PODCAST · kids
Minisguard
by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
Infurmaziun: Quest podcast da videos vegn stritgà la fin da fanadur 2021. Episodas existentas e futuras chattais vus sin noss portal Play RTR (www.rtr.ch/play). Minisguard è l’emissiun d’infurmaziun per uffants. Ella dat ina survista da quai che succeda en la regiun, en il chantun e sin il mund. Tge capita cun ils peschs sch'il chametg dat en l'aua? Pertge san las flurs cura ch'ellas han da flurir? RTR elavura temas relevants da la politica, da la cultura e dal sport uschia ch’uffants pon chapir quels.
-
14
Tge style ha Zernez?
Tge capita, sch'ils uffants da Zernez sa mettan a la tschertga dal style da lur vitg? En mintga cas bler. Per respunder a la dumonda «Tge style ha Zernez?» han ils uffants visità il cusunz Paulo. Là han els pudì laschar adattar in t-shirt e lura surcusì quel en l'atelier da retgam. Era las persunas sin via èn vegnidas dumandadas – ed ellas han in cler maini tge ch’è modern e tge ch’i fiss da scumandar. Was passiert, wenn sich die Kinder von Zernez auf die Suche nach dem Style ihres Dorfes machen? Auf jeden Fall viel. Um der Frage «Welchen Style hat Zernez?» auf den Grund zu gehen, besuchten die Kinder den Schneider Paulo. Dort durften sie ein T‑Shirt anpassen und es anschliessend in der Stickerei besticken. Auch die Menschen auf der Strasse wurden gefragt – und sie hatten klare Meinungen dazu, was modern ist und was ihrer Ansicht nach gar nicht geht.
-
13
Co communitgeschan chauns in cun l'auter?
Cura che nus faschain vacanzas, na po noss chaun betg adina vegnir cun nus. Ma tuttina po er el far vacanzas – en in hotel d’animals. Gian Carlo ha guardà davos las culissas da l’hotel d’animals da la Clinica Alpina Ramosch. Là è quai sco en in vair hotel: i dat in check in, ina chombra cumadaivla, bun pavel e persunas sco Rebecca che tgiran ils animals l’entir di. Guarda ussa, sche era Gian Carlo ha giudì las vacanzas en l’hotel d’animals. Wie machen Hunde Urlaub? Wenn wir Ferien machen, kann unser Hund nicht immer mitkommen. Aber trotzdem kann auch er Ferien machen – in einem Tierhotel. Gian Carlo hat hinter die Kulissen des Tierhotels Clinica Alpina Ramosch geschaut. Dort ist es wie in einem richtigen Hotel: Es gibt einen Check-in, ein gemütliches Zimmer, gutes Essen und Leute wie Rebecca, die sich den ganzen Tag um die Tiere kümmern. Mal schauen, ob auch Gian Carlo die Ferien im Tierhotel genossen hat.
-
12
Tge dovri per far bogn?
Ir a far bogn, giudair l’aua e far patgific – ma tge dovri insumma, per ch’ins possia far bogn? Nossa moderatura Anna ha guardà co ch’i vesa ora sut il bogn da Sedrun. Cun il mainafatschenta Gion Hosang ha ella emprendì d’enconuscher il labirint da bischens e pumpas. Ma betg mo la tecnica, mabain era las reglas e la segirtad èn impurtantas per giudair l’aua senza quitads. Was braucht es, um baden zu können? Baden gehen, das Wasser geniessen und entspannen – aber was braucht es eigentlich, damit wir überhaupt baden können? Unsere Moderatorin Anna hat einen Blick unter den Bogn Sedrun geworfen. Zusammen mit dem Betriebsleiter Gion Hosang hat sie das Labyrinth aus Rohren und Pumpen erkundet, das alles am Laufen hält. Doch nicht nur die Technik ist wichtig: Auch Regeln und Sicherheit spielen eine grosse Rolle, damit wir das Wasser sorglos geniessen können.
-
11
Tge fa ina locomotivista?
Il «Minisguard» ha accumpagnà la locomotivista Laura durant in viadi cun il tren. Sia lavur cumenza gia avant ch'ella va en il tren – controllar las rodas ed ils uders ed er il bratsch da current. Suenter la controlla vai en la cabina da manischar . Durant ir cun il tren è ella fitg concentrada. Ella sto far stim da signals, da la sveltezza ed ella è adina en contact cun la centrala. Ina locomotivista na manischescha betg mo il tren, mabain è era responsabla per la segirezza da tut las passagieras e passagiers. Sch'ella è arrivada en il lieu giavischà, pudais vus guardar en il «Minisguard». Was macht eine Lokführerin? Die Sendung «Minisguard» hat die Lokführerin Laura während einer Zugfahrt begleitet. Ihre Arbeit beginnt schon, bevor sie in den Zug steigt: Sie kontrolliert die Räder und Bremsen sowie auch den Stromabnehmer. Nach der Kontrolle geht sie in den Führerstand. Während der Zugfahrt ist sie sehr konzentriert. Sie muss auf Signale und auf die Geschwindigkeit achten und steht ständig mit der Zentrale in Kontakt. Eine Lokführerin fährt nicht nur den Zug, sondern ist auch für die Sicherheit aller Passagiere verantwortlich. Ob sie am gewünschten Ort angekommen ist, seht ihr in der Sendung «Minisguard».
-
10
Co funcziuna in auto?
L’auto da Ronja fa ni hau ni mau. Per cletg è il mecanist d’autos Dorian spert al lieu, per runar davent l’auto e per purtar el en garascha. E sche l’auto è gia en garascha, po Ronja gist gidar da far ina controlla cumpletta. Uschia chattan els dus svelt il sbagl e Ronja po bainspert puspè charrar per Savognin enturn. Wie funktioniert ein Auto? Ronjas Auto macht keinen Mucks mehr. Zum Glück ist der Automechaniker Dorian schnell vor Ort, um das Auto abzuschleppen und in die Garage zu bringen. Und wenn das Auto schon in der Garage ist, kann Ronja gleich dabei helfen, eine vollständige Kontrolle zu machen. So finden die beiden schnell den Fehler und Ronja kann bald wieder durch Savognin cruisen.
-
9
Co funcziunan il Cussegl naziunal, il Cussegl dals chantuns ed il Cussegl federal?
La Chasa federala è ina da las pli impressiunantas ed impurtantas chasas da l’entira Svizra. Là decidan politichers e politicras numnadamain leschas, pia reglas che valan per nus tuttas e tuts. Normalmain s’entaupan els ed ellas quatter giadas ad onn per trais emnas – quai numn’ins sessiun. Ma co funcziunescha quai propi cun il Cussegl naziunal, il Cussegl dals chantuns ed il Cussegl federal? Élin ha pudì visitar durant in di la Chasa federala ed ha tranter auter tschertgà Rumantschas e Rumantschs. A la fin hai schizunt dà in selfie cun il Cusseglier federal Ignazio Cassis. Das Bundeshaus ist eines der eindrücklichsten und wichtigsten Gebäude der Schweiz. Dort beschliessen Politikerinnen und Politiker Gesetze, also Regeln, die für uns alle gelten. Normalerweise treffen sie sich viermal im Jahr während drei Wochen – das nennt man Session. Aber wie funktioniert das genau mit National-, Stände- und Bundesrat? Élin durfte das Bundeshaus einen Tag lang besuchen und hat sich unter anderem auf die Suche nach den Rätoromanen und Rätoromaninnen gemacht. Zum Schluss hat sie sogar noch ein Selfie mit Bundesrat Ignazio Cassis bekommen.
-
8
Co funcziuna ina sutgera?
Passar la barriera, metter ils dus bastuns da skis en in maun e lura – zac! Quella sutgera vegn cun il detg tempo! Quai sto esser ina sutgera veglia. Ina senza indriz da distatgar las sutgas da la suga. Tar sutgeras in zic pli novas capita numnadamain ina massa, per che ti ed jau possian seser giu cumadaivlamain avant che nus vegnin transportads fin sisum la muntogna. Marcel Cavegn dal territori da skis a Breil mussa en il «Minisguard» co precis ch’ina sutgera funcziuna. Ed era tge che quai ha da far cun la frisura da Ronja. Die Schranke passieren, die beiden Skistöcke in eine Hand nehmen und dann – zack! – kommt der Sessel mit ordentlich Tempo! Das muss ein älterer Sessellift sein. Einer ohne Vorrichtung zum Abkoppeln. Bei etwas neueren Sesselliften verlangsamt sich der Sessel nämlich, damit du und ich bequem absitzen können, bevor wir auf den Berg transportiert werden. Marcel Cavegn vom Skigebiet Breil zeigt uns ganz genau, wie ein Bügellift funktioniert. Und auch, was das mit Ronjas Frisur zu tun hat.
-
7
Co vegn fatg chaschiel?
In bun toc chaschiel tutga per bleras e blers tar in bun ensolver. Mintgatant toffa quel u ch’el gusta fitg savurus. Ma co fan ins insumma uschè in bun chaschiel? Tut cumenza cun il latg, ma il viadi fin al chaschiel è lung. Perquai avain nus visità la Chascharia Val Müstair e noss moderatur Marcus ha pudì gidar l’emprendist Marino a truschar il latg ed a far magnuccas. Wie wird Käse gemacht? – Ein Besuch in der Chascharia Val Müstair Ein gutes Stück Käse gehört für viele zu einem feinen Frühstück. Manchmal riecht er stark oder schmeckt besonders würzig. Aber wie wird so ein feiner Käse überhaupt hergestellt? Alles beginnt mit der Milch, doch der Weg bis zum fertigen Käse ist lang. Deshalb haben wir die Chascharia Val Müstair besucht, und unser Moderator Marcus konnte den Lehrling Marino dabei helfen, die Milch zu rühren und grosse Käseformen herzustellen.
-
6
Cun chauns da schlitta a Lagalp
Tge è spezial vid huskies? È quai forsa il luf? Perfin quatter en ina giada? Na, betg temair, ils quatter lufs a Lagalp n’èn betg lufs, mabain huskies. Era sch’igl è fraid e cufla, ils huskies èn plain energia ed han gust da trair la schlitta. Per cletg ha Anna sustegn da dus uffants indigens. Aurelio e Felicia gidan da tegnair ils chauns sut controlla e pon sezs era strusch spetgar da seser sin la schlitta e filar sur las planiras alvas. Ils huskies èn chauns fascinants. Il «Minisguard» mussa, pertge ch’els èn uschè spezials e danunder ch’els derivan. Was ist das Besondere an Huskys? Sind das vielleicht Wölfe? Gleich vier auf einmal? Nein, keine Angst, die vier Wölfe in Lagalp sind keine Wölfe, sondern Huskys. Auch wenn es kalt ist und schneit, sind die Huskys voller Energie und haben Lust, den Schlitten zu ziehen. Zum Glück bekommt Anna Unterstützung von zwei einheimischen Kindern. Aurelio und Felicia helfen, die Hunde unter Kontrolle zu halten, und können selbst kaum erwarten, auf dem Schlitten zu sitzen und über die weissen Ebenen zu sausen. Huskys sind faszinierende Hunde. Das «Minisguard» zeigt, warum sie so besonders sind und woher sie stammen.
-
5
Co vegnan ils pacs da la posta sortids?
Trametter e cunzunt survegnir pacs è insatge dal pli bel en il mintgadi. Ma co chattan ils pacs mintgamai la dretga via fin tar nus a chasa? In impurtant stop sin il viadi dal pac è il center da pacs a Vaz Sut. Qua vegnan rimnads e sortids ils pacs da l’entir Grischun e d’ina part da Son Gagl e dal Principadi da Liechtenstein. Il manader da team, Hugo Wellinger, mussa en il «Minisguard» co exact che quest center da distribuziun funcziuna. Plinavant sclerin nus era l’istorgia da las cifras postalas. Wie werden die Postpakete sortiert? Päckchen zu verschicken und vor allem zu bekommen ist im Alltag etwas vom Schönsten. Doch wie finden die Päckchen jeweils den richtigen Weg zu uns nach Hause? Ein wichtiger Stopp auf ihrer Reise ist das Paketzentrum in Untervaz. Hier werden die Päckchen aus ganz Graubünden sowie aus Teilen von St. Gallen und dem Fürstentum Liechtenstein gesammelt und sortiert. Teamleiter Hugo Wellinger zeigt im «Minisguard», wie genau dieses Verteilzentrum funktioniert. Ausserdem beleuchten wir auch die Geschichte der Postleitzahlen.
-
4
Pertge stuain nus ir en praschun?
Sch’insatgi na sa tegna betg vi da las leschas, sto quella persuna ir en praschun. E per sclerir co che la vita davos ils giatters è ha il «Minisguard» visità la praschun Cazas Tignez. Il responsabel per la segirtad, Martin Muoth, ed il manader da la partiziun abitar, Isidor Derungs, avran las portas. En pli raquinta er il praschunier «Paul» co ch’igl è dad esser en praschun. Wie ist der Alltag im Gefängnis? Wer sich nicht an die Gesetze hält, muss ins Gefängnis. Um zu klären, wie das Leben hinter Gittern ist, hat «Minisguard» das Gefängnis Cazis Tignez besucht. Der Sicherheitsverantwortliche, Martin Muoth und der Leiter der Abteilung Wohnen, Isidor Derungs, öffnen die Türen. Ausserdem erzählt auch der Gefangene «Paul», wie es ist, im Gefängnis zu sein.
-
3
Pertge vesain nus?
Per guardar il «Minisguard» dovras ti tes egls. Ma pertge vesain nus insumma? Nossa dumonda ans maina tar in optometrist, il spezialist dad egls Ramon Derungs. El declera a nus tge che l’egl è e co che nossa vesida funcziuna. En pli avain nus pudì far part d’in test da vesida cun la giuvna Ceylin. Um «Minisguard» anschauen zu können, brauchst du deine Augen. Aber warum sehen wir überhaupt? Unsere Frage führt uns zu einem Optometristen, dem Augenspezialisten Ramon Derungs. Er erklärt uns, was das Auge ist und wie unser Sehvermögen funktioniert. Ausserdem konnten wir bei einem Sehtest mit Ceylin dabei sein.
-
2
Co funcziuna la maschina da far il glatsch?
A Scuol èn las temperaturas crudadas lunsch sut il punct da schelira. Per ils capoglatschs da l’implant da sport Trü è quai legraivel. Silmain quai che pertutga la qualitad dal glatsch. Per lavurar vi d’in glatsch dovr’ins dentant ina buna giacca e gross guants, e natiralmain ina u l’autra maschina. Sco per exempel la maschina da far glatsch, la «zamboni», u lura l’indriz gigantic per far glatsch artifizial. In Scuol sind die Temperaturen weit unter den Gefrierpunkt gesunken – zur Freude der Eismeister der Sportanlage Trü. Zumindest, was die Qualität des Eises betrifft. Um daran zu arbeiten, braucht es jedoch mehr als nur kalte Temperaturen: eine gute Jacke, dicke Handschuhe und natürlich die richtigen Maschinen. Zum Einsatz kommen dabei unter anderem die Eismaschine «Zamboni» sowie die gigantische Kunsteisanlage.
-
1
Co funcziuna ina chasa auta?
Las turs schumellinas a Cuira Vest èn visiblas da dalunsch. Duas turs ch’èn 79 meters autas, cun 74 abitaziuns, hotel e biros. Nus avain vulì savair tge ch’ina tala tur dovra per funcziunar e co ch’igl è d’abitar en la 19avla auzada. Cun il pedel Christoph Jordi ha il «Minisguard» pudì guardar davos las culissas da quests bajetgs gigantics. Was braucht man, um in einem Hochhaus zu leben? Die Zwillingstürme in Chur West sind schon von weitem sichtbar. Zwei 79 Meter hohe Türme mit 74 Wohnungen, Hotels und Büros. Wir wollten wissen, was ein solcher Turm braucht, um zu funktionieren und wie es ist, im 19. Stock zu wohnen. Mit Hausmeister Christoph Jordi konnte der Minisguard hinter die Kulissen dieser gigantischen Gebäude blicken.
-
0
Alpacas, lamas, chamels e dromedars – tge è tge?
Bains purils cun vatgas, nursas u chauras datti savens. Tals cun alpacas èn plitost ina raritad. Il «Minisguard» ha visità Peter ed Ursina Tscharner a Veulden, nua ch’els tegnan gia dapi 20 onns alpacas. Daco gist quels animals oriunds da l’America dal Sid? Tge èn las differenzas tranter alpacas, lamas e camels? Tut quai, ed era daco ch’ins na sto betg temair ch’els spidian, declera il «Minisguard». Warum hält man Alpakas? Bauernhöfe mit Kühen, Schafen oder Ziegen sind weit verbreitet. Solche mit Alpakas jedoch eher selten. Der «Minisguard» hat Peter und Ursina Tscharner in Feldis besucht. Auf ihrem Bauernhof halten sie seit 20 Jahren Alpakas. Warum gerade diese ursprünglich aus Südamerika stammenden Tiere? Was unterscheidet Alpakas von Lamas und Kamelen? All das und auch, warum man sich nicht vor Spuckattacken fürchten muss, erklärt die Sendung «Minisguard».
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Infurmaziun: Quest podcast da videos vegn stritgà la fin da fanadur 2021. Episodas existentas e futuras chattais vus sin noss portal Play RTR (www.rtr.ch/play). Minisguard è l’emissiun d’infurmaziun per uffants. Ella dat ina survista da quai che succeda en la regiun, en il chantun e sin il mund. Tge capita cun ils peschs sch'il chametg dat en l'aua? Pertge san las flurs cura ch'ellas han da flurir? RTR elavura temas relevants da la politica, da la cultura e dal sport uschia ch’uffants pon chapir quels.
HOSTED BY
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
Loading similar podcasts...