoliczności łódzki samorząd stawił czoła zadaniom – luka cywilizacyjna odziedziczona po czasach dynamicznego, ale chaotycznego, dziewiętnastowiecznego rozwoju, powoli była zasypywana. Powstawały istotne obiekty infrastrukturalne, wprowadzono obowiązek szkolny, budowano szkoły i osiedla mieszkalne. W podkaście jest również mowa o łódzkim sporcie i kulturze, poznamy też łódzkich prezydentów. ***  Rozmowę z prof. Waingertnerem nagrywaliśmy 23 stycznia 2024 roku, tydzień później dotarła do nas wiadomość o śmierci Profesora, z którą wciąż trudno się pogodzić. Ta rozmowa kończy 3. sezon podkastu i zapowiada premierę 3. tomu monografii, którego redaktorem był Przemysław Waingertner. Już dziś zapraszamy 20 czerwca do Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie będziemy rozmawiać o Łodzi w latach 1914-1945 oraz o Przemysławie Waingertnerze – Autorze, Redaktorze, Przyjacielu. Do zobaczenia!

Kiedy wprowadzano w Łodzi pierwsze plany zagospodarowania przestrzeni? Dla kogo projektowano osiedle Montwiłła-Mireckiego? Dlaczego warto iść na spacer na Osiedle Biskupie w Łodzi?   Funkcjonują dwa skrajne obrazy dwudziestolecia międzywojennego. Z jednej strony – rozwijająca się kultura, szkolnictwo czy etos odbudowy kraju, z drugiej – bieda, braki infrastrukturalne i problemy społeczne. Na mapie odrodzonej Polski Łódź nie była wyjątkiem. Przeludnione mieszkania, wysoka umieralność dzieci i rynsztoki kontrastowały z fabrykami, pałacami i zdobnymi kamienicami. W 6. odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z profesorem Krzysztofem Stefańskim o architekturze Łodzi międzywojennej i o działaniach władz, które miały uczynić z Łodzi miejsce lepsze do życia, miasto nowoczesne i wygodne. Profesor mówi m.in. o budowie sieci nowoczesnych i funkcjonalnych szkół, które zapewniły łódzkim dzieciom dostęp do edukacji, o osiedlach społecznych budowanych według najbardziej aktualnych trendów architektonicznych. Wiele uwagi poświęca też łódzkim kamienicom i obiektom modernistycznym z lat trzydziestych XX wieku zmieniających oblicze ówczesnej Łodzi i do dziś urzekających nowoczesnością oraz rozmachem. Nie mogło też zabraknąć słowa o architektach, którzy tę nowoczesną Łódź tworzyli.

Jakie zmiany czekały łódzki przemysł po 1918 roku? Dlaczego Grohmanowie i Scheiblerowie połączyli fabryki, i dlaczego do fuzji nie dołączyli Poznańscy? Jak na kondycję miasta wpłynął Wielki Kryzys?    W odrodzonej po 123 latach, wolnej Polsce Łódź pojawiła się z bagażem ciężkich doświadczeń wojennych oraz poważnych niedostatków infrastrukturalnych. Nadchodzące czasy okazały się równie wymagające. W 5. odcinku podkastu "Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z doktorem Marcinem Szymańskim o trudach odbudowy miasta, życiu codziennym mieszkańców i funkcjonowaniu łódzkiego przemysłu w nowej rzeczywistości rynkowej. Na ówczesne zmiany nakładały się kryzysy ekonomiczne, reformy fiskalne, strajki i bezrobocie. Zjawiska te dotykały każdego – jedna z największych łódzkich rodzin fabrykanckich zeszła wówczas ze sceny wielkiego biznesu. W tym samym czasie łódzki samorząd starał się walczyć z niedostatkami, wprowadzono powszechny obowiązek szkolny dla dzieci w wieku od 7 do 14 lat, rozpoczęto istotne inwestycje infrastrukturalne, takie jak np. budowa wodociągów i kanalizacji czy rozbudowa sieci szkół. Opowieść o meandrach życia gospodarczego w dwudziestoleciu międzywojennym to pretekst od odczarowania mitu II Rzeczypospolitej.

Dlaczego łódzkie getto powstało na Bałutach? Jak zorganizowano miasto wewnątrz miasta? Z jakimi wyzwaniami borykali się jego mieszkańcy? W lutym 1940 r. na rozkaz władz niemieckich powstało w Łodzi getto, w którym zamknięto jedną trzecią mieszkańców miasta. Los uwięzionych w nim Żydów to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w w dziejach Łodzi które bezpowrotnie zmieniło oblicze miasta. Przełożony Starszeństwa Żydów, „szef” getta, Chaim Rumkowski, głęboko wierzył, że jedyną pewną walutą za życie mogła być dla Żydów praca. Arytmetyka przetrwania była dla niego prosta - na chłodno paktował z Niemcami, a wobec swoich pobratymców był protekcjonalny. Finalnie getto stało się miejscem tragedii 200 tys. osób, a sam Rumkowski zapamiętany został jako postać kontrowersyjna i niejednoznaczna. W czwartym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z dr Ewą Wiatr. Nasza rozmówczyni odtwarza okoliczności, w których działał Rumkowski, przybliża życie codzienne w getcie i dramaty, które się w nim rozgrywały. Dobrze zorganizowana gettowa machina zapewniała funkcjonowanie olbrzymiej masie ludzi na małej przestrzeni. W tle katastrofy działało życie kulturalne, funkcjonowało szkolnictwo, działały szpitale, a opieka społeczna nie zapominała o potrzebujących. Mieszkańcy getta heroicznie walczyli o godność i normalność.

Gdzie w Łodzi wystawiano sztukę, zanim powstały galerie? W jaki sposób trafili do naszego miasta Władysław Strzemiński i Katarzyna Kobro? Jak wpływ na popularność sztuki ma bliskość galerii handlowej?   Łódź w dwudziestoleciu międzywojennym wkroczyła w nowy etap rozwoju. Z jednej strony, nasycona duchem „lodzermenscha”, kontynuowała dynamiczny rozwój, z drugiej – jako drugie pod względem wielkości miasto niepodległej Polski zyskała nowe perspektywy, co zaowocowało między innymi napływem inteligencji i artystów. W kolejnym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie”, Justyna Tomaszewska rozmawia z profesor Anetą Pawłowską o kulturze Łodzi w latach 1918-1939. Nasza rozmówczyni demaskuje mit dotyczący łódzkich przemysłowców, ukazując ich inicjatywy kulturotwórcze skierowane do różnorodnych odbiorców. Przy jednoczesnym zaangażowaniu władz miasta, przyniosło to godne uwagi efekty w życiu kulturalnym Łodzi. W rozmowie usłyszycie o nietypowych miejscach, gdzie łodzianie mogli obcować ze sztuką, zanim powstała nowoczesna Miejska Galeria Sztuki. Pojawiają się oczywiście sylwetki najwybitniejszych łódzkich artystów, takich jak Artur Szyk, Samuel Hirszenberg czy historia małżeństwa Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego. Jest również mowa o odbiorcach sztuki i wyjaśnienie, dlaczego to właśnie Łódź, a nie stołeczna Warszawa, była przestrzenią do twórczej pracy dla wielu polskich artystów.

Gdzie w czasie okupacji najlepiej pracowało się polskim robotnikom? Którzy hitlerowscy dygnitarze odwiedził Łódź? Jakie ślady wojny i okupacji możemy dziś znaleźć w mieście?   Ofiarą II wojny światowej stała się Łódź już na samym jej początku – miasto było bombardowane od pierwszych dni września, a po rozbiciu Armii „Łódź” szybko zostało zdobyte. 9 września rano wojska niemieckie wkroczyły do miasta, które początkowo włączono do Generalnego Gubernatorstwa, a następnie – do Kraju Warty. Okupanci celebrowali ten akt zniszczeniem pomnika Tadeusza Kościuszki na placu Wolności. W drugim odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z drem Adamem Sitarkiem o czasie II wojny światowej. Pamiętając wkroczenie Niemców do Łodzi w 1914 roku, Łodzianie nie przypuszczali, że okupacja w duchu narodowego socjalizmu będzie zupełnie odmienna. Polacy z dnia na dzień stali się mieszkańcami drugiej kategorii, zostali wypędzeni ze swoich miejsc zamieszkania, nasilały się represje i strach związane z polityką okupanta. Społeczność żydowska padła ofiarą brutalnych prześladowań, w podłódzkich lasach Niemcy dokonywali egzekucji przeciwników narodowego socjalizmu. Dr Adam Sitarek opowiada o wydarzeniach, które przyniosły kres wielokulturowej Łodzi oraz o zmianach w przestrzeni miasta i życiu codziennym, których ślady zachowały się do dziś.

Jak niemieccy okupanci potraktowali łódzkich rodaków? Czym były tanie kuchnie i dlaczego miały swoich przeciwników? Dlaczego robotnicy sprzątali niepracujące fabryki? Łodzianie mieli różne wyobrażenia nadchodzącego konfliktu. Niektórzy liczyli, że burza wojenna Łódź ominie, inni ufali, że jakoś to będzie, byli również tacy, którzy szukali pocieszenia u wróżbitów. Ostatecznie ich złudzenia i rozterki szybko zostały rozwiane. Po wybuchu I wojny światowej i wkroczeniu Niemców do miasta fabryki stanęły, zapanowało masowe bezrobocie, a miejscowa ludność borykała się z biedą na nieznaną dotąd skalę. Dr Aneta Stawiszyńska, pierwsza rozmówczyni nowego sezonu podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie", opowiada o tym, jak Łódź i jej mieszkańcy radzili sobie w niespokojnych czasach Wielkie Wojny. W rozmowie z Justyną Tomaszewską przywołuje m.in. zaskakujące formy walki z głodem, próby zorganizowania pracy i zarobkowania łodzian oraz przykłady wzajemnej solidarności mieszkańców. Zwraca także uwagę na losy łódzkich Niemców i opisuje ich relacje z pobratymcami z armii niemieckiej. W rozmowie nie brakuje odniesień do barwnej sceny kulturalnej ówczesnego miasta, która, pomimo wojennych trudności, utrzymywała swoją działalność.

Czym stała się Łódź, gdy przestała być ziemią obiecaną Dlaczego Józef Piłsudski nie lubił naszego miasta? Czy odrobiliśmy lekcję z I wojny światowej? Akcja wyzwoleńcza spod panowania niemieckiego rozpoczęła się w Łodzi 11 listopada 1918 r. W celu przejęcia kontroli nad miastem na ulice wyszły uzbrojone grupy bojowników POW, byłych legionistów, młodzieży gimnazjalnej, a nawet strażaków. Nie obyło się bez rozlewu krwi i dramatycznych wydarzeń. Na ówczesnym Nowym Rynku, czyli obecnym Placu Wolności, Niemcy otworzyli ogień do oddziału polskich ochotników. Rozpoczęły się także szturmy na łódzkie dworce kolejowe. Najpierw Polacy zdobyli Dworzec Kaliski, następnie Dworzec Łódź Fabryczna. Tymczasem nadburmistrz Leopold Skulski prowadził negocjacje z Niemcami na temat zawieszenia broni i przekazania władzy stronie polskiej. W tle ulica gotowała się do walk, a ludzie oddawali życie za niepodległą Łódź w niepodległej Polsce. Finalnie uzyskano rozejm, który zakładał zaprzestanie walk i rozpoczął proces przejmowania władzy przez Polaków. W 105. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości publikujemy specjalny odcinek podkastu, w którym prof. Przemysław Waingertner relacjonuje nie tylko dramatyczne wydarzenia z 11 listopada 1918 roku, ale także omawia szczegółowo ówczesną sytuację Łodzi. To rozmowa o trudnych czasach zawieruchy wojennej, ówczesnych nastrojach w Łodzi i gorzko-słodkiej niepodległości. Przemysław Waingertner jest redaktorem 3. tomu monografii Łodzi, który ukaże się w 2024 roku. Tymczasem zapraszamy na premierę 2. tomu „Łodzi poprzez wieki. Historii miasta” 21 listopada 2023 r. o godz. 17:00 do Biblioteki UŁ.

Drugi tom książki „Łódź poprzez wieki. Historia miasta” opisuje dzieje miasta od 1820 do 1914 roku. Niespełna jeden wiek zmienił nie do poznania oblicze miasteczka nad Łódką, czyniąc z niego na początku XX wieku dynamiczną i nowoczesną metropolię.  Książka opisuje ten proces. Ukazuje życie codzienne, tworzenie się nowoczesnego społeczeństwa, rolę i znaczenie kobiet, atrakcyjność architektoniczną miasta i rozwój aglomeracji łódzkiej. Wymyka się przy tym stereotypowej wizji zadymionej Łodzi, opisując jej historię na nowo. Profesor Jarosław Kita, redaktor drugiego tomu monografii Łodzi, w ostatnim odcinku drugiego sezonu naszego podkastu opowiada między innymi o tworzeniu książki, wprawnym łączeniu postaci, wątków, tekstów i źródeł. Podpowiada także, jak czytać tę wyjątkową książkę.

Skąd na Widzewie tradycje piłkarskie? Która szkoła uchodziła za najlepszą w Imperium Rosyjskim? Kto jest dziś w Łodzi największym fabrykantem? Gdy praprawnuk Karola Scheiblera odwiedził Łódź, był zdumiony tym, co zobaczył. Nie mógł uwierzyć, że bez współczesnych udogodnień możliwe było sprawne zarządzanie przedsiębiorstwem, które zajmowało prawie 15% ówczesnego miasta. Imperium Scheiblera czy Poznańskiego to tylko wierzchołek góry lodowej. Łódź fabryczna tętniła produkcją, a obok tych największych działali też inni fabrykanci. Obok przepychu panowała bieda, obok produkcji włókienniczej rozwijały się inne gałęzie przemysłu, a oprócz Żydów i Niemców dorabiali się tutaj także Anglicy, Francuzi, Czesi, Austriacy, Polacy, a także… Szwedzi. W szóstym odcinku podkastu Justyna Tomaszewska rozmawia z osobą, którą w Łodzi znają wszyscy, ze swoim nauczycielem i Mistrzem – Ryszardem Bonisławskim. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o mniej znanych łódzkich fabrykantach, o firmach i zakładach nie tylko włókienniczych. Jest tu też mowa o polskich przedsiębiorcach, którzy patentowali własne rozwiązania, a ich produkty były użytkowane w całym kraju. To pełna anegdot opowieść o odważnych ludziach wielu kultur i nacji, którzy budowali potęgę miasta aż do czasów I wojny światowej. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Ile prawdy historycznej znajdziemy w „Ziemi obiecanej” Reymonta? Dlaczego Wajda zmienił zakończenie swojego filmu? Czym dzisiaj Łódź fascynuje pisarzy?  Są miasta, które przyciągają literatów, ich fenomen rozpala wyobraźnię, a ręka sama chwyta za pióro. Dobre dla literatury miejsce kreuje wyjątkowego bohatera, a to, co się dzieje w powieści czy innym utworze, może się wydarzyć tylko tutaj. Łódź miała szczęście do najlepszych twórców, wielkość Reymonta i Tuwima często przyćmiewa mniej znanych autorów. W nowym odcinku podkastu Justyna Tomaszewska i jej rozmówczyni, Karolina Kołodziej, rozmawiają o relacjach między literacką fikcją a rzeczywistością. Przyglądają się łódzkim śladom nie tylko w prozie i poezji, ale również w wielojęzycznej prasie, w brukowcach, komiksach i literaturze dla dzieci, podsuwając przy okazji słuchaczom imponującą listę lekturowych rekomendacji. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Czy Łódź to miasto 4 kultur? Co przyniosła łodzianom Rewolucja 1905 r.? W jaki sposób tworzyła się odrębność podłódzkich osad? Choć w Łodzi robiło się wielkie interesy, a po mieście można było się poruszać tramwajem eklektycznym, tuż obok rzucały się w oczy niedostatki, które sprawiały, że było to miasto wielkich kontrastów. Aby tu żyć i funkcjonować, należało rozwijać mechanizmy współpracy i samopomocy. Powstała przestrzeń dla idealistów i społeczników, którzy aktywnie działali w obszarze kultury, sztuki, edukacji czy opieki zdrowotnej.  W kolejnym odcinku podkastu Justyna Tomaszewska rozmawia z Kamilem Śmiechowskim o paradoksach miasta prosperity, niezwykłym tyglu kultur, Rewolucji 1905 roku oraz o miejscu fascynującym dynamiką swego rozwoju. Doprowadził on Łódź na przełomie XIX i XX wieku do momentu, w którym stała się miastem z ambicjami i zaczęła wychodzić poza przestrzeń ośrodka przemysłowo-handlowego, stając się centrum aglomeracji, zaskakującej – jak ona sama. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Jak wyglądało życie kobiet w dynamicznie rozwijającym się ośrodku przemysłowym? W jaki sposób łódzkie włókniarki radziły sobie z wychowywaniem dzieci? O co walczyły w Rewolucji 1905 roku? Dziewiętnastowieczna Łódź była przede wszystkim miastem pracy, która łączyła wszystkich pokładających w nadzieje w „ziemi obiecanej”. Nie wszystkim jednak oferowała równe prawa i warunki życia. Obowiązujące przepisy ograniczały możliwości kobiet, często marginalizując ich pozycję. W populacji Łodzi kobiety górowały jednak nad mężczyznami, aktywnie wkraczając w sferę życia zawodowego i publicznego. W kolejnym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z prof. Martą Sikorską. Badaczka z Uniwersytetu Łódzkiego podkreśla, że choć kobiety w „polskim Manchesterze” miały większe szanse na przebicie się i wykonywanie różnych zawodów, to ich los był tutaj bardzo ciężki. Pracowały ponad siły w przemyśle oraz w innych profesjach. Jako nauczycielki, lekarki, dentystki, farmaceutki dzieliły wspólne troski – niskie uposażenia, przedmiotowe traktowanie, ograniczone możliwości opieki nad dziećmi. Nasza rozmówczyni opowiada o determinacji i solidarności kobiet, które organizowały się, zakładając stowarzyszenia pomocowe, rozpychały się w tzw. męskich zawodach, masowo wychodziły na ulicę podczas Rewolucji 1905 r., upominając się o swoje prawa. Ta rozmowa porusza zaledwie wycinek łódzkich herstorii, do których w naszym podkaście na pewno jeszcze wrócimy. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Jak XIXI-wieczni planiści widzieli przyszłość Łodzi? Które łódzkie kamienice są najciekawsze i dlaczego? Co łączy rezydencję fabrykanta z folwarkiem? Budynek hotelu Savoy to jeden z symboli łódzkiej prosperity. Wzniesiony w 1911 roku był najwyższym niesakralnym obiektem w Łodzi i manifestacją ambicji miasta. Gdyby nie rok 1914, najpewniej kolejne kamienice równałyby do „pierwszego łódzkiego wysokoścowca”.   W nowym odcinku podkastu „Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie” Justyna Tomaszewska rozmawia z profesorem Piotrem Gryglewskim o fenomenie „polskiego Manchesteru”. Łódź, na początku XIX wieku miasto rolnicze, kilkadziesiąt lat później, usiana pałacami i kamienicami, czerpała wzorce architektoniczne z Paryża, Wiednia czy Berlina. Mimo tragicznych dla wielu mieszkańców warunków życia Łódź stała się żywym pomnikiem nowoczesności. Fascynowała współczesnych, którzy dostrzegali w „mieście nad Łódką” coś niezwykłego, należącego do wyłaniającej się zza horyzontu przyszłości. Piotr Gryglewski z pasją opowiada o tych czasach, dużo uwagi poświęcając początkom Łodzi przemysłowej, którą projektowano w duchu miasta idealnego. Zwraca uwagę na prawdziwe wizjonerstwo planistów, którzy ponad 200 lat temu przygotowali 3 km ulicy gotowej na sukces. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Co dostrzegł w mieście nad Łódką Rajmund Rembieliński? Jak wyglądało codzienne życie w cieniu pierwszych kominów? Dlaczego prężnie rozwijające miasto cieszyło się w kraju złą sławą? Przy ulicy Piotrkowskiej w cieniu kultowego Domu Handlowego „Magda” Karol Scheibler, Izrael Poznański i Henryk Grohman rozmawiają przy okrągłym stoliku o sprawach dlań istotnych. Tych trzech panów nikomu przedstawiać nie trzeba – to twórcy Łodzi przemysłowej, najwięksi fabrykanci w historii miasta, ale… nie pierwsi. O ich prekursorach i początkach przemysłowej Łodzi opowiada Justynie Tomaszewskiej Profesor Wiesław Puś. W pierwszym odcinku drugiego sezonu naszego podkastu Profesor Puś przywołuje historie pierwszych łódzkich przedsiębiorców, m.in. Krystiana Wendischa i Tytusa Kopischa oraz wyjaśnia, co przyciągało do miasta masy niemieckich i żydowskich osadników. Ich dynamiczny napływ sprawił, że miasteczko z niespełna ośmiuset mieszkańcami w 1820 r. stało się, ze swoją półmilionową populacją u progu I wojny światowej, piątym ośrodkiem miejskim w Cesarstwie Rosyjskim. Dynamiczny rozwój miał swoją cenę – Profesor Puś omawia tragiczne warunki życia łodzian. Sukces miasta zrodził również wyjątkowe na tle ziem polskich inicjatywy – organizowanie samopomocy społecznej, bezpłatną opiekę społeczną, mieszkaniowe osiedla robotnicze, na podwórkach których toczyło się barwne życie sąsiedzkie. Zapraszamy na opowieść o jedynym polskim mieście kapitalistycznym. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Dlaczego to nie rok 1414 przyjmujemy za początek miejskiej Łodzi, choć to wówczas jej ranga została  podniesiona do miasta? Co działo się w tym czasie na świecie? I przede wszystkim – w jaki sposób powstawał 1 tom monografii Łodzi, który właśnie trafiado księgarń? Kiedy w zachodniej Europie toczyła się Wojna Stuletnia, w czasie napierania Turków na południe Europy, nieduża wieś w Królestwie Polskim stała się miastem. Łódź, która dziś świętuje 600-lecie nadania praw miejskich, długo pozostawała w tle wielkich wydarzeń historycznych. Ten stan jednak sprawił, że było to spokojne miejsce do życia, które – gdy pojawiła się okazja – wykorzystało dziejową szansę i błyskawicznie przekształciło się w wielkie miasto, stając się fenomenem na skalę światową. W ostatnim odcinku pierwszego sezonu podkastu prof. Tadeusz Grabarczyk, redaktor pierwszego tomu monografii "Łódź poprzez wieki. Historia miasta", opowiada o Łodzi na tle dziejów powszechnych. Ale nie tylko… To także rozmowa o tym, jak powstawał pierwszy tom monografii. Na tle innych miast najstarsza historia Łodzi jest wyzwaniem dla badaczy. Nie da się jej opowiedzieć, jak np. historii Krakowa. Profesor Grabarczyk nadzorował prace wybitnych specjalistów i osobowości naukowych. Autorzy monografii musieli przyjrzeć się drobnym na pozór sprawom, by uchwycić obraz życia w mieście, jego dzieje i rozwój. A czynili to m.in. w oparciu o niewykorzystane dotychczas źródła. Dzięki temu powstała książka, jakiej jeszcze nie było – bezcenna dla łodzian, interesująca dla historyków tworzących monografie innych miast. To ostatni odcinek pierwszego sezonu podkastu Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie. Jesienią zapraszamy na drugi sezon, w którym będziemy wędrować szlakami Łodzi przemysłowej.   Jubileusz 600-lecia miasta to galanty pretekst do rozmawiania o Łodzi. Zapraszamy więc do słuchania naszego podkastu. Dowiecie się Państwo, co Łódź skrywa pod ziemią, który łódzki zabytek jest najstarszy i dlaczego Retkinia nazywa się Retkinia. To tylko wybrane tematy rozmów, które prowadzi Justyna Tomaszewska – miłośniczka Łodzi i przewodniczka po jej zakamarkach. Jej rozmówczyniami i rozmówcami są autorki i autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich.

Kiedy Łódź przestała być miasteczkiem rolniczym? Kto należał do małomiasteczkowej elity? Co Łódź zawdzięcza zaborowi pruskiemu? Żadne inne miasto w Europie nie miało w XIX wieku takiej dynamiki rozwoju jak Łódź. Co poprzedziło ten niesamowity proces? W przedostatnim odcinku podkastu Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie z prof. Jarosławem Kitą - Justyna Tomaszewska - rozmawia o tym, jak wyglądało życie codzienne łodzianek i łodzian w przeddzień powstania wielkiej, przemysłowej Łodzi. Profesor opowiada m.in. o typowych zajęciach mieszkanek i mieszkańców rolniczego jeszcze miasteczka, ich statusie materialnym, początkach łódzkiej edukacji oraz o przybywającej tu ludności żydowskiej. Wspomina również o roli władz pruskich w przekształcaniu Łodzi rolniczej. Nie zapomina także o postaciach, których starania wpłynęły na to, że w krajobrazie lokalnym po 1820 r. młyny wodne ustępowały miejsca fabrycznym kominom. Schyłek Łodzi rolniczej to fascynujący przykład miasta  in statu nascendi. W ostatnim odcinku pierwszego sezonu podkastu porozmawiamy o średniowiecznych dziejach Łodzi i jej lokacji na tle historii powszechnej. Gościem odcinka będzie prof. Tadeusz Grabarczyk, redaktor pierwszego tomu monografii Łódź poprzez wieki. Historia miasta, który opowie także o kulisach pracy nad publikacją. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Skąd pochodzi nazwa Łódź? Gdzie w Łodzi znajduje się Palestyna? Czy istnieje język łodzian? Kolejny odcinek podkastu poświęcony jest sferze językowej. Prof. Elżbieta Umińska-Tytoń oraz prof. Marek Cybulski opowiadają o łódzkim nazewnictwie, o regionalizmach oraz najczęstszych błędach językowych łodzian. Goście Justyny Tomaszewskiej, omawiając oficjalne i mniej oficjalne formy języka, przykłady powszechnie używane i te wychodzące z użycia, rozprawiają się przy okazji z mitami i legendami dotyczącymi lokalnej polszczyzny. W następnych odcinkach podkastu będziemy rozmawiać o historii Łodzi średniowiecznej na tle dziejów powszechnych i Łodzi początków ery przemysłowej. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Dlaczego w Łodzi wytwarzano najlepsze wozy? Kiedy powstały Bałuty? Co z ziemią łódzką miał wspólnego Maćko z Bogdańca?  Choć prawa miejskie Łódź uzyskała w 1423 roku, to jeszcze przez długi czas w regionie prym wiodły ośrodki takiej jak Łęczyca, Wolbórz, Zgierz czy Pabianice. To tam zmierzali średniowieczni oficjele, a my w tym czasie byliśmy przystankiem dla dziejowych zdarzeń. Być może dzięki temu Łódź była spokojnym miejscem do życia? W czwartym odcinku podkastu Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie prof. Jan Szymczak opowiada o Łodzi średniowiecznej, jej funkcjonowaniu w cieniu wielkich konfliktów zbrojnych i w relacjach z ościennymi miastami. Wspomina o zajęciach wykonywanych przez rzemieślników z regionu łódzkiego oraz o mającym długie tradycje żywiołowym pożyciu mieszkańców Łodzi, Radogoszcza, Chojen i Bałut, które odnotowały archiwalne księgi. Profesor mówi także o niezwykłym pomniku, który witał osoby podróżujące od strony Piotrkowa Trybunalskiego, a także o zasługach, jakie dla naszego miasta poczynił Stanisław Staszic. Wzmiankowany przez prof. Jana Szymczaka artykuł opisujący historię Chojen oraz pomnika, który stał przy obecnej ulicy Kolumny znajduje się TUTAJ, na stronie 111. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "⁠Łódź poprzez wieki. Historia miasta.⁠" Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Dlaczego konserwatorzy generują korki w mieście? Czego archeolog szuka na śmietniku? Ile jest wart żydowski skarb? Praca archeologa i detektywa mają wiele wspólnego, tej pierwszej bliżej dzisiaj do analizy informacji rodem z CIA, niż do barwnych przygód Indiany Jonesa. Archeologia to jednak więcej niż rozwiązywanie zagadek - daje ona twarz historii, poprzez przedmioty opowiada o człowieku. W trzecim odcinku podkastu Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie gość Justyny Tomaszewskiej - dr Artur Ginter - przegląda najciekawsze łódzkie stanowiska archeologiczne, mówi o śladach średniowiecznej Łodzi i przekształceniach Starego Rynku. Zdradza też kulisy pracy w cieniu maszyn budowlanych, próbuje ustalić, kiedy zaczyna się archeologia oraz opowiada o trudnym obcowaniu z przedmiotami, za którymi kryją się wciąż żywe historie. W następnych odcinkach podkastu będziemy rozmawiać o historii Łodzi średniowiecznej na tle dziejów powszechnych, gwarze łódzkiej i Łodzi początków ery przemysłowej. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Co manifestują dwie wieże kościołów? Który łódzki zabytek jest najstarszy? I dlaczego Łódź to architektoniczny fenomen? O tym w drugim odcinku podkastu Łódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie Justyna Tomaszewska rozmawia z Piotrem Gryglewskim. Łódź długo pozostawała w cieniu miast ościennych, takich jak Brzeziny, Pabianice czy Zgierz. Jednak to ona wygrała los na loterii i stała się wielkomiejskim fenomenem. W opowieści o architekturze naszego miasta od czasów najdawniejszych po początek Łodzi przemysłowej prześledzimy ten proces, sprawdzimy, jakie były losy najważniejszych łódzkich zabytków, odwiedzimy wyjątkowy klasztor w Łagiewnikach oraz poszukamy centrum Łodzi.    W następnych odcinkach podkastu będziemy rozmawiać o tym, co Łódź skrywa pod ziemią, o gwarze łódzkiej i Łodzi początków ery przemysłowej. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.

Kto był założycielem średniowiecznej Łodzi? Dlaczego przywilej lokacyjny miasta podpisano w Przedborzu? Które ulice wytyczono jako pierwsze? Czym była cudna wieża w łódzkim ratuszu? Który król zawitał do Łodzi i co tutaj robił? Z prof. Alicją Szymczak rozmawia Justyna Tomaszewska – miłośniczka i propagatorka Łodzi. Pierwszy odcinek podkastu poświęcony jest Łodzi średniowiecznej. Alicja Szymczak opowiada w nim o lokacji miasta, życiu codziennym średniowiecznych łodzian, pierwszych łódzkich ulicach oraz o dzisiejszych śladach Łodzi z najdawniejszych lat. Nie brakuje też wątków sensacyjnych – rozmówczyni przybliża historię  zaginionego dokumentu renowacyjnego wydanego dla Łodzi przez Władysława Jagiełłę w 1433 r., który odnalazł się przypadkiem w zaskakujących okolicznościach. W kolejnych odcinkach porozmawiamy o tym, co Łódź skrywa pod ziemią, o najstarszych łódzkich zabytkach, gwarze łódzkiej i Łodzi u początków ery przemysłowej. Podkast tworzymy z okazji 600-lecia Łodzi. Gośćmi Justyny Tomaszewskiej są autorzy pięciotomowej publikacji "Łódź poprzez wieki. Historia miasta." Książka jest najważniejszym wydawnictwem towarzyszącym obchodom 600-lecia nadania Łodzi praw miejskich. W jej powstanie zaangażowanych jest ponad 100 specjalistów z różnych dziedzin wiedzy, nad całością czuwa prof. Jarosław Kita.