Eiland Kunst

In een nieuwe aflevering van de podcast Eilandkunst gaan we in gesprek met Koos van Rijn en Ivette Jansen van de werkgroep Kunstkijk Goeree-Overflakkee. Zij werpen een blik op de organisatie van de aanstaande 19e editie en vertellen hoe dit grootschalige evenement, gedragen door een toegewijde werkgroep, kunst en cultuur op het hele eiland toegankelijk maakt voor een breed publiek.De aflevering is te beluisteren via Spotify, Amazon Music en Apple Podcasts.Wat ooit begon als een bescheiden atelierroute, is inmiddels uitgegroeid tot een omvangrijk kunstevenement dat dit jaar maar liefst 83 kunstenaars verwelkomt op 34 verschillende locaties. Van Ouddorp tot Ooltgensplaat transformeren schuren, tuinen en historische panden tot tijdelijke expositieruimtes, waarbij de werkgroep streeft naar een zorgvuldige balans en afwisseling per locatie.De organisatie draait op een vaste werkgroep van vrijwilligers die, zeker naarmate het evenement nadert, met hoge frequentie vergadert om alles in goede banen te leiden. Achter de schermen zet een enthousiaste bouwploeg zich in voor de logistiek, terwijl nieuwe leden onlangs hebben gezorgd voor een volledig vernieuwde huisstijl en website. De passie van de vrijwilligers is de motor achter het succes; zij verzorgen alles van de ballotage van kunstenaars tot de inrichting van complexe locaties.Een bijzonder hoogtepunt van deze editie is het thema 'Kleur bekennen', dat als een rode draad door het programma loopt. Dit jaar dient het monumentale Fort Prins Frederik in Ooltgensplaat voor het eerst als prominente locatie en decor voor de officiële opening. Naast beeldende kunst biedt het programma een grote veelzijdigheid met muziekoptredens, een samenwerking met het filmhuis en diverse workshops, zoals glas graveren en linoleum snijden.Het betrekken van de eilandgemeenschap en de jeugd is een essentieel onderdeel van de Kunstkijk-formule. Zo exposeren leerlingen van de RGO maar liefst 120 werken rondom het thema en wordt er nauw samengewerkt met lokale verenigingen zoals de fotoclub en de amateurschilderclub 'De Streek'.Deze werkwijze heeft de Kunstkijk een vaste en onmisbare plek gegeven in het culturele aanbod van Goeree-Overflakkee. Met ruim 10.000 bezoekmomenten per jaar blijft het evenement een podium bieden dat de creatieve dialoog op het eiland stimuleert en levend houdt. Of het nu gaat om het ontdekken van een nieuw talent in een afgelegen schuur of het bewonderen van installaties in het fort, de Kunstkijk nodigt iedereen uit om dit voorjaar kleur te bekennen.

Anneke van der Slik gaat in gesprek met Jan Jorissen en Bert Visser van de Stichting Visserij Historie Middelharnis. Zij werpen een blik op de rijke maritieme historie van het eiland en vertellen hoe de stichting, dankzij een enthousiaste groep vrijwilligers, varend erfgoed zoals de historische schokker MD3 uit 1883 behoudt voor de toekomst.De roemruchte schokker MD3 begon ooit als torpedistenschip voor defensie, werd later gebruikt voor de visserij door de Middelharnisse familie Groen en diende ten slotte als charterschip. Wat begon met de aankoop in Enkhuizen en een ijskoude, stormachtige tocht naar het eiland, is inmiddels getransformeerd naar een grootschalig restauratieproject met een vaste ligplaats in het havenkanaal van Middelharnis.De stichting draait op een vaste ploeg van overwegend oudere vrijwilligers, die vrijwel dagelijks aan boord te vinden zijn om te klussen en het schip in oude glorie te herstellen. De focus ligt op het behoud van de visserijgeschiedenis; zo is het schip grondig gerestaureerd, waarbij het onder meer is voorzien van een indrukwekkende nieuwe mast van een boom uit de Ardennen en authentieke zwaarden.Achter de schermen wordt de stichting tevens gedragen door andere bijzondere projecten, zoals de bouw van een replica van een historische beugvisserijsloep. Leden hebben met diverse vrijwilligers maandenlang gewerkt aan deze houten sloep, die nu wekelijks in het kanaal wordt gebruikt en onderhouden door een lokale damesroeiclub.Een essentieel onderdeel van de cultuur van de stichting is het betrekken van de gemeenschap; zo is de aanschaf van het schip gefinancierd via een historische 'partenrederij' waarbij eilandbewoners een aandeel konden kopen. Ook wordt er volop samengewerkt met het plaatselijke streekmuseum, wat onder andere leidde tot de heroprichting van een breiclub die de bemanning voorzag van authentieke, op maat gemaakte Middelharnisse visserstruien.Deze werkwijze heeft de Stichting Visserij Historie Middelharnis een vaste plek gegeven in het culturele aanbod van Goeree-Overflakkee. De stichting hoopt in de toekomst ook aan te sluiten bij evenementen zoals de KunstKijk, met de ambitie om dan een kunstenaar op het schip te laten exposeren. Of het nu gaat om het inrichten van een nautische bibliotheek aan boord of het zeilend houden van maritieme monumenten, de stichting blijft een podium bieden dat het visserijverleden van het eiland levend houdt.

In een nieuwe aflevering van de podcast Eilandkunst gaat presentatrice Anneke van der Slik in gesprek met Otto van der Veken en Theo Mastenbroek van fotoclub De Rare Kiek. Zij werpen een blik op de rijke historie van de club, die bijna zeventig jaar geleden begon, en vertellen hoe de vereniging is uitgegroeid tot een actieve gemeenschap waar passie voor het beeld en onderlinge inspiratie centraal staan.De Rare Kiek werd in 1957 opgericht en ontstond uit een fusie tussen een zwart-witgroep en een diagroep. Wat begon in eigen clubhuizen met donkere kamers in de ring van Middelharnis en de Kerkstraat in Sommelsdijk, is inmiddels getransformeerd naar een volledig digitaal tijdperk in de huidige locatie, de Melishof in Melissant.De vereniging telt ongeveer 40 leden, die allemaal als amateurfotograaf hun grenzen verleggen. De focus ligt niet op de duurste apparatuur, maar op het creëren van een boeiend beeld dat de kijker raakt en verder gaat dan een loutere registratie van de werkelijkheid.Achter de schermen wordt de club gedragen door de actieve uitwisseling van kennis tijdens de drie maandelijkse clubavonden. Leden werken aan themaprojecten, zoals "warmte" of "de vierkante kilometer", waarbij ze worden uitgedaagd om op een andere manier naar hun eigen omgeving te kijken.Een essentieel onderdeel van de clubcultuur is het geven en ontvangen van feedback; door elkaars werk kritisch te bespreken, leren de fotografen hun techniek en compositie te verbeteren. Ook worden er regelmatig gastfotografen uitgenodigd en is er de strijd om de jaarlijkse prijs "De Beeldjes", waarbij een externe jury het meest aansprekende beeld kiest.Deze werkwijze heeft De Rare Kiek een vaste plek gegeven in het culturele aanbod van Goeree-Overflakkee. De club treedt jaarlijks naar buiten tijdens de KunstKijk, waarbij werk op groot formaat wordt geëxposeerd en bezoekers via publiekswedstrijden worden betrokken bij de fotografie. Of het nu gaat om verstilde industriële beelden of abstracte natuurfotografie, De Rare Kiek blijft een podium bieden dat de creatieve pareltjes van het eiland laat glimmen.

In een nieuwe aflevering van de podcast Eilandkunst kijken Bas de Vos en Hans Lammers terug op de geschiedenis en het aanhoudende succes van het Vitrineproject van Stichting Podium. Zij vertellen hoe dit initiatief bijna twintig jaar geleden klein begon en is uitgegroeid tot een eilandbreed project dat kunst en persoonlijke verzamelingen op een laagdrempelige manier naar de inwoners van Goeree-Overflakkee brengt.De aflevering is te beluisteren via Spotify, Amazon Music en Apple Podcasts.Het Vitrineproject ontstond in 2005 vanuit de wens van de toenmalige huisarts Herman Maas uit Stad aan ’t Haringvliet om verzamelingen van inwoners "beleefbaar" te maken in de openbare ruimte. Wat begon met twaalf vitrines, is inmiddels uitgegroeid naar twintig locaties verspreid over het hele eiland, waaronder zorginstellingen, bibliotheken en scholen. De focus ligt op het aanbieden van kunst en cultuur "om de hoek", variërend van professionele kunstwerken tot persoonlijke hobby's zoals verzamelingen Dinky Toys, spaarpotten of stoommachines. Het doel is om mensen te raken met herkenbare en nostalgische objecten die dicht bij het dagelijks leven staan.Achter de schermen wordt het project gedragen door een actieve groep vrijwilligers, de zogenaamde “wisselaars”. Zij zorgen ervoor dat de collecties ongeveer elke zes weken van locatie wisselen, waarbij de inhoud tussen de verschillende dorpskernen rouleert. Dit proces vraagt om grote zorgvuldigheid; zo worden er eerst proefopstellingen en foto's gemaakt om te garanderen dat de inrichting op elke nieuwe plek precies klopt. De sterke inzet van deze vrijwilligers, waarvan sommigen al vanaf het eerste uur betrokken zijn, is de belangrijkste kracht van het project. Zelfs basisscholen betrekken de vitrines inmiddels bij hun lesprogramma, waarbij leerlingen vaak enthousiast staan te wachten wanneer er een nieuwe collectie binnenkomt.Deze werkwijze heeft zich in de afgelopen twintig jaar bewezen als een waardevol onderdeel van het lokale erfgoedbeheer. Door de betere spreiding van de vitrines over alle kernen van het eiland, krijgt iedere inwoner de kans om kennis te maken met de diverse verhalen en passies van hun buren. Of het nu gaat om de technische pracht van flessenscheepjes of de geschiedenis van een lokaal bedrijf, het Vitrineproject blijft een podium bieden dat de pareltjes van Goeree-Overflakkee laat glimmen.

In deze aflevering kijken Bertrand van de Boogaart en Wim van Ham terug op de geschiedenis en het recente succes van de Toneelgroep van het Streekmuseum Goeree-Overflakkee. Zij vertellen hoe het initiatief klein begon in Stad aan ’t Haringvliet en hoe de groep is uitgegroeid tot een toneelgezelschap dat landelijke prijzen wint. Ook leggen zij uit welke rol de groep speelt in het vertellen van lokale verhalen en het gebruik van de Flakkeese taal.De aflevering is te beluisteren via Spotify, Amazon Music en Apple Podcasts.De toneelgroep ontstond uit de wens om dorpsdagen in Stad aan ’t Haringvliet te vullen met herkenbare verhalen, zoals het bekende verhaal over de “moord op Stad”. Inmiddels is de groep een vast onderdeel van het Streekmuseum in Sommelsdijk. De focus ligt op het begrijpelijk en toegankelijk maken van geschiedenis door middel van volkstoneel. Schrijver en regisseur Wim van Ham vertelt dat het doel is om mensen te raken met verhalen die dicht bij het leven van eilandbewoners staan. Een belangrijk onderdeel daarbij is het gebruik van het Flakkeese dialect, dat zo wordt behouden voor de toekomst.Achter de schermen is de groep sterk gegroeid, met hulp van veel vrijwilligers. Zo zijn er “klerenwuffen” die letten op de juiste streekdracht, en decorbouwers die complete cafés bouwen, zoals bij de populaire voorstelling Allo Allo. De sterke band tussen de vrijwilligers is een belangrijke kracht van de groep. De voorstellingen zijn gegroeid van korte sketches naar avondvullende producties. Daarbij worden zelfs originele streeksieraden uit de museumcollectie gebruikt om het verleden zo echt mogelijk te laten zien.Deze manier van werken werd onlangs beloond met de Landelijke Erfgoedvrijwilligersprijs. De groep werd gekozen uit 250 inzendingen en kreeg meer dan 2500 stemmen van het publiek.

In de nieuwe aflevering van de podcast Eilandkunst blikken Nel van Engen en Wijnand Legerstee terug op de vijftigjarige geschiedenis van Filmhuis Middelharnis, het oudste en kleinste filmhuis van Nederland. Zij vertellen hoe dit initiatief in 1976 van start ging, hoe de techniek achter de schermen is geëvolueerd en welke rol het filmhuis speelt als cultureel ontmoetingspunt op het eiland. Ook bespreken zij de speciale activiteiten rondom het gouden jubileum en hun visie op de toekomst van film als cultuurgoed.

In deze aflevering van de podcast Eilandkunst zijn voorzitter Niels Snoek en dichteres Froukje Bieneveld van De Reizende Dichters te gast. Zij vertellen over de poëziegroep die sinds 2007 actief is op Goeree-Overflakkee. In het gesprek leggen zij uit hoe de groep is ontstaan, wat zij doen en waarom zij poëzie onder de aandacht brengen bij een breed publiek op het eiland en daarbuiten.De Reizende DichtersDe groep begon in 2007 na een spontaan idee tijdens een festival. De naam werd bedacht door Jan Tromp en verwijst naar een reizend orkest. De dichters trekken sindsdien het hele eiland over om hun werk voor te dragen, van Ouddorp tot Ooltgensplaat. Ook treden zij op buiten het eiland, onder meer op Schouwen en Voorne-Putten. De groep telt nu elf actieve leden.De Reizende Dichters geven vier keer per jaar een eigen tijdschrift uit, o-o-go. Binnenkort start de negentiende jaargang. Daarnaast werken zij aan hun zevende bundel in losse bladen. Het thema van deze uitgave is ‘schooltijd’.Samenwerken De dichters komen elke maand bij elkaar om elkaars werk te bespreken. Zij kijken samen naar woordkeuze, volgorde en titel. Froukje Bienefelt sloot zich in 2008 aan, na een oproep in de krant. Zij won later de Rabo Cultuurprijs. Volgens haar helpt het overleg om beter te schrijven, al volgt zij soms bewust haar eigen weg. Voor haar is poëzie een manier om ervaringen uit het dagelijks leven te verwerken.ZichtbaarDe groep wil poëzie ook buiten boeken en optredens laten zien. Zo hangen er gedichten in het gemeentehuis en zijn er teksten geplaatst bij verschillende kreken. Daarbij werkten de dichters samen met middelbare scholieren. Snoek zegt dat er in Nederland veel straatgedichten zijn, maar dat er op Goeree-Overflakkee nog ruimte is voor meer.JongerenOm de groep in stand te houden zoeken De Reizende Dichters nieuwe leden, vooral jonge mensen. Volgens Bienefelt kan schrijven helpen om gevoelens te ordenen en te delen. Wie de groep wil leren kennen, kan op 31 januari 2026 een poëzieavond bezoeken in het Diekhuus in Middelharnis. Daar zijn ook gastdichters en muziek te horen.

In de nieuwe aflevering van de podcast Eilandkunst vertellen architect Arthur Broek en beeldhouwer Leo van den Bos over de beelden die in de openbare ruimte op Goeree-Overflakkee staan. Zij leggen uit waarom zij deze kunstwerken systematisch in kaart brachten, wat zij onderweg aantroffen en welke betekenis de beelden volgens hen hebben voor het eiland. Ook bespreken zij wat er nodig is om het kunstaanbod beter te onderhouden en zichtbaar te maken.EilandbeeldenHet inventarisatieproject ‘Eilandbeelden’ ontstond uit de wens om een volledig beeld te krijgen van de kunst die verspreid door het eiland te vinden is. Van den Bos, die in 2016 naar Ouddorp verhuisde, begon de beelden te onderzoeken vanwege zijn interesse in lokale geschiedenis en vakmanschap. Broek, die er sinds 2008 woont, zag de behoefte om deze werken als cultureel erfgoed te registreren. In de zomer van 2024 trokken zij wekelijks het eiland over en legden zij meer dan vijftig beelden vast, verspreid over veertien dorpen. Daarbij keken zij naar materiaal, vorm, omgeving en staat van onderhoud.OnderhoudIn de podcast noemen Broek en Van den Bos zowel sterke kunstwerken als beelden die in slechte staat verkeren. Zo roemen zij het beeld van Theresia van der Pand-Leeuwen op de begraafplaats in Middelharnis, terwijl andere werken volgens hen lijden onder slijtage of ongunstige plaatsing. Ook de reeks landart-elementen langs de N215 komt aan bod. Deze vormen een herkenbaar geheel, maar zijn door de jaren heen deels aangetast.Betere zorg De inventarisatie geldt als een nulmeting die volgens de makers een basis vormt voor toekomstig beleid. Zij pleiten in de podcast voor duidelijke afspraken over onderhoud en bescherming van kunst in de openbare ruimte. Ook wordt gewerkt aan lesmateriaal voor scholen en aan ideeën om inwoners meer te betrekken, zoals wandelroutes en QR-codes bij de beelden. De inventarisatie is in concept bij de gemeente ingediend en de werkgroep hoopt het uiteindelijk in boekvorm te publiceren.

In de nieuwe aflevering van de podcast Eiland Kunst praten we met Gwendolyn de Groot van de Culturele Raad Goeree-Overflakkee en Yvette Jansen van KunstPlus, de KunstKijk en Stichting Podium over cultureel netwerken op het eiland. Zij vertellen hoe het culturele netwerk op het eiland is opgebouwd en hoe verschillende organisaties samenwerken om kunst en cultuur te versterken. Ook leggen zij hun rollen uit binnen de lokale culturele sector, de uitdagingen waarmee ze te maken hebben en hun plannen om meer inwoners, vooral jongeren, te betrekken bij cultuur.De aflevering is te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts en Amazon Music.Culturele RaadGwendolyn de Groot is dansdocent en heeft een eigen dansschool op verschillende locaties. Zij is vanuit haar discipline lid geworden van de Culturele Raad. Haar portefeuille in de raad is specifiek dans en podiumkunsten. De Culturele Raad is een adviesorgaan van de gemeente en bestaat uit leden met verschillende portefeuilles, van podiumkunsten tot erfgoed. De raad geeft advies over het gemeentelijke cultuurbeleid en beoordeelt subsidieaanvragen van lokale initiatieven. Gwendolyn vertelt in de podcast hoe de raad niet alleen beleid toetst, maar ook actief zoekt naar manieren om jonge generaties te betrekken bij cultuur, bijvoorbeeld via muziek, dans en popprojecten.Kunst PlusDe kunstenaarsvereniging op het eiland, Kunst Plus, vertegenwoordigt professionele kunstenaars en is nauw verbonden met Stichting Podium, de organisatie die culturele initiatieven uitvoerend ondersteunt en begeleidt bij subsidieaanvragen. Yvette Jansen legt uit hoe deze samenwerking werkt en hoe Kunst Plus via projecten als De Kunstkijk, de jaarlijkse atelierroute tijdens Hemelvaart, de zichtbaarheid van kunst op Goeree-Overflakkee vergroot.NetwerkbijeenkomstIn de podcast komt ook de netwerkbijeenkomst ‘Kruisbestuiving’ aan bod, die op 5 november 2025 plaatsvindt bij Pix Life in Ouddorp. Tijdens deze bijeenkomst komen kunstenaars, verenigingen en culturele instellingen samen om te praten over samenwerking, zichtbaarheid en de wens voor een cultureel centrum waar dans, muziek en beeldende kunst elkaar kunnen ontmoeten.Jansen en de Groot benadrukken dat cultuur op Goeree-Overflakkee drijft op samenwerking tussen generaties en disciplines. De podcast laat horen hoe de verschillende organisaties, van Kunst Plus en Stichting Podium tot de Culturele Raad, elkaar aanvullen en samen werken aan een levendige culturele toekomst voor het eiland.

In deze podcast vertelt Joanna La Grange (33) over haar bijzondere hobby: het tekenen van huizen en gebouwen op Goeree-Overflakkee. Naast haar werk in de jeugdhulpverlening vindt zij in het tekenen een creatieve uitlaatklep.Joanna, moeder van twee kinderen, vertelt dat zij creativiteit van huis uit meekreeg en haar vaardigheden als kind ontwikkelde via cursussen in het lokale buurthuis. Na een periode waarin ze het tekenen had laten liggen, pakte ze het dit jaar weer op. Geïnspireerd door andere kunstenaars wilde ze leren zelf huisportretten te maken.Gebouwen met karakter, zoals dertigerjarenwoningen of monumentale panden, spreken haar het meest aan. Met haar werk brengt ze een ode aan de architectuur en geschiedenis van het eiland. Mensen laat ze bewust weg uit haar tekeningen: ze wil dat de aandacht volledig naar het gebouw gaat.

In deze nieuwe aflevering van onze podcast Eiland Kunst spreken we met Annet van Leersum, de onlangs benoemde voorzitter van de Historische en Archeologische Vereniging De Motte op Goeree-Overflakkee. Ter gelegenheid van het 55-jarig jubileum van de vereniging praten we met haar over de rijke geschiedenis van het eiland, bijzondere archeologische vondsten en de plannen voor de toekomst.JubileumDe Motte vierde haar 55-jarig bestaan tijdens Monumentendag 2025 in het Blauwe Huus in Ouddorp. Annet van Leersum, die eerder geschiedenisles gaf en al ruim 15 jaar actief is binnen de archeologische werkgroep, volgde Rias Olivier op als voorzitter. Olivier is een van de oprichters en was maar liefst 55 jaar actief binnen de vereniging. Van Leersum wil de vereniging zichtbaarder maken en merkt dat het aantal leden daardoor groeit, mede dankzij activiteiten zoals de aanwezigheid van De Motte op historische markten.Tastbare historieDe Motte richt zich op archeologie en de lokale geschiedenis van Goeree-Overflakkee. De vondsten worden verzameld en gepubliceerd in het ledenblad De Ouwe Waerelt. Door dit werk wordt de geschiedenis van het eiland tastbaar. Van Leersum noemt het bijzonder om bijvoorbeeld een scherf van 2000 jaar oud te vinden, waarmee een beeld ontstaat van hoe het eiland er destijds uitzag.Belangrijke vondstenDe vereniging was betrokken bij verschillende opgravingen, zoals die van de middeleeuwse nederzetting Berwoutsmoer uit de dertiende eeuw bij Ooltgensplaat. Hier werden onder meer sieraden, munten en aardewerk gevonden die laten zien dat de bewoners via waterverbindingen contact hadden met andere gebieden. Voor volgend jaar is een tentoonstelling over Berwoutsmoer gepland in het oude raadhuis van Ooltgensplaat, met daarbij lezingen en mogelijk een jeugdboekje.In 2022 werkte De Motte mee aan de opgraving van een Romeinse nederzetting in Goedereede. Daarbij werd onder meer het fundament van een graanopslagplaats teruggevonden, evenals veel luxe Romeins aardewerk, wat wijst op een belangrijke handelsplek. Ook speelde de vereniging een rol bij de coördinatie rond de Muntschat van Dirksland, een verzameling munten die onlangs in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden werd tentoongesteld.Vrijwilligers en lezingenDe Motte is op zoek naar nieuwe vrijwilligers voor de archeologische werkgroep, die kunnen helpen met het beschrijven en verwerken van vondsten. Daarnaast organiseert de vereniging in de wintermaanden regelmatig lezingen over historische onderwerpen. Alle activiteiten en nieuws worden gedeeld via de website, Facebook en het verenigingsblad De Ouwe Waerelt.Wie meer wil weten over de geschiedenis en archeologie van de regio kan de afdeling van De Motte bezoeken in het Streekmuseum op Goeree-Overflakkee.

De eerste aflevering staat in het teken van de schilderwedstrijd Het Straatje van Sommelsdijk, geïnspireerd op het 17e-eeuwse schilderij Het Laantje van Middelharnis van Meindert Hobbema. Gasten zijn streekarchivaris Jan Both, wedstrijdorganisator Herman Maas en deelnemer Linda van de Klooster. Zij vertellen over de historische achtergrond van het originele schilderij, de aanleiding voor de wedstrijd en de manier waarop deelnemers tot hun werk kwamen. In het gesprek over Linda’s schilderij komt een opvallend detail naar voren.