Jarosław Banaś. Polskie Radio Koszalin / Społeczeństwo, kultura, sztuka, literatura, historia.

Patriotyzm 2.0: Cyfrowa Rewolucja Pokolenia StrimerówTak właśnie brzmi głos pokolenia strimerów i patriotów, a jego siła nie jest dziełem przypadku. Wszystko zaczęło się od siedmiodniowej transmisji non-stop, podczas której Patryk „Łatwogang” Garkowski puszczał w pętli piosenkę Bedoesa, nagraną wspólnie z 11-letnią Mają walczącą z białaczką. Licznik na YouTube nie przestawał tykać, aż osiągnął niewyobrażalną kwotę ćwierć miliarda złotych przeznaczonych na pomoc dzieciom chorym na raka. To rekord Guinnessa, wynik wyższy niż osiągane w Stanach Zjednoczonych.W tę niezwykłą akcję zaangażowała się cała Polska: od internetowej klasy średniej i dzieciaków z blokowisk, przez pracowników korporacji i seniorów, aż po wielkie gwiazdy oraz firmy. Wszyscy oni dorzucili swoją cegiełkę z jednego, konkretnego powodu – aby żadne dziecko nie musiało umierać w kolejce do tomografu. Ta masowa mobilizacja nie była obliczona na poklask, lecz na realną zmianę. Kraj to nie abstrakcja, to konkretny człowiekDla wielu obserwatorów to „tylko” charytatywność, jednak w rzeczywistości zjawisko to sięga znacznie głębiej. Mamy do czynienia z pokoleniem wychowanym na streamach, TikToku i Discordzie, a nie na tradycyjnych akademiach ku czci „Solidarności”. Ci młodzi ludzie zamiast maszerować z flagami, wolą włączyć transmisję i realnie zbierać fundusze. Nie wynika to z obojętności wobec kraju, lecz z nowej definicji wspólnoty: ojczyzna to dla nich nie abstrakcyjne hasło z podręcznika, ale konkretne dziecko, podopieczny Fundacji Cancer Fighters, leżące w szpitalu w Krakowie czy Białymstoku.Współczesny patriotyzm w ich wydaniu nie kojarzy się z peanami na cześć historycznych czy współczesnych liderów politycznych. Kojarzy się ze sprawczością – przekonaniem, że gdy w Polsce dzieje się krzywda, społeczność internetowa bierze sprawy w swoje ręce i potrafi je „ogarnąć”.Autentyczność kontra systemŁatwogang nie jest politykiem – nie potrzebuje partyjnej legitymacji ani programu wyborczego. Posiada jednak coś, czego światu polityki brakuje od lat: autentyczność i bezpośredni zasięg, który nie wymaga pośrednictwa tradycyjnych stacji telewizyjnych. Okazuje się, że to rzekomo „bezużyteczne” pokolenie, które „tylko gra w gry i scrolluje telefon”, potrafi zmobilizować większe środki na leczenie chorych niż niejedna państwowa kampania.Robią to na własnych zasadach: bez moralizowania, bez galowych koncertów w smokingach i bez wielkich słów. Ich przekaz jest brutalnie prosty i skuteczny: „wrzucajcie pieniądze, bo dzieciaki umierają”. To głos pokolenia, które ma dość pustych deklaracji. Widząc niewydolność systemu onkologii dziecięcej, zamiast pisać petycje do ministra, włączają mikrofony i organizują zbiórkę, przy której nawet największe tradycyjne fundacje mogą poczuć oddech konkurencji na plecach.Skuteczność ponad powagęWszystko to odbywa się w atmosferze właściwej dla internetu – z humorem, memami i Bedoesem w tle. To pokolenie nie chce być „poważne” w sposób, w jaki oczekiwaliby tego ich dziadkowie; ono chce być przede wszystkim skuteczne. To jest właśnie Patriotyzm 2.0: bez orła na piersi, za to z dynamicznie rosnącym licznikiem na ekranie. To postawa, która nie pyta o poglądy polityczne, a jedynie o to, czy dziecko uda się uratować. Ten zryw udowodnił, że Polacy wciąż potrafią się zjednoczyć – nie wokół sporów politycznych, ale wokół drugiego człowieka. Zebranie ćwierć miliarda złotych to ostateczny dowód na to, jak wielki wkład wnosi to pokolenie w życie społeczne. W obliczu takiego sukcesu cała reszta politycznego szumu przestaje mieć znaczenie.

22 grudnia 2018 roku w studiu im. Agnieszki Osieckiej miał miejsce koncert z okazji 20. rocznicy śmierci Zbigniewa Herberta. Program 3 Polskiego Radia, Narodowe Centrum Kultury przygotowały program tego specjalnego wydarzenia, do którego zaproszono znakomitych wykonawców polskiej sceny muzycznej, obracających się w różnych gatunkach muzycznych. Artystów poproszono o napisanie muzyki i zinterpretowanie wybranego przez siebie wiersza Poety. Wszyscy zaproszeni zareagowali z ogromnym entuzjazmem, i nie tyle „odrobili” zadanie, co wręcz zaskoczyli słuchaczy świeżym, nietuzinkowym podejściem do twórczości Herberta. Dwa lata później odbyła się premiera płyty z utworami: „Ballada o tym, że nie giniemy” - Skubas „Napis” - Mela Koteluk „Prośba” - Limboski „Pan Cogito o cnocie” - Czesław Mozil Ze szczytu schodów„ - Marcin „abradAb” Marten ”Głos wewnętrzny - Król „Dwie krople” - Justyna Święs „Kobiety z naszej ulicy” - Wojciech Waglewski „Słoń” - Krzysztof Zalewski „Mój ojciec” - Pablopavo i Ludziki Z okazji XXIII „Herbertiady”, Ogólnopolskiego Przeglądu Twórczości Zbigniewa Herberta w Kołobrzegu, o tej wyjątkowej płycie z muzyką do wierszy Zbigniewa Herberta opowiedział prof. Rafał Wiśniewski - dyrektor Narodowego Centrum Kultury.

Zespół Kroke gra muzykę definiowaną jako muzyka świata, ale sami muzycy mówią o niej, że „to po prostu jest Kroke”. Magiczne trio w tym roku obchodzi 30-lecie swojego istnienia. Świętowanie rozpoczęli w Szwecji, gdzie w przerwie między koncertami z muzykami Tomaszem Lato (Kontrabas), Tomaszem Kukurbą (Altówka, wokalizy) i Jerzym Bawołem (Akordeon) rozmawiał Jarosław Banaś.

W projekcie NCK „Norwid / OD. NOWA”  udział wzięli wybitni artyści, indywidualności polskiej sceny muzycznej: Józef Skrzek i SBB, Renata Przemyk, Gaba Kulka, Baasch, Tomasz Makowiecki, Kacperczyk, Joanna Duda Trio i Hanna Łubieńska, Kuba Więcek, EABS i Apostolis Anthimos, Kuba Stankiewicz i Jacek Kotlarski oraz Miłosz Wośko (kierownik muzyczny przedsięwzięcia) z zespołem. Płyta koncertowa jest właśnie świeżo po premierze a z odpowiedzialną za realizację projektu Ewą Zbroją, kierownikiem Działu Edukacji Kulturalnej i Joanną Bancerowską Rzecznikiem Prasowym NCK rozmawiał Jarosław Banaś

Obserwujemy popularność muzyki klasycznej w tym muzyki współczesnej w internecie, popularnością cieszą się głównie młodzi  kompozytorzy. Jednak muzyka współczesna nie jest obecna w codziennej przestrzeni publicznej - od wspomnienia festiwalu "Warszawska Jesień" rozpoczynamy spotkanie z współzałożycielem, wiodącego w Polsce Wydawnictwa Muzycznego Dux - Lechem Tołwińskim. W rozmowie także niszach i kompresji dźwięków - rozmowa ilustrowana jest fragmentami utworów współczesnego kompozytora Mateusza Ryczka. 

20 sierpnia 2022 r. o godzinie 17.00 rozpocznie się pierwsza część XXIII „Herbertiady”, czyli Ogólnopolskiego Przeglądu Twórczości Zbigniewa Herberta w Kołobrzegu. Otworzy go emisja archiwalnego wywiadu udzielonego Rafałowi Janowi Porzezińskiemu i Monice Białek przez siostrę Zbigniewa Herberta – Panią Halinę Herbert – Żebrowską, która była wieloletnim przyjacielem „Herbertiady”. W artystycznej odsłonie „Herbertiady” widzowie zobaczą premierowy spektakl muzyczny w wykonaniu artystów Teatru Muzycznego im. Danuty Banuszkowej w Gdynipt. „Co mówi nam Pan Cogito”. Spektaklw reżyserii Bernarda Szyca jest próbą odpowiedzi na pytanie, co chciałby powiedzieć nam dzisiaj Pan Cogito z reżyserem rozmawia Jarosław Banaś

Matthias Kneip pracuje w Niemiecko Polskim Instytucie w Berlinie a także pisze książki o Polsce. Swoimi obserwacjami zachęca Niemców do odwiedzania Polski i poznawania jej historii. Jego książka „111 powodów by kochać Polskę. Wyznania niemieckiego pisarza” doczekała się w Niemczech wielu wznowień i cały czas jest aktualizowana. W rozmowie z pisarzem także pytania: jak Niemcy reagują na zapowiadane reperacje wojenne i jak widzą swoje błędy dotyczące polityki niemiecko-rosyjskiej. Polskie Radio Koszalin.

Miłość w czasie zagłady. Historia z krakowskiego getta, to prawdziwa historia uczucia, które zrodziło się w krakowskim getcie. Oswald Bousko, wicekomendant Schutzpolizei, który odwraca się od faszyzmu, i Rebeka Steinert-Aspis, Polka żydowskiego pochodzenia, wdowa z dwójką dzieci. W czasie pierwszej akcji wysiedlenia z getta w czerwcu 1942 roku Bousko, dokonując cudów, próbuje ratować Rebekę i jej dzieci. Na drodze staje mu przyjaciel, oficer SS, który za wszelką cenę stara się pokrzyżować mu plany. Miłość pomiędzy Oswaldem i Rebeką jest niemożliwa, zakazana… Ale z drugiej strony, czy istnieje coś potężniejszego? Wszystkie postacie powieści są prawdziwe lub inspirowane prawdziwymi. Oswald Bousko pośmiertnie odznaczony został medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata Instytutu Yad Vashem. W powieść pojawia się również Tadeusz Pankiewicz, który ratował ludzi z getta i otrzymał to wyróżnienie za życia. Tą poruszającą opowieść spisał z dociekliwością Dominik Rettinger – polski scenarzysta, reżyser filmowy i pisarz który w początkach swej kariery ma epizod koszaliński. Dominik W. Rettinger (ur. w 1953 r. w Szczecinie) – scenarzysta, reżyser filmowy i pisarz. Ukończył kulturoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim i Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną w Łodzi. Współautor i reżyser filmu fabularnego Gra w ślepca, zatrzymanego w 1986 r. przez cenzurę. Autor scenariuszy wielu seriali telewizyjnych, m.in. większości odcinków Elity (reż. Agnieszka Holland), spektakli telewizyjnych o słynnym kurierze Janie Karskim i o agentce brytyjskiego wywiadu Krystynie Skarbek (Wojna i miłość). Opublikował książki: Jonatan – Czas przepowiedni, Brainman, Elita, Klasa oraz Wiara i tron. W wydawnictwie Świat Książki ukazała się jego powieść Sekret Elizy. Auschwitz – płatna miłość.

PAWEŁ RUSZKOWSKI (ur. 1994) – wokalista, instrumentalista, kompozytor i aranżer. Absolwent studiów magisterskich na kierunku Jazz i muzyka estradowa w klasie dr Anny Domżalskiej w Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Kojarzony głównie z solową działalnością w nurcie poezji śpiewanej – jest jednocześnie muzykiem otwartym na wszelkie inspiracje i eksperymenty, pasjonującym się sztuką aranżacji i współpracującym z wieloma artystami. Komponując najchętniej czerpie z dorobku muzyki jazzowej, amerykańskiego i brytyjskiego folku oraz muzyki klasycznej, a tekstowo – inspiruje się szczególnie słowem poetyckim. Ma na swoim koncie kilkadziesiąt kompozycji do wierszy polskich poetów. Pierwsze z nich tworzył w wieku 16 lat. Wybrane utwory z lat 2010-2013 do słów L. Staffa, A. Zagajewskiego, B. Leśmiana, E. Stachury i A. Osieckiej znalazły się na jego debiutanckiej solowej płycie zatytułowanej „Ars poetica” (2016). W kwietniu 2017 wydał swój drugi album pt. „Kamiszczi” – zawierający kilkanaście unikatowych piosenek poetyckich w języku kaszubskim, w opracowaniach na jazzowo-folkowy kwintet. Artysta był ostatnio z recitalem w Chmielnie z okazji  51. konkursu recytatorskiego w języku kaszubskim „Rodnô Mòwa” i tam też udzielił wywiadu o swoim śpiewaniu w języku kaszubskim. Jarosław Banaś Polskie Radio Koszalin. 2022. 

Pofestiwalowa rozmowa z Januszem Kukułą, dyrektorem Teatru Polskiego Radia. Z Januszem Kukułą, dyrektorem Teatru Polskiego Radia, koszalinianinem, który czuje się tak, jakby nigdy z Koszalina nie wyjechał. Rozmowa o pofestiwalowych refleksach, festiwalu „Dwa Teatry” w Zamościu i o Muzeum Słów i Głosów Polskiego Radia w Baranowie Sandomierskim. Z poetą mikrofonu, dyrektorem Teatru Polskiego Radia Januszem Kukułą w parku nadmorskim w Kołobrzegu rozmawiał Jarosław Banaś z Polskiego Radia Koszalin.

Czy można powiedzieć, że Koszalin położony jest w historycznym centrum Kaszub i jaka jest świadomość na ten temat, oraz jaka rolę w odgrywa w tak postawionym pytaniu Góra Chełmska? Także o tym, jak kształtowała się polskość na ziemiach środkowego pomorza i jak powstawał Koszalin. Rozmówcy Jarosława Banasia weszli na wieżę widokowa na górze Chełmskiej popatrzyli na geograficzne położenie Koszalina, ale także na historyczny jej wymiar, kiedy to ta góra był pusta a puszcze pokrywały tereny wokół niej. w reportażu występują: miłośnik historii, autor przewodników po naszym regionie Wacław Nowicki i Henryk Schütz, prezes koszalińskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego. „Koszalin historycznym centrum Kaszub” - Jarosław Banaś W reportażu wykorzystane zostały fragmenty Kaszubskiego Te Deum Adama Diesnera w unikatowym nagraniu Chóru i Orkiestry Discantus - dyrygent Sławomir Bronk.

Niedaleko Kartuz, między jeziorami Białe i Kłodno, położona jest miejscowość Chmielno. Początki osadnictwa datowane są między VII a IX wiekiem. Mieszkańcy do dziś z pieczołowitością zachowują kaszubskie rzemiosło. O niektórych kultywowanych dziedzinach, jak garncarstwie, wyrobie tabaki czy instrumentów kaszubskich mówią bohaterowie reportażu Jarosława Banasia pod tytułem „W mateczniku Kaszub - Chmielno”. W reportażu występują: Tadeusz Makowski z Pracowni Instrumentów Kaszubskich w Chmielnie, Stanisław Klimowicz, przewodniczący Rady Gminy Chmielno, prezes Zarządu Lokalnej Grupy Rybackiej „Kaszuby”, Aleksandra Gołąbek, Galeria „Kaszubski Róg”, Rafał Necel, Karol Necel i Wioletta Dąbrowska z Pracowni Ceramiki Kaszubskiej, Michał Melibruda, wójt Gminy Chmielno. W reportażu wykorzystane zostały fragmenty nagrań Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Chmielanie” w opracowaniu i pod kierownictwem Witolda Tredera.

Mówiąc Kaszuby, myślimy Kościerzyna, Kartuzy, Chmielno, Łeba, lasy, jeziora, wybrzeże gdańskie, oczywiście nieodmiennie przypominamy sobie haft kaszubski, śledzia po kaszubsku, skoczne melodie, na diabelskie skrzypce. Z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy przypuszczać, że nie myślicie o podszczecińskim Stargardzie, papieżu Grzegorzu IX, księciu Bogusławie, księciu Warcisławie, współczesnym Szczecinie, Białogardzie i rzece Parsęta. Zapraszamy na podróż historyczną, którą do współczesności przywołają jazzowe opracowania melodii kaszubskich. „Historia Kaszub mniej znana” - Jarosław Banaś W reportażu występują: Dr hab. Paweł Gutt, kierownik Oddziału I - materiałów wytworzonych do 1945 r w  Archiwum Państwowym w Szczecinie, Ryszard Stoltmann Prezes Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego Oddziału w Szczecinie, Agnieszka Gnat-Leśniańska kustosz w Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica w Szczecinie, Piotr Okrzyński kierownik zespołu „Solid Blue”. Tekst bulli papieża Grzegorza IX w języku łacińskim czyta ks Paweł Kowalski, natomiast tekst bulli papieża Grzegorza IX w języku polskim czyta Jacek Daszkiewicz. Wykorzystano fragmenty koncertu: Martyny Szczepaniak „Czinda, czinda, czinda do, szczecynsko kapea gro jazz po kaszebsku”. Wykorzystano fragm. utworu: Chwałã, tczã i ùwielbienié, kompozytor: Adam Diesner, dzieło: „Kaszubskie Te Deum”, Chór i Orkiestra Discantus, dyrygent Sławomir Bronk. Premiera Polskie Radio Koszalin. 

Joanna Laprus napisała książkę o ziołach i słowiańskich boginiach. Autorka pochodzi Gór Świętokrzyskich. Zbierania ziół nauczył ją dziadek z Podlasia.  O swojej etnobotanicznej pasji opowie w rozmowie z Jarosławem Banasiem. „Słowiańskie Boginie ziół” - to tytuł książki Joanny Laprus. Recenzenci piszą o niej: „słowiański zielnik, jakiego do tej pory nie było! Poznaj magiczną moc ziół i ich patronek. Na początku były Trzy Boginie. Ta, która stwarza. Ta, która nagradza. I ta, która niszczy. Biała, czerwona i czarna. Biała (dziewczyna) przynosi światło. Jest początkiem i nowym życiem. Czerwona (matka) to kreacja i pełnia. I czarna (starucha), która spycha nas w mrok, byśmy następnie mogły się odrodzić. Na początku były Trzy. A tak naprawdę Jedna. Trójbogini wpisana w Koło Życia. Słowiańskie Boginie Ziół to nie tylko historia trzech Bogiń: Dziewanny - Bogini wiosny i życia, Mokosz - Bogini Matki i Matki Ziemi oraz Marzanny - Bogini zimy i śmierci”. Każdej z Bogiń były poświęcone szczególne zioła z wyjątkowymi właściwościami. Dlaczego nasięźrzał był zwany miłośnicą, dziewanna - dziwoszką, a bylica zielem zapomnienia? Co dziurawiec miał wspólnego z boginkami, a jarzębina z rusałkami? W książce każda ze słowiańskich bogiń została w wyjątkowy sposób sportretowana przez Martę Jamróg - artystkę z Jasielskiej Pracowni Ikon.

„Słownik na Fali”: o znaczeniu języka ojczystego. Czy pamiętacie, że w Polsce nauka języka rosyjskiego była obowiązkowa? Dlaczego, i jaki miało to wpływ na życie Polaków. Dalsza część rozmowy o znaczeniu języka narodowego. „Słownik na fali” redagują dr Sebastian Żurowski, adiunkt w Katedrze Teorii Języka, Instytutu Językoznawstwa UMK i Jarosław Banaś z Polskiego Radia Koszalin. 

„Bocian” i „wiosna” to tematy rozmowy w najnowszym wydaniu „Słownika na Fali”. Redagują: dr Sebastian Żurowski, adiunkt w Katedrze Teorii Języka, Instytutu Językoznawstwa UMK i Jarosław Banaś z Polskiego Radia Koszalin.

Russkij wojennyj korabl, idi na... Ostre słowa na wojnie. "Słownik na Fali" redagują: Jarosław Banaś i językoznawca z UM w Toruniu dr Sebastian Żurowski.

Kto w Polsce boi się ks prymasa Wyszyńskiego rozmowa z Jackiem Ożogiem z wydawnictwa Biały Kruk.  Polskie Radio Koszalin

Słownik na Fali. Dr Sebastian Żurowski UMK i Jarosław Banaś Studio Kołobrzeg Polskie Radio Koszalin. 

O wulgaryzacji języka mówi  dr hab. Maciej Wróblewski z Katedry Antropologii Literatury i Nowych Mediów w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Wodafon gra z polskimi jazzmanami. Kierownik projektu Cezariusz Gadzina