Ludzka §prawa

Dziś zajmujemy się kwestią niezwykle poruszającą - nowelizacją ustawy o pomocy społecznej w Polsce. Sylwia Gregorczyk-Abram rozmawia z wiceministrą rodziny, pracy i polityki społecznej Katarzyną Nowakowską oraz Joanną Luberecką-Grucą z Fundacji Polki Mogą Wszystko.

Sylwia Gregorczyk-Abram będzie miała zaszczyt gościć prawdziwe legendy polskiego prawa" profesor Ewę Łętowską i profesora Mirosława Wyrzykowskiego. W tak zacnym gronie, szanowni goście wraz z prowadzącą, głębiej wejdą w rozważania o tym, jak dziś czują się polscy obywatele wobec krytycznej sytuacji w kwestiach sądownictwa, praworządności i samej demokracji...

Profesor Marek Safjan - jedną z ikon polskiego prawa, były prezes Trybunału Konstytucyjnego, polski sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w stanie spoczynku oraz Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Rozmowa m.in. o sporze o odebranie ślubowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego, stanie polskiego sądownictwa oraz znaczeniu tych sytuacji dla polskich obywatelek i obywateli.

Maciej Ślusarek - adwokat specjalizujący się w prawie własności intelektualnej, nowych technologiach, ochronie wizerunku, IT, ochronie renomy i dobrego imienia, prywatności i danych osobowych. Jego znakiem firmowym są precedensowe postępowania sądowe i procesy dotyczące ochrony renomy osób i korporacji. Ze względu na doświadczenie w tym obszarze często doradza w kwestiach dotyczących publicznego wizerunku i jego ochrony. Rozmowa dotyczyć będzie wolności słowa i tego, że nie jest ona jednoznaczna z prawem do głoszenia nienawistnych poglądów lub kreowania nieprawdziwych zarzutów.

Prof. Marzena Dębska to bardzo ceniona w kraju i za granicą specjalistka położnictwa i ginekologii oraz perinatologii. Ma w swoim dorobku m.in. Diploma in Fetal Medicine - dyplom za osiągnięcia w dziedzinie medycyny matczyno–płodowej, wydawany przez prestiżową londyńską fundację The Fetal Medicine Foundation, założoną przez profesora Kyprosa Nicolaidesa. Jest też laureatką międzynarodowej nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie terapii prenatalnej wad serca płodów (Holm Schneider Foundation for Prenetal Therapy). Rozmowa o sytuacji położnictwa i ginekologii w Polsce oraz o prawach reprodukcyjnych, o które kobiety wciąż muszą walczyć w naszym kraju w 2026 roku.

Tym razem w Ludzkiej Sprawie rozmawiamy o temacie niewygodnym, niepolitycznym i nieatrakcyjnym. Ale bardzo ważnym - o osobach w sytuacji bezdomności. Zaproszenie Sylwii Gregorczyk-Abram przyjęli Agnieszka Sikora z Fundacji "Po Drugie" oraz dr Adam Ploszka z Uniwersytetu Warszawskiego i Amnesty International. W tym eksperckim składzie postaramy się rozbroić wiele stereotypów i wskazać – również władzom na szczeblu ogólnokrajowym i lokalnym – jakie rozwiązania są niezbędne, aby z bezdomnością walczyć skutecznie, a nie tylko na papierze.

W kolejnej odsłonie audycji gościmy dwie ikony polskiego społeczeństwa obywatelskiego: Ewę Kulik-Bielińską – tłumaczkę literatury pięknej, opozycjonistkę w czasach PRL, do niedawna dyrektorkę Fundacji im. Stefana Batorego, którą zarządzała przez 15 lat do ubiegłego roku, a dziś członkinię Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i ekspertkę Forum Darczyńców w Polsce - i dr Hannę Machińską, byłą zastępczynią Rzecznika Praw Obywatelskich, a obecnie Przewodniczącą Rady Fundacji PZU i Kapituły Funduszu im. Ludwiki i Henryka Wujców. Te niezwykle doświadczone w bojach o prawa człowieka osoby, dzielą się opinią na temat współczesnej kondycji polskiego społeczeństwa obywatelskiego.

Interwencja USA w Wenezueli, amerykańskie groźby interwencji w Grenlandii, Iranie. Polityczne plany Stanów Zjednoczonych wobec Kuby. Rozmowa o prawie międzynarodowym i jego postrzeganiu z profesor Patrycją Grzebyk z Uniwersytetu Warszawskego - prawniczkę specjalizująca się w międzynarodowym prawie karnym oraz międzynarodowym prawie humanitarnym. 

W Nowy Rok audycja szczególna - rozmowa podsumowująca sytuację praw człowieka w Polsce w mijającym roku. Gorzkie i celne diagnozy, spora doza rozczarowań rządem i instytucjami - w tym europejskimi oraz przebłysk nadziei na to, że społeczeństwo obywatelskie w Polsce wciąż stać na solidarność, pomoc wzajemną i piękne działania. Goście: prezes zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka - Maciej Nowicki oraz dyrektorka polskiego oddziału Amnesty International - Anna Błaszczak-Banasiak. 

Adwokatka Milena Adamczewska-Stachura wraz z adwokatem Arturem Kulą w rozmowie o sprawie, która w ostatnich tygodniach jest niezwykle głośna. Mowa o wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nakazującym Polsce transkrypcję aktów małżeństwa zawartych za granicą - również tych, dotyczących par jednopłciowych.

Goście: Rafał Pankowski - profesor obecnie wykładający na uczelni Collegium Civitas w Warszawie; politolog i socjolog, członek Stowarzyszenia Nigdy Więcej oraz adwokatka Kinga Dagmara Siadlak z Fundacji Aktywnej Demokracji.

Posłanka na Sejm i była minister zdrowia - Izabela Leszczyna w rozmowie o konstytucyjnym prawie do ochrony zdrowia i to, jak dziś jest ono w Polsce realizowane. Poruszymy też kwestie kobiece, m.in. praw reprodukcyjnych, bezpieczeństwa czy profilaktyki zdrowotnej. 

Niesławne "SLAPP-y" to procesy wytaczane przez potężne firmy czy osoby o dużej władzy aktywistom, czy dziennikarzom, nagłaśniającym ważne społecznie problemy lub niezgodne z prawem działania. Goście: dr Dominika Bychawska-Sieniarska z Uniwersytetu Gdańskiego i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz adwokat Paweł Knut z Sekcji Praw Człowieka w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie.

W kolejnym odcinku naszego cyklu rozmawiamy o... praworządności. Gość: Krystian Markiewicz - specjalista w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego, profesor Uniwersytetu Śląskiego, który niedawno został mianowany przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. 

W kolejnym odcinku naszego cyklu rozmawiamy o… miłości i o... ślubie. Nasi goście stworzyli niezwykłe komiksy: "Love story called life" i "Love story called wedding" - pierwsze w Polsce tego typu publikacje dla osób LGBTQ+, które w sposób przystępny wyjaśniają, jak poprzez podniesienie świadomości prawnej, osoby żyjące w Polsce w związkach jednopłciowych mogą ułatwić sobie codzienność. Goście: Jacek Jelonek - polski model, osobowość telewizyjna i internetowa; Oliver Kubiak - prezenter oraz mecenas Dominika Bielska - adwokatka specjalizująca się w prawie rodzinnym. 

"Młode Głowy" to ogólnopolski projekt edukacyjny dotyczący zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi. To inicjatywa Fundacji UNAWEZA - założonej przez Martynę Wojciechowską. Rozmawiamy o zdrowiu psychicznym młodzieży z Martyną Wojciechowską i Wiktorią Strzelecką.

Temat edukacji zdrowotnej - nowego przedmiotu w polskich szkołach, wzbudza duże emocje. Czy słusznie? Na czym naprawdę ma polegać ta edukacja, co znajduje się w podstawie programowej i dlaczego ta sprawa tak bardzo polaryzuje polskie społeczeństwo, podczas gdy młodzież od lat zaniedbywana jest w kwestii nauki o własnym dobrostanie fizycznym i psychicznym? Goście: Olga Kwiecińska – założycielka "Cześć ciało", pierwszej bezpiecznej, edukacyjnej i darmowej przestrzeni w social mediach dla dzieci o dojrzewaniu, pomagająca zmienić ten etap życia w fascynujące odkrywanie siebie, swoich potrzeb i możliwości oraz Michalina Popko - dyrektorka zarządzająca fundacją.

Rozmowa o sytuacji osób głuchych w Polsce. Czy w polskim systemie wciąż brakuje dobrych rozwiązań dla osób głuchych? Czy wszelkie sfery życie są dla nich dostępne? Opowiadamy też o polskim języku migowym. Goście: Konrad Kozłowski - prezes Zarządu Fundacji Akademii Młodych Głuchych oraz Klaudia Pawlik, dziennikarka i specjalistka od komunikacji, a także sojuszniczka osób głuchych. Audycja zrealizowana z udziałem profesjonalnych tłumaczek języka migowego: Emilii Szuchniewicz i Weroniki Szymańskiej.

W jaki sposób niepłacenie alimentów odbija się na budżecie państwa oraz relacjach rodzinnych? Wokół alimentów jest dużo emocji, sporo nieprawdy, a także mitów i legend... Gościnie: Danuta Wawrowska i Marta Seredyńska - adwokatki. 

Odpowiadając na ogromne zainteresowanie słuchaczek i słuchaczy niedawną audycją dotyczącą prawa karnego, Sylwia Gregorczyk-Abram postanowiła pójść za ciosem i znów zaprosić specjalistów z tej dziedziny. Tym razem trójkowe studio odwiedzili adwokatka Marta Tomkiewicz -będącą też członkinią zarządu Amnesty International oraz adwokata Pawła Murawskiego. W tym odcinku o mitach i nieporozumieniach dotyczących obszaru pracy adwokata. 

Wakacje to okres, w którym młodzież spędza w internecie najwięcej czasu. Jak wskazują dane z niedawno opublikowanego raportu "Internet dzieci. Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie", sytuacja dotycząca bezpieczeństwa młodych ludzi online jest przerażająca. Co można zrobić, aby uległa w Polsce poprawie? Jakie zagrożenia czyhają na młodzież w sieci oraz jak podejść do sprawy na poważnie, w zakresie nie tylko edukacji, ale też egzekwowania prawa? Gość: Konrad Ciesiołkiewicz - doktor nauk społecznych, psycholog i politolog, członek Państwowej Komisji ds. Przeciwdziałania Wykorzystywaniu Małoletnich.

Jak wyglądają sprawy po rozwodzie i jak poprzez mediacje, mimo trudnego procesu jakim jest rozwód, można jednak nieco ułatwić sytuację rozstającym się małżonkom -  przynajmniej w kwestii podziału majątku? Gościnie: Joanna Dominowska, adwokatka i profesorka w Szkole Głównej Handlowej oraz Dominika Tomaszewska, adwokatka i przewodnicząca Sekcji Prawa Rodzinnego w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. 

Jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych traktuje pracujące kobiety w kontekście zasiłków i urlopów wychowawczych? Bulwersujące praktyki wymagające od obywatelek dostarczania ogromnej liczby potwierdzeń i różnego rodzaju dokumentów, często w terminie zaledwie siedmiu dni -  przy jednoczesnym wielomiesięcznym wstrzymaniu wypłacania świadczeń w trakcie kontroli przez urząd - sprawiają, że matki czują się systemowo dyskryminowane. Jest też druga strona tego medalu - same pracownice ZUS anonimowo przyznają, że na rzetelne rozpatrywanie spraw nie mają czasu ze względu na braki kadrowe. Gość: Karolina Bury - wiceprezeska Fundacji Rodzic w Mieście. 

Rozmowa o feminizmie, ale też o tym, czy jest coś takiego, jak idealny wiek dla kobiety. Gościnie: legenda polskiego modelingu, przedsiębiorczyni, ikona stylu i propagatorka zdrowego i mądrego stylu życia - Bogna Sworowska oraz Aleksandra Karasińska, dziennikarka, feministka, aktywistka i autorka książki "Dlaczego feminizm się opłaca".

Przed Dniem Matki. Poświęcenie, zmęczenie, nadmiar obowiązków, cierpienie i męczeństwo: taki wizerunek Matki Polki kreowano przez wiele lat. Jak wygląda to dziś i co można zmienić, aby kobiety nie musiały opłacać łączenia pracy zawodowej z pracą rodzicielską tak ciężkim kosztem? Gościnie: Magdalena Dziewguć i Anna Wojciuk. 

Jak dokładnie brzmi definicja tego typu przestępstw i dlaczego ważne jest wydzielenie ich z Kodeksu Karnego jako odrębne zapisy? Jakie zmiany w prokuraturze są wprowadzane w życie, aby problem mowy nienawiści i przestępstw nią motywowanych był traktowany poważniej, niż w poprzednich latach. Goście: prof. Aleksandra Gliszczyńska-Grabias (z Poznańskiego Centrum Praw Człowieka i przewodnicząca zespołu do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami) i Maciej Młynarczyk (prokurator, członek zespołu do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami). 

Temat trudny ale bardzo ważny - jak brutalne jest zderzenie rodziców opiekujących się dziećmi z rzadkimi chorobami i niepełnosprawnościami z systemem ochrony zdrowia. Goście: Anita Demianowicz – podróżniczka i fotografka, dziś występująca w roli mamy dziecka zmarłego na rzadką chorobę oraz Paulina Kieszkowska, adwokatka od lat konsekwentnie stająca w imieniu rodziców dzieci z tak poważnymi schorzeniami. 

Jakie są definicje mobbingu? Jak powszechne jest to zjawisko w naszym kraju? Porozmawiamy o tym co zrobić, gdy wydaje nam się, że jesteśmy ofiarą tego zjawiska, a także o rozwiązaniach prawnych, jakie istnieją i mają zostać ustanowione, aby przeciwdziałać mobbingowi. Sylwia Gregorzyk-Abram gości adwokatki: Marię Sankowską-Borman oraz Darię Skrzypczak-Kozikowską. 

W kolejnym odcinku podcastu "Ludzka Sprawa" rozmawiamy o dzieciach niewidzialnych dla systemu i społeczeństwa. Tematem rozmowy jest kwestia pieczy zastępczej w Polsce. Jak ona działa? Dlaczego setki dzieci, które nie zdążą trafić do rodziny zastępczej, giną wskutek przemocy domowej?

Gośćmi audycji "Ludzka Sprawa" byli: sędzia Katarzyna Orłowska-Mikołajczak, prezeska Fundacji Edukacji Prawnej Iustitia, oraz doktor Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.

W audycji "Ludzka Sprawa" Sylwia Gregorczyk-Abram bierze na tapet rozwody. Od lat 80. ubiegłego wieku ich liczba w Polsce wzrosła z 39 tysięcy do niemal 57 tysięcy. Z czego wynika ten wzrost? 

Tematem dzisiejszej audycji będą przestępstwa drogowe, ze szczególnym uwzględnieniem zakazu prowadzenia pojazdów przez kierowców zatrzymywanych pod wpływem alkoholu. W studiu Sylwii Gregorczyk-Abram gościć będą adwokaci Agnieszka Helsztyńska (prezeska Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w Warszawie) oraz Piotr Zemła (Sędzia Wyższego Sądu Administracyjnego Adwokatury). Eksperci odniosą się m. in. do kwestii często poruszanej przez słuchaczy audycji, a więc faktu, że kierowcy wielokrotnie karani zakazem prowadzenia pojazdów wciąż wsiadają "za kółko" i doprowadzają do kolejnych tragedii.

W tym odcinku "Ludzkiej Sprawy" Sylwia Gregorczyk-Abram gości adwokatów Mikołaja Pietrzaka (dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie) oraz Wojciecha Klickiego (Fundacja Panoptykon), którzy opowiedzą o tym, jak służby specjalne podsłuchują Polaków. Dowiemy się, jak rozwój technologii sprawia, że jako obywatele jesteśmy w tej kwestii coraz bardziej bezbronni, jak działa słynny, choć niesławny, "Pegasus", a także o tym, z jakiego powodu polscy adwokaci broniący praw człowieka musieli pozwać państwo Polskie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu – i dlaczego tę sprawę wygrali. 

W dzisiejszej audycji kontynuujemy temat polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Gościnią Sylwii Gregorczyk-Abram jest Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, wiceministra do spraw Unii Europejskiej. Co ta prezydencja oznacza dla Polski i Europy? Jakich działań możemy się spodziewać, na co ze strony polskiej będzie kładziony szczególny nacisk? Czy Europa jest kobietą? I w jaki sposób polska kultura będzie prezentowana na Starym Kontynencie? O tym wszystkim dziś po 23:00 w "Ludzkiej §prawie".

2025 rok rozpoczyna niezwykle ważne polityczne wydarzenie – prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej. W audycji Sylwia Gregorczyk-Abram przybliży słuchaczom ten temat, a następnie gościć będzie ministra ds. Unii Europejskiej Adama Szłapkę. Rozmowa dotyczyć będzie właśnie zaczynającej się prezydencji Polski w Unii. Jak ten proces ma wyglądać i co oznaczać będzie dla naszego kraju? O tym wszystkim w najnowszej „Ludzkiej §prawie”.

Niedawno zakończyła się akcja "16 Dni Przeciw Przemocy Ze Względu Na Płeć". Jednak, jak alarmują specjalistki, mimo coraz większej świadomości problemu w przestrzeni publicznej i medialnej, przemoc wobec kobiet wciąż jest w Polsce bardzo powszednia i dotyka ogromnej liczby Polek. Co należy zrobić, aby to zmienić i jak w najlepszy sposób pomagać ofiarom?

Od 25 listopada do 10 grudnia trwa "16 Dni Przeciw Przemocy Ze Względu Na Płeć". W nawiązaniu do tej akcji Sylwia Gregorczyk-Abram - której w imieniu całej redakcji gratulujemy świeżo zdobytego tytułu Warszawianki Roku - gości w studiu posłankę Koalicji Obywatelskiej Dorotę Łobodę oraz radczynię prawną Agatę Bzdyń. Obie gościnie od wielu lat działają na polu walki o prawa kobiet. W rozmowie nawiążą one między innymi do prawa aborcyjnego, które w Polsce jest jednym z najbardziej restrykcyjnych na świecie. 

Ministra ds. równości, Katarzyna Kotula, o aktualnej sytuacji prawnej i zmianach w prawie dotyczących związków partnerskich.

Czy, a jeśli tak, to dlaczego, kobiety zarabiają mniej od mężczyzn? Czym jest luka płacowa i dlaczego w Polsce jest ona dużo niższa niż w wielu zachodnich krajach? Czy jawność płac może być skutecznym narzędziem do wyrównania zarobków kobiet i mężczyzn?

W audycji "Ludzka Sprawa" poruszaliśmy temat dostępu do procedury zapłodnienia in vitro w kontekście zakazu dyskryminacji ze względu na stan cywilny, orientację seksualną czy wiek. Zajęliśmy się także dyskryminacją dzieci urodzonych metodą in vitro.

Nadużywanie tymczasowego aresztowania w dalszym ciągu stanowi w Polsce problem systemowy. Tymczasowe aresztowanie jest najbardziej dolegliwym środkiem zapobiegawczym w postępowaniu karnym. Jego stosowanie powinno być ostatecznością, jedynie, jeśli wolnościowe środki zapobiegawcze nie będą wystarczające.

Jak w Polsce wygląda obecnie prawna procedura uzgodnienia płci i co powinno się w niej zmienić, aby przestała być tak skomplikowana? Gośćmi audycji "Ludzka Sprawa" byli Katarzyna Wesołowska-Zbudniewek, sędzia i prezeska łódzkiego oddziału Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia, oraz Ksawery Kondrat - edukator w kwestii transpłciowości.

W pierwszym wydaniu nowej audycji na antenie Trójki pełna uważności rozmowa o wyjątkowych dzieciach, walecznych, choć bardzo zmęczonych rodzicach i o systemie, który nie zdaje egzaminu.