Euskadi Irratia

Egunari Edurne Ayusok jartzen dio argia. Gaua esna eman dutenen eta esnatzen ari direnetzako irrati-konpainia. Martxoak hamalau. Gaur matematika izango dugu gure adiskide Enrike Zuazuarekin. Izan ere, gaurkoa, Matematikaren nazioarteko egun izendatu zuen Uneskok.

El 16 y 17 de marzo de 2009 se desarrolló en Donostia el ciclo “Diálogos de Cocina”, un encuentro que reunió a más 200 cocineros de todo el mundo que dejaron, por unas horas, los fogones para escuchar atentos y tomar notar de las aportaciones que llegaban del elegido elenco de pensadores, científicos y también otros cocineros que tomaron parte es este evento interdisciplinar.

Matematika eta Musika, Musika eta Matematika, zer nolako nahasketa... Edo agian ez? Ba ote dute elkarrekin zerikusirik? Ezaguna denez, matematika natura deskribatu eta ulertu nahian sortu zen: denbora eta distantziak neurtzeko, kontatzeko, eta baita, garaian oso baliagarria zen komertziorako, eta beste arlo askotarako ere. Gaur egun oraindik, beste saio batzuetan aipatu dugun bezala, gure gizartearen euskarri nagusienetarikoa da. Galileo-k esan zuen bezala: Natura matematikaren hizkuntzan idatzita dago. Hala ote da musikari dagokionean ere?

Diotenez, matematikariok pixka bat eroak gara. Baina nire ustez, zenbakiak dira gutiz eroturik dabiltzenak azken garaiotan. Krisiari buruz egunero entzun eta irakurtzen dugu: irratian, telebistan, egunkarietan, Interneten, … Eta honek gure bizitza, inoiz baino gehiago, zenbakiz bete du.

Matematikariok pixkak eroturik gaudela esaten da askotan. Egia ote da? Agian pixka bat beharrezkoa ere bada lanbide honetan aritzeko. Zenbakiak nahiko bihurriak direla jakina da, beraz, berauek menperatzeko, nolabait ere, erotasun tanta batzuk eta ausardia ere behar dugu. Aurreko baten ikusi genuen bost zenbakiak, adibidez, baduela bere nortasuna eta berezitasuna. Azken batean zenbakiak pertsonak bezalakoak baitira: denak antzekoak, eta aldi berean, banan-banan, berezi. Beraz berauen artean biziz gero norberak ere berezi xamarra izan behar du. Zenbakiak bezalako oilotegi batean ordena jartzea bezalako lana izanik, ez da hain harrigarria pixka bat eroturik bizi izatea.

Zenbakiz inguraturik bizi garela esan izan dugu sarritan aurreko saioetan. Eta horrela da. Bai horixe! Begira ezazu bestela sakelako telefonoan. Ez ote dira zenbakiak ageri? Eta deitzeko zenbakiak markatu behar dira, ezta? Eta deia jasotzean zenbakiak dira deitzen duenaren ezaugarri, ez? Gainera telefonoaren agendan zenbaki bakoitza pertsona bakoitzari dagokionez, deia jasotzean nork deitzen duen, ere berehala dakigu, ez?

Zer dira zenbakiak? Ba ote dute euren izaera edota bizitza propiorik? Lehenengo erantzuna behereala datorkigu gogora: Noski ezetz! Baina pentsa dezagun hobeto, lasaiago. Ez ote da zenbakiekin fikziozko filmetan gertatzen dena gertatuko? Animaziozko film horietan betidanik geldi eta hilda ikusi ditugun jostailuak, nola euren kabuz piztu eta higitzen hasten diren ikusten dugun bezala, bizidunen mundura salto eginez, ez ote dute zenbakiek bizitza ezkutu bat izango, gizakiok nabaritu eta ikusi ezin dugunik? Ikusezin hori ez ote da gizakiaren harrotasunak ekartzen digun itsutasun horren ondorio?

Gaur egun ordenagailuak edonon daude. Berauez inguraturik bizi gara. Etxean, lanean, eskoletan, aireportuetan, hoteletan,.... Batzuk finkoak, besteak mugikorrak, handiak eta txikiak, nagusiendakoak eta umeendakoak ere,… Imajina dezagun momentu batez zer izango litzateke gure gizarte hau ordenagailurik gabe. Zer gertatzen da, adibidez, bidai agentziara joan ezkero eta hango ordenagailua ez badabil? Ba paper piloaz etxera buelta baina oporrak antolatu gabe. Edo aireportuko sistema informatikoa funtzionatuko ez balu? Ezin hegaldirik egin eta bueltan etxera.

Jaiotzean amaren berotasuna eta bularraren bila ibiltzen gara, jan eta lo direlarik gure ardura bakarrak. Baina laster hasten gara jolastu nahian. Jolasten ikasten dugu oinez, korrikan, bizikletan, igeri eta beste hainbat gauza: zenbakiak, letrak, irakurtzen, abesten … Izan ere jolasak garrantzitsuak dira gure hezkuntza sisteman, geroz eta gehiago, jolasean ikasten baita hobeto.

Matematikan bada diseinu mota bati, diseinu optimoa deritzoguna. Zertan datza? Izenak berak esaten duen bezala, gauza bakoitzari formarik onena ematean datza. Eta zein da irizpidea? Kasu bakoitzean, berezia da, desberdina. Adibidez, etxeko altzariak, mahaiak, aulkiak eta oheak, sendoak izan nahi ditugu eta bide batez erosoak. Eroso eseri nahi dugu, erortzeko bildurrik gabe. Eta honetarako aulkiak hobe lau hanka baditu, bi edo hiru baino. Eta zergatik ez dozena bat ankadun aulkiak? Posibleak dira, izan, baina zertarako hain konplexua egin erraz egin ahal dena?

Nola funtzionatzen du pandemia batek? Zein ondorio izan ditzatekete Gobernuek hartutako erabakiek? Zein informazio da beharrezkoa pandemiak kontrolatu ahal izateko? Matematikak baditu galdera hauentzako erantzunak. Horien berri eman digu Enrique Zuazua matematikariak (Friedrich-Alexander Unibertsitate alemaniarraren Matematika saileko Analisi Aplikaturako Humboldt Katedraren arduradunak) Alemaniatik bertatik.

Humbold Katedra eskuratuta Alemaniara egingo du abuztuan matematika aplikatuko ikerketekin jarraitzeko. Hara egin aurretik aritu da matematikaz, matematikez egitekoaz eta euskarari buruz. 'Unibertsoa matematikaren hizkuntzan idatzita zegoela esan zuen Galileok, eta gure gizartea askoz ere gehiago'. Hori Enrique Zuazua matematikariak 'Faktoria'ko elkarrizketaren hasieratik nabarmendu duen ideia. 'Denean dago matematika', esan du eta onartu, gaur egungo mundua ongien difinintzen duen terminoa algoritmoa izan litekeela. Aukerez eta muga berriez aritu da eta ez hainbeste urre gorriaren, datuen, arriskuez: 'Lehen botereak zuen indarra, datuen mundura transladatu da baina demokratikoagoa da datuek duten arriskua lehengo kapitalak zuena baino'.

Enrique Zuazua matematikari eibartarrak gaur jasoko du Berlinen Alexander Von Humboldt katedra, Alemanian ikerketa arloan dagoen saririk garrantzitsuena. Matematika aplikatuen alorrean bost urtez ikerketa egiteko bidea emango dio zientzia arloko izendapen inportante horrek.

Entrevista a Enrique Zuazua con motivo del recimiento de la Cátedra Humboldt el 9 de mayo de 2019, de manos del ministro de Educación e Investigación federal y el presidente de la Fundación Alexander Von Humbolt, que le acredita con el galardón de investigación más importante de Alemania.

Enrique Zuazua matematikari eibartarra katedra bat zuzentzeko aukeratu du Alemaniako Humboldt fundazioak. Enrique Zuazua matematikari eibartarra katedra bat zuzentzeko aukeratu du Alemaniako Humboldt fundazioak. Matematika Aplikatuaren esparruan kokatzen da Zuazuaren ikerketa lana. 'Amarauna' saioan izan dugu bere lanaz hizketan.

Gaur, matematika ikastea, inoiz baino gehiago, aurrikusi ezin dugun etorkizuneerako inbertsio ezin hobea da. Izan ere, zalantzarik gabe, oparoa izango da eta gure bizimoduari eragingo diote aurrerapen zientifikoz betea egongo da. Eta ez dakigu ere nola eragingo dioten gure bizimoduari, baina seguru gaude, hizkuntza matematikoan egongo dira idatzita.

Aitziber Salinas eta Enrique Zuazua, Gazteak-Euskara binomioari buruz “Amarauna” Euskadi Irratitik promagran hitz egiten dute

Garbiñe Úbeda eta Enrique Zuazua oporrari buruz “Faktoria” Euskadi Irratitik promagran hitz egiten dute.

Enrike Zuazua eta Jon Sarasua Selektibitateari buruz “Faktoria” Euskadi Irratitik promagran hitz egiten dute.

Felipe Juaristi eta Enrique Zuazua Maiatzaren lehenari buruz hitz egiten dute “Faktoria” Euskadi Irratitik programan. Era berean, hiru sindikalistak entzun dugu: German Kortabarria, Mati Iturralde eta Jesus Uzkudun (ELA, LAB eta CCOOn ardurak izan dituzte urteetan zehar).

Amelia Barquin, Garbiñe Ubeda eta Enrique Zuazua haurrak eta gaztetxoari buruz hitz egiten dute “Faktoria” Euskadi Irratitik programan. Haurrak eta gaztetxoak, noraino behartu euskaraz egin dezaten?

Iñigo Alustiza, Garbiñe Ubeda, Enrique Zuazua eta Jon Agirre (paisaje transversal, (http://paisajetransversal.com/), hiri eta herrien antolaketa hitzegiten dute “Faktoria” Euskadi Irratitik programan.

Enrique Zuazua, Othman Gómez Kortazar, euskal musulmanen komunitateko kidea eta Felipe Juaristi, Erlijio aniztasuna eta elkarbizitzari Buruz hitz egiten dute Faktorian.

2016_02_26 Faktoria: Enrike Zuazua, Juan Ignacio Pérez Iglesias eta Garbiñe Ubeda herejiari buruz hitz egiten dute Faktorian.

Enrike Zuazua, Nekane San Miguel, eta Felipe Juaristi herri epai-mahaiari buruz hitz egiten dute Faktorian.

Itziar García, Enrike Zuazua eta Jon Sarasua kongresu berriari buruz hitz egiten dute.

Enrike Zuazua, Aitor González (ATEA Elkartea) eta Asier Fullaondo (UPV-EHU) zientzia ikerketarako animaliak erabiltzearen mugari buruz hitz egiten dute.

11-Abe-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua Kurdistani buruz hitz egiten dute.

04-Abe-2015 Faktoria: Enrike Zuazua, Garbiñe Ubeda eta Ane Wysenbach zorionari buruz hitz egiten dute.

Pariseko atentatuak eta zibilizazioen arteko talka Enrique Zuazua eta Jon Sarasuarekin Faktorian.

Los invitados de Faktoria (Garbiñe Ubeda, Aitor Idigoras (STEILAS) y Enrique Zuazua hablan sobre la reforma del sistema de evaluación de profesores, según el informe encargado por el Ministerio de Educación al panel de expertos dirigido por Antonio Marina.

16-Urr-2015 Faktoria: Txema Ramírez, Garbiñe Ubeda eta Enrique Zuazua, hitz egiten dugu lidergo politikori buruz. 1-Zer eskatzen diogu líder politiko bati? Ausardia aipatzen da askotan. Quirogaren kasuan, irakurketa posible bat da berak izan duela gizartearen sektore zabal batek eskatzen duena egiteko, baina alderdiko agintea ez zuela bere esku. 2- KARISMAren garrantzia. Arnaldo Otegiren kasuan asko aipatu izan da. Zerk egiten du politikari bat karismatiko? 3-Berritasuna. Espainia mailan Pablo Iglesias dagoeneko zaharkituta geratu dela dirudi eta orain Albert Rivera dela nobedadea.

09-Urr-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua. Aitita-Amonak biloben zain.

25-ira-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Garbiñe Ubeda. Turismoa eta Kultura.

03-uzt-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua. Estatu Batuek eta Kubak, harreman diplomatiko formalak berriro abiatzeko. Kuba eta Estatu Batuen abiatu duten harreman aldi berriaz. Sei hilabete pasako negoziazion onderen data jarri dute Washingtonek eta Habanak harreman diplomatiko formalak berriro abiatzeko

12-eka-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua. Kultur Sortzaileak

05-jun-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua. Sustraiak

29-mai-2015 Faktoria: Enrike Zuazua eta Jon Sarasua. Futbola gure gizartean

22-may-2015 Faktoria: Hausteskundeak: Kanpaina edo marketing?

15-may-2015 Faktoria: IkerGazte .

08-May-2015 Faktoria: Jon Sarasua eta Enrike Zuazua himalayismoari buruz

24-abr-2015 Faktoria: Libiako egoera .

17-Abr-2015b Faktoria: Agintarien adina .

20-mar-2015 Faktoria: Hizkuntzak .

13-mar-2015 Faktoria: Ustelkeriari buruz .

02-mar-2015 Faktoria: Xakea, Enrike Zuazuagaz eta Jon Sarasuagaz

27-feb-2015 Faktoria: Energia nuklearra .

20-feb-2015 Faktoria: Euskararen berriak .

13-feb-2015 Faktoria: Elkarrizketa Joseba Sarrionandiari

06-feb-2015 Faktoria: Haurrak sortzeko teknika Enrike Zuazua eta Jon Sarasolagaz