Rzetelność i etyka w nauce

BADANIA NA LUDZIACH – jak dbać o badanych i badaczy?Badania społeczne – psychologia, role, tematy wrażliwe, mniejszości, seksuologiaBadacze społeczni, mimo najlepszych intencji, mogą wyrządzić wiele szkód – opowiadają goście tego odcinka. Badania społeczne i psychologiczne muszą być przygotowane z najwyższą starannością, dbając o podmiotowość badanych. Jak postępować, gdy nie możemy być całkiem szczerzy wobec uczestników? Jak zadbać o siebie jako badaczy? Podcast o wyzwaniach teoretycznych, praktycznych i etycznych.Goście:- dr Anna Duszyk-Bogorodzka, Katedra Psychologii Biologicznej, Uniwersytet SWPS - prof. Paweł Łuków, Zakład Etyki UW- prof. Barbara Fatyga, Katedra Metod Badania Kultury, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych UWProwadzi Karolina Głowacka, twórczyni Radia NaukowegoRozdziały:00:00 Intro00:42 Wprowadzenie01:43 Wyzwania jakie niosą za sobą badania społeczne09:51 Badanie trudno dostępnych grup społecznych15:46 Czy badani muszą wiedzieć, że są uczestnikami badania?22:34 Kiedy badacze stają się współbadaczami24:05 Anonimizacja danych w badaniach społecznych32:08 Anonimizacja w badaniach psychologii biologicznej35:44 Czy robi się badania na grupie zamożnych?38:25 Ochrona badaczy43:00 Pokora w pracy badacza53:47 Odpowiedzialność społeczna badaczy58:43 Jak komunikować wyniki badań w spolaryzowanym społeczeństwie?1:05:40 Zakończenie

Kontrowersje nauki – problemy, naciąganie na komórki macierzyste, przepisy regulujące tego typu badania, konieczność badań na zwierzętachOd czego zaczynają się badania? Gdzie naukowcy szukają inspiracji? W tym odcinku mówimy o badaniach na zwierzętach, dlaczego zdaniem ekspertów są one niezbędne, ale także o tym, kiedy mogą być zastąpione alternatywnymi metodami. Poruszamy temat uczciwego komunikowania wyników badań, szczególnie w kontekście pokusy "podkręcania" wyników.Goście:- dr hab. Iwona Grabowska-Kowalik, Zakład Cytologii, Wydział Biologii UW - prof. Józef Dulak, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ Prowadzi Karolina Głowacka, twórczyni Radia NaukowegoRozdziały:00:00 Intro00:42 Wprowadzenie01:31 Jak szukać pomysłu na nowe rozwiązania w medycynie?11:50 Badania na zwierzętach. Co dają?16:49 Czy istnieje alternatywa do badań na zwierzętach?30:24 Jak dobrze projektować badania przedkliniczne?37:40 Czy w nauce mamy do czynienia z modą?38:48 Badania nad komórkami macierzystymi43:13 Zarodkowe komórki macierzyste53:04 Sporne etycznie przypadki wykorzystywanie komórek macierzystych01:03:15 Podsumowanie01:07:28 Zakończenie

PRAWDA I FAŁSZ – kto ma rację w nauce?To nie tyle "pseudo" nauka, co po prostu fałsz – mówi prof. Pyrć, weteran walki z dezinformacją, szczególnie w czasach pandemii COVID-19. W tym odcinku poruszamy granice naukowej dyskusji, skalę dezinformacji w kontekście migracji, oraz odpowiedzialność państwa. Rozmawiamy o wiarygodności państwa jako takiego, o tym, jak strategiczne decyzje powinny być oparte na naukowej wiedzy. Czy powinny istnieć prawne konsekwencje dla osób rozpowszechniających pseudonaukę, skoro jej skutki mogą być groźne dla zdrowia i życia?Goście:- prof. Krzysztof Pyrć, Laboratorium Wirusologii w Małopolskim Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego- prof. Maciej Duszczyk, Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego. Podsekretarz stanu w MSWiAProwadzi Karolina Głowacka, twórczyni Radia NaukowegoRozdziały:00:00 Intro00:42 Wprowadzenie01:41 Pseudonauka w sferze migracji04:03 Prawda czy kłamstwo? Wykształcenie naukowców a kwestia wiarygodności08:03 Czy debata pomaga w dotarciu do prawdy?14:33 Rola państwa w walce z kłamstwem20:45 Źródło dezinformacji w przestrzeni publicznej22:38 Kwestia poglądów politycznych a interpretowanie prawdy40:54 Rola nauki w kwestiach migracyjnych45:36 Czego Polska nauczyła się przez pandemię?49:48 Rola dziennikarzy w tworzeniu treści opiniotwórczych52:24 Finansowanie nauki59:04 Jak się bronić przed dezinformacją01:06:51 Zakończenie

AI PRZED SĄDEM – odpowiedzialność, prawa autorskie, ochrona danychOsoba fizyczna, osoba prawna… pora na osobę elektroniczną? Prawnicy rozważają wprowadzenie nowego pojęcia prawnego, który pomógłby odpowiedzieć na pytania o odpowiedzialność za błędy popełniane przez systemy sztucznej inteligencji. W podcaście omawiamy konsekwencje nowych technologii i etyczne wyzwania związane z wykorzystaniem AI w nauce (i na studiach), szczególnie skupiamy się na medycynie.Goście:- dr hab. Justyna Esthera Król-Całkowska, Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego, Uczelnia Łazarskiego - Jacek Mańko, Akademia Leona KoźmińskiegoProwadzi Karolina Głowacka, twórczyni Radia NaukowegoRozdziały:00:00 Intro00:42 Wprowadzenie01:59 Nowe technologie w medycynie05:00 Technologie wpływające na społeczeństwo08:10 Biometria09:20 Sztuczna inteligencja a medycyna16:45 Europejski AI Act, regulacje prawne sztucznej inteligencji34:09 Odpowiedzialność karna człowieka czy robota?43:07 Własność intelektualna w dobie AI50:29 Jak uczyć sztuczną inteligencję, żeby służyła ludziom?56:50 Czy robot może odpowiadać karnie? Koncepcja osobowości elektronicznej01:02:02 Open source'owe podejście do technologii01:06:33 Zakończenie

Badania kliniczne – perspektywa klinicysty, firmy, choroby rzadkie, nieuleczalne, finansowanie i statystykaWprowadzenie nowego leku to wieloetapowy i kosztowny proces, a tymczasem pacjenci czekają. Dlaczego uzyskanie nowego leku trwa tak długo? Odpowiedzi znajdziecie w tym odcinku. Eksperci wyjaśniają, jak działają badania kliniczne oraz w jaki sposób i na jakich warunkach pacjenci mogą w nich uczestniczyć. Rozmawiamy o stosowaniu placebo, dlaczego badania czasem są przerywane, i kiedy aktywna substancja jest podawana szybciej.Goście:- prof. Katarzyna Kotulska-Jóźwiak, Klinika Neurologii i Epileptologii IPCZD - prof. Piotr Trzonkowski. Zakład Immunologii Klinicznej i Transplantologii GUM / PolTreg- prof. Wojciech Fendler, Zakład Biostatystyki i Medycyny Translacyjnej UM w Łodzi, Agencja Badań MedycznychProwadzi Karolina Głowacka, twórczyni Radia NaukowegoWyszukiwarki, za pomocą których można znaleźć badania kliniczne:https://clinicaltrials.govhttps://wyszukiwarka.abm.gov.plhttps://euclinicaltrials.eu/search-for-clinical-trials/?lang=plRozdziały:00:00 Intro00:43 Wprowadzenie02:03 Jak tworzy się badania kliniczne?04:26 Królik doświadczalny czy uprzywilejowany pacjent?14:16 Prywatne firmy farmaceutyczne a instytucje państwowe18:12 Badania kliniczne w przypadku chorób nieuleczalnych21:17 Udział dzieci w badaniach klinicznych25:27 Rola placebo 31:05 Wczesny dostęp do leków w fazie testów36:20 Skąd brać informacje o badaniach klinicznych?42:53 Kryteria oceny nowych leków47:27 Dlaczego leki na choroby rzadkie są tak drogie?56:56 Zbiórki pieniędzy a rządowe refundacje01:01:03 Rola sztucznej inteligencji w badaniach klinicznych01:03:51 Czym się zajmuje Agencja Badań Medycznych?01:06:14 PodsumowanieOdcinek powstał we współpracy z Agencją Badań Medycznych.