Sport wyjaśnia świat

Z okazji Święta Narodowego Trzeciego Maja w audycji “Sport Wyjaśnia Świat” przeniesiemy się do czasów Dwudziestolecia Międzywojennego i wracającej na mapę po 123 latach zaborów II Rzeczpospolitej. Odbudowa państwa oznaczała także intensywny rozwój w obszarze sportu, który bardzo szybko stał się ogromnie ważną sferą życia. W audycji gościli: dr hab. Robert Gawkowski, historyk sportu oraz Grzegorz Kalinowski z Polskiego Radia, dziennikarz, sprawozdawca sportowy, dokumentalista, pisarz.

Już 2 maja na PGE Narodowym w Warszawie rozegrany zostanie finał piłkarskiego Pucharu Polski. "Puchar tysiąca drużyn" zawsze niesie ze sobą sporo historii, wiele sensacji i nieoczekiwanych rozstrzygnięć. O rozgrywkach w audycji "Sport wyjaśnia świat" rozmawiamy z Jakubem Kwiatkowskim - dyrektorem TVP Sport i byłym team managerem reprezentacji Polski oraz socjologiem, profesorem Wojciechem Woźniakiem z Uniwersytetu Łódzkiego.

Rozmowa o dyscyplinie szybkiej i niebezpiecznej - pozbawiony skrzyni biegów i hamulców motocykl w kilka sekund rozpędza się do ponad 100 km/h, a sam wyścig trwa około minuty. To prawdziwa próba skupienia, decyzyjności i precyzji. Żużel, bo o nim mowa, w Polsce jest prawdziwym fenomenem z olbrzymią tradycją, a w ośrodkach takich jak Zielona Góra czy Bydgoszcz ma on status wręcz religii. Naszym przewodnikiem po świecie czarnego sportu był Krzysztof Cegielski, były utytułowany żużlowiec, a dziś ekspert.

Od lat przyciąga uwagę milionów fanów. Bezsprzecznie uznawana jest za najbardziej ekscytującą i konkurencyjną piłkarską ligę na świecie. Połączenie ekscytującej rywalizacji z olbrzymimi nakładami finansowymi i kulturą kibicowania sprawia, że Premier League od lat może być postrzegana jako światowy fenomen. Gościem w audycji "Sport wyjaśnia świat" był Jakub Krupa - dziennikarz The Guardian, były korespondent PAP w Wielkiej Brytanii, członek zarządu stowarzyszenia kibiców Fulham FC.

W wielkanocnej audycji opowiadamy o sporcie, który daje nadzieję i stwarza możliwość do "narodzenia się na nowo". Paralimpizm to nie jest rehabilitacja ani zabawa, to sport na najwyższym poziomie. Gośćmi Polskiego Radia 24 byli: Łukasz Szeliga - prezes Polskiego Komitetu Paralimpijskiego oraz Michał Pol - dziennikarz i współtwórca Kanału Sportowego, wielokrotny attache paralimpijskiej reprezentacji Polski.

Kolejną audycję z cyklu Sport wyjaśnia świat poświęcimy tematowi dziennikarstwa sportowego. Dziedzina ta w ostatnich latach zmaga się z wieloma problemami. Priorytetem stało się generowanie odsłon za sprawą kontrowersyjnych tematów i nagłówków. Sami dziennikarze często stają się częścią sportowego biznesu, zacierając granicę między obiektywizmem i marketingiem. Ich praca staje się często rutynowa, co prowadzi do utraty pasji i różnego rodzaju zdrowotnych problemów. W audycji rozmowa z Rafałem Stecem, który w przeszłości dla polskich mediów relacjonował wielkie imprezy na czele z finałami mistrzostw świata i Europy.

Piłkarska reprezentacja Polski staje przed kluczowym momentem w walce o awans na mistrzostwa świata. Baraże to nie tylko sportowa rywalizacja, ale także okazja do szerszej refleksji nad kondycją polskiej piłki - jej problemami, potencjałem i nadziejami na przyszłość. Gościem w audycji "Sport wyjaśnia świat" był Michał Zachodny - dziennikarz TVP Sport, trener i analityk piłkarski.

Kajakarz górski Dariusz Popiela, medalista najważniejszych międzynarodowych imprez, od lat prowadzi działania na rzecz upamiętnienia żydowskich społeczności zniszczonych podczas Zagłady. Punktem wyjścia stała się historia Krościenka nad Dunajcem i potrzeba przywrócenia pamięci o jego dawnych mieszkańcach. Tak powstał projekt "Ludzie, nie liczby", którego symbolem są pomniki z imionami i nazwiskami ofiar. O sporcie, pamięci i odpowiedzialności za historię Popiela opowiadał w audycji "Sport wyjaśnia świat".

W programie z cyklu "Sport wyjaśnia świat" gościmy jedną z najwybitniejszych postaci w historii polskiego sportu. Dwukrotna mistrzyni olimpijska i multimedalistka mistrzostw świata przez lata dostarczała kibicom ogromnych emocji, zapisując się złotymi zgłoskami w dziejach biegów narciarskich w Polsce i na świecie. Stała się symbolem walki do końca - niezależnie od okoliczności. Zdeterminowana, odporna psychicznie i bezkompromisowa, także po zakończeniu. Na rozmowę z Justyną Kowalczyk-Tekieli zapraszają Filip Jastrzębski i Michał Okoński z Tygodnika Powszechnego.

W audycji przenosimy się w czasie do 2005 roku, gdy na światło dzienne wyszła afera korupcyjna, której niespotykanie wielka skala zadziwiła niemal wszystkich kibiców w Polsce. Proceder w postaci sprzedawania meczów nad Wisłą miał jednak dość długą historię. To epopeja o braku moralności, upadłych autorytetach, ale i złamanych karierach. W programie zastanowimy się też, czy ten proceder występuje do dziś. O korupcji w polskiej piłce mowili: Dominik Panek - dziennikarz PR, autor bloga Piłkarska Mafia oraz Rafał Rostkowski - były sędzia, obecnie ekspert TVP Sport.

24 lutego mijają cztery lata od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Wojna, która trwa od 2014 roku, odcisnęła piętno także na sporcie. Dla Ukraińców stał się on nie tylko przestrzenią rywalizacji, lecz także symbolem przetrwania, pamięci i oporu. W audycji rozmowa z Marcinem Nowakiem - reporterem TVP, byłym korespondentem wojennym w Ukrainie oraz Piotrem Słonką, znany na portalu X jako @BuckarooBanzai - znawcą futbolu w Ukrainie.

Jeszcze niedawno kojarzony głównie z pubem i towarzyską rozrywką, dziś przyciąga przed telewizory miliony widzów. Dart stał się zjawiskiem kulturowym i medialnym. W audycji zastanawiamy się, czy to wciąż tylko forma spędzania wolnego czasu, czy już pełnoprawny sport. W audycji o fenomenie popularności darta mówił dr hab. Ben Stanley - socjolog politolog, profesor Uniwersytetu SWPS oraz Jan Pęczak - komentator darta w telewizji.

Super Bowl to coś więcej niż tylko mecz futbolu amerykańskiego. Artyści, którzy na co dzień za występ potrafią zainkasować nawet kilka milionów dolarów, tu grają za półdarmo, a koncert w przerwie finału ligi NFL wyrasta na najważniejsze wydarzenie muzyczne roku. O tym ikonicznym dla Amerykanów wydarzeniu mówili w Polskim Radiu 24 Jędrzej Stęszewski - komentator NFL w Polsacie Sport oraz Maciej Czarnecki - reporter działu zagranicznego Gazety Wyborczej, specjalizujący się w tematyce amerykańskiej.

Już w piątek rozpoczną się zimowe igrzyska olimpijskie. Po raz pierwszy w historii dwa miasta - Mediolan i Cortina d'Ampezzo - będą ich gospodarzami. Będą to igrzyska szczególne dla reprezentantów Polski z wielu powodów - po raz ostatni na największej ze scen zaprezentuje się trzykrotny złoty medalista olimpijski, Kamil Stoch. O przeszłości, teraźniejszości i przyszłości igrzysk mówili w audycji "Sport wyjaśnia świat" Konrad Niedźwiedzki - były panczenista, brązowy medalista olimpijski z Soczi, dziś dyrektor sportowy PZŁS i szef misji olimpijskiej Milano-Cortina oraz Igor Błachut - komentator dyscyplin zimowych w Eurosporcie.

Z uwagi na konsekwencje afery dopingowej sportowcy z Rosji nie mogą startować pod swoją na igrzyskach od 2018 roku i Pjongczangu. Co więcej, po agresji na Ukrainę Rosja została wykluczona ze sportowej społeczności międzynarodowej, do której niezwykle gorąco pragnie wrócić. Jak wygląda sytuacja sportu w kraju agresora? Opowiadali o tym Radosław Leniarski (Gazeta Wyborcza, współautor książki-zbioru reportaży o Rosji "Najważniejszy mecz Kremla") i Filip Rudnik (analityk Ośrodka Studiów Wschodnich).

Piłka nożna to jedna z najczęściej uprawianych dyscyplin sportowych na świecie. Przez lata zarezerwowana dla mężczyzn, jednak w ostatnich dziesięcioleciach coraz odważniej na boiska wkraczają panie - i to mimo wciąż żywych stereotypów. O fenomenie kobiecej piłki mówili goście Filipa Jastrzębskiego i Michała Okońskiego: Hanna Urbaniak, Zuzanna Walczak oraz Krzysztof Sędzicki.

Historia sportu pokazuje, że doping nie jest zjawiskiem marginalnym ani nowym. Przypadki Mariji Szarapowej, Lance’a Armstronga, Andre Agassiego czy Usaina Bolta ujawniły skalę problemu i mechanizmy, które przez lata pozwalały ukrywać oszustwa. Za sukcesami często stały nie tylko talent i ciężka praca, lecz także farmakologiai interesy sięgające daleko poza areny sportowe. Gościem w audycji "Sport wyjaśnia świat" był Michał Rynkowski - Szef Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA).

Adam Małysz 92 razy stanął na podium zawodów Pucharu Świata w skokach narciarskich. Jego fenomenalne występy gromadziły przed telewizorami tłumy, stał się narodowym bohaterem. O zjawisku małyszomanii mówili w Polskim Radiu 24 Stanisław Snopek, dziennikarz i prof. Mateusz Grodecki, socjolog.

Koszulka piłkarska od zawsze stanowiła obiekt marzeń i westchnień kibiców, a dziś coraz częściej dociera do ludzi, którzy ze sportem mają niewiele wspólnego. Jedno się nie zmienia - wciąż trzeba za nią sporo zapłacić. o fenomenie sportowych strojów mówili w Polskim Raiu 24 Hanka Podraza - projektantka kostiumów filmowych oraz Tomasz Witas - dziennikarz telewizji Canal Plus, kolekcjoner koszulek piłkarskich.

Słuchaczy audycji "Sport wyjaśnia świat" tym razem zabierzemy do Afryki. Krainy pięknej, interesującej, niezbadanej, ale i niezwykle żywiołowej, żyjącej piłką nożną. Okazją do rozmowy jest rozpoczynający się turniej o Puchar Narodów Afryki. W audycji "Sport wyjaśnia świat" gościli: Wojciech Jagielski (reporter, pisarz, dziennikarz "Tygodnika Powszechnego", były korespondent wojenny) oraz Adam Kotleszka (dziennikarz, "Kanał Sportowy", komentator meczów Pucharu Narodów Afryki).

Od lat ogromną popularnością na całym świecie cieszą się zakłady bukmacherskie. Dla jednych to możliwość zamiany swojej wiedzy na wygraną, dla drugich - poszukiwanie adrenaliny i wrażeń. Zjawisko to budzi wiele kontrowersji i pytań, tym bardziej że między rozrywką a uzależnieniem jest cienka granica. Ciekawa w tym wszystkim jest także rola dziennikarzy, którzy od lat służą jako twarze bukmacherów, również wybielając ich wizerunek. W audycji rozmowa z Mirosławem Żukowskim i Szymonem Bartnickim.

Książki potrafią wyjaśnić świat - także ten sportowy. W audycji przyglądamy się fenomenowi literatury sportowej, która zdobywa coraz większą popularność, łącząc pasję kibiców, emocje stadionów i opowieści o niezwykłych ludziach. Dlaczego tak chętnie kupujemy biografie sportowców, reportaże i powieści o sporcie? I co sprawia, że sport na papierze wciąga równie mocno, jak ten oglądany na żywo? Gośćmi Polskiego Radia 24 byli: Piotr Żelazny ( TVP Sport) i Piotr Stokłosa (Wydawnictwie SQN).

Kim jest prawdziwy kibic - piknik z popcornem, ultras z megafonem, czy chuligan szukający adrenaliny? Środowisko kibicowskie to wielobarwny i często niezrozumiany świat, w którym obok "kos", "zgód" i ustawek istnieją także solidarność, pomoc charytatywna i artystyczne oprawy. To społeczny mikrokosmos, który dużo mówi o współczesnym świecie. Gośćmi w audycji "Sport wyjaśnia świat" byli: prof. Rafał Chwedoruk, politolog, badacz ruchów społecznych oraz Jakub Białek - dziennikarz portalu weszło.com.

Austriacki pisarz Stefan Zweig pisał: "Jest jedyną grą, która należy do wszystkich czasów i ludów. Nikt nie wie, który z bogów sprowadził ją na ziemię… by wyostrzała zmysły i zajmowała duszę". Szachy fascynują od wieków i dziś przeżywają renesans. O ich fenomenie Michał Okoński i Filip Jastrzębski rozmawiali z Mateuszem Bartelem arcymistrzem i komentatorem szachowym oraz Kasperem Bajonem, reżyserem, scenarzystą i autorem książki "Gambit orangutana: opowieść o polskich szachach".

Trener piłkarski - najpiękniejszy zawód świata? A może najtrudniejszy? O samotności trenerów, kulcie pracoholizmu, wypaleniu zawodowym, blaskach i cieniach tego zajęcia. O tym wszystkim w rozmowie z Michałem Okońskim i Filipem Jastrzębskim w audycji "Sport wyjaśnia świat" opowiedział Łukasz Smolarow, trener piłkarski, skaut oraz kulturoznawca.

Presja zewnętrzna i wewnętrzna, nierealistyczne oczekiwania, nieuniknione porażki, uzależnienie od rywalizacji, widmo kontuzji. Przyczyn depresji u sportowców może być wiele - ale czasami trudniej dostrzec pierwsze objawy, otwarcie o nich porozmawiać, znaleźć pomoc. W audycji "Sport wyjaśnia świat" rozmowa z Agnieszką Kobus-Zawojską - wioślarką, medalistką igrzysk olimpijskich i autorką książki "Mój wyścig z depresją" oraz dr. Ewą Pragłowską - psycholożką i psychoterapeutką.

Współczesna polityka w coraz większym stopniu przypomina widowisko sportowe, a Donald Trump świetnie to rozumie. O tym, jak prezydent USA wykorzystuje sport i sportowców do kreowania własnego wizerunku i mobilizowania uwagi wyborców, jak wyglądają współczesne wojny kulturowe na stadionach i arenach, rozmawiali współtwórca "Podkastu Amerykańskiego" - Łukasz Pawłowski i prezes Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej - Michał Banasiak.

Duża oglądalność, wielkie pieniądze, jeszcze większe fantazje o sławie - a w tle przemoc, fizyczna i werbalna. Interwencje rzecznika praw obywatelskich, gniewne pomruki polityków o patologii współczesnych mediów, odwoływane gale - i stare jak świat rozrywki ludzkości w oprawie YouTube’a. O fenomenie freak fightów rozmawiają: Kacper Bartosiak, socjolog i dziennikarz TVP Sport zajmujący się boksem oraz Michał Walkiewicz, filmoznawca i współpracownik Kanału Zero zajmujący się popkulturą.

Czy Cristiano Ronaldo jest większy niż futbol? Jako pierwszy piłkarz w historii portugalski supergwiazdor został miliarderem. Jest marką, ikoną, influencerem, ale to wciąż znakomity sportowiec, który nie zamierza zejść ze sceny. Co go motywuje? Jakie są źródła jego sukcesu i sławy? Dlaczego podobna kariera nie była możliwa w czasach Pelego czy Cruyffa? Gośćmi w audycji "Sport wyjaśnia świat" byli Piotr Iwańczyk i Paweł Wilkowicz.