Schepen aan de Horizon

Is het niet raar dat we nu, in 2018, in Nederland weer woningnood hebben? Dat de huizenprijzen, en de prijzen voor studentenkamers, maar blijven stijgen? Waarom wordt er niet meer gebouwd? Hoe lossen we dit op? En waarom hebben we eigenlijk geen Ministerie van Volkshuisvesting meer? Marloes en Ronald praten met Pieter Bregman, directeur-bestuurder van de Groningse woningcorporatie Nijestee, en een bekend criticaster van het neoliberale woningmarktbeleid van de afgelopen pakweg twintig jaar. Bregman schetst een beeld van een naïef geloof in marktwerking, aangewakkerd door een lobby van projectontwikkelaars en huisjesmelkers. “De huidige toestand van op de woningmarkt is het... Het bericht Aflevering 59 – Over volkshuisvesting, met Pieter Bregman verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Ondernemers die zich inzetten om de maatschappij een beetje duurzamer en inclusiever te maken, hebben het niet makkelijk. Toch lijkt “sociaal ondernemerschap” aan een onstuitbare opmars bezig. Wat is het, en wat zijn de uitdagingen? Maar ook: zet het wel zoden aan de dijk? Bij hoge uitzondering deze keer twee gasten, “want samen zijn we echt veel leuker”. Ineke van Zanten en Rinske van Noortwijk helpen al vijftien jaar mensen om duurzaamheidsinitiatieven te realiseren. Ze hebben de hele ontwikkeling van “maatschappelijk verantwoord ondernemen” tot “sociaal ondernemerschap” van nabij meegemaakt en zijn als geen ander in staat om de trends op... Het bericht Alevering 58 – Over duurzaamheid en sociaal ondernemerschap, met Ineke van Zanten en Rinske van Noortwijk verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Deze zomer bestaan wij 5 jaar! Om dit te vieren legden wij aan bij het Noorderzon Festival in Groningen. In de Horatio-tent gingen Marloes en Ronald in gesprek met drie (oud)gasten: Hans Harbers, Thuur Caris en Loes Damhof over de hedendaagse verhouding tussen autonomie en solidariteit. Kunnen we spreken van een trendbreuk in globalisering en individualisering? Wat is de rol van technologie daarin? Hoe zit het met de toenemende ongelijkheid in de wereld? Deze en andere vragen passeren de revue. Beluister hier de podcast (of als download):  https://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-57-lustrumshow-SadNzon-2018.mp3 Credits: Eregasten: Hans Harbers, Thuur Caris & Loes Damhof Interviewers: Ronald Mulder... Het bericht Aflevering 57 – Lustrumeditie – Over Autonomie en solidariteit verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Vandaag praten wij met Terry Derks. Hij is werkzaam als kinderarts metabole ziekten in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Wat zijn metabole ziekten eigenlijk? Hoe bewerkstelligen deze zich en hoe signaleer je bij kinderen of zij een metabole ziekte hebben? En hoe ziet een behandeling eruit als een metabole ziekte gesignaleerd is bij een kind?  Metabole ziekten Een metabole ziekte, of wel stofwisselingsziekte, is erfelijk en wordt veroorzaakt doordat enzymen, bepaalde eiwitten, in het lichaam ontbreken. In ons lichaam vinden allerlei scheikundige reacties plaats. Dit gaat eigenlijk bijna altijd goed, maar soms kan het ook fout gaan. Dit kan tot... Het bericht Aflevering 56 – Over metabole ziekten, met Terry Derks verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Ever started thinking about thinking? And why people do what they do? John Furey has, and he provides a language, framework and several tools to help do this. It’s called MindTime. In this episode of Schepen aan de Horizon we talk to John Furey. He is the founder and chief architect of the MindTime Foundation. This Groningen based organisation helps people to understand people. To learn more about what MindTIme does and why MindTime does what it does we talk a bit about Furey’s past, present and future. Furey was born in the United States, but grew up in Switzerland. He... Het bericht Aflevering 55 – About MindTime with John Furey verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Begin april vond in Groningen het eerste Aletta Jacobs congres plaats. Het onderwerp: Diversiteit, te beginnen bij de man/vrouw verdeling in organisaties. Met Jorien Bakker, één van de mede-organisatoren van het congres, spraken we over wat diversiteit is, en waarom het belangrijk is om zorg te dragen voor voldoende diversiteit in organisaties. Beluister hier de podcast (of als download): https://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-54-Jorien-Bakker-2018-04-26-cut.mp3 Credits: Gastheer: Ronald Mulder Interviewer: Lykle de Vries Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links, referenties: Het eerste Aletta Jacobs Congres After-movie Aletta Jacobs Congres 2018: https://youtu.be/dRC14pHKpe4 Het bericht Aflevering 54 – over diversiteit in organisaties – met Jorien Bakker verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Herman Annema is intuïtief begeleider in bewustzijnsontwikkeling. Nadat hij een opleiding bij UnioVision heeft gevolgd in Groningen, heeft Annema hier uiteindelijk zijn werk van gemaakt. Binnen zijn bedrijf Epic Ventures begeleidt hij dan ook mensen en bedrijven om zich te ontwikkelen. Annema vertelt dat de hedendaagse mens een beetje verward lijkt. Zoekende naar rol/identiteit in samenleving die wij hebben. Als je gewend bent om terug te grijpen op oude rollen en die werken niet meer, dan zoek je juist naar meer houvast. Elk vraagstuk dat een client bij Herman neerlegt, wordt ook Hermans eigen vraagstuk. Wat het leven voor hen is, wie ze zijn en wat ze willen. Het kan om relatieproblemen gaan, vastlopen in thema’s, levensbeschouwingen en soms is het fijn als iemand daarin mee kijkt. Het intuïtief begeleiden. Annema vertelt in de podcast wat hij hiermee bedoeld. Daarnaast neemt hij ons mee in de reis van de mens, in de metafoor van het avontuur en in de rolpatronen van vroeger en nu. Beluister hier de podcast (of als download): http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-nr-53-herman-annema-podcastmix-master-cut2.mp3   Nu ook met video – vanuit danslokaal IIWII met een prachtig uitzicht over de stad Groningen:  Credits: Gastheer en interviewer: Maarten Bronts Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker Techniek: Lykle de Vries Links, referenties: Hermans bedrijf Epic Ventures Joseph Campbell’s model van de Epic Hero’s Journey (Wikipedia) De IJslandse documentaire InnSaei Locatie interview: The Big Building, penthouse danslokaal IIWII Boek The Way of the Superior Man door David Deida Het bericht Aflevering 53 – over de rol van de mens in de 21e eeuw – met Herman Annema verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Elke dag maken wij gebruik van producten. Wij consumeren er op los. Maar hoe komen wij eigenlijk aan deze producten? Wat zijn de processen die zo’n product doorloopt? Is het wel een duurzaam proces? Betekent goedkoop ook gelijk slecht? En waar komen onze producten eigenlijk vandaan? In deze aflevering praten wij met productontwerper Tjeerd Veenhoven. Hij studeerde aan de Academie Minerva te Groningen en tegenwoordig woont en werkt hij nog steeds in deze prachtige stad. Veenhoven experimenteert met materialen en grondstoffen om zo tot een product te komen. Door het bewerken van verschillende materialen ontstaan er nieuwe vormen, functies en constructies. Dit varieert van onder andere meubels tot mode. Zijn werk gaat dan ook niet onopgemerkt. In 2016 won hij de Global Change Award met zijn AlgaeFabrics en ook zijn palmleren slippers hebben tot veel aandacht geleid. Veenhoven vertelt dat het werk van een productontwerper over de jaren heen zo zijn veranderingen heeft meegemaakt. Vroeger was de ontwerper onderdeel van een keten. Tegenwoordig kijkt de ontwerper verder dan de keten waar hij in zit. Zo wordt er gekeken naar waar een grondstof vandaan komt, hoe deze verwerkt wordt en waar het heen gaat als deze gebruikt is. De productontwerper is meer in de breedte gaan kijken, naar de context. Welk probleem wordt er opgelost en wordt de gebruiker er blij van zijn vragen die gesteld worden. Consumeren is een feest Toen consumentisme opkwam was men allang blij met bepaalde producten, omdat deze het leven makkelijker maakten. Denk bijvoorbeeld aan auto’s of de mogelijkheid om een espresso apparaat in huis te hebben. Tegenwoordig heeft men tientallen opties van hetzelfde soort product. Veenhoven stelt dat de consument nu in de gelegenheid wordt gesteld om echt na te gaan denken over wat die precies wil. Groot, klein, duurzaam, etc. Hier werd voorheen niet zo over nagedacht. Het is dan ook van belang om als productontwerpen op de stoel van de consument te gaan zitten. Inzage krijgen in wat men wil. What’s in your own backyard? Veenhoven vertelt over zijn product de palmslipper. Deze is van bladeren uit India gemaakt en de slipper is biologisch afbreekbaar. Er is namelijk geen lijm gebruikt in de productie van deze slippers. Moeder natuur heeft alle middelen gegeven om dit te kunnen maken zegt Veenhoven. Het ging hem hierin niet om maximale winst, maar om de lokale impact. Veenhoven heeft een handvat gegeven aan bewoners daar om iets te doen met deze palmbladeren. Wat voor hen voorheen afval was kan nu gebruikt worden om iets van te maken. Dichterbij gezien werkt Veenhoven mee aan HuisVeendam waarbij er o.a naar de grondstof aardappelzetmeel wordt gekeken. Van aardappelzetmeel kan bijvoorbeeld lijm worden gemaakt. Met deze lijm is biolaminaat gemaakt en van daaruit kijken zij wat voor nieuwe producten er gemaakt kunnen worden. Het doel van HuisVeendam is om te laten zien dat een lokale grondstof de industrie kan stuwen, lokale welvaart kan creëren en ontwerpers kan inspireren om dit te implementeren in design en mode. Beluister hier de podcast (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-52-Tjeerd-Veenhoven.mp3 Credits: Gastvrouw: Marloes Dekker Interviewer: Lykle de Vries Stuurman-aan-wal: Maarten Bronts Techniek: Ruurd-Jan de Meulder   Links: Studio Tjeerd Veenhoven HQ HuisVeendam Biolaminates Moyee Coffee, fair-chain (en combi-lease met machine) De Prijsvechter bij de VPRO De Slag om de Klerewereld bij de VPRO Tyler Durden in Fight Club: “The things you own end up owning you.” Tegenlicht Labs met Thomas Rau Het bericht Aflevering 52 – Over de rol van ontwerpers in deze tijd – Met Tjeerd Veenhoven verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Behavioural economics en neoklassieke theorie Binnen de economische wetenschap werd lange tijd aangenomen dat de mens een strikt rationeel handelend wezen is. Dit neoklassieke mensbeeld van de homo economicus wordt de laatste decennia echter herzien, met name door de opkomst van behavioural economics, ofwel gedragseconomie. Nobelprijswinnende economen als Daniel Kahneman en Richard Thaler tonen aan dat wij mensen vaak niet rationeel handelen, integendeel wij zijn in veel situaties op voorspelbare wijze irrationeel. Onze gast is Robert Lensink, hoogleraar Finance verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Wageningen University. Lensink houdt zich in zijn onderzoek onder meer bezig met economische experimenten in ontwikkelingslanden waarin hij theorieën uit de behavioural economics toegepast. De neoklassieke theorieën staan volgens Lensink niet zozeer op gespannen voet met inzichten uit de behavioural economics maar zijn deze complementair. “Ik denk dat je met kleine aanpassingen aan de neoklassieke theorie heel veel gedrag kunt verklaren”, aldus Lensink. “Het is zeker niet zo dat de gedragseconomie en de neoklassieke economie volledig verschillende paradigma’s zijn. Voor een groot deel zijn het aanpassingen aan de neoklassieke modellen met behulp van empirische data.” Nudging Een belangrijk concept binnen behavioural economics is nudging, geïntroduceerd door Thaler. Hierbij worden mensen aangespoord tot bepaald gewenst gedrag: ze krijgen een ‘duwtje’ in de goede richting. Momenteel zetten veel overheden zogenaamde behavioural insights teams in om beleid te ontwikkelen en worden nudges ook door het bedrijfsleven veelvuldig toegepast. Maar wie bepaalt precies wat de goede richting is? En hoe vrij zijn wij nog als burger en consument wanneer partijen onze keuzemogelijkheden framen om zo ons gedrag te beïnvloeden? Duidelijk wordt dat het toepassen van inzichten uit behavioural economics ook ethische vragen met zich meebrengt. Behavioural economics toepassen in ontwikkelingslanden Naast deze algemene en theoretische aspecten van behavioural economics vertelt Lensink over zijn eigen, meer praktische werkzaamheden. Lensink reist de hele wereld over om economische interventies te bestuderen en te begeleiden. Van experimenten met commitment savings in Ghana, unconditional cash transfers in India, tot gezinsgeweldinterventies in Vietnam. Luister hier de aflevering terug Beluister hier de aflevering terug (of als download) http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-51-Robert-Lensink.mp3   Credits: Gastheer en interviewer: Youri Sepp Stuurman-aan-wal: Ronald Mulder  Techniek: Youri Sepp en Maarten Bronts Foto: Rijksuniversiteit Groningen Links Robert Lensinks persoonlijke pagina bij de Rijksuniversiteit Groningen en Wageningen University Het bericht Aflevering 51 – over behavioural economics, met Robert Lensink verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Blockchain is big! Sinds we in 2013 (!) voor het eerst aandacht besteedden aan Bitcoin is de koers ervan verhonderdvoudigd en is de achterliggende blockchain-technologie mainstream geworden. Youri praat met Lykle en Ronald over basics, de bubbel en de beloftes van blockchain. Hoe werkt het nu precies, die blockchain? Als de blockchain zo veilig is, hoe kan het dan dat er regelmatig Bitcoins of andere cryptocurrencies gestolen worden? Hoe heeft de koers zo enorm kunnen stijgen? En wat zijn Ethereum, Hyperledger en IOTA eigenlijk? Lykle en Ronald tonen zich enthousiast over de kern van de technologie, maar constateren tegelijk dat deze nog zeer jong is en dat er regelmatig dingen mis gaan. Ook blijft het spannend op de plekken waar de wereld van Bitcoin en blockchain raakt aan de oude wereld van regulering, interpretatie en instituties. Op de korte termijn zien Lykle en Ronald veel mogelijkheden voor gesloten blockchains: netwerken en (logistieke) ketens die onderling veel data uitwisselen, kunnen de snelheid en betrouwbaarheid enorm verhogen door blockchains te gebruiken. Dat houdt wel het risico in dat partijen als Microsoft en IBM, die dit soort blockchains “as a service” aanbieden, uitgroeien tot nieuwe centrale partijen – terwijl de bedenker(s) van Bitcoin er juist op uit waren om deze “thrusted third parties” overbodig te maken. Blockchain en schaarste Als meest fundamentele doorbraak van blockchain noemt Ronald het ontstaan van “digitale schaarste”. Konden we eerder alles wat digitaal was eindeloos kopiëren, nu is er voor het eerst een technologie waardoor eigendom kan worden gewaarborgd. Dat zal hele nieuwe online business models mogelijk maken. Lykle trekt een vergelijking tussen het opslaan van informatie in een blockchain en het invoeren, in het begin van de negentiende eeuw, van gestandaardiseerde tijdzones. Waar eerst iedereen zijn eigen waarheid had, kunnen partijen nu over een “shared single source of truth” beschikken, en dat maakt transacties mogelijk die eerst niet mogelijk waren. O ja, en CryptoKitties en SpankChain komen ook nog even langs. Luister hier de aflevering terug Hieronder de audio van deze aflevering (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-50-blockchain-MSTR2.mp3 Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Youri Sepp Techniek: Lykle de Vries en Maarten Bronts Het bericht Aflevering 50 – Over blockchain en cryptocurrencies verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Digitale geletterdheid in het onderwijs Jasper ’t Hart is onderwijskundige en projectleider Digitale Geletterdheid. We hebben het gehad over wat digitale geletterdheid is, wat het betekent voor de huidige en toekomstige leerlingen en wat de status is van digitale geletterdheid in het huidige curriculum. Daarnaast hebben we Jasper aan de tand gevoeld over wat zijn dromen zijn over het onderwijs van de toekomst en hoe zijn huidige project daarbij aansluit. Onderwijskunde ’t Hart heeft onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen gestudeerd in de richting van onderwijs en beleid. In het dagelijks leven adviseert hij over de kwaliteit van het onderwijs; het vormgeven daarvan. Vragen als ‘hoe kan onderwijs anders’ en ‘hoe kan het verbetert worden’ staan centraal. Digitale Geletterdheid Zoals we merken is digitalisering alom. Als projectleider werkt ’t Hart dan ook mee aan de Digitale Geletterdheid van kinderen. Kinderen maken dagelijks gebruik van het digitale. Denk aan telefoons en computers. Hierin speelt sociale media o.a. een grote rol. Wat het project wil bewerkstelligen is dat kinderen/leerlingen realiseren wat het digitale met zich meebrengt. Zijn er gevaren? Zijn er kansen? Weet men bewust, actief en kritisch om te gaan met media? ’t Hart geeft aan dat het uiteindelijk de bedoeling is om Digitale Geletterdheid te integreren in het onderwijs. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de leerlingen, maar natuurlijk ook voor docenten. In dit onderwijsprogramma is het de bedoeling dat iedereen de kennis en de vaardigheden verkrijgt om te kunnen omgaan met het digitale. De toekomst start nu In dit interview wordt onder andere aangegeven wat er al bereikt is met het Digitale Geletterdheid project, maar vooral ook wat nog in ontwikkeling is. ’t Hart vertelt over wat het toekomstbeeld is. Nieuwsgierig geworden? Hieronder de audio van deze aflevering (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-49-nov-2017-jasperthart.mp3 Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Bob Voorneveld Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker  In het kraaiennest: Ronald Mulder Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Muziek: George Michael – “Freedom! (‘90 remastered)” Vulfpeck – “1612” Links: Digideal Het bericht Aflevering 49 – Over digitale geletterdheid, met Jasper ’t Hart verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Naar aanleiding van de vorige aflevering, waarin wij in gesprek gingen met Jeroen Sprangers over digitalisering en recht, kwamen wij tot de conclusie nog lang niet uitgesproken te zijn over dit onderwerp. Het is dan ook niet voor niets dat het onderwerp privacy en digitalisering bij Schepen aan de Horizon vaker de revue heeft gepasseerd. Het houdt ons; bedrijven; de maatschappij bezig. Met deze 48ste aflevering trappen wij het vijfde seizoen af. Het gevoel van ‘ Big Brother is watching you’ komt inmiddels sterk naar voren. Zo ook in China. In een artikel van WIRED wordt namelijk aangegeven dat China aan het experimenteren is met een Social Credit System. Dit systeem waardeert de betrouwbaarheid van zijn 1.3 biljard inwoners. Bedenk je eens een wereld waar dagelijkse bezigheden constant gemonitord worden: Wat je koopt, waar je bent, wie je vrienden zijn, hoe je met anderen omgaat en of jij je belasting wel betaald. Dit is niet zo moeilijk meer voor te stellen, want het meeste is al realiteit. Grote bedrijven als Google, Facebook en Instagram of health tracking apps zoals Fitbit slaan al jouw data al op. In China gaan ze een stapje verder. Alle data die er is zal worden beoordeeld. De overheid bepaald of het een positieve of negatieve beoordeling zal zijn. In 2020 wordt dit systeem verplicht in China. Iedereen zijn of haar ‘rating’ zal publiekelijk zijn en zal bepalen of je goed genoeg bent voor een bepaalde baan, hypotheek en waar je kinderen naar school mogen. Het deed ons denken aan de serie Black Mirror en dan met name de aflevering ‘Nosedive’. Deze satirische aflevering over elkaar beoordelen komt nu wel heel dichtbij. Privacy-beleving Marloes werkt veel met jongeren en merkt dat het onderwerp privacy ook bij hen een steeds grotere rol begint te spelen. Zij willen zeggenschap hebben en eigendom behouden over hun privacy. Deze jongeren zijn iets meer bedacht op wat zij bijvoorbeeld op Facebook of Twitter zetten. Echter gaat het verder dan dit. In hoeverre heb je echt inzicht in wat er met je info gebeurd? Wil je een gratis digitaal product gebruiken dan moet jij je gegevens achterlaten of het product zelfs koppelen met je Facebook of Twitter account. Uiteraard zijn hier trucjes voor, maar echt zeggenschap lijken wij hier niet over te hebben. Digitale Detox Als wij onze digitale gewoontes in kaart brengen blijkt er een grote drang te zijn. ‘Even kijken op Facebook, anders mis ik misschien iets’. Uit onderzoek blijkt dat dit kan leiden tot digitale stress, wat weer een aanleiding kan zijn voor een eventuele burn-out. Er is inmiddels een tegenbewegingen: de digitale detox. Dit is op kleine schaal bijvoorbeeld de telefoonstapel tijdens een avond met vrienden. Op scholen hebben ze hiervoor de telefoontassen geïntroduceerd. Dit is een grote telefoon-organizer die in het klaslokaal hangt waar elke leerling zijn telefoon in kwijt kan. Inmiddels is er een heel verdienmodel gebouwd rondom deze ‘digitale detox’.   Hieronder de audio van deze aflevering (Of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-48-overdigitaliseringenprivacy-beleving-2017-10-26.mp3 Credits: Gastvrouw: Marloes Dekker Aan het woord: Ronald Mulder, Youri Sepp en Stephanie van der A  Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Muziek: Adam Freeland – We want your soul David Bowie – Big Brother Het bericht Aflevering 48 – Over digitalisering en privacy-beleving verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Digitalisering en recht Jeroen Sprangers is ICT-jurist, dus we dachten een gesprek te gaan voeren over privacy, de Sleepnet-wet en dat soort dingen. Maar al snel waaierde het veel verder uit. En zoals dat gaat met goede gesprekken hadden we aan het eind meer vragen, en minder antwoorden, dan aan het begin. Zijn we eigenlijk wel klaar voor een digitale samenleving? Zijn we er überhaupt geschikt voor? En hoe verstandig is het om allerlei noodzakelijke infrastructuur aan private bedrijven over te laten? Over de Sleepnet-wet (officieel: de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017): in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw was de terroristische dreiging groter, maar was er lang niet zo’n sterke roep om de veiligheidsdiensten meer ruimte te geven. Deze wet is er omdat er nu technisch meer mogelijk is, maar vooral ook doordat de druk op politici om iets te doen nu, door internet en sociale media, vele malen groter is. Overigens worden er nu handtekeningen opgehaald voor een referendum over de wet je kunt hier tekenen, als je het tenminste okay vindt om met naam en toenaam in een register terecht te komen. Over privacy: een van de problemen van digitalisering is dat allerlei bestanden aan elkaar worden gekoppeld die daar nooit voor bedoeld waren. De gemiddelde overheidsdienaar vindt het heel normaal dat reisgegevens van studenten aan DUO worden doorgegeven: dan hadden die studenten maar niet moeten frauderen. Maar je moet systemen niet bouwen met het uitgangspunt dat de overheid altijd netjes handelt. Je moet systemen bouwen die de burger beschermen tegen een overheid die kwaad wil. Over digitalisering: het moet geen doel op zich worden. Je moet nu online: om te bankieren, om je belastingaangifte te doen, om met de overheid te communiceren. Veel mensen hebben daar moeite mee. De gebruiksvriendelijkheid laat te wensen over. Internet is eigenlijk alleen te gebruiken als je een nerd bent of als je heel veel partijen vertrouwt. Apple, Google, Facebook, je internetprovider – ze weten alles van je en je moet er maar op vertrouwen dat ze daar netjes mee omgaan, of dat er adequaat toezicht op is. Een bedrijf houdt elk jaar een brandoefening, en de schoonmakers laten we screenen, maar wie er allemaal bij onze digitale informatie kan, dat weten we vaak niet. Het regelmatig inhuren van “ethical hackers” zou eigenlijk net zo normaal moeten zijn als een brandoefening. Hieronder de audio van deze aflevering (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-47-Jeroen-Sprangers-2017-08-31.mp3 Credits: Gastheer: Bob Voorneveld Interviewer: Lykle de Vries Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker  In het kraaiennest: Ronald Mulder Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Muziek: Manic Street Preachers – “If you tolerate this your children will be next” Alle Farben & Janieck – “Little Hollywood” Het bericht Aflevering 47 – Over digitalisering en recht, met Jeroen Sprangers verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In deze speciale zomeraflevering geen speciale gast, maar een drietal onderwerpen waar we zelf een korte update over geven. Youri vertelt over Neil DeGrass-Tyson’s twijfels bij onze introductie-tekst over de Indiaan; Lykle vertelt over de laatste stand van zaken in de wereld van cryptocurrencies, en Bob vertelt over de podcast revival. Hier de video van deze aflevering: Hieronder de audio van deze aflevering (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-46-juli-2017.mp3 Shownotes: Het fragment van Neil deGrasse Tyson bij The Joe Rogan Experience (audio in podcast is ingekort). Een goed informatief artikel over de spannende veranderingen in de wereld van Bitcoin door Aaron van Wirdum. Een analyse van de recente Ethereum-diefstal via de parity Wallet. Aanbevolen podcasts door Youri: The Joe Rogan Experience, Duncan Trussell Family Hour, Tangentially Speaking en The Waking Up Podcast van Sam Harris. NB. Niet Metallica-drummer Lars Ulrich was te gast bij Joe Rogan, dat was de frontman James Hetfield. Het interview met Lance Armstrong kun je hier terug zien. Aanbevolen podcasts van Bob The Forward Podcast van Lance Armstrong, De website van Dag en Nacht Media           Het bericht Aflevering 46 – Zomereditie verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De toekomst. Een begrip waar we allemaal onze eigen ideeën over hebben. We doen aannames en handelen ernaar. Maar doen wij hier eigenlijk wel goed aan? In deze aflevering praten we met Loes Damhof – vooral over Futures Literacy (toekomstwijsheid). Volgens dit begrip kun je de toekomst gebruiken om het heden te innoveren.   Loes Damhof is docent op de Hanzehogeschool Groningen. In 2016 ontving zij de prijs voor Docent van het Jaar, waarbij zij de allereerste Comeniusbeurs binnenhaalde. Een prestigieus beurzenprogramma voor docenten gericht op onderwijsverbetering en -vernieuwing, dat docenten de kans geeft om innovatief onderwijs te ontwikkelen. Link naar een NOS-nieuwsbericht over hier hoe zij haar prijs in ontvangst nam. Het mag duidelijk zijn dat Damhof een passie voor onderwijs heeft. Zo heeft zij global en virtual classrooms opgezet waarbij studenten over de hele wereld met elkaar kunnen samenwerken. Door samen projecten te doen op afstand ben je toch met elkaar verbonden. Vertrouwen in elkaars intenties is hierbij van groot belang.   21st century skills Volgens Damhof moeten studenten de onzekerheid van de toekomst omarmen. Op deze manier zou men zich kunnen ‘voorbereiden’ op de banen die er nog niet zijn. Eigenaarschap krijgen over iets dat er nog niet is Dit klinkt bijna paradoxaal – of onmogelijk. Hoe kun je de toekomst lezen en bestuderen? Hoe kun je de toekomst gebruiken om nu te innoveren? Wat gebeurt er als wij deze onderzoeken? Futures Literacy is een methode die de toekomst gebruikt om het heden te innoveren. Je moet je niet laten verlammen door complexiteit. Transitie begint met een andere manier van denken. Het is een manier van denken – een methodologie – men gaat op een andere manier de toekomst in, volgens Damhof. Hoe denken wij dat het onderwijs eruit ziet in 2050? En hoe hopen we hoe dit eruitziet? De antwoorden op deze twee vragen zijn doorgaans verschillend, maar waarom? Het is er nog niet, maar waarom zouden wij er geen invloed op hebben? Toekomstbeeld Damhofs droom in het onderwijs is dat je niet gebonden bent aan tijd. Het combineren van kennis en ervaring van verschillende generaties en daarmee samenwerken om problemen op te lossen. Het levenlang-leren écht toepassen. Hieronder de audio: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-45-loes-damhof-jun-2017.mp3 Links Interview met Loes bij Digital x Groningen – Google Digitale Werkplaats in de Wolkenfabriek Video winnaar docent van het jaar 2016 Unesco future’s literacy video Futures Literacy website Het bericht Aflevering 45 – Over Futures Literacy, met Loes Damhof verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Een compilatie met toespraken en interviews van dag twee en drie van de Digitale Werkplaats: Digital x Groningen. De Wolkenfabriek, 2017. U hoort achtereenvolgens: Pim van der Feltz, chef Google NL Joost van Keulen, wethouder Nora (10) en Dirk-Jan (7) Stadsburgemeester Peter den Oudsten Nina, student Van der Feltz spreekt met een stenen-winkel-metafoor, de burgemeester huldigt het beheersen van digitale vaardigheden. En de kinderen van de winkelier vinden dat het allemaal nog niet zo’n vaart loopt. Hieronder de audio:  – (ook als mp3) http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/dag-3-mixcompi-mstr-dxg-sadh.mp3 Het bericht Digital x Groningen – Digitale Werkplaats: compilatie dag 2 en 3 verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Maarten Bronts sprak met Dennis Pettinga, online marketeer en Google Partner. Hieronder de audio:  – (ook als mp3) http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/DxG-sadh-interview-Dennis-Pettinga-mstr.mp3   Het bericht Digital x Groningen – Digitale Werkplaats: interview Dennis Pettinga verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Een compilatie met interviews van de eerste dag van de Digitale Werkplaats: Digital x Groningen. De Wolkenfabriek, 2017. Maarten Bronts sprak met enkele ondernemers en een online marketeer en Google Partner. Hieronder de audio:  – (ook als mp3) http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/edit-dag-1-DxG-sadh-mstr.mp3     Het bericht Digital x Groningen – Digitale Werkplaats: compilatie dag 1 verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Maarten Bronts sprak met Jan Glas, over het Huis van de Groninger Cultuur en hoe we een stervende taal kunnen laten voortleven online. De audio als mp3: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/jan-glas-interview-mstr-dxg-sadh.mp3 De song van Bert Hadders waarover Jan spreekt: Pekelder Waals, link naar Youtube Het bericht Digital x Groningen – Digitale Werkplaats: Jan Glas verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Vandaag de dag is het debat rond privacy en de bescherming ervan overal aanwezig. Hierin speelt iedereen een rol; de overheid, bedrijven, maar ook de gewone burger. Maar die privacy, wat is dat eigenlijk? Hoe komt het dat er zoveel belang aan wordt gehecht? Is dit altijd al zo geweest? En hoe kunnen we het beschermen? In deze aflevering praten wij over privacy met mede oprichter van Bits of Groningen: Nephtis Brandsma. Haar interesse in het onderwerp was er al sinds lange tijd. Zo studeerde zij filosofie aan de Universiteit in Groningen en deed ze onderzoek naar stukken van Helen Nissenbaum. Nissenbaum staat bekend om haar werk in privacy en hoe wij hiermee omgaan. Privacy is volgens Nissenbaum contextueel. Hierin heeft elke context zijn eigen regels. Je hebt namelijk bepaalde verwachtingen hoe mensen omgaan met je privacy. De centrale stelling is dat mensen een privacyschending kunnen ervaren bij partijen die informatie verzamelen, analyseren of verspreiden omdat die bepaalde normen over de informatiestroom breken. Denk hierbij aan een dokter of psycholoog waarvan je verwacht dat hij/zij jouw persoonlijke zaken niet doorspelen. “De informatiestromen zijn radicaal veranderd” Daaropvolgend verdiepte Brandsma zich meer in deze vraagstukken en zo kwam zij in aanraking met Bits of Freedom. Naast dat ze donateur was, wilde ze meer bijdragen aan vrijheid en privacy versterking en daardoor werd de aftakking Bits of Groningen opgezet. Bits of Groningen Bits of Groningen is de eerste lokale afdeling van Bits of Freedom, de stichting die opkomt voor vrijheid en privacy op internet. Privacy en communicatievrijheid zijn twee grondrechten die onmisbaar zijn voor ieders ontplooiing, voor technologische innovatie en de rechtsstaat. Hier zet Bits of Freedom zich voor in en om de beweging verder te ondersteunen is in Groningen een lokale afdeling opgericht: Bits of Groningen. Op lokaal niveau wordt gekeken hoe de digitale privacy van Groningers kan worden versterkt. Bits of Groningen organiseert bijeenkomsten om verschillende aspecten van privacy te bespreken. Het gaat hierin om meer dan alleen digitale privacy, aldus Brandsma. Zo is er ook privacy in sport. Denk aan de polsbandjes die stappen tellen of een app op je telefoon die je route traceert. Hoe verhoudt dit alles zich tot privacy? Ook studenten aan de universiteit van Groningen worden gewezen op privacy middels symposia. Privacy beïnvloedt Dit alles bepaalt in zekere mate hoe wij ons leven leven. Het vertrouwen van je dokter, het delen op sociale media, maar ook als je persoonlijke zaken bespreekt met je vrienden. Je gaat er toch vanuit dat zij de gedeelde informatie niet doorvertellen aan anderen. “De vis die in het water zwemt en niet ziet dat hij in de zee is” Privacy bepaalt ons emotioneel welzijn. Het heeft een enorme impact. Beluister hier de podcast (of als download): http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-44-nephtis-mei-2017.mp3   Credits: Gastheer: Bob Voorneveld Interviewer: Youri Sepp Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker  Links Nephtis op Twitter De website van Bits of Groningen De website van Bits of Freedom Het project Ad Nauseam van Helen Nissenbaum Het bericht Aflevering 44 – Over privacy, met Nephtis Brandsma verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De laatste jaren wordt er steeds meer medisch-wetenschappelijk onderzoek gedaan naar psychedelica. Geestverruimende middelen als LSD, ibogaïne, MDMA, paddo’s en ayahuasca bevonden zich jarenlang in het verdomhoekje, dit met name door de escalaties in de jaren 60 en 80. Maar zowel binnen de medische wetenschap als breder binnen de cultuur zijn dit soort middelen aan een comeback bezig. Wat deze ontwikkeling precies inhoudt, daarover praten we vandaag met Joost Breeksema, voorzitter van Stichting OPEN. Deze organisatie heeft als doel het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek naar psychedelica vanuit verschillende disciplines.    “Psychedelica kunnen van alles naar boven brengen, daarom is het integreren van de ervaring van groot belang.”   Psychedelica als medicijn? Het gebruik van geestverruimende middelen als medicijn is niet nieuw. Volksstammen over de hele wereld gebruiken al eeuwenlang psychoactieve substanties voor genezing. In reinigings- en overgangsrituelen en ceremonies tracht men via transcendente en mystieke ervaringen hulp te krijgen tegen kwalen die men vandaag de dag wellicht als ‘depressie’, ‘verslaving’ of ‘posttraumatische stress’ zou bestempelen. In de westerse wereld werd het geloof in psychedelica als medicijn gevoed door de ontdekking van LSD en haar toepassing binnen de psychiatrie in de jaren vijftig en zestig. Maar de excessen die met name buiten de medische context plaatsvonden zorgden ervoor dat het middel verboden werd. Hoewel de wetenschappelijke interesse nooit helemaal is verdwenen, is het onderzoek naar de farmacologische, toxicologische en psychologische werking van deze middelen de afgelopen dertig jaar stilaan flink vergroot. Deze ontwikkeling wordt mede bijgestaan door de hernieuwde maatschappelijke populariteit van deze substanties en ervaringen. Zo worden ayahuasca-retraites steeds populairder, slikken stellen MDMA om nader tot elkaar te komen en experimenteert menig tech-entrepreneur met zogenaamde microdoseringen om optimaal te kunnen presteren. Of het werkt, dat zal écht gedegen wetenschappelijk onderzoek moeten uitwijzen. Het werk van Stichting OPEN Joost Breeksema zet zich met zijn stichting al meer dan 10 jaar in voor wetenschappelijk onderzoek naar psychedelica. Het idee voor OPEN ontstond in 2006 tijdens een internationaal congres in Zwitserland, dat werd georganiseerd ter ere van de honderdste geboortedag van Albert Hofmann, de ontdekker van LSD. “Ik kwam erachter dat er in Nederland eigenlijk helemaal geen onderzoek plaatsvond. Dat was de aanleiding om met ons werk te beginnen. Wij zijn lezingen op universiteiten gaan organiseren, en hebben in de loop der tijd rustig een netwerk uitgebouwd van geïnteresseerde wetenschappers in binnen- en buitenland. In 2010 hebben we voor het eerst een congres georganiseerd. Dat hebben we inmiddels vier keer gedaan. We proberen wetenschappers in aanraking te laten komen met dit soort onderzoek en te laten zien dat het vanuit klinisch oogpunt interessant is wat deze middelen doen,” aldus de voorzitter. Een nadeel van onderzoek willen doen naar psychedelica is dat het voor de farmaceutische industrie niet zo interessant is om die studies te financieren, merkt Breeksema op. Onderzoekers zijn met name aangewezen op privaat geld. Vanuit het veld zijn ook met name de behandelaren die interesse tonen, want in tegenstelling tot veel antidepressiva, die tijden lang geslikt moeten worden, worden therapieën met psychedelica vaak tot enkele sessies beperkt. Vanwaar het verschil? “Er is iets in de kern van de ervaring wat er voor zorgt dat mensen op langere termijn profijt hebben,” stelt Breeksema. Momenteel werkt OPEN aan een aantal projecten. Zo proberen ze antwoorden te krijgen op vragen als: wat voor therapeutische methodes kunnen er gebruikt worden, wat zijn er voor regulatoire methodes voor onderzoek zodat mensen er sneller toegang tot kunnen hebben, en wat is geschikte crisisinterventie bij moeilijke ervaringen? Het belang van gedegen onderzoek In tegenstelling tot veel onderzoek uit de jaren zestig wordt de methodiek van vandaag de dag veel zorgvuldiger opgebouwd.  De voornaamste middelen waar momenteel onderzoek naar gedaan wordt zijn MDMA (de werkzame stof in extacy) en psilocybine (paddo’s). In mindere mate zijn er studies naar LSD, ayahuasca en ibogaïne, die onder meer worden ingezet worden bij verslavingsproblematiek. Volgens Breeksema is het onwaarschijnlijk dat mensen die bijvoorbeeld aan een depressie lijden, binnenkort via de apotheek op eigen houtje kunnen gaan trippen. De setting en de inbedding van de ervaring zijn van groot belang voor een heilzame werking. Zo zouden psychiaters met een licentie deze middelen kunnen inzetten in combinatie met andere vormen van therapie. Kortom, evenals bij de oude volksstammen is de structuur waarin de ervaring  plaatsvindt van groot belang. Breeksema: “Ik denk dat het van belang is dat er een professioneel vangnet is voor mensen om hun ervaring in te kunnen kaderen.” In de medische context is het belangrijk dat er mensen getraind worden; misschien mensen die ook zelf ervaring hebben. “Ik denk niet dat het een goed idee is dat iedereen daar zomaar mee aan de slag kan gaan,”aldus Breeksema. “Mensen moeten een idee hebben van het soort bewustzijnstoestanden en ervaringen die mensen kunnen krijgen en hoe je daarmee omgaat.” Beluister hier de podcast (of als download): http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-43-breeksema-apr-2017.mp3 Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Youri Sepp Stuurman-aan-wal: Ronald Mulder  Links De website van Stichting OPEN De website van MAPS Aflevering van Kennis van Nu, Drugs tegen depressie. Boeken Het bericht Aflevering 43 – Over psychedelica als medicijn, met Joost Breeksema verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Nick Stevens returns to the podcast to tell about his new role as Chief Digital Officer (CDO). The city of Groningen is currently facilitating “an experiment towards the future” as our guest describes it. What it is and what the outcome exactly will be is unclear, but when we take the technological changes and its impact on the labor market for example, it will undoubtedly be necessary. How do we get people ready to live in this digital world?    Why a digital office? Stevens sees some unsettling ripples on the horizon. “Let’s just imagine the robots are here and they do all of the work. There is literally no work left for humans. What would we do all day long?” It’s a hypothetical he likes to explore in his new job. “What we do know is that a massive technological change is coming towards us.” It’s not unthinkable that quite a lot of work will be lost, but we also have the opportunity to gain a lot of work, he adumbrates. “What I need to think about is the high level on what technology will imply. Things like blockchain, AI, the internet of things, drones and self-driving cars will change our lives on a day to day basis and over a long period of time.” The Digital Office initiative started some years ago as an effort to bridge the gap between the educational, local governmental and entrepreneurial organizations in the city. Stevens explored the ways in which these three could come together to strengthen the economy by looking forward through the digital transition that took place almost everywhere. “It kept falling through the cracks and wasn’t high on anyone’s priority list. The city counsilman of economic affairs decided to change this”, he explains. Now Stevens forms a team together with two members of economic affairs department, a member of a networking group of the largest IT-companies in the northern region, and a representative of the entrepreneurial world. “Those who think they can add value to the organization are welcome to join”, Stevens says. “Part of our job is quarter master, to understand what is happening, part is hunter, connecting the dots and making things happen.” “Hope” and “wish” are not words you’d be using to steer your business or government towards the future. CDO’s CTO’s and smart cities His role as Chief Digital Officer currently doesn’t have an equivalent in other Dutch cities. Although Amsterdam has a CTO, the roles differ according to Stevens. “A typical CTO is an internal role (often the head of IT and infrastructure) within the municipality. The perspective of the CDO is external, looking at what’s happening in the rest of the world. Of course when you’re talking about technology there is an overlap between internal and external phasing.” A city can be seen as a condensation of all sorts of economic activities that also exist on a national level. Some experts argue that technology will make cities more important than countries. “In an initiative like Startup Delta we see that it is presenting the county – The Netherlands – in competition with London, Berlin or New York. “It’s interesting to see how you can represent yourself and on what level you make decisions. Is it on a national or city level? I think the answer is: It depends.” “The city mayor of Shanghai has to think pretty much on the same level as the prime minister of the Netherlands.” Halfway between a shrug and destruction What will the citizens of Groningen notice about the efforts of the digital office? “Maybe the answer is that we will notice nothing. Which would be a complete win compared to complete economic destruction.” Are Stevens and his team averting a massive disaster that the less digital savy of us can’t foresee? “The millennium bug went by pretty much unnoticed, but this was thanks to years and years of effort,” he explains. “If you’re going back to 1993/1994 when the internet was first coming to the general public, we had no concept of things like instantaneous email, Whatsapp or sending photographs. That was not logical at that point, we had no idea of what was coming. If you’re looking at all the technologies and transitions that they’re going to bring: on the one hand it goes really really fast and we’re almost out of time, on the other hand in our day to day lives we almost don’t notice it happening. It feels like we’re talking about this for ten years already.” Listen to the full episode here (or download) http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-42-nick-stevens-mrt-2017.mp3 Credits: Host and interviewer: Lykle de Vries Steersmate ashore: Marloes Dekker Fact-checker and live-hacker: Youri Sepp  Audio technician: Ruurd-Jan de Meulder Links Nick’s website The website of Digital Office Groningen (in Dutch) The website of Startup Delta Melon’s Soundcloud playlist (the song starts at 42:58) The episode of Tegenlicht about Smart Cities Relevant books You can support our podcast by buying something at Bol.com via this website. Het bericht Episode 42 – About Digital Office Groningen, with Nick Stevens verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De betekeniseconomie is in opkomst. Steeds meer bedrijven verleggen hun focus van winst- naar welzijnsmaximalisatie. De ‘purpose’, het probleem dat je de wereld uit wilt helpen en de positieve impact die je maakt op het leven van anderen, is hierbij de nieuwe maatstaf voor succes. Maar hoe serieus moeten we deze ontwikkeling nemen en wat zijn de grenzen van betekenisvol ondernemen? Helpt het ondernemers het licht te zien of is het misschien een slimme marketingtruc? In deze aflevering praten we met bedrijfsadviseur, ondernemer, auteur en boeddhist Kees Klomp. “Dit is een wereldwijde beweging van mensen die weigeren dat bedrijven de wereld naar de klote helpen.” Betekenisvol ondernemen? ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen’, ‘corporate compassion’, de ‘purpose economy’ – het zijn veelgehoorde buzzwords die een nieuwe trend in het bedrijfsleven beschrijven. Waar het op neer komt is “ondernemen waar de wereld beter van wordt”, aldus Kees Klomp, die zelf spreekt over ‘betekenisvol ondernemen’. Al sinds 2006 is hij met het onderwerp bezig en adviseert hij bedrijven en ondernemers om op een betekenisvolle manier de wereld een stukje beter te maken. Zijn er dan zo veel bedrijven betekenisloos aan het ondernemen? Klomp vindt van wel: “Het leeuwendeel waar de conventionele economie op draait is volstrekt betekenisloos. In die zin dat er producten gemaakt worden die aan elkaar hangen van mistige, leugenachtige proposities. Die hebben maar één doel en dat is ons verleiden om vooral te kopen en tot transacties over te gaan, maar die op geen enkele wijze gericht zijn om ons leven beter te maken.” “Over een aantal jaren zullen we met schaamte terugkijken op de periode waarin we welvaart alleen in termen van geld en economische groei definieerden.” Business-activisme Het grote verschil met ‘conventioneel’ ondernemen is dat betekenisvolle bedrijven niet zozeer ontstaan om  in te spelen op een vraag vanuit de markt, maar eerder vanuit de wens om problemen de wereld uit te helpen. Bij betekenisvolle bedrijven is de vorm slechts een vehikel om de verandering te bewerkstelligen en bestaan ze niet omwille van zichzelf of om continu te blijven groeien. “Het grootste doel van veel van dit nieuwe soort ondernemingen is dat ze zich uiteindelijk op kunnen heffen,” aldus Klomp. “De implicatie van dit gedachtegoed is dat je als écht betekenisvol bedrijf per definitie zo weinig mogelijk financiële winst maakt. Het basisbeginsel van de betekeniseconomie is minimum viable profit.” Dopper, Tony Chocolonely en Greyston Bakery zijn volgens Klomp enkele voorbeelden van succes- en betekenisvolle ondernemingen. “Je ziet helaas  veel dat conventionele bedrijven de betekeniseconomie omarmen en denken, nou gaan wij ook eens iets aardigs doen.” Hoe meetbaar is betekenisvol ondernemen? Uiteraard zijn er momenteel bedrijven die hun producten en diensten in een purpose-jasje hijsen om een graantje mee te pikken in de betekenis-hype. Maar de impact van een bedrijf – bestaande uit de financiële, ecologische en sociale prestaties – is volgens Klomp goed kwantificeer- en  meetbaar. “Marketing hoeft in mijn beleving geen vies woord te zijn, maar moet wel voortkomen en belichaamd worden door een organisatie die authentiek is. Als marketing een kunstje wordt, dan is het een en al greenwashing.” Dat impact investing de snelst groeiende investeringsvorm is binnen de financiële wereld, zet ook zoden aan de dijk voor de betekeniseconomie. Hierbij nemen investeerders genoegen met een rendement van 1 tot 3% in plaats van een meer gebruikelijke 20 tot 30%. “Een te grote return on investment holt het systeem verder uit in plaats van op te komen voor kansarmen en een grotere gelijkheid na te streven,” verklaart Klomp. “Ook dat is aantoonbaar te maken.” “Het betekent niet dat geld verdwijnt of een dubieuze betekenis zal krijgen. Het krijgt zijn rechtmatige plaats terug als middel in plaats van als doel.” Wereldwijd fenomeen of verwend westers probleem? De overheid van Bhutan begon in 1974 met het idee om het bruto nationaal geluk te meten, wat  volgens Klomp destijds werd weggezet als een beetje gek, boeddhistisch, zweefteverig experiment. Nu is dit idee omarmd door de Verenigde Naties en geldt het als hét ontwikkelingsmodel van de toekomst. Daarmee wordt welzijn de belangrijkste graadmeter om de nationale stand van zaken te bepalen. “Het is ook een misvatting dat betekenisvol ondernemen een typisch verwend westers fenomeen zou zijn. Een derde van alle baanbrekende innovaties komt al jarenlang uit Afrika en niet uit Europa,” stelt Klomp. Voorzichtig schets hij een toekomstbeeld rondom betekenisvol ondernemen: “Ik geloof dat de lange termijn van de betekeniseconomie zal zijn dat we gaan onteconomiseren en de component van de transactie zal meer verdwijnen. Mensen zullen meer verantwoordelijkheid nemen en delen zonder dat daar geld aan te pas hoeft te komen. We gaan geluk en welzijn steeds nadrukkelijker prefereren boven geld en welvaart. De afgelopen 25 jaar hebben wij geleefd in een samenleving waarin we geluk en geld hebben gelijkgesteld.” Beluister hier de podcast (of als download): http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-41-keesklomp-feb-2017.mp3   Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewster: Marloes Dekker Stuurman-aan-wal: Ronald Mulder Fact-checker en live-hacker: Youri Sepp  Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links De website van Sustainia De website van de Krachtfabiek Meer over het meten van geluk in Bhutan Relevante boeken bij Bol.com – als je één van deze links gebruikt, stroomt er een bescheiden percentage in de Scheepskas Het bericht Aflevering 41 – Over betekenisvol ondernemen, met Kees Klomp verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Onze parlementaire democratie is sinds haar invoering in 1848 maar weinig veranderd. De maatschappelijke onvrede over dit bestuurssysteem lijkt momenteel echter tot een hoogtepunt te komen. Burgers voelen de kloof tussen hen en politiek Den Haag groter worden, het vertrouwen in de besluitvorming neemt af en kiezers zweven langer dan ooit. Hoe zijn de eisen van de kiezer veranderd, wat is er mis met het systeem en hoe kan het tij keren? In deze aflevering praten we met Jan Dijkgraaf, lijsttrekker van GeenPeil. Deze jonge politieke partij is voorstander van een directere democratie en totale transparantie van het politieke proces. “Partijen beweren altijd voor transparantie te zijn. Wij dagen ze uit om het te laten zien.” Het ontstaan van GeenPeil Voordat Jan Dijkgraaf de politiek instapte, schreef hij als journalist en columnist kritische stukken over het reilen en zeilen in Den Haag. Hij werd door verschillende partijen benaderd om actief te worden binnen de gelederen en besloot om bij 50+ te gaan kijken hoever hij zou komen in de procedure. Toen Bart Nijman van GeenStijl dit hoorde, benaderde hij Dijkgraaf via Twitter om het plan voor zijn nieuwe partij uit te leggen. Na wat DM’etjes heen en weer ging Dijkgraaf overstag. Zijn politieke ambities ontstonden onder meer uit onvrede over de gang van zaken rondom de MH17 en het Oekraïne-referendum. “Het constante gevoel dat je bedonderd wordt. Ik kon blijven prikken aan de zijlijn of een keer mijn best doen om het zelf te veranderen. Toen ontstond het idee van GeenPeil met ‘de kiezer is de baas’,” aldus de kersverse lijsttrekker. “Er komen geen gekkies die gaan lopen gillen en schreeuwen, want het gaat puur om de inhoud.” De kiezer aan de macht Opvallend aan het gedachtegoed van GeenPeil is dat deze naar eigen zeggen de oorsprong vindt bij Hans van Mierlo. “Hij heeft ooit D66 opgericht om precies dezelfde redenen,” aldus Dijkgraaf, die verwijst naar een oud campagnefilmpje van de partij (zie onderaan deze pagina). “Onze tekst is precies dezelfde.” Waar is het dan misgegaan bij de partij? Volgens Dijkgraaf is het een politieke wetmatigheid: “Ze zijn verknocht aan het pluche. Zodra je aan de macht bent, ben je tegen verandering.” Het alternatief van GeenPeil is een online platform waar de leden per onderwerp kunnen stemmen. Dijkgraaf licht toe: “Inhoudelijk wordt het een zwaar platform. Je krijgt de wetsvoorstellen te zien, de standpunten van alle politieke partijen, maatschappelijke organisaties en de GeenPeil-leden ten aanzien van de voorstellen. Vervolgens gaan de leden met elkaar in discussie, wat uiteindelijk leidt tot een stem voor of tegen een wet.” Zo zullen er per gebied specialisten ontstaan die zich selectief verdiepen in de duizenden onderwerpen die jaarlijks de revue passeren. De techniek moet het de leden mogelijk maken om via apps of online persoonlijke voorkeuren aan te geven. Zo kun je als lid standaardmachtigingen aangeven waar je in lijn blijft stemmen met een bepaalde partij op een bepaald deelgebied – bijvoorbeeld SP voor Sociale Zaken – en er weinig omkijken meer naar hebt, of je kunt alles zelf doen. De meerderheid van de stemmende leden heeft het voor het zeggen. “Stel dat 50% van onze leden hartstikke links is, dan ga ik daarin mee,” aldus Dijkgraaf. Bang voor extremen bij de achterban is hij overigens niet. De ‘minder Marokkanen’-uitspraak van Wilders zal volgens hem geen weerklank vinden bij GeenPeil. “Wij hebben het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens als morele leidraad. Dus wij zullen nooit dat soort dingen voorstellen. Als onze leden ons dwingen een wetsvoorstel in te dienen dan doen we dat niet omdat het in strijd is met het EVRM.” “Bezorgde mensen willen dat het beter gaat. Boze mensen willen alleen maar boos zijn.” Regeren met een GoPro op je hoofd Mocht GeenPeil ooit in de regering komen, dan zullen ze alles volledig transparant maken, belooft de lijsttrekker. “Als je de kloof wilt dichten dan moet je het  proces transparant maken. Moet ik op bezoek bij Rutte of de Koning, dan gaat de GoPro op mijn hoofd. Dat is veranderend, vernieuwend. Mensen mogen onze bonnetjes zien en hoe we vergaderen,” aldus Dijkgraaf. Volgens hem is het deze vorm van openheid die de huidige politiek zo ontbeert en vervolgens het wantrouwen bij de burger voedt. Idealiter zal GeenPeil zichzelf overbodig maken doordat de werkwijze de nieuwe norm is geworden.  “Ik wil dat wij over vier jaar kunnen stoppen en dat al die partijen ons systeem hebben overgenomen. Mocht het schip na de komende verkiezingen stranden, dan zijn er volgens Dijkgraaf altijd nog mogelijkheden bij de gemeenteraadsverkiezingen en Europese verkiezingen. “Het belangrijkste is dat politici hun ego opzij durven zetten. Het gaat om de mening van de leden ter plekke. Ons stemsysteem staat straks en is te kopiëren naar elke omvang en elk land.” Beluister hier de podcast (of als download): http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-40-dijkgraaf-jan-2017.mp3   Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Ronald Mulder Stuurvrouw-aan-wal: Marloes Dekker Fact-checker en live-hacker: Youri Sepp  Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links De website van GeenPeil Het oude campagnefilmpje van D66: Bestel bij Bol.com via onze affiliate-link hieronder en steun hiermee SADH: Het bericht Aflevering 40 – Over GeenPeil, met Jan Dijkgraaf verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Studium Generale Groningen organiseerde eind dit jaar een vierdelige lezingenserie over werk in de toekomst. Vooraf aan de lezingen interviewden wij de vier experts. In deze laatste uitzending van het jaar passeren de vier interviews de revue en blikken wij kort terug op de gesprekken.  Paul Schnabel: Blijft er betaald werk voor iedereen? Socioloog en voormalig directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau Paul Schnabel mocht in november het spits af  bijten. In zijn lezing gaf hij een breed overzicht van ontwikkelingen omtrent arbeid en de uitdagingen waar wij voor staan. Wij vroegen hem onder andere naar onze obsessie met werk, het verdwijnen van banen in het midden, de onzekerheid van flexibele arbeid en het idee van een basisinkomen. “Het idee is misschien dat er in de toekomst minder werk zal zijn en er minder gewerkt zal moeten worden. Dit wordt ook verwacht vanwege de digitalisering, informaticarevolutie en robotisering van de samenleving, maar eigenlijk weten we niet zeker of er dan ander werk zal ontstaan. Wat we wel zien is dat het witteboordenwerk aan het verdwijnen is. (…) Laaggeschoold werk wordt steeds meer door hoger opgeleiden gedaan en hoger opgeleid werk zal toenemen.” René ten Bos: Over de waarde van werk René ten Bos is hoogleraar filosofie aan de Faculteit der Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In zijn lezing beschreef hij onze verschillende attitudes ten aanzien arbeid vanuit historisch en moraalfilosofisch perspectief. Wij vroegen hem onder meer naar hedendaagse veranderingen hieromtrent, het fenomeen van bullshit jobs, ambachtelijkheid en bureaucratisering. “Ik ben nog opgevoed met de gedachte dat als je later een baan vindt, dat je dan ook brood op de plank hebt. Dat is niet meer helemaal vanzelfsprekend. (…) Die veiligheid die arbeid geeft, of lijkt te garanderen, is niet honderd procent zeker. (…) Er zal een beperkte groep zijn die ervan profiteert en een grote groep niet. Dat heeft ook morele implicaties. We zullen anders over werk en de noodzaak van werk moeten gaan nadenken.” Niels Taatgen: Over een leven vol multitasking Niels Taatgen is hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Rijksuniversiteit Groningen Hij heeft een achtergrond in informatica en cognitieve psychologie en houdt zich bezig met cognitive modelling, waarbij programma’s gebouwd worden om de menselijke intelligentie beter te begrijpen. In zijn lezing ging hij in op multitasking en de cognitieve processen die hieraan ten grondslag liggen. Hoe kunnen wij beter multitasken en wat hebben wij te vrezen van de komst van robots? “Het gaat niet zozeer over robots maar meer over automatisering in het algemeen. (…) In de maatschappij zie je een continue dynamiek waarbij banen verdwijnen en er hopelijk nieuwe voor in de plaats komen. (…) Het is toch wel heel moeilijk om een robot te bouwen die net zo flexibel is als een mens: die kunnen inspelen op omstandigheden die moeilijk voorspelbaar zijn. (…) De uitdaging in de robotica is dan ook om robots te bouwen die zelfstandig iets kunnen doen, bijvoorbeeld het huishouden, maar dat is nog echte science fiction.” Rutger Bregman: Je moet werken voor je geld Bregman is historicus, schrijver en journalist voor De Correspondent. In zijn lezing sprak hij met name over het basisinkomen, een idee dat de laatste tijd steeds populairder wordt. Wij vroegen hem onder andere naar het veranderende beeld van de mens als homo economicus, intrinsieke en extrinsieke motivatie, en hoe echte verandering tot stand komt. “Pak hem beet negentig procent van onze wetten wordt nog geschreven vanuit de overtuiging dat de mens ten diepste een wezen is dat geprikkeld of gedwongen moet worden om ergens te komen. (…) Wat we iedere keer veronachtzamen is dat mensen ook intrinsieke drijfveren hebben. (…) Soms concurreren deze met elkaar, dan drukt de extrinsieke motivatie de intrinsieke motivatie weg en vice versa. (…) We hebben een sterke bias dat vooral anderen extrinsiek gemotiveerd zijn, terwijl wij het intrinsieke stiekem wel in ons zelf herkennen.” Beluister hier de podcast (of als download): http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-39-SG-toekomst-arbeid-dec-2016.mp3 Credits: Gastheer: Maarten Bronts Stuurmannen-aan-wal: Youri Sepp, Lykle de Vries en Ronald Mulder Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links De website van Studium Generale Antropoloog David Greaber over Bullshit Jobs Het bericht Aflevering 39 – Studium Generale – Werk in de toekomst verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De jeugd heeft de toekomst, maar in de snel veranderende wereld van vandaag de dag is het voor velen lastig wegwijs te raken in het leven. In deze aflevering interviewen we Marloes Dekker, medeoprichter van Jimmy’s en tevens ons nieuwe bemanningslid. Jimmy’s is een plek waar jongeren met alle vragen en ideeën terecht kunnen. ʻʻHet concept is eigenlijk doodeenvoudig, maar het is ingewikkeld om het in de bestaande wereld een plek te geven,ʼʼ volgens Dekker. Gelukkig lijken langzaamaan steeds meer gemeenten oren te hebben naar deze succesformule.   Van problemen naar vragen Marloes begon het concept van Jimmy’s zes jaar geleden. ʻʻDe vraag kwam vanuit de Gemeente Groningen. Bij het Centrum voor Jeugd en Gezin was men aan het nadenken over hoe je ouders zou kunnen ondersteunen in het opvoeden en laten opgroeien van hun kinderen. Zij zaten een beetje met de handen in het haar over wat nu met de jongeren te doen. Ze wilden voorkomen dat de vragen waar jongeren mee zaten niet tot problemen zouden uitlopen,ʼʼ aldus Dekker die destijds beleidsmedewerker was. Ze werd gevraagd mee te denken en besloot de jongeren zelf aan de tand te voelen. ʻʻVeel jongeren gaven aan dat school niet altijd een fijne plek is om hun persoonlijke vragen te stellen. Het ontbrak aan plekken waar ze anderen face to face konden ontmoeten.ʼʼ Samen met Fanny Koerts, die zich veel bezighield met motivatie en talentontwikkeling, begon zij zich een weg te banen door de hulpverleningswereld die toch vooral gericht was op het oplossen van problemen. Het concept werd gelanceerd in een oude kerk in Groningen en kwam al snel onder de aandacht van de Groningse jeugd. ʻʻEen vijftienjarige kan enorm geholpen worden door een drieëntwintigjarige. Iemand die net iets verder is en bepaalde ervaring al heeft.ʼʼ Het vangnet en de springplank Inmiddels is Jimmy’s op zeven locaties te vinden en de populariteit blijft toenemen. Dekker en Koerts trekken op uitnodiging van gemeentes langs alle windstreken om vruchtbare bodem voor het concept te vinden. Wat Dekker in haar onderzoek opvalt is dat er weinig plekken zijn waar jongeren zich echt thuis voelen. ʻʻOf ik nu in Sittard of Leeuwarden of Lelystad ben, jongeren geven aan dat er altijd te weinig te doen is. Als wij vertellen dat wij samen met hun hier verandering in willen brengen, valt mij op dat veel jongeren terughoudend en argwanend zijn omdat er in het verleden bijna nooit wat met de ideeën gebeurde. Ze voelen zich niet serieus genomen.ʼʼ Anderzijds is het wel zo dat jongeren bij Jimmy’s niet op hun wenken bediend worden: ze moeten goed samenwerken om hun wensen te realiseren en te ‘cocreëren’ stelt Dekker. Jimmy’s wordt gerund door jonge stagiaires en vrijwilligers. Daarnaast zijn er ook professionals aanwezig die als springplank en vangnet dienen en de nodige ondersteuning bieden bij lastigere vragen. ʻʻWaar we bij Jimmy’s behoorlijk eigenwijs in zijn is dat we denken dat het geen zin heeft om jongeren een voorgekauwd antwoord te geven. Wat belangrijk is, is dat je hen leert om hun eigen antwoord te vinden. Informatie van instanties kan daar goed bij helpen, maar de eigen ontdekkingstocht staat voorop.ʼʼ ʻʻOnze visie is dat jongeren veel meer kunnen dan zij zelf en volwassenen vaak denken.ʼʼ Stad, platteland, zingeving en de toekomst Iedere Jimmy’s heeft zijn eigen accent. De gemeenschap, cultuur en historie – het DNA van een stad of gemeente – bepaalt in hoge mate de uitstraling en de feel van een Jimmy’s. Volgens Dekker is een duidelijk verschil waar te nemen tussen stad en platteland. ʻʻIk merk dat wij in kleinere plaatsen jongeren heel erg moeten meenemen in het tonen van mogelijkheden en het feit dat zij meer kunnen dan ze denken. Het gaat daar sterk om horizonverbreding. Ik heb genoeg jongeren gesproken die niet buiten hun stad of dorp komen.ʼʼ Hoe hen te helpen? ʻʻZij hebben vaak een extra zetje nodig,ʼʼ aldus Dekker. ʻʻWe houden het dicht bij huis en komen veel met verhalen van anderen die al met toffe dingen bezig zijn.ʼʼ Door de jaren heen zijn het soort vragen die gesteld worden volgens Dekker ook veranderd. ʻʻEr is een verschuiving gaande van praktische vragen, van hoe regel ik mij studiefinanciering en ik heb een SOA opgelopen, wat moet ik doen, naar meer zingevingsvragen van wie ben ik en deze wereld en hoe weet ik hoe ik de juiste keuzes maak?ʼʼ Een hoopgevende ontwikkeling volgens Dekker, want de jeugd  lijkt meer betrokken en bewust te zijn van de staat van de wereld en hun plek daarin. ʻʻIk denk dat er een generatie ontstaat die met een meer kritische blik naar zichzelf en de wereld kijkt en de toekomst vorm wil geven.ʼʼ Beluister de podcast hier terug. (hier een link naar de mp3 om te downloaden) http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-38-marloes-dec-2016.mp3   Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Ronald Mulder Stuurman-aan-wal: Youri Sepp Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links: De website van Jimmy’s Meer over Ikigai   Het bericht Aflevering 38 – Over werken met jongeren, met Marloes Dekker verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Als we het nieuws moeten geloven dan gaan de robots binnenkort een hoop banen inpikken. In het gunstigste geval, want als we niet oppassen kunnen ze ons ook zomaar van de aardbodem vegen. Prominenten als Elon Musk en Stephen Hawking stellen bijvoorbeeld dat artificial Intelligence (AI) de grootste bedreiging voor de mensheid is. Zal AI er daadwerkelijk voor zorgen dat dit soort dystopische science fiction werkelijkheid wordt, of leven we straks juist in een Luilekkerland waar de robots het zinloze werk opknappen? In deze aflevering spreken we met Anita Drenthen over de stand van zaken rondom kunstmatige intelligentie. “Het is persoonlijk en fijn maar ook een beetje creepy.”  General en narrow AI Anita Drenthen studeerde Kunstmatige intelligentie en deed onderzoek naar communicatie tussen mens en machine. Ze probeerde ze antwoord te krijgen op vragen als: Hoe kun je het menselijk geheugen namaken, en hoe moet een interface worden zodat het fijn is om ermee te werken? Momenteel ontwikkelt ze apps bij het Groningse bedrijf Alledaags, waar ze kunstmatige intelligentie inzet om mensen op een gepersonaliseerde manier te laten leren. “De technologie weet precies waar je goed of slecht in bent en hoe we op jou moeten inspelen om je bepaalde dingen te laten doen”, aldus Drenthen. Kunstmatige intelligentie is een breed vakgebied en er bestaat geen eenduidige definitie. Wel staat de wens om machines intelligent te maken centraal, maar deze intelligentie bestaat in gradaties. Zo willen sommigen de menselijke intelligentie benaderen of voorbijstreven via zogenaamde “general AI”.  Hierbij probeert men machines dingen te laten waarnemen, zeggen en leren. Anderen richten zich op “narrow AI”, waarbij de machine getraind wordt voor een specifieke taak, bijvoorbeeld om een computerspel te winnen van de menselijke kampioen. “Wat vroeger AI was, wordt nu niet meer als zodanig beschouwd. Het blijft altijd iets van de toekomst.” Veilige hokjes Inmiddels is artificial intelligence overal om ons heen te vinden volgens Drenthen: “Het zit bijvoorbeeld in je rekenmachine, de spamfilter van je email of de spraakherkenning van je mobiele telefoon. Je kunt het zo gek niet bedenken. Alles is AI en mensen raken er gewend aan dat het er is.” Van deze vormen van smalle kunstmatige intelligentie hoeven we niet te vrezen, maar wanneer machines alles kunnen doen waar de mens ook toe in staat is, kan het in theorie gevaarlijk worden. Recentelijk hebben twee AI’s een eigen taal ontwikkeld die niet door mensen ontcijferd kon worden. Een onschuldig voorbeeld misschien, maar de grenzen van de menselijke controle worden hierdoor wel zichtbaar. Google heeft een ‘red button’ ontwikkeld waarmee in één druk op de knop hun artificiële intelligentie wordt uitgeschakeld, mocht het echt gevaarlijk worden. “Het is gedeeltelijk ook terecht”, stelt Drenthen, “want je hoeft maar één foutje te maken of de computer kan zelf iets anders bedenken dan jij wilt. Je kunt hem per ongeluk de opdracht geven om jou te vermoorden.” Drie manieren van leren Hoe kunstmatige intelligentie werkt? Eén manier is om te kijken naar hoe het menselijk brein leert. De neurale netwerken in onze hersenen kunnen met behulp van een computer worden nagebootst. Daarbij wordt de AI gevoerd met input – bijvoorbeeld talloze plaatjes van een hond – om deze steeds beter als zodanig te herkennen. Een andere manier is om  te kijken naar hoe de mens over een lange periode leert via genetische algoritmen. Zo beschouwd wordt het natuurlijke selectieproces via mutaties in de software binnen concurrerende AI’s nagebootst. De kunstmatige intelligentie die het meest succesvol is in de uitvoering van een bepaalde opdracht ‘overleeft’ waarbij de minst succesvolle ‘overlijdt’.  Een derde manier is om aan de hand van een aantal basisregels de computer zichzelf te laten programmeren door zelf op onderzoek uit te gaan naar kunstmatige intelligentie.  Waar het heen leidt? “De mens zal eerst op zijn luiheid worden bediend. Met narrow AI krijg je een persoonlijke assistent. Dit is ook waar momenteel geld mee wordt verdiend”, aldus Drenthen. “Daarnaast zal AI ook serieuzere dingen overnemen en zullen er waarschijnlijk meer banen verdwijnen.”Een grote uitdaging binnen AI is het waarom van bepaalde beslissingen te achterhalen  Een probleem is namelijk dat in een neuraal netwerk je dit niet precies kunt vaststellen. Drenthen: “Momenteel is kunstmatige intelligentie meer een adviestool voor specialisten zodat ze minder fouten maken. Het duurt nog wel even voordat we helemaal worden overgenomen.” Luister hier de podcast terug: (met een link naar de mp3) http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-37-AI-nov-2016.mp3   Credits: Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Lykle de Vries Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links: The Guardian: AlphaGo seals 4-1 victory over Go grandmaster Lee Sedol The red button van Google De film Her op IMDB De serie Äkta människor op IMDB De serie Dat Willen Wij Ook van de VPRO De monnik en de Mandelbrot Het bericht Aflevering 37 – over kunstmatige intelligentie, met Anita Drenthen verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In deze aflevering praten we over de toekomst van de stad. Steden zijn in rap tempo aan het veranderen: het bevolkingsaantal blijft stijgen, grote winkelketens maken plaats voor lokale start-ups en the Internet of Things sijpelt steeds verder door. Welke trends zijn er te bespeuren en wat gaat dit voor de stad betekenen? In Groningen vindt in november de vierde editie plaats van Let’s Gro, een inspiratiefestival waar iedereen wordt uitgenodigd na te denken over deze en andere ontwikkelingen en de toekomst van de stad. In de studio zijn te gast: de initiator vanuit de gemeente Jeroen Berends, oud-scheepslid en programmeur Mariëlle Gebben en Jarno Duursma, digital trendwatcher en gastheer tijdens het festival Let’s Gro: Top-down en bottom-up Vanuit zijn rol bij de gemeente ziet Jeroen al een aantal jaren een verschuiving plaatsvinden. In navolging van de wens vanuit de landelijke politiek fuseerden de afdelingen die eerder van elkaar gescheiden waren. Tussen de domeinen van sociale problematiek, ruimtelijke ordening en economische zaken ontstond daarmee een kruisbestuiving waar ook ruimte was voor publieke inbreng. “We wilden werken aan een toekomstvisie van de stad, maar vonden het tegelijk een beetje aanmatigend om een soort van blue-print neer te leggen. Dat is niet helemaal meer van deze tijd. We wilden de stad erbij betrekken.” Op Let’s Gro faciliteert de gemeente de podia voor burgers en organisaties met goede ideeën. Dit levert sinds de begindagen een goede respons op en is door de jaren heen alleen maar groter geworden. Vorig jaar fuseerde het festival met het meer tech-georiënteerde Holland Web Week waarmee ook het digitale domein vertegenwoordigd wordt. Let’s Gro is overigens geen louter Groningse aangelegenheid. Zo zijn er tal van internationale initiatieven te vinden die hun ideeën onder de aandacht brengen en omgekeerd inspiratie opdoen voor de steden in het buitenland. “De ideeën vertalen zich ook snel weer naar beleid. Zo’n idee van ‘de binnenstad als huiskamer,’ daar zit heel veel Let’s Gro in,” aldus de initiatiefnemer. Voorbij de hypes: de digitale impact op steden Als trendwatcher en mede-programmeur probeert Jarno naar eigen zeggen voorbij de digitale modegrillen te kijken. “We gaan de hypes afschrobben en bepalen wat er overblijft en echt succesvol is. We horen veel bedrijven hard op de trom slaan, maar wat bestaat er nou heel concreet?” Tijdens Let’s Gro organiseert hij een Mash-up-talkshow met tal van experts. Zij zullen laten zien wat lokaal, landelijk en internationaal al in de digitale wereld gebeurt en staat te gebeuren. Van blockchain en bitcoin-alternatieven tot aan scale-ups, the Internet of Things en privacykwesties, van alles passeert de revue. Zo is men in Amsterdam al volop bezig met het concept van Smart Cities en sluit men in Groningen aardbevingssensoren op het internet aan. “Mijn doel is om onderling verbindingen te maken en het publiek kennis te laten maken met de ontwikkelingen zodat er nieuwe synergie ontstaat. Ik hoop daarmee op een versnelling in de digitalisering,” bekent Jarno Duursma. Het zou zomaar kunnen dat deze ideeën voor een verschuiving in ons denken gaan zorgen. Jeroen, Jarno en Youri in de studio Kunst en sociale ontwikkeling In hoeverre zijn we in staat om met elkaar te verbinden, onszelf te geven en met een ander in gesprek te raken? Deze vraag staat centraal tijdens de woensdag. Gastcurator Mariëlle Gebben geeft een inkijkje in de initiatieven rondom sociale innovatie. Zo zal Ben Cohen (medeoprichter van ijscofabrikant Ben & Jerry’s) gaan vertellen over hoe het bedrijf sociale vernieuwing bewerkstelligt. Daarna zullen lokale ondernemers vertellen over hun uitdagingen en hem het hemd van het lijf vragen. De rol van kunst is ook onderwerp van discussie. In dit kader zal onder anderen Thuur Caris spreken over de manier waarop kunst de maatschappij beïnvloedt. “Volgens mij is er behoefte om eens onlogisch naar de dingen te kijken,” legt Mariëlle uit. Een mooi voorbeeld daarvan is het project Building Conversation, waarbij theatermaakster Lotte van den Berg het gesprek benadert als kunstwerk. In haar werk wordt de participant uitgedaagd om betrokken te blijven wanneer zijn of haar mening niet wordt gedeeld. Is de denkwijze bij het standpunt wel houdbaar voor de lange termijn? Hoe zou men duizend jaar geleden naar het onderwerp hebben gekeken? “Ik zou het heel fijn vinden als mensen ontdekken dat een ander perspectief nieuw inzicht geeft,” aldus Mariëlle. “De ervaring leert dat je dan hele andere keuzes maakt.” Luister hier de aflevering terug (met een link naar de mp3) http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-afl-36-letsgro-okt-2016.mp3     Credits: Gastheer en presentator: Lykle de Vries Interviewer: Youri Sepp Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links: De website van Lets Gro De website van Social Impact Day De website van Amsterdam Smart City   Bestel bij Bol.com via onze affiliate-link hieronder en steun hiermee SADH:   Het bericht Aflevering 36 – Over het Let’s Gro festival verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Met deze 35e aflevering trappen we het vierde seizoen af. Lykle bezocht de Noorderlinkdagen waarvan hij zijn indrukken met ons deelt. We blikken kort terug op ons interview met Kevin Kelly en houden enkele van zijn ideeën tegen het licht. Eveneens kijken we naar de toekomst omtrent onderwerpen als zelfrijdende auto’s, veranderende stadscentra en de rol van de overheid. De Noorderlinkdagen 2016 Lykle was aanwezig bij de Noorderlinkdagen in Assen. Op dit tweejaarlijkse congres worden de belangrijkste trends besproken op het gebied van management, organisatie en HRM. In de Drentse hoofdstad spraken tientallen professionals, waaronder cultureel antropologen, journalisten, filosofen en friskijkers over hedendaagse fenomenen binnen deze vakgebieden. Zo hield Martijn Aslander een pleidooi om te stoppen met de bureaucratie binnen bedrijven. ʻʻInformatie reist tegenwoordig zo snel en via zo veel kanalen dat de traditionele top-down hiërarchie volledig achterhaald is. Zo ben je altijd te laat. Hou op met het georganiseer en ga gewoon dingen doenʼʼ, parafraseert Lykle. Echter zijn er veranderingen aan de horizon te zien. Hoewel er een hoop trage massa en weerstand is, is de interesse gewekt en lijken organisaties stilaan meer bereid de gebaande paden te verlaten. Zo lijkt er binnen de HRM-wereld een verschuiving plaats te vinden van de oude, vast omlijnde kaders met salaris- en functiehuizen en diploma’s, naar een meer zachte aanpak waar de persoonlijke ontwikkeling van de werknemer in meer harmonie is met de organisatiedoelstellingen. Dit laatste ligt in het verlengde van wat de kernboodschap van de sprekers was: “Ga de verbinding aan met jezelf en met elkaar. Zie elkaar niet als een functieprofiel maar leer elkaar eens persoonlijk kennen.” ʻʻ2016 is toch wel het jaar dat men beseft dat je niet alles vooruit kunt plannen.ʼʼ Terugblik op het Kevin Kelly-interview In de vorige aflevering spraken we met schrijver en denker over de digitale cultuur Kevin Kelly. Hier beluisteren we twee fragmenten terug en praten we over toepassingen van vandaag de dag. Zo spreekt Kelly over zijn werkwijze waarbij hij onorthodox technologiegebruik in kaart brengt. Naar eigen zeggen brengt dit vaak het ware karakter naar boven die door de mainstream niet wordt gezien. Echter wordt deze dynamiek meestal gemeengoed onder de massa in een samenleving. Dit is een verschijnsel dat we volgens Thuur Caris ook in de kunsten tegenkomen. Een hedendaags voorbeeld van dit fenomeen is het doorslaande succes van Pokémon GO. Dit spelletje gebruikt augmented reality-technieken die al jaren geleden zijn ontwikkeld voor verschillende toepassingen. ʻʻDe grap is dat je achteraf denkt dat het allemaal heel logisch verliepʼʼ, aldus Lykle. Volgens Ronald is ook Bellingcat, een platform voor onderzoeksjournalistiek die onderzoek deed naar de MH17-ramp, een mooi voorbeeld van hoe gangbare technologische middelen op vernieuwende wijze kunnen worden ingezet. In het tweede fragment vroegen we Kelly naar zijn visie op het karakter van technologie. Hij betoogt dat de ontwikkeling van technologische complexiteit en variatie sterk lijkt op die wat we in de natuur zien. ʻʻDe kracht van het internet en communicatietechnologie gedraagt zich steeds meer biologisch dan mechanisch.ʼʼ De metafoor van het organisme, waarbij alles met elkaar in verbinding staat, zien we volgens Ronald op vrijwel alle terreinen opduiken. Het staat haaks op het mechanische wereldbeeld waarin de klok de dominante metafoor was, men dacht dat alles in modellen gevat, begrepen en gecontroleerd kon worden. ʻʻDe doorbraak van een technologie is vaak niet gepland.ʼʼ Zelfrijdende auto’s en antifragiele steden In het derde blok van deze aflevering merkt Maarten op dat de binnensteden snel zijn veranderd. Waar vroeger op koopavonden de straten vol liepen met winkelend publiek, zo uitgestorven is het vandaag de dag nu veel grote winkelketens verdwenen zijn. Echter gebeurt er van alles in de omringende straten, zo stelt Lykle in weerklank van Kelly’s gedachtegoed. Ronald schets een vergezicht: ʻʻEr zullen in de toekomst wat minder winkels zijn en wat meer verblijfruimten. Binnensteden zullen meer plekken worden om mensen te ontmoeten.ʼʼ De komst van zelfrijdende auto’s en pakket bezorgende drones zal ook het huidige straatbeeld snel doen veranderen. Zo wordt er in China en de VS al volop geëxperimenteerd met deze technologieën en vinden we dichter bij huis, in Appelscha, al zelfrijdende busjes. ʻʻBinnen 5 jaar zullen er rijbanen zijn waar alleen zelfrijdende voertuigen op worden toegelaten.ʼʼ     Luister hier de aflevering terug: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-nr-35-op-29-sep-2016-2.mp3   Of bekijk de video: Credits: Gastheer en presentator: Maarten Bronts Stuurmannen-aan-wal: Lykle de Vries & Ronald Mulder Techniek: Ruurd-Jan de Meulder Links: De website van de Noorderlinkdagen De website van Bellingcat Het bericht Aflevering 35 – Noorderlinkdagen en terugblik Kevin Kelly verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

We had the honor to talk to Kevin Kelly – about his newest book “The Inevitable”, in which he outlines twelve trends that will force their ways on us. Although he allows a lot of room for the specific forms they will take. The book can be bought in English through this link, and by doing so, you support this show: The internet was inevitable, Twitter was not People are ignorant of what is coming, or afraid. In his new book, Kevin tries to get the reader to embrace these new trends. They cannot be evaded, but we do have a lot of choices in how we embrace them. Stopping or prohibiting them takes away our abilities to make choices in how we can embrace new technology. How Kevin’s process works: You go to the edges to find out where the center is moving We asked Kevin how his process works; how does he make sense of all these changing dynamics? Obviously, he spends a lot of his time reading papers and talking to experts. But, less obviously, he spends at least as much time looking at where technology is mis-used, or being used unsupervised. Looking at early prototypes, how the underground is using it, the way criminals use it, the ways in which kids bend it – that is where Kevin finds the hints that tell him in which direction technology will develop. The Character of Technology In becoming more and more complex, technology also appears to become more biological, rather than mechanical. If we are to understand technology, we will have to think about organisms, biology and, well, life – rather than machines. Audio: Here’s the interview. And a link to the mp3 file – might be easier to download. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-34-070716-Kevin-Kelly-2.mp3   Host: Maarten Bronts Interviewer: Lykle de Vries Ship’s mate extraordinaire: Mark Vletter Mark Vletter, Maarten Bronts and Lykle de Vries in the Studio at Oog Radio, interviewing Kevin Kelly by telephone     Other books by Kevin Kelly, that are absolutely worth reading:   Het bericht Episode 34 – Kevin Kelly: You go to the edges to find out where the center is moving verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Philip Wagner zou misschien wel de ideale stuurman aan wal zijn voor ons programma: hij heeft een brede belangstelling, kijkt graag vooruit en denkt na voordat hij iets zegt. Philip is ook iemand die eraan hecht om een outsider te blijven: iemand die van buitenaf observeert, zich vaak verwondert, en onafhankelijk zijn mening kan geven. We praten met Philip over zijn ondernemerschap en over ondernemerschap in het algemeen, over economische orde en wanorde, over onderwijs en over zijn werk als hoogleraar op Curaçao. Een rode draad: ondernemerschap als emancipatiemotor. Ondernemen, aldus Philip, is een krachtige manier om je omstandigheden te verbeteren. Veel krachtiger dan “een baan vinden”.   Nog een rode draad: de kracht van vertrouwen en relaties. Good governance heeft volgens Wagner niet zoveel te maken met toezicht, maar veel meer met verantwoordelijkheid nemen: “Als we toezicht te belangrijk maken, gaat het vanzelf mis.” audio: Beluister hier het interview. Een link naar de mp3-file, handig om te downloaden. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-33-Wagner-jun-2016-mstr.mp3   Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Mariëlle Gebben Stuurman-aan-wal: Ronald Mulder   Het bericht Aflevering 33 – over ondernemen en governance – met Philip Wagner verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Hackathons: wat zijn het? En waarom zijn er zoveel? In het weekend van 22/23 mei 2016 vonden er in Groningen drie hackathons tegelijkertijd plaats: StartupWeekend Groningen Music & Sound, Hacking Health en de Aquathon, In deze editie praten Ronald en Lykle over het verschijnsel Hackathon. Maarten deelt zijn ervaringen van Hacking Health en samen bellen ze met Rutger van Zuidam, die op dat moment live in een Bitcoin Hackathon aanwezig is. Beluister hier het programma. Een link naar de mp3-file, handig om te downloaden. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-32-hackathons-mei-2016-edit.mp3   Gastheer: Maarten Bronts Bootsman: Ronald Mulder Stuurman-aan-wal: Lykle de Vries Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Links StartupWeekend Groningen, Sound & Music Aquathon – Hackthon voor waterveiligheid Hacking Health Groningen 21 Bitcoin Computer Hackathon Het bericht Aflevering 32 – Hackathons verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Frans Fluttert noemt zichzelf het liefst “forensisch onderzoeker”, om daar dan direct aan toe te voegen: “Nee, niet zo eentje uit CSI.” Fluttert doet onderzoek in de forensische psychiatrie, bij mensen die een misdrijf hebben gepleegd, maar die vooral psychiatrisch patiënt zijn. Een onderwerp dat eigenlijk alleen in het nieuws komt als er iets is misgegaan. Tijdens een proefverlof, bijvoorbeeld. Fluttert is vooral bekend om zijn werk op het gebied van “vroegsignalering”: hoe leer je patiënten om vroegtijdig te herkennen dat ze richting gevarenzone glijden. Zo vroeg dat ze tijd hebben om maatregelen te nemen, zoals medicijnen innemen of hulpverleners bellen. Dan gaat het dus over patiënten weer autonomie en controle geven, en ze serieus nemen. “De patiënt is ook een deskundige in zijn ziektebeeld. Hoe meer hij betrokken wordt bij zijn behandeling, hoe meer de agressie afneemt,” stelt Fluttert. Het is een gevoelig onderwerp. We hebben het immers over mensen waarvan een groot deel van de bevolking (en de politiek) vindt dat we ze maar het best zo lang mogelijk kunnen opsluiten. Voor de zekerheid. Fluttert formuleert bedachtzaam, maar toch stellig. “Opsluiting is altijd traumatiserend. Zeker voor psychiatrisch patiënten.” Beluister hier het interview. Een link naar de mp3-file, handig om te downloaden. NB. Zoals gezegd: het betreft gevoelige materie. We hebben, op verzoek van Frans, een paar fragmenten uit de live-uitzending weggeknipt, en hier en daar is dat te horen. Dit doet verder geen afbreuk aan de strekking van het verhaal. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-30-Frans-Fluttert-mrt-31-edit.mp3   Interviewer: Maarten Bronts Stuurman-aan-wal: Lykle de Vries Geluidstechniek: Annemieke Wellin Het bericht Aflevering 30 – over misdaad en straf – met Frans Fluttert verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Sinds de komst van het internet wordt al gesproken over het aanstaande einde van kranten. Ondertussen, zo’n twintig jaar na de komst van het internet, kunnen we vaststellen dat kranten bepaald niet verdwenen zijn. Waarom is dat? Gaan ze alsnog verdwijnen, of hadden we het mis, twintig jaar geleden? Met Bart Brouwers praten we over de geschiedenis van de toekomst van de journalistiek. Dat treft, want Brouwers is niet alleen hoogleraar journalistiek, maar bovendien historicus. We gaan na wat er terecht is gekomen van de verwachtingen, beloftes en angsten uit de laatste jaren van de vorige eeuw. Het einde van de kranten. Het einde van de journalistiek zelf. Maar ook: de terugkeer van de lokale media en de opkomst van burgerjournalistiek. Zoals zo vaak blijken de veranderingen langzamer te gaan dan gedacht, maar blijken ze ook dieper en breder in te grijpen. Kranten verdwijnen niet (althans, niet allemaal), maar hun functie verandert. Journalisten moeten andere capaciteiten hebben dan in de vorige eeuw. Dat heeft gevolgen voor opleidingen en verdienmodellen. Het betekent ook dat de controlerende functie van de pers in het gedrang komt en dat we deze als samenleving misschien op een andere manier moeten organiseren. Brouwers toont zich een ondernemer, maar niet zo een die denkt dat de markt alles wel op zal lossen. En hij toont zich een optimist, maar niet zo een die denkt dat het vanzelf allemaal wel goed komt.   Beluister hier het interview. Een link naar de mp3-file, handig om te downloaden. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/sadh-29-Bart-Brouwers-mrt-16.mp3   Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Ronald Mulder Stuurman-aan-wal: Lykle de Vries Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Links E52, Nieuwe journalistiek voor Eindhoven Dode Bomen, het blog van Bart Brouwers De Master Journalistiek aan de RuG Het bericht Aflevering 29 – over journalistiek – met Bart Brouwers verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Wat eten we vandaag? De grootschalige bio-industrie staat tegenover de kleinschaliger ambachten. Hoe de verhoudingen hiertussen schuiven is vandaag de scope van onze tocht. De rimpelingen in onze soep zijn talrijk. Sascha Bouwknegt is cateraar en vaandeldrager en neemt het voortouw en toont aan in haar praktijk hoe zij dingen aanpakt. Sascha is oprichter en mede-eigenaar van cateraar De Smaak van het Noorden, en smaak staat centraal in alles wat ze doet. Smaak blijkt zich slecht te verhouden met grootschalige productie en vaste procedures. We spraken over ingrediënten, vertrouwde leveranciers,  transparante herkomst en over de wurggreep en de schijnzekerheden van de HACCP.  Maar smaak en kleinschaligheid maken eten ook duurder, en Nederlanders in het algemeen en Noorderlingen in het bijzonder geven liever niet te veel uit aan hun voedsel. Des te merkwaardiger dat er zo veel voedsel verspild wordt. Zou goed en betaalbaar misschien hand in hand kunnen gaan als we minder weggooien en bijvoorbeeld geslachte dieren “van snuit tot staart” gebruiken – in plaats van alleen biefstuk en kipfilet te eten? Ook hierover ging ons gesprek. En over boer Westers uit Hornhuizen, wiens aardappels stiekem veel lekkerder zijn dan de Franse Rosevals en La Rattes. Het interview, de podcast, de audio. Helaas zijn de eerste 5 minuten van de opname tussen wal en schip terechtgekomen. We stomen door vanaf dat punt. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-28-Sascha-Bouwknegt-feb16.mp3   Gastheer: Maarten Bronts Stuurman-aan-wal: Youri Sepp Fact checker en live hacker: Ronald Mulder Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder     Het bericht Aflevering 28 – over eten – met Sascha Bouwknegt verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In 2009 werd Maria Koijck tijdens een reis door Sierra Leone geconfronteerd met een enorme berg afval.  De beelden kreeg ze niet meer van haar netvlies en zette haar aan haar aan het denken over onze relatie tot al die dingen die wij achteloos de prullenbak in gooien. In haar kunst staat onze relatie tot afval en het milieu centraal: zo maakte ze onder meer kerstboom van afgedankte fietsen en een reusachtige zwaan van petflessen. In deze kerstaflevering spreken we Maria over haar kunst, missie en hoop voor de toekomst. Een klap om de oren Maria reisde met een vriendin mee, die hulpacties leidde in het door oorlog verscheurde Afrikaanse land. Bij aankomst bleek dat ze haar onbevangen beeld van,hagelwitte bountystranden al snel moest bijstellen: “Ik kreeg daar echt een klap om mijn oren. Ik had nog nooit zoveel troep bij elkaar gezien. Er waren krottenwijken waarin een laag troep van anderhalve meter lag, waar kinderen overheen klauterden.” Als kind van de jaren zestig boden de zeeën van afval Maria veel stof tot nadenken en zelfs inspiratie om het tot kunst te verheffen. Een groot verschil met Sierra Leone is dat in Nederland het afval al snel uit het oog wordt onttrokken door de inzet van de milieudienst, wat er voor zorgt dat we niet stilstaan bij de omvang en gevolgen van onze afvalproductie. Koijck: “Ik vind het zo absurd dat wanneer je een leeg flesje drinken hebt, je wel de moed hebt om het dopje erop te draaien, maar dat je die dan weggooit. Ik snap niet dat wij met deze mentaliteit in zo’n korte tijd, zo’n enorme vervuiling hebben kunnen veroorzaken.” “Het is niet zozeer uit zuinigheid dat ik met restmaterialen werk, maar meer door de missie waarmee ik begeistert ben.” Petty moet blijven Maria’s doel is om ervoor te zorgen dat over tien jaar het hele woord afval niet meer bestaat, want het is materiaal dat gewoon hergebruikt kan worden. “Als je plastic schoonmaakt, wordt het mooi en kun je er van alles mee doen, zoals het maken van een kunstwerk.”Hoe dat bij Maria in zijn werk gaat? “Ik ben redelijk impulsief in dat soort dingen. Als ik een idee in mijn hoofd heb, kan ik het niet meer loslaten.” Zo ontstond ook Maria’s bekende project Petty: een uit 15.000 petflessen bestaande zwaan die ze samen met wijkbewoners creëerde. “Als je meer mensen aan het het werk laat meebouwen, wordt het ook iets van hen en zullen zij het verhaal doorvertellen.” Nadat Petty de zwaan enkele maanden op het Hoornse meer had rondgedobberd, vond Maria dat het tijd was voor de waardige ‘uitvaart’, met rouwadvertentie en al. Op het moment van afscheid stonden er zo’n dertig buurtbewoners langs de kant van het water. Petty werd vergezeld door een paar kanoënde enthousiastelingen met een zwarte vlag waarop stond: “Petty moet blijven”. Verantwoordelijkheid nemen Maria werkte ook veel in het buitenland, waaronder Brazilië, waar men vele malen verder is op het gebied van afvalbewustzijn en recycling.”Ik denk dat wij een regering hebben die ons veel te veel pampert. We moeten meer voor onszelf leren denken en meer verantwoordelijkheid voelen voor ons afval. Je moet mensen ook belonen als men de moed neemt of energie steekt om iets te recyclen of terug te brengen. Anderzijds moeten we mensen ook bestraffen als ze dingen dumpen op straat of waar dan ook.” Om de bewustwording te vergroten zal de omgang met afval ook meer uit de geitenwollensokken-sfeer moeten komen vindt Maria, die zelf regelmatig op scholen vertelt over haar werk en missie. Daarnaast zal de beweging zowel van boven- als van onderaf in de samenleving moeten komen, zoals dat ook bij de antirook-beweging is ontstaan. Echter hoopt Koijck als kunstenaar niet compleet vereenzelvigd te worden met afval. Komend jaar hoopt ze dan ook, in navolging van haar grote voorbeeld Marthe Röling, vooral groots werk te realiseren: iets waar een hoop shag rokende mannen in oranje overals aan te pas komen. Beluister hier de podcast: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-27-Maria-Koijck-dec15.mp3   Gastheer: Lykle de Vries Interviewer: Mariëlle Gebben Stuurman-aan-wal: Maarten Bronts Fact checker en live hacker: Youri Sepp Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Het bericht Aflevering 27 – over kunst en afval, met Maria Koijck verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In dit slotstuk van ons drieluik over de instituten die ons traditiegetrouw helpen om de werkelijkheid te duiden, gaan wij in op de rol die de wetenschap kan spelen. Onze gast Jan-Willem Romeijn studeerde natuurkunde en wijsbegeerte en is momenteel werkzaam als hoogleraar wetenschapsfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij promoveerde op de grondslagen van de statistiek. In de Groninger Forum Bibliotheek spraken we onder meer over wat we kunnen kennen, het nut van statistische resultaten, de zin en onzin van wetenschapsagenda’s en het belang van het kiezen van een perspectief. Een gezonde chaos De afgelopen eeuwen kunnen beschouwd worden als een grote glorietocht van de wetenschap: de mens kan inmiddels voet op de maan zetten, voertuigen worden aangedreven met zonne-energie en dodelijke ziekten zijn steeds beter te bestrijden. “Maar als je er op een filosofische manier naar onze kennisontwikkeling kijkt”, stelt Romeijn, “dan krijg je toch minder dat jubelgevoel.” In de loop van de afgelopen eeuw werd door filosofen namelijk meer en meer onderkent dat onze kennis altijd tegen een bepaalde achtergrond – een cultuurhistorische context – tot stand komt en daarmee een bepaald perspectief is op de werkelijkheid. Het is een denkkader dat een hoofdrol speelt in de uiteindelijk waarneming. Volgens de hoogleraar is het dan ook van belang dat de wetenschap als instituut, en de wetenschapper als persoon, een gezonde mate van diversiteit in zich herbergt. “Dat je verschillende benaderingen kunt kiezen, geeft je een gevoel dat je niet als een aapje een paar kunstjes zit te leren, maar dat je ziet dat de perspectieven iets specifieks opleveren. Er zit iets in de werkelijkheid wat er voor zorgt dat sommige perspectieven werken en sommige niet”, aldus Romeijn. Als dit dan dat: over statistiek Wanneer ons denkkader ons perspectief op de werkelijkheid bepaalt, is het goed om te beseffen wat je wel en niet met statistiek kunt. Dagelijks worden er veel beslissingen genomen op basis van statistische analyses. Zo schatten verzekeraars risico’s in en gebruiken rechters, politici en journalisten de statistiek om hun oordeel of argumentatie te onderbouwen. Maar kun je door data te verzamelen ook weten en welke actie je moet ondernemen? Volgens Romeijn hebben beleidsmakers nog veel te winnen bij een beter begrip van statistiek: “Nog los van dat je niet precies weet wat het betekent dat de kans dit of dat is, loop je ook tegen het feit aan dat het ongelooflijk moeilijk is om een kans überhaupt vast te stellen. De statistiek verzamelt gegevens die je in groepjes verdeelt en met allerlei wiskundige foefjes probeer je die kans zo goed mogelijk te bepalen.” Een statistische kans vaststellen is één ding, maar deze vervolgens van betekenis te voorzien wordt een stuk problematischer. “De interpretatie van de statistische analyse is vaak spectaculairder dan de analyse zelf rechtvaardigt.” Hoe maak je beleid? “Erachter komen wat nu de oorzaak van iets is, daarin is de statistiek heel slecht. Als je allerlei wetenschappelijke bevindingen op een rij zet en denkt te weten hoe je iets moet doen, zit je als gauw op een dwaalspoor,” aldus Romeijn. “Je moet niet alleen weten wat de feiten zijn maar ook wat de oorzakelijke structuur is.” De zoektocht naar de oorzakelijke structuur is in de ene context eenvoudiger dan in de andere en daarbij speelt dan ook het denkkader een belangrijke rol. Zo zijn er bij depressie veel verschillende symptomen te noemen, maar geen eenduidige oorzaak. Daarbij is het wel van belang dat er een perspectief gekozen wordt. Romeijn: “Een psychiater heeft misschien niet het perspectief om datgene wat de oorzakelijke hoofdrol speelt, te zien. Daarom is het lastig te bepalen wat het beste beleid is. Een genuanceerde kijk op het ordeningsprincipe, zoals de DSM, is dan ook onontbeerlijk.” Tot slot geeft Romeijn ook zijn blik op het beleid over de wetenschap als geheel, wat onder meer in de wetenschapsagenda wordt aangekaart. Het is volgens hem weliswaar goed dat het algemene publiek betrokken wordt bij de wetenschap, maar niet dat de samenleving niet de inhoud van het onderzoek gaat bepalen. De winst zit hem volgens Romeijn meer in de ruimte bieden aan wetenschappers om in vrijheid het beste wat ze hebben te kunnen bieden. Dit uiteraard door een welafgewogen keuze te maken uit een scala aan perspectieven. Hier kun je het hele interview terugluisteren: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-26-3-12-15-JW-Romeyn-Webedit.mp3 Genoemde boeken   Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Ronald Mulder Stuurman-aan-wal: Youri Sepp Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Het bericht SADH Live deel 3 – over wetenschap, met Jan-Willem Romeijn verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In deze tweede live aflevering verkennen we de rol van religie in het duiden van de hedendaagse werkelijkheid. Het woord religie is afgeleid van het Latijnse religāre, wat zoiets als opnieuw verbinden betekent.  Maar waarmee zijn we de verbinding kwijtgeraakt, hoe kunnen we ons verhouden tot datgene wat niet in taal is uit te drukken en hoe gaan we om met de bekende negatieve connotaties van religie? In gesprek met dominee, theoloog en retoricus Jan Vaessen proberen we antwoorden op deze en andere vragen te vinden. Daarbij gaan we onder meer in op verschillende vormen van kennis, de dominantie van het visuele in het Westerse denken, de gespannen relatie met religie en macht en de noodzaak om ons als individu te berusten in het niet-weten. Geloof en theologie Volgens Vaessen worden wij in het Westen gedomineerd door een visuele vorm van kennen die op ruimtelijk en wiskundig inzicht is gebaseerd: “We verwaarlozen onze andere zintuigen min of meer, waarmee we onrecht doen aan de mens als geheel.” Deze zienswijze heeft de wetenschap – en daarmee de theologie – sterk beïnvloed en de religieuze ervaring verdrongen. “De vraag is wat bestaat eerder, religie of de theologie? Ik denk dat het geloof, of het existentieel ervaren van de werkelijkheid zoals deze op ons afkomt, eerst komt. Daarna wordt er rationeel over nagedacht en dan gaan we theologie bedrijven. Dan kom je tot de ontdekking dat de woorden altijd tekortschieten en er steeds weer nieuwe inzichten komen. Dat is voor mij ten diepste religie”, aldus Vaessen. “We worden uitgenodigd, om ook andere zintuigen toe te laten en een andere kijk op de werkelijkheid mee te nemen.” Zekerheden en macht De crux van de religieuze ervaring schuilt dan ook in een fundamenteel open houding naar de werkelijkheid, waarbij je misschien wel een onderzoekende geest gebruikt, maar het talige begrijpen ervan steeds opschort. Want juist in het verstarren van de betekenis, het vastleggen van één absolute theologie schuilt een donkere kant waarmee macht en geweld gepaard gaan. Zoals Vaessen het stelt: “Op het moment dat verschillende groepen mensen theologie absoluut gaat stellen, worden de zekerheden bedreigt en ontstaan er godsdienstoorlogen waarbij de grondzekerheden te vuur en te zwaard verdedigd worden. Wat je dan in wezen doet is het beperken van je visie op de werkelijkheid  omdat deze blik beperkt is tot de kenbare dimensies.” “Naast je rationele bewustzijn, zijn er ook andere soorten inzicht die logica met zich meebrengen.” Hoop voor de toekomst Door dit soort ‘zekerheden’ los te laten, en daarbij niet door te schieten naar een postmodern nihilisme, wordt de ruimte geopend voor andere betekenisvolle kennisvormen. Zoals Vaessen zijn persoonlijke visie geeft:  “Volgens mij is het verbonden met wat sommigen de oerkracht, de bron van positieve energie, of God noemen. Het maakt mijn niet zoveel uit hoe je het noemt, maar er is wel zoiets als een adres waar ik terecht kan zeg maar. Dat is voor mij een zinvolle beleving van religie.” Hier kun je het hele interview terugluisteren: http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-25-Jan-Vaessen-22102015.mp3   Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Lykle de Vries Stuurman-aan-wal: Youri Sepp Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Het bericht SADH Live deel 2 – over religie, met Jan Vaessen verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In deze eerste live aflevering vanuit de Groninger Forum Bibliotheek spreken we over de veranderende rol van kunst in de samenleving. Onze gast deze avond is Thuur Caris: kunstenaar, docent Arts and Popular culture aan de Hanze Hogeschool en tevens onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. In zijn onderzoek verkent Caris de achterliggende mechanieken en processen achter kunst. “Kunst is meer dan het maken een artefact of voorstelling. Het gaat meer om het regisseren en in scène zetten van ervaringen. Kunstwerken begeleiden gemoedsveranderingen en daarmee een verandering in kijken, denken en begrijpen”, aldus Caris. Daarbij spelen niet alleen de intrinsieke aspecten van kunst een belangrijke rol, maar ook de sociale en economische structuren waarbinnen deze tot stand komen. “In de samenleving ontstaat een groeiende vraag naar belevingswaarde.” Collaborative Free fall Caris verbleef voor zijn onderzoek tien maanden in kunstenaarsgemeenschappen van Flux Factory en Bruce High Quality Foundation in Williamsburg, New York. Daar liet hij zich van onderop voeden met informatie, om zo de scheppende kracht van deze kunstenaarsenclaves, die buiten de gevestigde orde opereerden, te verkennen.  De wijze waarop deze kunstenaars samenwerken omschrijft Caris als een “collaborative free fall”, waarbij de simpele gemene deler van de mensen in de enclave is dat ze zich met elkaar identificeren en vertrouwen in elkaar hebben. “Kunst heeft de onhebbelijke neiging om het niet voor de hand liggende, het onlogische te doen. Als je kunst zou beoordelen op zijn zinnigheid of doelmatigeheid, dan heb je het helemaal verkeerd begrepen,” aldus Caris.  Volgens de onderzoeker hebben niet alleen kunstenaars baat bij het ‘interrumperen van routine en gewoontedenken’, ook uitvinders, ondernemers en zelfs leiders zouden hier baat bij kunnen hebben. “The Beatles hadden ook geen businessplan. Het is een kwestie van aanhaken.” Luister hier de aflevering terug: http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SadH-24-01102015-Thuur-Caris.mp3 Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Mariëlle Gebben Stuurman-aan-wal: Ronald Mulder  Geluidstechniek: Ruurd-Jan de Meulder Videoregistratie: Jelle Maarten de Vries  Het bericht SADH Live deel 1 – over kunst, met Thuur Caris verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Volgens onze gast Wilbert van de Kamp draait het leven om eten. Als kok, voedselnetwerker, blogger en ondernemer probeert hij door middel van eten mensen met elkaar te verbinden. Wanneer mensen gezamenlijk eten en drinken en er met elkaar over praten kan men geïnspireerd worden en zal men bewuster omgaan met voedsel. Je moet vooral verder durven te kijken dan de supermarkt.   http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-23-eengarde-mstr.mp3 Wilbert is tevens voorzitter van Youth Food Movement en mede-initiator van het Startup Weekend Groningen Food, waar hij professionals en ondernemers bij elkaar brengt om nieuwe initiatieven op te starten. De rode draad in het werk van Van de Kamp is de interessante verhalen die mensen over eten te vertellen hebben. Ter illustratie vertelt hij over de smaakvolle cider van Cyril Zangs en de sublieme ‘siepelsop’ van Wilberts mentor Dick Soek. Daarnaast gaat Wilbert onder meer in op het blinde fanatisme van sommige sterrenkoks, waarom voornamelijk vrouwen de kar trekken binnen de eetwereld en het belang van koken wat je zelf lekker vindt: van rauwe boter op roggebrood van oude graanrassen tot aan de babi pangang van Conimex. In Nederland zijn we vergeten dat de beleving om delen gaat. Dat eten iets is wat je samen kunt doen. Blok 1: Het verhaal van Eengarde http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-23-eengarde-mstr-b1.mp3 Blok 2: Ontdekt worden met ideeën over eten http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-23-eengarde-mstr-b2.mp3 Blok 3: Verandering en verbanden tussen mensen http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-23-eengarde-mstr-b3.mp3 Gastheer en interviewer: Maarten Bronts Stuurvrouw-aan-wal: Mariëlle Gebben Fact checker & Life hacker: Youri Sepp Links Website: Eengarde.nl , Twitter: @eengarde Dick Soek op Twitter: @dicksoek Nel Schellekens op Twitter: @gullewaard De cider van Cyril Zangs Website Youth Food Movement Het bericht SADH 23 – over eten, met Wilbert van de Kamp verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Startups are hot and happening right now. But how come, what are they, and why are people interested in starting up?  In this episode we talk with startup inspirator par excellence Nick Stevens. He is one of the active coaches of the world wide event Startup Weekend and is currently working on Platform Zuid; which, according to Nick, will be “a city in a building, an environment where entrepreneurship can thrive.” Although the term startup is hard to define, one of the key elements is taking responsibility for yourself, says Nick. In recent years the quantity of jobs is diminishing and there will be different work to do in the future, but this can be a blessing and a curse: “Your intrinsic motivation, your capabilities and the world around you make a big difference in what you can do.” This change requires not only a certain mindset on the individual level, but also on a societal level. The government plays an important role in educating the  young  in entrepreneurial skill sets, but “also needs to get out of the way with archaic regulations,” says Stevens. According to our guest, the city of Groningen can be just the right place for startups to develop themselves. The entire episode http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-22-NickStevens-StartupEcosystem.mp3 “We need to solve important questions instead of interesting ones” Entrepreneurship is not about creating an app that is fun to make, necessarily. Rather, it is about creating something of value for someone else. In this city with its abundant knowledge and science, and the looming danger of earthquakes, there is no shortage of real important questions to solve. “It’s getting harder to distinguish products and companies these days” Nick, Lykle and Ronald in the studio in Groningen, NL Part 1: What are startups? http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-22-NickStevens-StartupEcosystem-blok1.mp3 Nick distinguishes between three types of startups with distinct charachtertistics: Those people who take responsibility for themselves (ZZP’er, for instance), Those who want to influence or change the  world around themselves, and those who want to change the entire world. Part 2: An inventory for a startup environment http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-22-NickStevens-StartupEcosystem-blok2.mp3 At the basic level we need to make sure that we have the right education in place (teaching basic problem solving skills to young people and teaching them abilities that relate to the future instead of the past, like being able to research any problem). In addition, we need to make it easy to learn by doing, and we need to learn to cope with small changes in what we have been trained to master. Part 3: Opportunities and breaking the status quo http://sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-22-NickStevens-StartupEcosystem-blok3.mp3 There are a lot of problems that are interesting, we should focus our attention on problems that are important. There is a huge benefit on solving the important problems over the interesting ones.   In the Ship’s Library The Government as innovator – van Rutger Bregman (in Dutch) The Entrepeneur’s Journey (white paper) Het bericht Episode 22 – About startup culture, with Nick Stevens (@clogish) verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De meesten van ons leiden een leven van werken om geld te verdienen. Dit doen we in een stelsel van regels en wetten die ervoor moeten zorgen dat we goed met elkaar in vrijheid kunnen samenleven. Maar dit ‘systeem’ kan ons ook beklemmen in ons handelen. Is het in deze tijd nog mogelijk om een vrij en gelukkig leven buiten het systeem op te bouwen, onttrokken aan het toeziend oog van de controlerende instanties? Geen adres, inkomen en woning, wel bestaansrecht en geboorterecht Onze gast Oof Haverink leefde lange tijd zoals de meeste mensen, maar na een reeks tegenslagen en aanvaringen met instanties, besloot hij alle schepen achter zich te verbranden. Hij schreef zich uit bij de gemeente, ontdeed zich van zijn overbodige bezittingen en trok als Citizen of the World de wijde wereld in. Met een rotsvast vertrouwen in de goedheid van de mens en op dat iedere dag alles wel goed zou komen, reisde hij richting Portugal. Oof werd een ‘wandelend verhaal’ waar velen wel oren naar hadden. In ruil voor het verhaal en een paar huishoudelijke klusjes, kreeg hij eten, drinken en onderdak. De geïnspireerde luisteraars zorgden ervoor dat het verhaal zich als een lopend vuurtje verspreidde en Oof zijn weg vol innerlijke rust kon vervolgen. Inmiddels woont hij weer in Nederland en werkt als zelfstandig ondernemer. Zijn kennis en ervaring zet hij in “om mensen iets te leren”. Beluister hier het gesprek met Oof Haverink, over zijn experiment, de problemen die je tegenkomt als jezelf administratief wilt wissen en tips. Een verhaal over onze angst voor het onbekende, de welvaartsfuik van de moderne tijd en de kunst van het loslaten. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-21-Oof-Haverink-apr-2015.mp3 NB. Audio: excuus voor het gepiep en gefluit in het eerste gedeelte. “Ik wist nog niet waar ik at en sliep, maar ik wist dat het goed zou komen.” “De zekerheden om je heen zijn een afhankelijkheid waar je geen grip op hebt. Dat ben je niet zelf en dat doe je niet zelf. De enige op wie je echt kunt vertrouwen dat ben je zelf.” “De balans tussen het vasthouden en loslaten van normen, waarden en zekerheden. Want wat is zeker in het leven?”   Blok 1: Van rompslomp naar vrijheid NB. Audio: excuus voor het gepiep en gefluit in het eerste gedeelte. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-21-Oof-Haverink-apr-2015-blok1.mp3 Blok 2: Van het terras naar de zolder http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-21-Oof-Haverink-apr-2015-blok2.mp3 Blok 3: Van bezit naar toegang tot middelen http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-21-Oof-Haverink-apr-2015-blok3.mp3 Links: In de scheepsbibliotheek: Esther Jacobs’ boek (bestel je het via deze link, dan krijgen wij er een klein bedragje voor) Het bericht Aflevering 21 – Over leven buiten het systeem, met Oof Haverink verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

De Scrum-methode werd enkele decennia geleden ontwikkeld om complexe IT-projecten in goede banen te leiden. Daarin moeten mensen in verschillende functies en disciplines efficiënt met elkaar kunnen samenwerken om het project te doen slagen. De laatste tijd wordt Scrum ook steeds vaker buiten de IT-wereld met succes toegepast, waaronder in de media, de reclamewereld en het onderwijs. In deze aflevering praten wij met onderwijsontwerper Ellen Reehorst. Zij ontwikkelt onderwijsmethodes “waar leerlingen blij van worden en écht iets aan hebben.” De Scrum-methode blijkt een wondermiddel te zijn om leerlingen enthousiast te maken voor het schoolwerk en tegelijk de leerdoelstellingen te behalen. Leerlingen ervaren een grotere vrijheid om beslissingen te nemen over hoe zij te werk gaan en krijgen daarbij sneller inzicht in het leerproces. Reehorst maakt de vergelijking met schaken: “De regels zijn redelijk simpel, maar om het spel goed te spelen moet je het vooral vaak spelen.” Op dit moment zijn er zo’n 400 leerkrachten in de methode getraind en scrummen er al zo’n 15.000 leerlingen binnen het voortgezet onderwijs, mbo en hbo. Hoe Scrum in het onderwijs het werkt? Projecten worden in korte delen opgeknipt die strak in de tijd zijn afgebakend. In deze sprints werken leerlingen in teamverband aan bijvoorbeeld een wiskundeopdracht of geschiedenishoofdstuk. Hoewel er verschillende rollen zijn binnen het team, zijn de leerlingen individueel verantwoordelijk voor de planning, de uitvoering en de afronding van hun taken. Na iedere sprint wordt de gang van zaken geëvalueerd. De docent treedt vooral op als begeleider van het gehele proces. Het basisvertrouwen van de leerkrachten in de leerlingen is dan ook van cruciaal belang, zo stelt Reehorst. Voor de docenten die de touwtjes strak in handen willen houden, of leerlingen die niet graag samenwerken is de Scrum-methode dan ook vaak even slikken. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-20-Ellen-Reehorst-3-2015.mp3  “Leerlingen vinden het fijn om bij een team te horen en zelf een aanpak te bedenken.” Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Mariëlle Gebben Stuurman-aan-wal: Lykle de Vries Fact checker & Life hacker: Youri Sepp  Gesprek 1: De achtergrond van Scrum http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-20-Ellen-Reehorst-3-2015-blok1.mp3 Gesprek 2: De toepasbaarheid van Scrum http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-20-Ellen-Reehorst-3-2015-blok2.mp3 Gesprek 3: Positieve en negatieve ervaringen http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-20-Ellen-Reehorst-3-2015-blok3.mp3 Links: Een filmpje van Hanzehogeschool Groningen over Scrum Website Scrum@School Lijst met de belangrijkste Scrum-termen Het bericht Aflevering 20 – Over Scrum in het onderwijs, met Ellen Reehorst verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Het maatschappelijk onbehagen in de wereld lijkt steeds groter te worden. In Griekenland protesteert men om de gedwongen bezuinigingen, in Frankrijk ging men straat op tegen de aanslag op Charlie Hebdo en in ons land bezetten studenten faculteiten om meer inspraak te krijgen. De geest die in de jaren dertig en zestig van de vorige eeuw rondwaarde, lijkt terug van weggeweest. Maar hoe ontstaan protesten precies en wat zorgt ervoor dat de boel niet escaleert? We vragen het aan hoogleraar gedragswetenschappen Tom Postmes, expert op het gebied van menselijk gedrag in grote massa’s. Volgens Postmes zijn er drie factoren die ervoor zorgen dat mensen massaal in beweging komen: een “wij-gevoel”, een gedeelde ervaring die motiveert en het idee een kans van slagen te hebben. Dat dit proces van gezamenlijk op één lijn te komen, soms lang kan duren, schetst Postmes aan de hand van de Groningse gasboringen. “Men accepteerde lange tijd dat het boren naar gas om economische redenen onvermijdbaar was. Dan kun je er niet samen iets tegen doen.” Moderne communicatiemiddelen als social media maken het echter wel mogelijk om het gevoel van verontwaardiging sneller te verspreiden. Bij demonstraties zijn rellen en vernielingen nooit ver weg, zo lijkt het. Maar Postmes stelt dat geweld niet zozeer een politieke uiting is van de demonstranten. “Demonstraties escaleren vrijwel altijd door een ongelukkige samenloop van omstandigheden.” Opvallend is dat de boosheid en verontwaardiging volgens de hoogleraar juist zijn oorsprong vindt in iets waarvan mensen houden, zoals de buurt, de omgang met elkaar of, op abstracter niveau, de rechtsorde. “Zij willen het met elkaar op een bepaalde manier regelen. Al dat soort dingen zijn te gebruiken als positieve energie. Dat biedt ook kansen.” “De meest negatieve uitkomst is dat mensen onverschillig worden of gaan verhuizen.” http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-19-Tom-Postmes(2-2015).mp3 Gastheer: Maarten Bronts Interviewer: Ronald Mulder Stuurvrouw-aan-wal: Mariëlle Gebben Fact checkers & Life hackers: Youri Sepp en Lykle de Vries Gesprek 1: protesten in historisch en internationaal perspectief http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-19-Tom-Postmes(2-2015)-blok1.mp3 Gesprek 2: de gasboringen als casus http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-19-Tom-Postmes(2-2015)-blok2.mp3 Gesprek 3: over escalatie, emotie en positiviteit http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-19-Tom-Postmes(2-2015)-blok3.mp3 Links Homens da Luta – “A Luta é Alegria“ Het artikel “Hoe Warffum werd wakkergeschud” van Louis Stiller   Het bericht Aflevering 19 – Over maatschappelijke onvrede, met Tom Postmes verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Neurowetenschapper Ruud Kortekaas (Rijksuniversiteit Groningen) doet onderzoek naar pijn, depressie, ketamine en zwak-magnetische velden. Volgens hem kunnen chronische lichamelijke pijn en klinische depressie zeer goed met behulp van magnetisme worden behandeld, want alles wat op de geest inwerkt aan medicijnen heeft uiteindelijke een elektrisch effect. Door zwakke pulserende magnetische velden op de hersenen te projecteren, kan de elektrische en chemische huishouding in de hersenen worden beïnvloed. Zo worden de niet-actieve delen in de hersenen gestimuleerd en kunnen pijn en depressie worden verminderd, aldus Kortekaas. Een groot voordeel van deze zwakke Transcraniële Magnetische Stimulatie (microTMS) is dat de patiënt niets voelt van de behandeling zelf. In deze aflevering neemt onze neurowetenschapper ons mee in de wonderlijke wereld van magnetisme, neuromodulatoren en deep brain stimulation. Ook werpen wij een blik in de toekomst waarin we met quantified wearables aan onze hersenactiviteit kunnen sleutelen (en hersengolven van anderen kunnen downloaden). Dat het goed is om patiënten te helpen staat buiten kijf, maar zal niet iedereen zijn hersenkracht een boost willen geven met deze magnetische golven? ʻʻUiteindelijk is het de elektrische activiteit van de hersenen die bepaalt hoe je je voelt en wat je van dingen vindt.ʼʼ http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-18-Ruud-Kortekaas(1-2015)cut.mp3 Gastheer: Ronald Mulder Interviewer: Maarten Bronts Fact checkers & Life hackers: Mariëlle Gebben en Lykle de Vries Opgesplitst in drie gesprekken Hier vind je het interview, opgedeeld in drie delen: Gesprek 1: over de verwantschap tussen elektrische en chemische processen http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-18-Ruud-Kortekaas(1-2015)-blok1.mp3 — Gesprek 2: over dubbelblind onderzoek, ethische bezwaren en de grens met esoterie http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-18-Ruud-Kortekaas(1-2015)-blok3.mp3 — Gesprek 3: over papierwerk, golfpatenten en verdere mogelijkheden van rTMS http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-18-Ruud-Kortekaas(1-2015)-blok2.mp3 — Hoofdmuts met spoeltjes Links Ruuds onderzoekswebsite Foc.us – gelijkstroomstimulatoren voor iedereen Het bericht Aflevering 18 – Depressie en pijn bestrijden met magnetisme – met Ruud Kortekaas verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Soms nemen we als nietsvermoedende internetgebruiker ook deel aan games, en helpen we zaken oplossen waar de algorithmes van onze huidige computersystemen nog niet mee uit de voeten kunnen. Ondertussen groeien de toepassingen van gaming en serious gaming, en zien we steeds meer mensen in beweging komen als er maar iets te meten of te winnen valt. Welke wereldproblemen gaan we oplossen? http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-17-dec-2014-blok3.mp3 Gastheer: Maarten Bronts interviewer: Rick van der Kleij Stuurman-aan-wal:  Lykle de Vries Factchecker & Life hacker: Youri Sepp Het bericht Aflevering 17.3 – Serious Gaming – Beloften voor de toekomst verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Net als een goede les moet een serious game de speler motiveren om door te gaan en te leren wat hij moet leren. Maar ook kan een game ingezet worden om de creativiteit van mensen gericht in te zetten, daar waar de algorithmes het voorlopig nog laten afweten. Twee voorbeelden zijn EyeWire en Fold.it: het in kaart brengen van synapsen in de hersenen; 3D-vouwen van eiwitten in het menselijk lichaam – inzicht in het autoimuumsysteem. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-17-dec-2014-blok2.mp3 Gastheer: Maarten Bronts interviewer: Rick van der Kleij Stuurman-aan-wal:  Lykle de Vries Factchecker & Life hacker: Youri Sepp Het bericht Aflevering 17.2 – Serious Gaming – Resultaten verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Een definitie van een serious game is volgens Jetse Goris moeilijk te geven. Games zijn in zoverre serieus te noemen dat  ze meer opleveren dan alleen vermaak of tijdverdrijf, stelt Goris. Bijvoorbeeld het verbeteren van de oog-handcoördinatie of visuele vermogens. Goris bedacht bij het UMCG een spel dat de bewegingen en diepteperceptie bij laparoscopie verbetert. In het spel voert de speler geen saaie operatie uit, maar beleeft hij avonturen met robots op een andere planeet vol mijnen. Inmiddels is wetenschappelijk aangetoond dat chirurgen minder fouten maken wanneer ze de game hebben gespeeld. Overigens is het niet eenvoudig om een spel als Underground in de markt te zetten. Wii-producent Nintendo heeft hier ook een hand in: het moet niet alleen entertainment bieden, maar ook aan spannende chirurgische eisen voldoen. Samen met Grendel Games in Leeuwarden maken zij “Seriously entertaining games.” Begin 2015 zal Underground voor een breder publiek verkrijgbaar zijn. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-17-dec-2014-blok1.mp3 Gastheer: Maarten Bronts interviewer: Rick van der Kleij Stuurman-aan-wal:  Lykle de Vries Factchecker & Life hacker: Youri Sepp Het bericht Aflevering 17.1 – Serious Gaming – Onderwijs en technologie verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

In aflevering 17 spreken we met Jetse Goris, die zich in het UMCG bezighoudt met het opleiden van medisch specialisten. Hij heeft onder andere meegewerkt aan Underground, een Wii-spel om chirurgen te trainen in laporoscopie-vaardigheden. “Wat je vaak ziet, is spellen die puur voor een bepaald doel gemaakt zijn.” Problematisch: ze zijn meestal saai, doordat ze precies aan bepaalde leerdoelen moeten voldoen. Aan de andere kant heb je het game-bedrijf dat er iets heel leuks van wil maken. http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-17-dec-2014.mp3 Gastheer: Maarten Bronts interviewer: Rick van der Kleij Stuurman-aan-wal:  Lykle de Vries Factchecker & Life hacker: Youri Sepp Het bericht Aflevering 17 – over Serious Gaming – met Jetse Goris verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.

Het internationale ruimtestation ISS werd onlangs uitgerust met een 3D-printer, om zo schroefjes en boutjes te kunnen printen als dat nodig is. Ook op de Aarde zijn er steeds meer mensen en bedrijven die het nut van 3D-printers inzien: zo hoeft er geen kostbaar distributienetwerk te worden gebruikt om spullen van A naar B te verplaatsen en kun je voor weinig geld een idee concretiseren. Maar een toekomst waarin iedereen zo’n printer in iedere huiskamer, gaat volgens Kopinga te ver. ʻʻHet gaat erom dat je in heel weinig tijd aan dingen kunt komen die op een andere manier heel moeilijk te verkijgen zijn.ʼʼ Van IKEA-producten die niet meer verkrijgbaar zijn, knopjes voor synthesizers of dure onderdelen voor high-end  kinderwagens: je kunt het allemaal uit de 3D-printer toveren, maar daarbij dien je de eigenaren van de intellectuele rechten niet voor het hoofd te stoten. Zal 3D-printen de wereld ingrijpend veranderen? Volgens Bakker blijven de schaalvoordelen voor ‘gewone’ productiebestaan, maar het maken van bijvoorbeeld proefmodellen worden dankzij deze technologie veel goedkoper. ʻʻEen goed idee in de wereld zetten is nu een heel stuk makkelijkere dan twintig jaar geleden.ʼʼ http://www.sadh.nl/wp-content/uploads/podcasts/SADH-16-nov-2014-blok3.mp3 Gastheer: Lykle de Vries interviewer: Ronald Mulder Stuurman-aan-wal: Youri Sepp  Factchecker & Life hacker: Maarten Bronts De 3D-printer van ISS. Het bericht Aflevering 16.3 – de makerbeweging: 3D-printers verscheen eerst op Schepen aan de Horizon.