Terug naar het Oosten

Tussen Remco en Gerrit-Jan ontstaan tijdens het ‘proefwonen’ in Enter steeds duidelijker verschillen van inzicht. Gerrit-Jan krijgt weer warme gevoelens voor Twente en gaat zelfs met zijn partner op huizenjacht in het Oosten. Remco daarentegen voelt juist irritaties opborrelen. Hij blaast stoom af in Amsterdam en bespeurt een kloof tussen oost en west. Maar hoe diep is die eigenlijk? Socioloog en kloofdeskundige Twan Huysmans dook er jarenlang in en geeft antwoord. De ontknoping nadert: wat brengt deze zoektocht? Kun je opnieuw wortel schieten op oude grond?

Remco en Gerrit-Jan vestigen zich tijdelijk in het Twentse dorp Enter, waar ze kennismaken met hun buren en andere inwoners. Als nieuwkomers stuiten ze op boeiende zaken, maar horen ze ook dat je ‘gewoon normaal’ moet doen om erbij te horen. Voor stedelijke afwisseling bezoeken ze Enschede. In gaycafé Stonewall ontdekken ze de Twentse gayscene. Ook ontmoeten ze Sander Albertsen, alias dragqueen Roxy Diamond. Hij verhuisde voor de liefde naar Twente en ziet opvallende verschillen tussen oost en west.

Bijna iedereen die Remco en Gerrit-Jan in het Oosten ontmoeten, begint over noaberschap: typisch voor deze streek, maar iets dat ook onder druk zou staan. Historicus Martin van der Linde toont hen waar het ooit ontstond en legt uit hoe het écht zit. In Enschede treffen ze Caroline Breunesse, directeur van Rijksmuseum Twenthe en een ‘import-Tukker’. Zij ervaart duidelijke mentaliteitsverschillen tussen oost en west. Dit roept bij Remco en Gerrit-Jan vragen op over hoe ver je van de norm kunt afwijken, bijvoorbeeld als je homo bent. Ze besluiten dat er maar één manier is om dat te ontdekken: ze moeten gaan proefwonen.

Wanneer ze met andere oud-Twentenaren in Amsterdam en Utrecht praten, voelen Remco en Gerrit-Jan een sterke herkenning. Maar die andere westerse Tukkers twijfelen hardop of terugkeren voor Remco en Gerrit-Jan nog wel realistisch is. De twee proberen erachter te komen hoe het Twentenaren bevalt die hun roots weer hebben opgezocht. Ze spreken af bij cabaretière Nathalie Baartman. Ze woonde lange tijd in Den Haag en Amsterdam, maar besloot uiteindelijk weer terug te keren naar haar geboorteplaats Borne. Onderzoeker Maarten Zwiers legt uit waarom het regionale wij-gevoel in het Oosten zo sterk is.

Het lijkt wel alsof de verschillen tussen het Oosten en de Randstad alleen maar groter zijn geworden, sinds Gerrit-Jan en Remco vertrokken uit Twente. Toch komt het Twente-gevoel steeds vaker terug in de gesprekken die ze voeren. Waar Remco zich ook ergert, voelt Gerrit-Jan vaker heimwee. Ze besluiten familie en vrienden op te zoeken om het verlangen naar Twente te bespreken. Een rondje langs makelaars leert dat ze niet de enigen zijn die overwegen naar het Oosten te verhuizen. Ze komen er ook achter dat er in Twente ook best veel weerstand is tegen de komst van westerlingen.

Gerrit-Jan KleinJan en Remco Tomesen, journalisten en geboren Twentenaren, wonen al jaren in de Randstad. Steeds vaker dromen ze van een terugkeer naar hun geboortestreek. Nu hun ouders ouder worden, lijkt terugkeren een serieuze optie. In Terug naar het Oosten onderzoeken Gerrit-Jan en Remco of ze nog thuishoren in Twente of dat ze te veel Randstedeling zijn geworden. Passen ze er nog wel tussen of is de kloof te groot geworden?