Książki. Magazyn do słuchania

Urszula Pieczek rozmawia z Katarzyną Surmiak-Domańską, reporterką i członkinią jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki, o nominowanej do tej nagrody książki Anny Bikont „Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów”. Obraz żydowskiego życia tuż po wojnie to wciąż słabo znany „krajobraz po bitwie”. Osamotnieni, często przytłoczeni wyrzutami sumienia, że to właśnie im udało się przetrwać, otoczeni wrogością, nieraz w śmiertelnym niebezpieczeństwie, musieli podjąć nieskończenie trudną decyzję – co dalej? Czy zostać w kraju, gdzie spoczęły prochy ich bliskich, czy opuścić na zawsze ten wielki cmentarz i zacząć od nowa? Czy pielęgnować żydowską tradycję, czy też porzucić tożsamość, która stała się przyczyną tylu cierpień, i skrzętnie ukryć swoje pochodzenie? Jak wejść w to nowe życie, które naznaczyła pustka? Książka Anny Bikont to pierwszy reportaż całościowo opisujący losy polskich ocalałych Żydów i Żydówek w tużpowojennych latach. To przemilczana historia, która domagała się opowiedzenia. Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 17. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – „Gazeta Wyborcza”. https://wyborcza.pl/0,128956.html?tag=Nagroda+im.+Ryszarda+Kapuścińskiego Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Wojciech Szot, redaktor prowadzący magazyn „Książki”, zaprosił do rozmowy Olgę Wróbel, krytyczkę literacką, autorkę magazynu, która prowadzi też bloga Kurzojady. Jakie książki czyta? W jaką stronę wg naszej gościni idzie dzisiejsza proza i czego jej brakuje? Jakie oceny wystawia książkom „Czas pokaże” Marty Kozłowskiej i „Wszystko, co wiem o miłości” Dolly Alderton? A także co zachwyciło ją w „Kontuzji” Zofii Bystrzyckiej? Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Urszula Pieczek gości Wojciecha Szota, redaktora prowadzącego pismo „Książki. Magazyn do czytania”. Tematem ich rozmowy są dwie książki, które znalazły się w finale Nagrody Kapuścińskiego na najlepszy reportaż literacki: „Propagandysta, który przechytrzył Hitlera” Petera Pomerantseva oraz „Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji” Joanny Czeczott. Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 17. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – „Gazeta Wyborcza”. https://wyborcza.pl/0,128956.html?tag=Nagroda+im.+Ryszarda+Kapuścińskiego Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Emilia Dłużewska z „Wyborczej” rozmawia z Alicją Kobzą, projektantką graficzną, autorką książki „Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989”, o tym, dlaczego tak mało wiemy o polskich graficzkach, które tworzyły po wojnie. Jaki był związek między pracą zawodową a zamążpójściem i pracą opiekuńczą? O czym warto pamiętać, kiedy mówimy o pracach graficzek? I jakie znaczenie dla tych historii może mieć kartka zostawiona na cmentarzu? Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Gościnią Urszuli Pieczek jest Katarzyna Surmiak-Domańska, reporterka, członkini jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Rozmawiają o dwóch z pięciu książek, które znalazły się w finale konkursu na najlepszy reportaż literacki – książce Kaspra Bajona „Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle” oraz komiksie Emily Carrington „Nasz mały sekret”. O czym opowiadają i co je ze sobą łączy? Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 17. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – „Gazeta Wyborcza”. https://wyborcza.pl/0,128956.html?tag=Nagroda+im.+Ryszarda+Kapuścińskiego#s=S.index-K.C-B.1-L.13.redlink Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Gościnią Urszuli Pieczek jest Ludwika Włodek, reporterka i socjolożka, przewodnicząca jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Kapituła konkursu wyłoniła właśnie pięć najlepszych reportaży literackich ostatniego roku. Jakie nazwiska i tytuły znalazły się w finale? Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 17. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – „Gazeta Wyborcza”. https://wyborcza.pl/0,128956.html?tag=Nagroda+im.+Ryszarda+Kapuścińskiego#s=S.index-K.C-B.1-L.13.redlink Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Gościem Urszuli Pieczek jest Paweł Goźliński, pisarz, redaktor, wieloletni naczelny Wydawnictwa Agora, dziś związany z wydawnictwem Znak. Gdzie jest granica tego co jest reportażem, a co już nim nie jest? Które książki reporterskie koniecznie należy nadrobić? Co ciekawego z polskiej literatury faktu pojawiło się w 2025 roku i czego możemy się spodziewać w najbliższej przyszłości? Jak wygląda fact-checking w polskich wydawnictwach? Czy Polacy są zainteresowani reportażami o wojnie w Ukrainie? I czy książki reporterskie zawsze muszą opowiadać o ciężkich tematach, czy mogą też nieść nadzieję? Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 17. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – Gazeta Wyborcza. https://wyborcza.pl/0,128956.html?tag=Nagroda+im.+Ryszarda+Kapuścińskiego#s=S.index-K.C-B.1-L.13.redlink Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Kiedy narodziło się wzornictwo przemysłowe i dlaczego wyparło pojęcie sztuki użytkowej? Kim była Wanda Telakowska — postać uznawana za ikonę polskiego designu, porównywaną do Chopina w muzyce i Mickiewicza w literaturze? Skąd wzięła się jej wizja i dlaczego, mimo inteligenckiego pochodzenia, tak często działała pod prąd środowisku artystycznemu? W nowym odcinku „Książek. Magazynu do słuchania” Emilia Dłużewska rozmawia z Katarzyną Rzehak, autorką biografii kobiety, która wierzyła, że design powinien dostarczać piękna na co dzień — nie tylko od święta. Że piękno ma wartość gospodarczą, a istotą wzornictwa jest demokratyzacja dóbr.

W najnowszym odcinku podcastu „Książki. Magazyn do słuchania” Urszula Pieczek rozmawia z prof. Przemysławem Czaplińskim, autorem obszernej książki „Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976–2020” (Wydawnictwo Literackie), za którą otrzymał Nagrodę im. prof. Kotarbińskiego. Czapliński analizuje, jak polska proza ostatnich dekad odpowiadała na przemiany społeczne i kulturowe — od władzy i wielkich narracji, przez narodziny kultury niezależnej i zwrot ludowy, po pisanie kobiet, fantastykę i reportaż. W rozmowie profesor mówi m.in. o tym, czym jest dziedziczenie zależności w kulturze, dlaczego warto się spierać o literaturę i czy może ona wyrównać nierówności XXI wieku.

Emilia Dłużewska rozmawia z Łukaszem Zychem – księgarzem z Najlepszej Księgarni oraz przewodniczącym plebiscytu księgarń kameralnych. Rozmowa krąży wokół pięciu książek roku wybranych przez księgarzy z całej Polski, ale też samych księgarń kameralnych: czym różnią się od Empików, dlaczego warto je wspierać i czemu zamiast sieciówek warto wybierać lokalne księgarnie.

Daria Grzesiek w swoim literackim debiucie "To był tylko pies. O żałobie po zwierzętach" zebrała poruszające historie opiekunów, którzy pożegnali swoje zwierzęta. Jak rozpoznać moment, w którym warto podjąć decyzję o eutanazji? Jak wygląda sam zabieg, co zrobić z ciałem i jakie są formy pochówku zwierzęcia? Jak poradzić sobie z żałobą po utracie innego gatunku? Bohaterowie książki dzielą się swoimi dylematami, wspomnieniami i sposobami na zachowanie pamięci o swoich towarzyszach.

Gościem Łukasza Grzymisławskiego jest Marek Bieńczyk, pisarz, tłumacz, laureat Nike za eseistyczną "Książkę twarzy", a także autor tekstu o Albercie Camusie w październikowym wydaniu "Książek. Magazynu do czytania". Camus stał się bohaterem najnowszych "Książek" w związku z premierowym ukazaniem się nakładem wydawnictwa PIW "Notatników" w przekładzie Krzysztofa Umińskiego, Tomasza Swobody i Jana Marii Kłoczowskiego. Co o świecie mówi nam autor "Notatników" i dlaczego w dzisiejszych czasach warto czytać Camusa z uwagą? Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Gościem Wojciecha Szota jest Eliza Kącka – literaturoznawczyni, eseistka i laureatka Nagrody Literackiej Nike 2025 oraz Nagrody Czytelników za książkę „Wczoraj byłaś zła na zielono”. Rozmowa została nagrana dzień po gali, 6 października. Kącka opowiada o szczęśliwie-trudnym dzieciństwie w Lidzbarku Warmińskim, w którym było wiele jasnych i trudnych momentów, oraz o tym, jak doświadczenie macierzyństwa i inności zamieniło się w literacki dialog z samą sobą i z językiem.

Urszula Pieczek rozmawia z Robertem Piaskowskim, dyrektorem Narodowego Centrum Kultury, o rozwoju czytelnictwa w Polsce i zmianach, jakie w ostatnich latach zaszły w bibliotekach dzięki Narodowemu Programowi Rozwoju Czytelnictwa 2.0. Rozmowa odbywa się w kontekście konferencji „Czytanie ma tylko dobre strony”, która w dniach 23–24 września 2025 roku w Warszawie podsumowała pięć lat realizacji programu. Dyskutujemy o tym, jakie efekty przyniosły inwestycje w infrastrukturę, zakup książek i systemy biblioteczne oraz w jaki sposób biblioteki stały się dziś czymś więcej niż miejscem wypożyczania książek – centrami życia społecznego, integracji i lokalnych inicjatyw. Projekt JAK CZYTAMY Partner Narodowe Centrum Kultury Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach realizacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021-2025

"Jego znaczenie jest doniosłe. Zwrot ludowy zrewidował polską historię i polski model historiografii, przenicował kanon kultury polskiej, wprowadził kategorie związane z kulturą folwarczną i pańszczyźnianą do analizowania Polski po transformacji, włączył PRL do historii ponowoczesnej, zakwestionował wolnościową naturę wolnego rynku. Mówiąc inaczej, namieszał w naukach społecznych, zmienił spojrzenie na strukturę socjalną i na historię, pomógł przełamać wstydy klasowe, ujawnił przestrzenie zamknięte nowego ustroju." Łukasz Grzymisławski rozmawia z prof. Przemysławem Czaplińskim, literaturoznawcą z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Gościnią Urszuli Pieczek jest prof. Ewa Graczyk — literaturoznawczyni i przewodnicząca kapituły Nagrody Witolda Gombrowicza. W rozmowie przyglądają się jubileuszowej, dziesiątej edycji nagrody, rozmawiają o tegorocznych nominacjach i zastanawiają się, jak przez ostatnią dekadę zmieniało się rozumienie i wartość literackiego debiutu. Co dziś znaczy "mocny debiut"? Jakie głosy i tematy przebiły się na przestrzeni lat? Wydarzenie pod patronatem Wyborcza.pl Rozpoczęcie festiwalu zaplanowane jest na 13 września o godz. 17:00. Na wrześniowej gali poznamy laureata lub laureatkę tegorocznej edycji. Zapraszamy do śledzenia konkursu!

Wojciech Szot rozmawia z Emilią Dłużewską i Agatą Żelazowską o książkach-finalistkach nagrody Nike. Czym zachwycają? Czy to był dobry rok dla polskiej literatury? O których książkach warto dyskutować? Przypominamy, że finałowa siódemka to: Beata Guczalska, "Konrad Swinarski. Biografia ukryta" (Wydawnictwo Literackie) Ignacy Karpowicz, "Ludzie z nieba" (Wydawnictwo Literackie) Eliza Kącka, "Wczoraj byłaś zła na zielono" (Wydawnictwo Karakter) Kora Tea Kowalska, "Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy" (Wydawnictwo Karakter) Dorota Masłowska, "Magiczna rana" (Wydawnictwo Karakter) Tomasz Różycki, "Hulanki&Swawole" (Wydawnictwo a5) Paweł Sołtys, "Sierpień" (Wydawnictwo Czarne) Organizator: Fundacja Nagrody Literackiej Nike Współorganizator: "Gazeta Wyborcza" Współorganizator gali: Telewizja Polska Mecenasi strategiczni: Fundacja Roberta Dobrzyckiego, Panattoni Mecenas: Orlen Partner główny: Totalizator Sportowy Partner wydarzenia: Grupa Agora

Joanna Keler rozmawia z Aleksandrą Paduch o jej poruszającym debiucie literackim "Trzewia", wydanym przez Wydawnictwo Czarne. To opowieść o rodzinie, cielesności i jedzeniu, w której brzuch staje się schronieniem, ale też nośnikiem pamięci i dziedziczonej traumy. Zapraszamy do lektury sierpniowego numeru Magazynu Książki, w którym ukazała się recenzja powieści Aleksandry Paduch, autorstwa Katarzyny Sawickiej-Mierzyńskiej.

Gościnią Aleksandry Zbroi jest dr hab. Justyna Jaworska, przewodnicząca jury Nagrody Literackiej Nike. Jakie książki zyskały uwagę jurorów? Co tegoroczny wybór mówi o literaturze polskiej? Dlaczego w tym roku zgłoszono tak niewiele powieści? Co z reportażem? _ Nagroda Literacka „Nike” jest przyznawana za najlepszą książkę roku. Siedmioro finalistów i finalistek poznamy 5 września. Organizator: Fundacja Nagrody Literackiej Nike Współorganizator: “Gazeta Wyborcza” Współorganizator gali: Telewizja Polska Mecenasi strategiczni: PANATTONI, Fundacja Roberta Dobrzyckiego Mecenas: Orlen Partner wydarzenia: Grupa Agora Więcej informacji: Wyborcza.pl/NIKE

W 1989 roku pod Ścianą Śmierci w muzeum w Auschwitz ktoś zostawił dwie wiązanki kwiatów. Na jednej, w imieniu byłego więźnia Karla Goratha, napisano: "Dla naszych homoseksualnych braci, którzy tu zginęli". Po kilku godzinach kwiaty znalazły się w koszu na śmieci. Ponad czterdzieści lat po zakończeniu II wojny światowej nie każdy zasługiwał na upamiętnienie. "Oni", bohaterowie miejscami wstrząsającego reportażu historycznego Joanny Ostrowskiej, do dzisiaj nie doczekali się swojego miejsca w historii. Książka Ostrowskiej przywraca pamięć o nieheteronormatywnych mężczyznach, którzy do obozów koncentracyjnych trafiali m.in. na podstawie penalizującego męsko-męskie stosunki seksualne w III Rzeszy paragrafu 175. Autorka "Onych" nie skupia się wyłącznie na wojennych losach, lecz także przygląda się życiu swoich bohaterów po "wyzwoleni". Teraz musieli ukrywać nie tylko to, kim są, ale również to, co przeszli. A nad jaką książką teraz pracuje Joanna Ostrowska? Na podcast zaprasza Aleksandra Zbroja. Nagroda Literacka „Nike” jest przyznawana za najlepszą książkę roku. Siedmioro finalistów i finalistek poznamy 5 września. Organizator: Fundacja Nagrody Literackiej Nike Współorganizator: “Gazeta Wyborcza” Mecenasi strategiczni: PANATTONI, Fundacja Roberta Dobrzyckiego Mecenas: Orlen Partner wydarzenia: Grupa Agora Więcej informacji: Wyborcza.pl/NIKE

Gościnią Wojciecha Szota jest Eliza Kącka, jurorka tegorocznej, 20. edycji Nagrody Literackiej Gdynia. Rozmawiają o najlepszych polskich książkach 2024 roku – powieściach, zbiorach poezji, esejach i tłumaczeniach, które znalazły się w finale nagrody. Zapraszamy na 20 mikrorecenzji Elizy Kąckiej.

Czym tak naprawdę jest polskość – i dlaczego Gdynia uznała ją za swój największy skarb? W tym odcinku Wojciech Szot rozmawia z Aleksandrą Boćkowską, autorką książki „Gdynia. Pierwsza w Polsce” (wyd. Czarne), o wyjątkowej historii miasta, które miało być nowoczesne, niezależne i całkowicie „swoje”. Boćkowska z reporterską precyzją przygląda się stuletniej historii Gdyni – miasta stworzonego w opozycji do niemieckości Gdańska i Sopotu. Rozmawia z mieszkańcami i lokalnymi działaczami, przywołuje miejsca zarówno spektakularne, jak i zapomniane. Pyta, co pamięta się o Grudniu ’70, i jak w latach 90. narodził się gdynianin – przedsiębiorczy, nowoczesny, dumny. I czy za tym wszystkim stoi po prostu miłość? To opowieść o tożsamości, marzeniach, sukcesach i pęknięciach – nie tylko Gdyni, ale i całej Polski. Ten odcinek podcastu publikujemy w związku z udziałem Aleksandry Boćkowskiej w Zakopiańskim Festiwalu Literackim. Więcej o wydarzeniu: literackifestiwal.zakopane.eu

Aleksandra Zbroja rozmawia z Łukaszem Grzymisławskim, redaktorem naczelnym dwumiesięcznika "Książki. Magazyn do czytania", jurorem Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego o książkach "Jeden dzień z życia Abeda Salamy" Nathana Thralla i "Las duchów" Andrzeja Dybczaka. Jakie historie opowiadają? Co je łączy? A co dzieli? Dlaczego te książki zyskały na aktualności. Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 16. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – Gazeta Wyborcza.

Czy przeczucia to tylko zbiegi okoliczności? Gdzie kończy się nauka, a zaczyna magia myślenia życzeniowego? W czwartym odcinku serii rozmów o reportażu literackim, towarzyszącej 16. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, Aleksandra Zbroja rozmawia z Sørenem Gaugerem — pisarzem, tłumaczem i członkiem jury konkursu. Punktem wyjścia do tej rozmowy stały się dwie nominowane książki: „Biuro Przeczuć” Sama Knighta (przeł. Agnieszka Wilga, Wydawnictwo Czarne) oraz „Miasto Meksyk” Juana Villoro (przeł. Barbara Bardadyn, Wydawnictwo Bo.wiem). Na ich kanwie rozmawiamy o tym, jak literatura faktu może zahaczać o mistykę, co Søren uważa za „prawdę” w reportażu i dlaczego nie chce już czytać ani o polskości, ani patriotyzmie. W tle pojawiają się pytania o granice między zabobonem a nauką — i o to, czego dziś naprawdę oczekujemy od dobrego reportażu. Podcast powstał w ramach działań towarzyszących 16. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem konkursu – Gazeta Wyborcza.

Rozmowa Aleksandry Zbroi z Ludwiką Włodek, przewodniczącą jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, to druga z pięciu rozmów o reportażu literackim. Do tegorocznej edycji nagrody zgłoszono 150 książek, spośród których jury wybrało 10 nominowanych do tytułu najlepszego reportażu roku 2024. Cztery z nich to teksty polskich autorów i autorek, a sześć to tłumaczenia z innych języków. W tym odcinku porozmawiamy o książkach: „Ozland. Przestrzeń jest wszystkim” Agnieszki Burton (wydawnictwo Dowody) i „Za czwartym razem zatonęliśmy” Sally Hayden w tłumaczeniu Przemysława Hejmeja (wydawnictwo Post Factum). Podcast powstał w ramach działań związanych z 16. edycją Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto st. Warszawa, a Gazeta Wyborcza współorganizuje konkurs.

Rozmowa Aleksandry Zbroi z Katarzyną Surmiak-Domańską, członkinią jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, otwiera cykl pięciu rozmów o reportażu literackim. Do tegorocznej edycji nagrody zgłoszono 150 książek, spośród których jury wybrało 10 nominowanych do tytułu najlepszego reportażu roku 2024. Cztery z nich to teksty polskich autorów i autorek, a sześć to tłumaczenia z innych języków. W pierwszym odcinku porozmawiamy o książkach: "Staniemy się tacy jak on. Głosy z przeklętej ulicy" autorstwa Macieja Pisuka (wyd. Cyranka) oraz "Kamienie musiały polecieć" autorstwa Anety Prymaka-Oniszk (wyd. Czarne). Zastanowimy się, czym jest obiektywizm w reportażu i jak różni się on od neutralności. Podcast powstał w ramach działań związanych z 16. edycją Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto st. Warszawa, a Gazeta Wyborcza współorganizuje konkurs.

30 lipca 1985 roku Depeche Mode po raz pierwszy zagrał w Warszawie, a koncert ten stał się jednym z najważniejszych wydarzeń muzycznych PRL-u. W nowym odcinku podcastu Jędrzej Słodkowski rozmawia z Leszkiem Gnoińskim, współautorem książki "Iron Curtain - Depeche Mode w Polsce 1985", o fenomenie zespołu, kulisach powstawania książki oraz o tym, dlaczego ochroniarze na koncertach mogli szybko się wzbogacić i prawdopodobnie byli jednymi z nielicznych, których stać było na zakup płyt Depeche Mode.

Aleksandra Zbroja rozmawia z Pauliną Małochleb i Wojciechem Szotem o książkach reporterskich wydanych w ubiegłym roku oraz tym jak na przestrzeni lat zmienił się reportaż literacki. Co sprawia, że w Polsce jest to gatunek tak różnorodny? Jak pandemia wpłynęła na jego ewolucję? Jak zmieniają się trendy, a także rola reportażu w życiu literackim i społecznym? Porozmawiamy o trudach pracy reportera, obecnej polityce wydawnictw i wpływie zmieniającego się rynku książki na twórczość. Zdradzimy także, jakie książki reporterskie z 2024 roku szczególnie zapadły w pamięć naszym gościom. Podcast powstał w ramach działań związanych z 16. edycją Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Organizatorem i fundatorem nagrody jest Miasto st. Warszawa, a Gazeta Wyborcza współorganizuje konkurs.

Co mówi nam dzisiaj "Wojna polsko-ruska..." Doroty Masłowskiej? Dlaczego sięgaliśmy po "Gottland" i czego nauczą nas "Chłopki"? Co mówią o nas nominowane książki? I jaka to jest wybitna książka? Wojciech Szot w rozmowie z Łukaszem Grzymisławskim w podsumowaniu najważniejszej polskiej literatury 25-lecia.

„Nowiny ze świata” Paulete Jiles; „Sny o pociągach” Dennis Johnson; „O mułach i ludziach”, Harry Crews; „To jest wasz kraj, to jest mój kraj", Woody Guthrie; „Nienawiść spółka z o.o. Jak dzisiejsze media każą nam gardzić sobą nawzajem”, Matt Taibbi”; „Zawsze przychodzi noc”, Willy Vlatuin; „Eksmitowani. Nędza i zyski w jednym z amerykańskich miast”, Mathew Desmond; „Elegia dla bidoków”, J.D. Vance - tylko niektóre z amerykańskich książek przełożonych przez Tomasza S. Gałązkę. Czego o współczesnej Ameryce można się z nich dowiedzieć? Co o polityce mówi amerykańska prowincja? Co motywuje ich wybory? Na podcast zaprasza Łukasz Grzymisławski.

W pierwszej części podcastu "Książki. Magazyn do słuchania" Łukasz Grzymisławski rozmawia z Karoliną Bednarz, japonistką, współzałożycielką wydawnictwa Tajfuny o literaturze koreańskiej i - szerzej - dalekowschodniej. Czy jest coś, co wyróżnia literaturę koreańską? W drugiej części o spotkaniu z Han Kang, jej książkach i poetyce opowiada Justyna Najbar-Miller, tłumaczka prozy Kang na język polski.

One of the myths of Keynesian theory is that through monetary injections and government purchases, an economy can spend itself into prosperity. While such a scenario is economically impossible, most mainstream economists still believe it.Original article: The Keynesian Multiplier Fairy Tale  

W XXI wieku autokracja to nie jeden dyktator, ale wyrafinowane sieci złożone z podatnych na korupcję struktur finansowych, technologii nadzoru i profesjonalnych propagandystów. Te nowoczesne reżimy rządzą dziś Chinami, Rosją, Iranem i wieloma innymi krajami. Do tego powiązane są one licznymi interesami. Skorumpowane firmy w jednym kraju współpracują ze skorumpowanymi firmami w innych. Dlaczego niezbędna jest fundamentalna przemiana polityki i wartości? Jak zwalczać autokratyczne zagrożenia? Łukasz Grzymisławski z "Wyborczej" rozmawia z Anne Applebaum, nagradzaną dziennikarką i publicystką, o jej nowej przejmującej książce "Koncern autokracja. Dyktatorzy, którzy chcą rządzić światem" (Wydawnictwo Agora).

Co to znaczy zarządzanie mobilnością? Dlaczego nie wszyscy migranci to uchodźcy? Czemu kryzys migracyjny to najgorętsza sprawa polityczna? "Przed rozpoczęciem wędrówki muszą się przygotować, więc jedzą bez przerwy - żeby jak najszybciej przybrać na wadze. Podczas podróży przez Saharę czy Morze Śródziemne nie będą się zatrzymywać. Rekordziści przebywają 12 tysięcy kilometrów bez ani jednego postoju" - tak rozpoczyna się tekst Katarzyny Boni, pisarki, reporterki z "Książek. Magazynu do czytania". Na rozmowę z autorką zaprasza Łukasz Grzymisławski, redaktor naczelny "Książek".

Gdy Hollywood oferuje arcydzieła, Ameryka jest na fali. Gdy brakuje mu werwy i pomysłów, przygasa cały kraj. Ale czy to na pewno prawda? Tę regułę sprawdza Maciej Jarkowiec, gość Łukasza Grzymisławskiego. Nowy numer "Książek. Magazynu do Czytania" w sprzedaży od wtorku 27 sierpnia, w nim m.in. czy wzrost PKB to konieczność, czy niebezpieczny dogmat; czego uczy nas historia bogactwa; jak koty stały się naszymi ulubionymi towarzyszami; rozmowy z Zadie Smith i Olivią Laing. Więcej podcastów na: https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na: [email protected].

Despite the accusations that Javier Milei is a fascist in libertarian clothes, many of his reforms have been successful in reversing some of the damage done to Argentina's economy by real fascists.Original Article: No, Milei Is Not a Fascist 

Jacek Świdziński jest rysownikiem, scenarzystą, kulturoznawcą, członkiem niezależnej grupy komiksowej Maszin, współpracuje z wydawnictwem Kultura Gniewu. Minimalistyczna kreska to jego znak rozpoznawczy. Siłą jego komiksów jest sposób prowadzenia narracji. Najnowszy "Festiwal" opowiada o słynnym Festiwalu Młodzieży w 1955 r. i opiera się na wielu źródłach dokumentalnych. Świdziński pokazuje, jak projekt propagandowy wymyka się spod kontroli i staje się momentem otwarcia nowej epoki. Maluje relacje międzyludzkie, a także polskie traumy i lęki tamtych czasów. Na rozmowę z laureatem Paszportu Polityki 2023 w kategorii "Książka" zaprasza Michał Nogaś.

Tkanina - traktowana często jako niższa forma sztuki - leży na pograniczu malarstwa czy rzeźby, ale dysponuje też własnymi środkami wyrazu. Wysoką rangę zyskała dzięki wybitnym artystkom światowego formatu, jak choćby Magdalena Abakanowicz i Jolanta Owidzka. Jednocześnie tkanina pozostała bliska zwykłym ludziom - w każdym domu obecne przecież były dywany, gobeliny, zasłony, makaty… Katarzyna Jasiołek omawia wycinek wielkiej historii tkaniny, ale za to bardzo ważny - ponieważ właśnie polscy artyści zrewolucjonizowali światową tkaninę artystyczną. Na rozmowę z autorką książki zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Jakie triki podczas wywiadów w "Na każdy temat" stosował Mariusz Szczygieł, późniejszy zdobywca Nike? Co o telewizji sądził tata scenarzystki "M jak miłość" i "Klanu", Ilony Łepkowskiej? Dlaczego "Miodowe lata" kręcono w teatrze? Ile "do fejmu" na pierwszym roku studiów dodawała praca w "Rowerze Błażeja"? O czym myślała Magda Mołek w studiu powodziowym we Wrocławiu? Co ukrywali kandydaci z "Randki w ciemno" i za jaką kwotę Jacek Kawalec zgodziłby się zagrać Kawalca? Dostawali tysiące listów, ich kolejne występy w prime time z zapartym tchem śledziło jednocześnie nawet kilkanaście milionów Polaków! Kamil Bałuk w dziesięciu rozmowach o tym, co działo się "dawno temu w telewizji", przypomina stojących w świetle reflektorów ówczesnych bohaterów zbiorowej wyobraźni i jej kreatorów, ukrytych zazwyczaj przed publicznością. Pokazuje nieoczywiste kariery oraz kulisy najsłynniejszych programów i seriali. Tropi zmiany mentalności, przełamywanie kolejnych barier i tematów tabu. Rozjaśnia drugą, ukrytą za kamerami, stronę srebrnego ekranu. A przede wszystkim skupia się na rozmówcach i na tym, w jaki sposób poradzili sobie z popularnością, co dała im praca w telewizji i jak łatwo było wpaść w jedną tematyczną szufladkę. Na rozmowę z Kamilem Bałukiem, autorem "Dawno temu w telewizji", zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

W lutym 2021 roku jeden z najwybitniejszych polskich reporterów, Piotr Pytlakowski wyrusza na wyprawę po wschodnim Mazowszu i Podlasiu, miastach i miasteczkach "szkalu śmierci", gdzie w 1941 roku doszło do rzezi mieszkańców, tych żydowskich przez tych polskich. Gnali swoich sąsiadów uliczkami, gwałcili kobiety, zdzierali suknie, swetry i buty, aby nic się nie zmarnowało. Bo zbrodni towarzyszył rabunek. Sprawcy wyrywali sobie z rąk co cenniejsze dobra. Przykrywali się pierzynami jeszcze ciepłymi po poprzednich właścicielach, wzuwali zdobyczne obuwie, stroili się w futra. Żydowskie połowy miasteczek, place, domy, sklepy i warsztaty nagle straciły właścicieli. Opuszczone posesje, przeważnie w centrach, przy głównych rynkach, atrakcyjnie zlokalizowane, szybko przejęli Polacy. Jak dzisiaj wygląda życie w miejscach mordu i grabieży. Jak cudze stało się nasze? Jak działają mechanizmy pamięci, które pozwoliły wyprzeć w niepamięć żydowską przeszłość? Piotr Pytlakowski w swojej reporterskiej podróży nie szuka i nie udziela łatwych ani pocieszających odpowiedzi. Za to przywraca zbiorowej pamięci historie, które nigdy nie powinny zostać zapomniane. Na rozmowę z autorem "Strefy niepamięci" zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

"Chciałam być Polką, czystą Polką i tylko Polką, ale z tą moją polskością wiecznie było coś nie tak. Wstydziłam się kaszubskiego akcentu i chłopskiego pochodzenia. Wstydziłam się, że moja rodzina nie kultywuje prawdziwych polskich tradycji. Kompleks kaszubski nie jest niczym nowym. Dojrzewał w nas, Kaszubach, latami, żeby nie powiedzieć wiekami. Winę można rozłożyć na wszystkich. I na Niemców, i na Polaków, i na Kaszubów. Czasem myślę, że najbardziej na nas, Kaszubów. 'Nas'. Mówię tak od niedawna, może od roku" - pisze Stasia Budzisz, reporterka, gościni dzisiejszego odcinka. W książce "Welewetka. Jak znikają Kaszuby" kieruje swoje bezkompromisowe spojrzenie na Kaszuby, krainę własnego dzieciństwa. Na podcast zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Postępowe dobrodziejki czy strażniczki patriarchatu? Szkoła w Nałęczowie, działająca w pierwszej połowie XX wieku, wpisuje się w ostatni rozdział historii polskiego ziemiaństwa. W prowadzonej przez ziemianki placówce nauczano kobiety z różnych klas - choć w założeniu przede wszystkim chłopki - fachowego prowadzenia gospodarstwa. Marta Strzelecka rozmawia z rodzinami nauczycielek pracujących niegdyś w nałęczowskiej szkole oraz z dziećmi i krewnymi absolwentek, zgłębia archiwa, międzywojenną prasę, prace naukowe i zastanawia się, jak układały się relacje między ziemiankami i chłopkami i jakie znaczenie miały starania pań z dworów, by zbliżyć do siebie włościanki. "Ziemianki" opisują, jak rozwijał się system edukacji kobiet w Polsce, jak zmieniało się postrzeganie roli pani domu, osoby wolnej i samodzielnej, oraz jak w ówczesnej rzeczywistości kobiety wspierały się wzajemnie. I jak dużo my, w kolejnych pokoleniach, możemy mieć wspólnego z tamtymi córkami, żonami, partnerkami czy kobietami wybierającymi życie bez mężczyzn. Opowieść o dawnych podziałach klasowych i wyboistej drodze do emancypacji. Z Martą Strzelecką, autorką "Ziemianek", rozmawia Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Gościem Michała Nogasia jest Michał Kokot, dziennikarz "Gazety Wyborczej" i autor książki "Polska na podsłuchu. Jak Pegasus, najpotężniejszy szpieg w historii, zmienił się w narzędzie brudnej polityki". Podległe rządowi służby mają miliony billingów rozmów Polaków. I władzę, która pozwala zrobić z nimi wszystko. Dziennikarskie śledztwo Michała Kokota obnaża szokującą skalę nielegalnej inwigilacji Pegasusem, która rządowi Prawa i Sprawiedliwości posłużyła do jednego celu: bezwzględnej gry politycznej. To miał być tajny zakup. 33 miliony złotych z publicznych pieniędzy na narzędzie śledzące terrorystów i szpiegów. Narzędzie, które jednym kliknięciem pozwala całkowicie przejąć zawartość telefonu, łącznie z szyfrowanymi wiadomościami czy hasłami, a jego właściciel nigdy się o tym nie dowie. Jak to możliwe, że polskie służby zostały uprawnione, by śledzić za pomocą najbardziej zaawansowanego systemu inwigilacji nie groźnych przestępców, lecz polityków opozycji, adwokatów i niezależnych prokuratorów? Tych, którzy mogli przeszkodzić rządzącym w ich politycznej walce, jak inwigilowany co najmniej czterdzieści razy w trakcie kampanii wyborczej w 2019 roku poseł Platformy Obywatelskiej Krzysztof Brejza? Michał Kokot ostatnie dwa lata poświęcił sprawie Pegasusa. Dotarł do tajnych materiałów służb specjalnych i informatorów, którzy zgodzili się opowiedzieć o kulisach akcji szytej na polityczne zamówienie. Rząd – prokuratura – państwowe media. Władza, która może śledzić każdy nasz krok. Skąd możemy mieć pewność, że nie jesteśmy podsłuchiwani? Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Kiedy w 1999 roku hiszpański Sąd Najwyższy orzekł, że każde dziecko ma prawo wiedzieć, kim są jego rodzice, do biura prawnika Enrique Vili Torresa zaczęli pukać nowi klienci. Chociaż od rodziny lub sąsiadów dowiedzieli się, że zostali adoptowani, w ich dokumentach nie było śladów adopcji, a w aktach urodzenia rodzice adopcyjni figurowali jako biologiczni. Enrique nazwał ich hijos falsos, fałszywymi dziećmi, a ich liczbę oszacował na około trzystu tysięcy. Wkrótce do prawników i mediów zaczęli zgłaszać się także rodzice poszukujący dzieci, które dotąd uważali za zmarłe. Pojawiło się nowe, budzące grozę określenie: bebes robados, ukradzione dzieci. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych nowo narodzone dziecko można było kupić za równowartość mieszkania. W proceder sprzedaży zamieszane były instytucje państwowe i kościelne. Katarzyna Kobylarczyk opisuje jeden z najbardziej wstrząsających rozdziałów w najnowszej historii Hiszpanii, nadal pełen pytań bez odpowiedzi. Na rozmowę z autorką zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

"Poszedłem do korwinistów i konfederatów. Na początek? Dużo cukru. A potem rozgrywki polityczne, intrygi, kochanki, noce na barze, nazistowskie piosenki. Wbiłem się w szeregi chłopców, którzy maszerują równo, zauroczeni wizją wolności totalnej. A jeśli na końcu tego marszu czeka nas Polska totalna, w której wolność będzie tylko dla wybranych?" Marcin Kącki, jeden z najlepszych i najbardziej doświadczonych polskich reporterów, nagradzany autor takich książek jak "Białystok. Biała siła, czarna pamięć" czy "Oświęcim. Czarna zima", wraca z nowym reportażem o ludziach, którzy walczą o przejęcie władzy w Polsce. Na rozmowę z autorem zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Przyroda, która przejmuje miasto, zaczyna od najmniejszych pęknięć w betonie. Rodzina sikorek zamieszkała w Warszawie pod adresem Metro Świętokrzyska 02. Pewien szpak umościł sobie gniazdo w bombowcu z Muzeum Lotnictwa. Wróble wprowadziły się do starego neonu TEATR DRAMATYCZNY. Przyroda wcisnęła się w najmniejsze szczeliny miasta i znalazła szpary w zabudowanych metropoliach. Zazieleniła dziury chodnikowe, o które potykamy się śpiesząc do pracy. Ten świat, którego nie dostrzegamy na co dzień, oczarowuje jeśli tylko znajdziemy chwilę, żeby go odkryć. Michał Książek zabiera nas na spacer po dobrze znanych ulicach i zachęca, by patrzeć uważniej. Tropi sekretne życie ukryte wśród betonu i schowane za neonami wielkich miast. Z przewrotnym poczuciem humoru opowiada o nieoczywistych przestrzeniach miejskich, w których rozgościła się natura. Na rozmowę z autorem "Atlasu dziur i szczelin" zaprasza Michał Nogaś. To już ostatni odcinek "Książek. Magazynu do słuchania" przed wakacjami. Na nowy zapraszamy we wrześniu. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

Dzisiaj przypominamy rozmowę z 2019 r., którą Michał Nogaś przeprowadził z Marią Reimann. Maria Reimann, tłumaczka, antropolożka, autorka książki "Nie przywitam się z państwem na ulicy. Szkic o doświadczeniu niepełnosprawności", zmarła tragicznie 20 lipca 2023 r. - Jestem osobą niedowidzącą, nie widzę teraz żadnego z państwa, mówię o tym, bo jest mi łatwiej, jeżeli będziecie o tym wiedzieć - tak zwykle zaczynała swoje wystąpienia. Maria Reimann zmarła na Sardynii, gdzie była na wakacjach z przyjaciółmi. "Zabrało ją ukochane przez nią morze. Umarła z miłości. Mamy ją w sercach i w pamięci" - poinformowała rodzina.

Na początku XX wieku pewna gospodyni domowa z hrabstwa Sussex zamówiła pięćdziesiąt kurczaków. W wyniku nieporozumienia przysłano jej pięćset sztuk. Trzy lata później miała ich już dziesięć tysięcy, a hrabstwo stało się największym ośrodkiem produkcji drobiu na świecie. Gdy tematem efektywnego rozmnażania zwierząt zainteresowali się biolodzy, genetycy i chemicy, hodowle szybko zaczęły przypominać masową produkcję. "Wędrówka tusz" to zapis dziesiątek rozmów pokazujących mnogość perspektyw - hodowców, pracowników ferm, weterynarzy, aktywistów działających na rzecz praw zwierząt, przywódców religijnych i polityków. Bartek Sabela ze znajomością rzeczy opowiada o procesie produkcji mięsa: od narodzin zwierzęcia przez jego przyspieszony techniką rozwój po szybką - przez wielu uważaną za humanitarną - śmierć. Uważnie wczytuje się w pisma branży hodowlanej i raporty GUS-u, zagłębia w Biblię i prace filozofów. A wszystko po to, by rzetelnie, bez epatowania okrucieństwem i rozpalania emocji opowiedzieć o miejscu zwierząt we współczesnym świecie. Na rozmowę z autorem książki zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

"Moja ukochana i ja" to poruszająca historia miłości. Od szaleńczego zakochania, które sprawia, że żyjemy poza czasem, w stanie permanentnego uniesienia. Przez intensywnie rozwijającą się relację, która daje wrażenie poznawania świata z zupełnie odmiennej perspektywy. Wreszcie – tworzenie domu, obrastanie w tylko sobie znane rytuały, oswajanie samych siebie z budowaniem nowego, wspólnego życia. Na rozmowę z Renatą Lis, autorką książki, zaprasza Michał Nogaś. Nowy odcinek podcastu w cyklu "Książki. Magazyn do słuchania" w sobotę co drugi tydzień. Do usłyszenia! Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

2 maja zmarł Paweł Smoleński, jeden z najwybitniejszych polskich reporterów, legenda "Wyborczej". W 2019 roku ukazała się jego książka "Wnuki Jozuego". Spotkaliśmy się wówczas, by porozmawiać o Izraelu, o Izraelczykach i Palestyńczykach, o codzienności życia w Izraelu i na okupowanych terenach, na żydowskich osiedlach, na terenach zamieszkałych przez Palestyńczyków i w tej części, do której nie mamy na co dzień dostępu, czyli w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu Jordanu. W dzisiejszym wydaniu specjalnym "Książek" chcielibyśmy przypomnieć tę rozmowę.