Vandaag in de Geschiedenis

Op 11 mei 1960 wordt Adolf Eichmann opgepakt in een buitenwijk van Buenos Aires. Eichmann was een van de sleutelfiguren in de uitvoering van de Holocaust. Hij stond niet bekend als kampcommandant of militair leider, maar als organisator: de man van deportaties, treinen, schema’s en aantallen.In deze aflevering duiken we in zijn rol binnen het naziregime, hoe hij in Argentinië terechtkwam, hoe de Mossad hem op het spoor kwam en het proces dat daarna volgt in Jeruzalem.Een proces waarin overlevenden centraal komen te staan en de Holocaust voor een wereldwijd publiek een stem en een gezicht krijgt.Een aflevering over bureaucratie, verantwoordelijkheid, gerechtigheid en de ongemakkelijke vraag hoe gewone mensen kunnen meewerken aan buitengewoon kwaad.

Op 4 mei 1929 wordt Audrey Hepburn geboren. Later zal ze uitgroeien tot een van de grootste filmiconen van de twintigste eeuw, maar haar verhaal begint niet in Hollywood.Het begint in Europa, in een familie met Nederlandse adellijke wortels en banden met het fascisme, een afwezige vader en uiteindelijk de Tweede Wereldoorlog. Audrey groeit deels op in Arnhem en maakt de bezetting en de daarbij horende Hongerwinter van dichtbij mee.Na de oorlog droomt ze van ballet, maar haar lichaam is getekend door honger en ontbering. Wat volgt, is een onverwachte weg naar toneel, film en wereldroem.In deze aflevering: het verhaal achter het icoon. Over oorlog, elegantie, kwetsbaarheid, succes — en waarom Audrey op latere leeftijd een drastische ommezwaai in haar leven maakte.

Op 27 april 1521 sterft Ferdinand Magellaan op het eiland Mactan in de Filipijnen. Niet in Europa, niet op zee, maar aan de andere kant van de wereld — midden in een conflict met lokale krijgers.Zijn naam is onlosmakelijk verbonden met een van de grootste ondernemingen uit de geschiedenis: de eerste poging om de wereld rond te varen.In deze aflevering volgen we zijn reis vanaf Portugal, via Spanje, door onbekende oceanen, langs honger, muiterij en ontdekking. Tot het moment waarop alles eindigt op een strand dat hij nooit had moeten bereiken.Een verhaal over ambitie, over grenzen verleggen — en over de prijs daarvan.

Op 20 april 1653 ontbindt Oliver Cromwell het Engelse parlement: een gebeurtenis die laat zien hoe complex en tegenstrijdig revoluties kunnen zijn.In deze aflevering duiken we in een periode waarin Engeland alles op z’n kop zet. Eeuwenlang werd het land geregeerd door koningen, die hun macht ontleenden aan God. Maar onder Charles I komt dat systeem onder druk te staan. Spanningen met het parlement lopen zo hoog op dat ze uitmonden in een burgeroorlog.Na de overwinning van de parlementariërs wordt Charles I geëxecuteerd - een ongekende stap die de monarchie beëindigt en Engeland verandert in een republiek.Maar de nieuwe machthebbers blijken verdeeld. Het parlement functioneert slecht en verliest het vertrouwen van het leger. Cromwell, inmiddels de dominante figuur, grijpt in en stuurt het parlement naar huis.Wat volgt is zijn bewind als Lord Protector, een periode waarin Engeland officieel geen koning heeft.

LET OP: er zit een lichte galm in deze aflevering, dit omdat de podcast op een andere plek is opgenomen. Excuses mocht het je storen.-----Op 13 april 1743 wordt Thomas Jefferson geboren in Virginia. Hij groeit op in een wereld waarin vrijheid en ongelijkheid naast elkaar bestaan: een samenleving gebouwd op idealen, maar ook op slavernij.In deze aflevering volgen we Jefferson van zijn jeugd op een plantage tot zijn rol in de Amerikaanse Revolutie. We kijken naar het moment waarop hij de Declaration of Independence schrijft — een document dat het idee van gelijkheid en vrijheid wereldwijd op de kaart zet. En waardoor de Verenigde Staten een onafhankelijk land worden.Maar we staan ook stil bij de spanning die door zijn hele leven loopt. Want hoe verhouden die idealen zich tot de werkelijkheid waarin hij zelf leeft? En wat zegt dat over het ontstaan van de Verenigde Staten?Een verhaal over ideeën die de wereld veranderen en de complexiteit van de mensen die ze opschrijven.

Op 6 april 1896 beginnen in Athene de eerste moderne Olympische Spelen. Wat start als een bescheiden evenement met 241 atleten uit 13 landen, groeit uit tot een wereldwijd fenomeen dat miljarden mensen samenbrengt.Maar de oorsprong van deze Spelen ligt meer dan 2000 jaar terug, in het oude Olympia. Daar werden atletiekwedstrijden georganiseerd ter ere van Zeus, waarbij zelfs oorlogen tijdelijk werden stilgelegd.In deze aflevering hoor je hoe deze traditie verdween na het verbod van keizer Theodosius I, en hoe ze in de 19e eeuw opnieuw tot leven werd gebracht door Pierre de Coubertin.Van een marmeren stadion in Athene tot een wereldwijd sportevenement: dit is het verhaal van de wedergeboorte van de Olympische Spelen.

Op 30 maart 1853 wordt in het Brabantse Zundert Vincent van Gogh geboren. Vandaag kennen we hem als een van de beroemdste schilders ter wereld, maar tijdens zijn leven is daar weinig van te merken.In deze aflevering volgen we zijn levensverhaal: van een zoekende jonge man die verschillende beroepen probeert, tot een kunstenaar die pas laat zijn roeping vindt. We duiken in zijn jaren in Nederland, zijn ontwikkeling in Parijs en zijn meest productieve periode in het zuiden van Frankrijk.We staan stil bij zijn mentale worstelingen, de beroemde episode met zijn oor en de intense relatie met zijn broer Theo, die hem jarenlang financieel en emotioneel ondersteunt.Waarom werd Van Gogh tijdens zijn leven nauwelijks erkend?Hoe ontstonden zijn bekendste werken?En hoe groeide hij na zijn dood uit tot een van de grootste kunstenaars uit de geschiedenis?Dat hoor je in deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis.

Op 23 maart 1530 wordt het eiland Malta geschonken aan een ridderorde: de Johanniters. Op het eerste gezicht een opmerkelijke beslissing — waarom geef je een strategisch eiland aan een groep ridders zonder land?In deze aflevering gaan we terug naar de oorsprong van deze orde, die begint als een hospitaalorde voor pelgrims in Jeruzalem en uitgroeit tot een militaire macht van formaat. We volgen hun geschiedenis door de kruistochten, het verlies van hun bolwerken in het Heilige Land en hun zoektocht naar een nieuw thuis.Uiteindelijk leidt dat tot een opvallend besluit van keizer Karel V, die de ridders Malta schenkt. Niet uit idealisme, maar uit strategie.Wat maakt Malta zo belangrijk?Waarom komst juist deze orde op Malta terecht?En hoe groeit dit eiland uit tot een cruciaal bolwerk in de strijd om de Middellandse Zee?Dat hoor je in deze aflevering.

Op 16 maart 1968 trekken Amerikaanse soldaten het Vietnamese dorp My Lai binnen. Wat volgt, groeit uit tot een van de beruchtste oorlogsmisdaden van de Vietnamoorlog.Honderden ongewapende burgers – mannen, vrouwen en kinderen – worden gedood door militairen van het Amerikaanse leger. Lange tijd blijft het bloedbad verborgen voor de buitenwereld, tot journalisten en klokkenluiders het verhaal naar buiten brengen.In deze aflevering vertellen we wat er die dag in My Lai gebeurde, hoe het zo ver kon komen en waarom het incident uitgroeide tot een symbool van de morele crisis rond de Vietnamoorlog.We volgen de gebeurtenissen van het dorp zelf tot de politieke naschokken in de Verenigde Staten: de onthullingen in de pers, de militaire rechtszaak tegen luitenant William Calley en de wereldwijde verontwaardiging die volgt.Een verhaal over oorlog, verantwoordelijkheid en de vraag hoe gewone mensen betrokken kunnen raken bij buitengewoon geweld.

In 1959 verschijnt op een speelgoedbeurs in New York een pop die er totaal anders uitziet dan wat kinderen tot dan toe kennen. Geen baby om te verzorgen, maar een volwassen vrouw met een eigen garderobe, een eigen stijl en — in potentie — een eigen leven. Haar naam: Barbie.Wat begint als een opvallend stuk speelgoed groeit uit tot een wereldwijd cultureel fenomeen. Barbie wordt astronaut, dokter, presidentskandidaat, filmster en ondernemer. Tegelijkertijd roept ze ook vragen op over schoonheidsidealen, rolpatronen en de manier waarop we naar vrouwen kijken.In deze aflevering duiken we in het ontstaan van Barbie, het idee achter de pop en de vrouw die haar bedacht. We kijken naar de enorme invloed van Barbie op generaties kinderen, maar ook naar de kritiek en de discussies die haar al decennia begeleiden.Een verhaal over speelgoed, maar ook over cultuur, identiteit en de vraag hoe een plastic pop uitgroeide tot een van de meest herkenbare iconen ter wereld.

Adrianus VI is een uitzondering in de pauselijke geschiedenis. Geboren als Adrianus Floriszoon Boeyens in Utrecht groeit hij uit tot theoloog, docent en adviseur van keizer Karel V. In 1522 wordt hij, tegen de verwachtingen in, gekozen tot paus.Hij treft een kerk in crisis. De kritiek van Maarten Luther verspreidt zich snel door Europa, het vertrouwen in Rome staat onder druk en hervormingen zijn onvermijdelijk. Als buitenstaander probeert Adrianus orde op zaken te stellen in een systeem dat gewend is aan macht, invloed en traditie.In deze aflevering duiken we in zijn onverwachte verkiezing, zijn moeizame positie in Rome en de betekenis van zijn korte pontificaat. Wie was deze paus uit de Lage Landen? En waarom wordt zijn naam vaak vergeten, terwijl hij regeerde op een kantelpunt in de kerkgeschiedenis en misschien wel belangrijker is dan we ons ooit zouden kunnen voorstellen?

Op 23 februari 1836 omsingelt het Mexicaanse leger onder generaal Santa Anna de Alamo in San Antonio de Béxar. Binnen bevinden zich Texaanse opstandelingen — onder hen namen die later legendarisch worden.Dertien dagen lang houden ze stand. De uitkomst lijkt onvermijdelijk, maar de betekenis van de slag groeit juist ná de val van de missie.Dit is een verhaal over kolonisatie en immigratie. In deze aflevering duiken we daar dieper in. Ook in de context van de Texaanse Revolutie, de spanningen tussen Mexico en Amerikaanse kolonisten, de mythevorming rond “Remember the Alamo” en de vraag wat feit is — en wat later een mooi verhaal werd. We kijken naar hoe Amerikanen deze slag herinneren én wat de Mexican ervan denken.

Toetanchamon regeert nog geen tien jaar over Egypte wanneer hij rond 1323 v.Chr. sterft. Hij is jong, zijn regering is kort en zijn naam lijkt aanvankelijk geen blijvende indruk achter te laten op de geschiedenis.Totdat, ruim drieduizend jaar later, een graf in de Vallei der Koningen vrijwel intact wordt teruggevonden.In deze aflevering reconstrueren we het leven van de jonge farao: de religieuze onrust waarin hij opgroeit, de politieke belangen achter zijn troon en de omstandigheden van zijn vroege dood. We volgen ook de spectaculaire ontdekking van zijn graf in 1922, gaan dieper in op de vloek van de farao, en onderzoeken hoe archeologie, media-aandacht en mythevorming samen een vergeten koning veranderden in een wereldwijd icoon.Wie was Toetanchamon werkelijk? En waarom spreekt zijn verhaal ons nog altijd zo aan? Alles over het gouden masker en de man die daarachter zat, hoor je in deze aflevering.

Op 9 februari 1854 wordt Aletta Jacobs geboren in het Groningse Sappemeer. Een meisje in een tijd waarin vrouwen geen universiteit mogen bezoeken, geen arts kunnen worden en geen stemrecht hebben. Op papier lijkt haar toekomst vast te liggen... en juist daar begint haar verhaal.In deze aflevering volgen we hoe Aletta Jacobs zich, tegen de vanzelfsprekendheden van haar tijd in, een weg baant naar kennis, invloed en maatschappelijke verandering. Aletta Jacobs wordt een centrale figuur in de Nederlandse vrouwenbeweging en een bekende naam ver buiten de landsgrenzen. Ze raakt betrokken bij internationale netwerken, mengt zich in debatten over vrouwenrechten en vrede, en blijft haar hele leven geloven dat vooruitgang mogelijk is, mits iemand bereid is haar plaats op te eisen.Een aflevering over volharding, intellectuele moed en de vraag wat er kan gebeuren wanneer één persoon weigert zich neer te leggen bij wat “nu eenmaal zo is”.

Tussen de zomer van 1942 en februari 1943 verandert Stalingrad in het zwaartepunt van de Tweede Wereldoorlog. Wat bedoeld was als een snelle Duitse overwinning aan de Wolga mondt uit in een maandenlange uitputtingsslag, waarin geen van beide partijen zich nog kan terugtrekken zonder gezichtsverlies.In deze aflevering duiken we in de Slag om Stalingrad: waarom Hitler deze stad koste wat kost wilde innemen, waarom Stalin weigerde haar prijs te geven, en hoe de gevechten zich verplaatsten van strategische kaarten naar trappenhuizen, kelders en ruïnes. We volgen de soldaten aan beide kanten, de rol van de winter, de fatale overschatting van eigen kracht en de Sovjet-omsingeling die het Duitse Zesde Leger definitief insloot.Stalingrad markeert het moment waarop het initiatief aan het oostfront onomkeerbaar verschuift. Niet door één beslissende aanval, maar door een opeenstapeling van keuzes, fouten en menselijk lijden. Een aflevering over een slag die niet alleen werd gewonnen of verloren, maar die de loop van de oorlog voorgoed veranderde.

Wat gebeurde er écht toen de Britse Union Jack werd gehesen aan de oevers van Port Jackson? Voor de Britten was het een nieuwe kolonie, een oplossing voor overvolle gevangenissen. Voor de Eora, Gadigal en andere Aboriginal-groepen was het het begin van verlies van land, ziekte en verdringing.🎧 Dus luister nu en ontdek de geschiedenis achter een beladen datum.

In deze aflevering duiken we in de Bataafse Republiek: een korte, vaak vergeten periode in de Nederlandse geschiedenis, maar een die enorme gevolgen had.In 1795 vlucht stadhouder Willem V naar Engeland en roepen revolutionairen — met steun van Frankrijk — de Bataafse Republiek uit. Frankrijk is niet alleen bondgenoot, maar ook machtsfactor. De Bataafse Republiek balanceert voortdurend tussen hervorming en buitenlandse druk. Maar... De Bataafse Republiek kent tot op de dag van vandaag een grote invloed op ons allemaal.🎧 Luister nu en ontdek waarom deze ‘tussenperiode’ allesbehalve een voetnoot is.----Afleveringen waar in deze podcast naar wordt verwezen:#3: 2 april - Karel de Grote: de grootste van allemaal#20: 14 juli - Liberté, Egalité, Fraternité: de Franse Revolutie

Agatha Christie overleed op 12 januari 1976.Ze liet een oeuvre achter dat miljoenen mensen kennen — maar een leven dat verrassend weinig wordt verteld.In deze aflevering kijken we niet alleen naar haar boeken, maar naar de vrouw erachter.Een vrouw die haar tijd scherp observeerde, die sociale rollen doorzag, en die begreep hoe dun de lijn is tussen vertrouwen en wantrouwen.Haar verhalen draaien zelden om geweld.Ze draaien om wat mensen verbergen.Je hoeft geen Christie-lezer te zijn om dit verhaal te volgen.Dit is een aflevering over menselijk gedrag — en over hoe goed we onszelf eigenlijk kennen.

Op 29 december 1890 vindt bij Wounded Knee Creek in South Dakota een van de meest beruchte massaslachtingen uit de Amerikaanse geschiedenis plaats. Meer dan 250 Lakota Sioux — naar schatting zelfs meer dan 300 — worden gedood door het Amerikaanse leger. Meer dan de helft van hen is vrouw of kind.In deze aflevering reconstrueren we hoe het zover kon komen. We kijken naar de systematische vernietiging van de bizon, het gedwongen leven in reservaten en het beleid dat gericht was op het breken van inheemse culturen. We staan stil bij de rol van Sitting Bull, zijn dood en de vlucht van Big Foot en zijn groep Miniconjou-Lakota — een tocht die eindigt bij Wounded Knee. We vertellen wat er gebeurde, hoe een enkel schot leidde tot totale chaos, en hoe vrouwen, kinderen en ouderen werden neergemaaid in de sneeuw.Deze aflevering gaat niet alleen over het verleden, maar over wat er gebeurt wanneer angst regeert, wanneer spiritualiteit wordt gezien als gevaar, en wanneer sommige levens structureel minder waard worden geacht dan andere.

Op 22 december 1849 staat een 28-jarige schrijver op een plein in Sint-Petersburg. Geblinddoekt. Voor een vuurpeloton. Hij is ervan overtuigd dat hij gaat sterven.Die man is Fjodor Dostojevski.In deze aflevering vertellen we het verhaal van zijn bijna-executie en hoe deze ene winterochtend zijn leven, geloof en schrijverschap voorgoed veranderde.

Op 15 december 1675, 350 jaar geleden, sterft Johannes Vermeer in Delft.43 jaar oud. Arm. Onbekend.In deze aflevering vertellen we het verhaal van een schilder die langzaam werkte, bijna vergeten werd, en pas eeuwen later werd herkend als meester van het licht. Over stilte, schulden, een weduwe met elf kinderen — en schilderijen die de tijd overleefden, ook toen zijn naam verdween.Hoe hij werd herontdekt en hoe die laatste maanden van zijn leven moeten zijn geweest? Je hoort het in deze aflevering.

In deze aflevering nemen we je mee naar Paramaribo, 8 december 1982. Een nacht waarin vijftien journalisten, juristen, militairen en activisten werden weggevoerd naar Fort Zeelandia — en niet meer thuiskwamen.We vertellen hoe Suriname, nog maar zeven jaar onafhankelijk, terechtkwam in politieke chaos, hoe de macht van Desi Bouterse groeide, en hoe de spanningen opliepen tot de beruchte Decembermoorden.Een verhaal over angst en verzet, over vijftien levens die werden gebroken, en over een land dat decennia later nog steeds zoekt naar waarheid, gerechtigheid en herstel.In memoriam:John BaboeramBram BehrCyrill DaalKenneth GonçalvesEddy HoostAndré KamperveenGerard LeckieLesley RahmanSugrim OemrawsinghSurendre RambocusHarold RiedewaldJiwansingh SheombarJozef SlagveerRobby SohansinghFrank Wijngaarde

Op 1 december 1955 verandert een eenvoudige busrit in Montgomery, Alabama de loop van de Amerikaanse geschiedenis. Rosa Parks, 42 jaar oud, weigert haar zitplaats af te staan aan een witte passagier. Geen grote woorden, geen dramatisch gebaar, alleen de waardigheid en vastberadenheid van een zwarte vrouw in een gesegregeerd Amerika.In deze aflevering duiken we in het leven van Rosa Parks, de wereld waarin zij leefde, ontmoeten we Martin Luther King en beseffen we de kracht van een ogenschijnlijk kleine keuze.

Geboren als Farrokh Bulsara in Zanzibar, opgegroeid tussen culturen, tradities en muziek, vluchtte hij in 1964 met zijn familie naar Engeland. Daar veranderde hij niet alleen zijn naam — maar ook zijn lot.In deze aflevering hoor je hoe Freddie Mercury zichzelf opnieuw uitvond, hoe Queen ontstond, waarom “Bohemian Rhapsody” bijna níét werd uitgebracht, hoe hij worstelde met identiteit, liefde en geheimen, en hoe de diagnose hiv zijn laatste jaren tekende.Freddie Mercury stierf op 24 november 1991, maar zijn nalatenschap leeft voort — in muziek, mode, kunst en in iedereen die ooit een stem nodig had om zichzelf te durven zijn.

ALLEREERST:Het geluid van deze aflevering is van mindere kwaliteit dan je van ons gewend bent. Excuses daarvoor. De gemiddelde luisteraar zal er nauwelijks iets van merken, maar geluidspuristen zullen het zeker doorhebben. We trekken na wat er gebeurd is. Nogmaals: sorry.Wie er de humor van inziet, hoort met een beetje overtuigingskracht de kwaliteit van weleer, alsof Juliana een toespraak via de radio doet. Enfin, we hopen dat het bij deze ene keer blijft. -----------Op 17 november 1558 bestijgt Elizabeth Tudor de Engelse troon: een 29-jarige vrouw die is opgegroeid tussen intriges, religieuze conflicten en levensgevaar. In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis kijken we hoe een ‘bastaardkind’ van Hendrik VIII uitgroeit tot Elizabeth I, een monarch die een heel tijdperk haar naam zou geven.Elizabeth I werd meer dan een vorstin: ze werd een legende. En vandaag onderzoeken we hoe dat verhaal begon.

Tien jaar na de Engelse verovering wordt het verlies van Nieuw-Amsterdam officieel bekrachtigd in het Verdrag van Westminster. Wat ooit begon als een Nederlandse handelspost, wordt definitief Engels bezit: New York.In deze aflevering hoor je hoe dit moment niet alleen het einde markeerde van de Nederlandse invloed in Noord-Amerika, maar... toch ook weer niet.

Op 3 november 1957 werd een kleine straathond uit Moskou de eerste levende reiziger in de ruimte. Haar naam was Laika.De Sovjet-Unie wilde bewijzen dat leven buiten de aarde mogelijk was — en dat zij de ruimtewedloop zouden winnen.Laika ging de ruimte in, maar overleefde het niet. In deze aflevering hoor je over de wetenschap achter de missie, over de ingenieurs die spijt kregen en over hoe een straathond het gezicht werd van een tijdperk en daarvoor het grootste offer leverde.

Op 27 oktober 1728 werd James Cook geboren, in een klein Engels dorp waar de zee altijd hoorbaar was.Hij zou uitgroeien tot de grootste zeevaarder van zijn tijd — de man die Nieuw-Zeeland en Australië op de kaart zette, de Stille Oceaan doorkruiste en grenzen verlegde die eeuwenlang als ondoordringbaar golden.In deze aflevering hoor je hoe Cook uitgroeide van boerenzoon tot briljant navigator, hoe zijn ontdekkingen het wereldbeeld voorgoed veranderden, en hoe zijn ontmoetingen met de inheemse volkeren van de Pacific zowel bewondering als tragedie brachten.Een verhaal over kennis, macht en de grenzen van menselijk streven.🎧 Vandaag in de geschiedenis: James Cook: de man die ons de wereld gaf (1728–1779)

Op 20 oktober 2011 komt er een einde aan een van de langst regerende dictators van de moderne tijd: Muammar Khadaffi.Na maanden van opstand, burgeroorlog en NAVO-bombardementen wordt hij in zijn geboortestad Sirte omsingeld door rebellen. Daar, in een stoffige afvoerbuis, eindigt een regime dat meer dan vier decennia standhield.In deze aflevering hoor je hoe Libië ten onder ging aan dezelfde krachten die het dachten te bevrijden, hoe de dictatuur onder Khadaffi eruitzag en waarom de val van Sirte meer vragen opriep dan ze beantwoordde.#Gadaffi #Kadafi #Kaddafi #Khaddafi #Ghadaffi

Op 13 oktober 1972 stort een Uruguayaans vliegtuig neer in de Andes, onderweg naar Chili.Aan boord: een rugbyteam, hun familie en vrienden.Van de 45 passagiers overleven er 33 de crash. Maar dan begint de echte strijd pas. Die tegen de kou, tegen de bergen, en tegen hun eigen geweten.In deze aflevering hoor je hoe 16 van hen het uiteindelijk wisten te overleven na 72 dagen in de bevroren wildernis.Een verhaal over vriendschap, geloof en de dunne grens tussen leven en dood.

In deze aflevering reizen we naar Parijs aan het eind van de 19e eeuw: een stad vol licht, verlangens en tegenstellingen.Aan de voet van de Sacré-Cœur opent een opvallend rood windmolenhuis zijn deuren: de Moulin Rouge.We vertellen het verhaal van de oprichters Oller en Zidler, de eerste cancan-danseressen, en de kunstenaar Toulouse-Lautrec, die met zijn affiches het Parijse nachtleven vereeuwigde.Maar ook over het Frankrijk van die tijd: de belle époque, waarin plezier en vooruitgang hand in hand gingen met hypocrisie en ongelijkheid.De Moulin Rouge werd een mythe: een symbool van vrijheid, van vrouwelijkheid, van kunst die durft te schuren.En 136 jaar later draait de rode molen nog altijd. Je hoort er alles over in deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis.

29 september 1941. In Babi Jar, een ravijn bij Kiev, voltrok zich een tragedie die de wereld niet mag vergeten. In slechts twee dagen tijd vermoordden Duitse troepen meer dan 33.000 Joden.Maar even huiveringwekkend als het bloedbad zelf, was het decennialange zwijgen erna. De Sovjetautoriteiten negeerden de massamoord, terwijl dichters, schrijvers en componisten alles op alles zetten om de stilte te doorbreken. En toch lijkt deze tragedie, een van de zwartste bladzijden van de twintigste eeuw, in de vergetelheid te geraken. Dat mag niet gebeuren. In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis nemen we je daarom mee naar die fatale dagen in september 1941, naar het lange stilzwijgen dat volgde, en naar de blijvende betekenis van Babi Jar: een waarschuwing tegen haat, ideologie en ontmenselijking, die ook anno 2025 nog steeds belangrijk is.

Een lesje sitcomgeschiedenis in vogelvlucht! Op 22 september 1994 ging in de Verenigde Staten een nieuwe comedyserie van start: Friends. Niemand vermoedde toen dat deze show niet alleen tien seizoenen lang miljoenen kijkers zou boeien, maar ook het gezicht zou worden van de jaren ’90.Maar om te begrijpen waarom Friends zo’n fenomeen werd, moeten we terug naar de oorsprong van de sitcom zelf. Van de radiojaren in de jaren ’30, via de baanbrekende I Love Lucy, de scherpe jaren ’70 en de warme nostalgie van de jaren ’80, tot het moment dat zes vrienden in een Manhattan-appartement een compleet nieuw tijdsbeeld wisten te vangen.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe het genre zich ontwikkelde, waarom Friends precies op het juiste moment kwam, en hoe de serie tot op de dag van vandaag miljoenen harten blijft veroveren.

Hij vertrok als jonge Venetiaan richting het onbekende Oosten – en keerde jaren later terug met verhalen die Europa zouden verbazen. Marco Polo reisde naar het hof van de machtige Kublai Khan en beschreef een wereld die voor zijn tijdgenoten haast mythisch leek.Maar wie was Marco Polo werkelijk? Een ontdekkingsreiziger, een handelaar, of misschien wel een meesterlijke verhalenverteller? Zijn memoires zetten Europa op scherp, inspireerden generaties ontdekkingsreizigers en maakten hem tot een van de bekendste namen in de geschiedenis.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis ontrafelen we de man achter de mythe, en volgen we de tocht die hem van Venetië tot in het hart van China bracht.

Hij was een koning die nauwelijks in zijn eigen rijk verbleef, maar wiens naam tot ver buiten de grenzen gevreesd én bewonderd werd: Richard Leeuwenhart. Een heerser die meer thuis was op het slagveld dan in een paleis, en die de geschiedenis inging als de ultieme ridder-koning.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis duiken we in het bewogen leven van Richard I van Engeland: zijn jeugd vol intriges, zijn bliksemsnelle opmars naar de troon, de roep van de kruistochten en de legendarische confrontatie met Saladin.Was hij een visionair leider of een roekeloze avonturier die zijn koninkrijk verwaarloosde? Ontdek het verhaal van een vorst die meer dan wie ook symbool werd voor moed, mythe en macht.

Iedereen weet: op 1 september 1939 begint de Tweede Wereldoorlog met de inval in Polen. Maar wisten de Polen zelf wat hen te wachten stond? En waarom keken Frankrijk en Groot-Brittannië in eerste instantie vooral toe, terwijl ze hun hulp aan Polen hadden toegezegd?In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis ontdek je hoe die dag écht verliep: vol misleiding, propaganda en een aanval die de wereld in brand zette.

New Orleans is een stad als geen ander. Bekend om jazz, Mardi Gras en de Cajun en Creoolse keuken. Maar achter de feestelijke façade schuilen ook verhalen over slavernij, rampen, voodoo en piraterij. Vandaag in de Geschiedenis, op 25 augustus 1718, wordt de stad gesticht.In deze aflevering nemen we je dus mee naar het hart van Louisiana. We ontdekken hoe New Orleans uitgroeide tot een smeltkroes van culturen, waarom het een cruciale rol speelde in de Amerikaanse onafhankelijkheidstrijd en hoe piraten er ooit de dienst uitmaakten.Van de jazzclubs in het French Quarter tot de schimmige voodoo-geschiedenis en de verwoesting door orkaan Katrina: dit is het verhaal van een stad die altijd weer weet op te staan.

18 augustus 1227 markeert de dag waarop Dzjengis Khan overleed, de man die van de Mongoolse steppen het grootste aaneengesloten wereldrijk ooit wist te bewerkstelligen. Zijn invloed reikte verder dan oorlog: hij organiseerde handel, stimuleerde culturele uitwisseling en legde wetten vast die eeuwenlang voelbaar zouden blijven.Vandaag in de Geschiedenis vertelt het verhaal van Dzjengis Khan: van zijn strijd in de steppen tot zijn briljante veldslagen, zijn politieke inzicht en de blijvende erfenis die het wereldtoneel voorgoed veranderde.

Op 11 augustus 1934 arriveerden de eerste gevangenen op een rots in de baai van San Francisco die berucht zou worden: Alcatraz. In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van ‘The Rock’ – van zijn oorsprong als militaire gevangenis tot de jaren als zwaarst bewaakte penitentiaire inrichting van de VS.Hoe ontstond de reputatie dat ontsnappen onmogelijk was? Wie waren de bekendste gevangenen? En hoe eindigde het verhaal van deze iconische gevangenis uiteindelijk?In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis duiken we in spannende anekdotes, bizarre ontsnappingspogingen en de waarheid achter de legende van Alcatraz.

Op 4 augustus 1944 valt de Duitse Sicherheitsdienst het Achterhuis aan de Prinsengracht binnen.Acht onderduikers worden gearresteerd. Onder hen een vijftienjarig meisje dat haar gedachten al die tijd in een dagboek heeft toevertrouwd: Anne Frank.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe die dag verliep, wat er gebeurde tussen de inval en hun deportatie, en welke raadselen het verraad tot op de dag van vandaag omgeven.Over angst, hoop, stilte en waarom we nog steeds niet weten wie ervoor zorgde dat de deurbel werd ingedrukt.

Op 28 juli 1914 verklaart Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servië. Wat begint als een regionaal conflict, groeit razendsnel uit tot een wereldoorlog die de loop van de 20ste eeuw zal bepalen, vandaag de dag beter bekend als: de Eerste Wereldoorlog.Geen zwaarden en paarden meer, maar tanks, mitrailleurs en loopgraven. Dit is de oorlog waarin voor het eerst de volle kracht van de industrie wordt ingezet op het slagveld. Oude wereldrijken vallen, landkaarten worden hertekend, miljoenen levens gaan verloren. En waarvoor?In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe één schot op een prins in Sarajevo de wereld in razendsnel tempo in een keten van geweld stortte. En hoe 28 juli het begin werd van een nieuw, meedogenloos tijdperk die de loop van de 20ste eeuw zou bepalen.En omdat het zomer is en velen van jullie een tijdje in de auto of het vliegtuig moeten zitten: dit keer een extra lange uitzending, de Vandaag in de Geschiedenis Zomerspecial! ENJOY! 

Op 21 juli 1972 ontploffen in nog geen anderhalf uur tijd meer dan twintig bommen in Belfast. De stad wordt een oorlogstoneel — met rook, paniek en sirenes die door de straten gieren.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe deze ‘Bloody Friday’ een keerpunt werd in het Noord-Ierse conflict. Over de idealen van de IRA, de verwoestende tol onder burgers, en het militaire machtsvertoon dat daarop volgde. Een verhaal over strijd die ontspoort, over het dunne koord tussen verzet en terreur en over de prijs die een samenleving betaalt als woorden het verliezen van geweld.

Het is 14 juli 1789. In Parijs valt de Bastille, een eeuwenoud fort, toen een gevangenis. Gewone burgers, gewapend met hooivorken en woede, nemen het op tegen het regime van de Franse koning dat al eeuwen onaantastbaar leek. Hoofden rollen, jarenlang ruiken de straten naar bloed.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis nemen we je mee naar het startschot van een revolutie die de wereld voorgoed zou veranderen en een nieuw tijdperk zou inluiden: de Franse Revolutie.

Op 7 juli 1456, vijfentwintig jaar na haar dood op de brandstapel, wordt Jeanne d’Arc alsnog in ere hersteld. Het boerenmeisje dat stemmen hoorde, legers aanvoerde en de loop van de Franse geschiedenis veranderde, krijgt eindelijk haar eerherstel.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe een tiener zonder opleiding het vertrouwen van koningen won, hoe de kerk haar als ketter veroordeelde, en waarom haar proces later opnieuw gevoerd moest worden. Een verhaal over macht, mystiek en moed – en over hoe een meisje uit het niets uitgroeide tot mythe.

Op 30 juni 1934 zet Adolf Hitler een dodelijke machtsgreep in gang die zijn positie voor altijd zal verstevigen. Onder het mom van een dreigende staatsgreep zuivert hij zijn eigen partij, de NSDAP, en laat hij oude strijdmakkers die hem aan de macht hielpen één voor één oppakken, wegvoeren of executeren.Het is een actie die het ware gezicht van Hitlers regime onthult: meedogenloos, berekenend, en geen enkele band of belofte waard.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je hoe Hitler zich losmaakt van zijn eigen revolutie – en hoe drie dagen van geweld de deur openzetten naar de totale dictatuur.

Op 23 juni 47 voor Christus komt in Alexandrië een jongen ter wereld die zijn bestaan te danken heeft aan de beroemdste liefdesaffaire van de oudheid. Zijn naam: Caesarion. Zoon van Cleopatra, koningin van Egypte, en Julius Caesar, de machtigste man van Rome.Als kind van twee werelden groeit hij op met een koninklijke toekomst – maar ook met een levensgevaarlijk etiket. In zijn aderen stroomt niet alleen faraonisch, maar ook Romeins bloed. En dat maakt hem, in de ogen van sommige Romeinen, een bedreiging die koste wat kost uit de weg geruimd moet worden.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis hoor je het verhaal van een koningskind dat de geschiedenis nauwelijks haalde, maar bij zijn geboorte al een levende legende was.

Op 16 juni 1971 wordt Tupac Amaru Shakur geboren – rapper, dichter, activist, icoon. In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis duiken we in het leven en de dood van een van de invloedrijkste artiesten van de 20e eeuw.Van zijn poëtische teksten en rauwe maatschappijkritiek tot de bendeoorlogen, de gevangenis en zijn mysterieuze dood in 1996. Wie was de man achter de mythe? En waarom blijft hij tot op de dag van vandaag zo tot de verbeelding spreken?

Op 9 juni 68 na Christus stierf keizer Nero — de man die naar verluidt een lier tokkelde terwijl Rome in vlammen opging. Zijn naam werd een synoniem voor waanzin, wreedheid en absolute macht.In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis duiken we in het theatrale leven van een keizer die liever optrad dan regeerde. Een man die zijn moeder en broer liet vermoorden, zijn zwangere vrouw doodschopte in een vlaag van woede en christenen als levende fakkels liet branden in zijn tuin. Nero's verhaal is een verhaal over macht, kunst, paranoia... en met een einde dat zelfs Shakespeare niet had kunnen verzinnen.

Nog nooit zat een koningin zó lang op de troon - waar dan ook ter wereld - als deze bazin der bazinnen: Queen Elizabeth. Ter ere van haar keren we in Vandaag in de Geschiedenis terug naar 2 juni 1953, een datum die met gouden letters in de boeken geschreven staat.Want terwijl prinses Elizabeth nog maar tien jaar oud is, voltrekt zich een drama binnen de Britse monarchie: haar oom Edward doet afstand van de troon voor de liefde. En zo wordt Elizabeth, via een onverwachte omweg, de beoogde troonopvolger.In deze aflevering hoor je hoe deze koninklijke crisis uiteindelijk leidt tot haar historische kroning op 2 juni 1953, het begin van een tijdperk dat de wereld zou veranderen.

Twaalf sterren op een blauw vlak: de vlag van Europa. Wie kent ’m niet? Op 26 mei 1986 werd hij officieel omarmd door de Europese Gemeenschap, een verbond van toen elf staten. Maar waar komen die twaalf sterren dan vandaan? En waarom is de vlag blauw?In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis staan we stil bij dat stukje stof dat ook jóuw vlag is, of je dat nou wilt of niet. Kijk maar op je paspoort, ID-kaart of rijbewijs.Een vlag bol van symboliek, dromen en idealen. En met een geschiedenis die verrassender is dan je denkt.