MOC HISTORII

Miejscowość położona jest w malowniczej dolinie rzeki Kamiennej. Pierwsze wzmianki o niej są dość późne, bo pochodzą dopiero z XVII wieku. Od początku rozwijał się tu przemysł metalurgiczny. W okolicach istniały też kopalnie rud żelaza. W XVIII wieku rządzili tu m.in. księża komuniści, którzy założyli dymarki, ale funkcjonował tu także wielki piec. Przez rzeczny bród, w miejscowości Brody przeprowadzą nas Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwotnie wieś była własnością opatów wąchockich. Po kasacie klasztoru zarządzały nią m.in. rodziny Milutinów i Grotowskich. Tu rozegrała się jedna z bitew powstania styczniowego. Stąd pochodziła także lokalna artystka Marianna Wiśnios, której imię nosi miejscowy Dom Kultury. Do Ratajów zapraszają Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz. 

Najstarsze wzmianki o miejscowości pochodzą z początku XV wieku. Pisał o niej Jan Długosz. Jedną z wizytówek jest tu Zespół Szkół Leśnych. Czy na pewno tu stoi nasz legendarny Dąb Bartek? Do Zagnańska zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

O początkach miejscowości możemy mówić już w XIV wieku. Jednymi z właścicieli byli tu Suskrajowscy, którzy posługiwali się rzadkim herbem Amadej. Tutaj mieli swoje gniazdo rodowe. Tragiczny ślad pozostawiła po sobie II wojna światowa. W 1943 roku Niemcy zamordowali tu kobiety pochodzenia żydowskiego wraz z dziećmi. Do Suskrajowic zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Wielkanoc to najważniejsze święto w religii chrześcijańskiej. W tym czasie przeżywamy tajemnicę śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. W kalendarzu pojawiło się po Soborze Nicejskim, zwołanym w 325 r. przez cesarza Konstantyna Wielkiego. I właśnie śladami zmartwychwstałego Chrystusa obecnego w świętokrzyskich kościołach podążymy w kolejnym programie Moc Historii na który zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Początki miejscowości sięgają XIV wieku. To tu rozegrała się jedna z bitew powstania styczniowego. Na przełomie XIX i XX wieku działały w tych okolicach kopalnie rud żelaza. Bardzo nieprzychylnie o wiosce wypowiadał się przed stu laty historyk, ksiądz Aleksander Bastrzykowski. Do Janika zapraszają Cezary jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Kasztelanie od średniowiecza były ważnymi punktami administracyjnymi polskich władców. Z czasem ich rola osłabła na rzecz starostw, ale do wprowadzenia tego urzędu, to kasztelanowie odpowiadali za sprawy wojskowe, podatkowe, czy sądownicze. Od ponad stu lat historycy badają losy kasztelanii tarskiej. Czy w ogóle istniała? Na program zapraszaną Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Z tą miejscowością związane są losy wielkiego Polaka, Hugona Kołłątaja. Choć nazwisko współtwórcy Konstytucji 3 Maja zna każdy, miejsce jego urodzenia budzi spory historyczne. Burzliwy jest też wątek przybycia rodu Kołłątajów na te ziemie. Miejscowość, która skrywa ślady kultur prehistorycznych, o której wspominał już Jan Długosz, odwiedził także sam Stefan Żeromski. Do Nieciesławic zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Miejscowość w źródłach pisanych pojawia się dość późno, bo w XVII wieku, choć prawdopodobnie istniała już wcześniej. Tereny leśne sprawiały, że rolnictwo się tutaj nie przyjęło. Zdecydowanie bardziej popularne były górnictwo i kamieniarstwo, ale są też ślady hutnictwa.Do Kucębowa, w gminie Bliżyn zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

W tym miejscu spotykają się ślady kultur prehistorycznych z wielką historią pisaną przez samego Jana Długosza już w XV wieku. Posiadaczami tutejszych dóbr byli sandomierscy jezuici, ale także rodzina Dobrzańskich – ta, z której wywodził się legendarny major „Hubal”.O tych ziemiach pisał mieszkający tam dramaturg i poeta, Ignacy Humnicki. Do Czajęcic w gminie Waśniów zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XV wieku, ale znajdziemy tu również ślady kilku kultur prehistorycznych. Jej nazwa związana jest z hodowcami jastrzębi. Pisał o niej także nasz wybitny    kronikarz Jan Długosz. To tu urodził się jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia Stanisław Trembecki.Do Jastrzębnik w gminie Działoszyce zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Historia tej miejscowości sięga XIII wieku. Przez stulecia jej losy nierozerwalnie wiązały się z Odrowążami, którzy wznieśli tu swój rodowy gród. Na początku XX wieku wieś przeszła w ręce holenderskiej rodziny Moesów. Z niej pochodził m.in. aktor Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Miejscowość była również miejscem krwawych starć z czasów powstania styczniowego. Do Sprowy zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z końca XIV wieku. Ciekawy wątek stanowi tu wizerunek Św. Marceliny na zabytkowej figurze. Jednym z właścicieli osady był znany ród Dębińskich. To tu znaleziono skarb pochodzący z czasów zaboru austriackiego.Do Brusa w gminie Jędrzejów zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Miejscowość położona jest na malowniczych terenach nadwiślańskich. Znajdziemy tu ślady kultur sięgających czterech tysięcy lat przed naszą erą. Jednak pierwsze wzmianki pisane pochodzą z końca wieku XIV. To tu podczas Insurekcji Kościuszkowskiej ogłoszono słynny uniwersał połaniecki. Wcześniej stacjonował tu także hetman Stefan Czarniecki. Do Winnicy w gminie Połaniec zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Święto Trzech Króli, które obchodzone jest 6 stycznia, należy do najważniejszych chrześcijańskich obrządków. Tradycja podaje, że Dzień Objawienia Pańskiego, jak brzmi jego rzeczywista nazwa, obchodzimy na pamiątkę hołdu, jaki został oddany Jezusowi po narodzinach w Betlejem przez trzech Mędrców przybyłych ze Wschodu. Dlatego śladami Trzech Króli w świętokrzyskich kościołach podążymy w towarzystwie Cezarego Jastrzebskiego i Roberta Szumielewicza. 

Urodził się 450 km od Kielc, ale związał się z regionem świętokrzyskim, który to jemu zawdzięcza ogromny rozwój gospodarczy. Był inicjatorem rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, powołał Generalną Dyrekcję Górniczą w Kielcach, był także współtwórcą Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach. Sejm ogłosił rok 2026 jego rokiem.Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz zapraszają do wysłuchania drugiej części programu o Stanisławie Staszicu. 

Urodził się 450 km od Kielc, ale związał się z regionem świętokrzyskim, który to jemu zawdzięcza ogromny rozwój gospodarczy. Był inicjatorem rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, powołał Generalną Dyrekcję Górniczą w Kielcach, był także współtwórcą Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach. Sejm ogłosił rok 2026 jego rokiem. Stanisław Staszic jest bohaterem kolejnego programu na który zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Kończy się 2025 rok. Za nami kolejne 12 miesięcy z Mocą Historii i kilkadziesiąt odwiedzonych miejsc oraz miejscowości. Jak zwykle grudzień to czas podsumowań i nie inaczej będzie dziś. Zapraszamy zatem na krótki przegląd mijającego roku. Jednym z najbardziej tajemniczych i magicznych miejsc jest w naszym regionie Święty Krzyż. Jak pokazuje historia nie zawsze było tu sanktuarium. Znajdziemy tu także ślady pogańskie. Na podsumowanie roku zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Boże Narodzenie to najważniejsze po Wielkanocy chrześcijańskie święto w roku. Ma przypominać o tajemnicy narodzenia Jezusa Chrystusa. Obchodzono je od IV wieku, najpierw w Rzymie. Do dziś liczne, świąteczne symbole znajdziemy także w sztuce. Na podróż śladami bożonarodzeniowych polichromii zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Boże Narodzenie to najważniejsze po Wielkanocy chrześcijańskie święto w roku. Ma przypominać o tajemnicy narodzenia Jezusa Chrystusa. Obchodzono je od IV wieku, najpierw w Rzymie. Do dziś liczne, świąteczne symbole znajdziemy także w sztuce. Na podróż śladami bożonarodzeniowych polichromii zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Historia miejscowości wiąże się przede wszystkim z historią zboru ewangelicko-reformowanego. Budynek zboru stanowi od 1980 r. kaplicę parafii rzymsko – katolickiej w Koniemłotach. Zbór stoi około 100 metrów od szosy Staszów – Stopnica, przy drodze do Stefanówka. Do zapoznania się z zabytkiem zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

To była najdłuższa kolej w Królestwie Polskim. Połączyła Iwanogród – dzisiejszy Dęblin z Dąbrową Górniczą i odegrała kluczową rolę w rozwoju regionu świętokrzyskiego. Dzięki niej rozwinął się przemysł w Kielcach i na trasie do Ostrowca Świętokrzyskiego. Przy niej zbudowano też węzeł w Skarżysku- Kamiennej. W podróż koleją iwanogrodzko-dąbrowską zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Dziś jest to miejsce chętnie odwiedzane przez wędkarzy, ale wcześniej zawitali tu przedstawiciele kultur prehistorycznych. Pierwsze informacje źródłowe pochodzą jednak z początku XV wieku. Wieś była własnością królewską, a jednym z dzierżawców był m.in. marszałek wielki koronny Stanisław Lubomirski. Do Chwalibogowic zapraszają: Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Choć pierwsze wzmianki pisane o miejscowości pochodzą z końca XIV wieku, to ma ona dużą bogatszą historię. Odnaleźć tu można ślady kultur prehistorycznych. Jednym z jej właścicieli był ród, którego przedstawiciel wsławił się niechlubnie próbując dokonać zamachu na króla. Z tym wydarzeniem wiąże się powiedzenie – pleść jak Piekarski na mękach. Do Wyszmontowa zapraszają Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz. 

Miejscowość jest położona nad rzeką Mozgawą i z nią wiążą się znalezione tu ślady kultury łużyckiej. Pierwsze wzmianki są późne, bo pochodzą z XV wieku. Wioska pełniła też bardzo ważną rolę w barwnym życiu naszego znanego pamiętnikarza Jana Chryzostoma Paska. Poruszające jest też historia Robaka, czyli jego oswojonej wydry. Do Starej Olszówki zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Ten epizod był kluczowym dla twórczości Stefana Żeromskiego. To on zaważył na tym, że do dziś podziwiamy dzieła naszego słynnego pisarza, a mogło być zupełnie inaczej. I to właśnie tej miejscowości poświęcimy większość naszego programu. Sufczyce, w gminie Oleśnica będą bohaterem naszego programu. Zapraszamy Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze pisane wzmianki o miejscowości pochodzą z XIV wieku, ale jej historia sięga czasów starożytnych. To tu odkryto unikatowy skarb z okresu Cesarstwa Rzymskiego. Pisał o niej nasz słynny kronikarz Jan Długosz. Właścicielami były tu tak znamienite rody jak choćby Szydłowieccy, Ostrogscy, Czartoryscy, czy Dobrzańscy – przodkowie majora „Hubala”. Do Nietuliska Małego zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

2 listopada obchodzimy Dzień Zaduszny. W chrześcijaństwie zapoczątkował go św. Odilon, opat benedyktynów w Cluny we Francji. Dzień ten miał być przeciwwagą dla pogańskich obrządków czczących zmarłych. W Polsce tradycja Dnia Zadusznego z końcem XV wieku była znana w całym kraju. Śladem zaduszkowych zwyczajów podążają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Historia uroczystości Wszystkich Świętych sięga IV wieku, kiedy to w Cesarstwie Rzymskim zaczęto oddawać cześć męczennikom chrześcijańskim. W 835 roku papież Jan XI ustanowił 1 listopada dniem Wszystkich Świętych dla całego Kościoła. Największą liczbę świętych znajdziemy na obrazach znajdujących się w katedrze sandomierskiej. Ich śladem podążymy wspólnie z Cezarym jastrzebskim i Robertem Szumielewiczem. 

Klasztor sióstr Norbertanek obchodzi jubileusz 800 – lecia istnienia. Zanim jednak stanął tu klasztor, miejsce to kryło dawne grodzisko, owiane tajemnicą i legendami, z których jedna łączy się z postacią założyciela zakonu norbertanek. Na początku XVIII wieku miał tu miejsce tragiczny w skutkach pożar. Zakonnice zapisały się w historii Polski, biorąc udział w wydarzeniach Insurekcji Kościuszkowskiej. Do Imbramowic zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Klasztor w Imbramowicach może poszczycić się, że w ramach obchodów 800-lecia jego istnienia wydano monografie na jego temat. O publikacji opowiada specjalny gość audycji. Program jak zawsze prowadzą Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.  

W 2026 roku klasztor w Imbramowicach będzie świętował 800-lecie istnienia, ale przygotowania do jubileuszu już trwają. Ufundował go Imbram, wuj biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża. To od jego imienia pochodzi nazwa wioski, która od tego czasu przez kilka stuleci wioska należała do zakonu. O jej dziejach oopowiadają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Historia kościoła na św. Krzyżu sięga XII wieku. Jednak z tamtego okresu niewiele pozostało. Praktycznie wszystko spłonęło bowiem podczas wielkiego pożaru w XVIII wieku. Skąd czerpano wzorce budując pierwszą świątynię i w jakich okolicznościach przybyli tu benedyktyni. Opowiadają o tym Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz. 

Historia tego miejsca sięga XI wieku. Jednak z tamtego okresu niewiele pozostało. Praktycznie wszystko spłonęło bowiem podczas wielkiego pożaru w XVIII wieku. Do dziś pozostało zaledwie kilka romańskich fragmentów. I właśnie o dziejach z tego okresu najstarszego polskiego sanktuarium na Św. Krzyżu opowiadają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze wzmianki o tej miejscowości pochodzą z XIV wieku. 200 lat później zamieszkała tu rodzina Kochanowskich. Historia wioski ściśle wiąże się z przepływającą tędy rzeką Kamionką. Nad rzeką funkcjonowały folusze, czyli urządzenia do produkcji tkanin. Tu trafimy też do miejscowej Kanady. Do Łącznej zapraszaja Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Z tej miejscowości rozciąga się przepiękny widok na Góry Świętokrzyskie. Jej historia sięga końca XIV wieku. Należała wtedy do biskupów krakowskich. Po powstaniu styczniowym stała się majoratem – czyli dobrem przekazywanym przez cara zasłużonym oficerom lub urzędnikom. Do Szerzaw zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze wzmianki dotyczące miejscowości pojawiają się w dokumencie księcia Bolesława Wstydliwego w XIII wieku. Bardzo głęboko sięgały tu wpływy cystersów z Koprzywnicy, którzy byli jej właścicielami, podobnie jak ród Bogoriów. To tu rozegrała się jedna z ostatnich bitew powstania styczniowego nazywana bitwą pod Sperandą. Do Ciszycy zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Przyjmuje się, że najstarsze wzmianki o miejscowości pochodzą z początku XV wieku, choć są dokumenty potwierdzające jej istnienie już znacznie wcześniej. Przez wieki dziedziczyły ją znamienite rody, m.in. Bobolowie i Zborowscy. To tutaj, podczas poszukiwań złóż soli, natrafiono na źródła wód leczniczych, które później zasilały pobliskie uzdrowiska. Do Gadawy w gminie Busko-Zdrój zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

W miejscowości tej odnajdziemy ślady kultury mierzanowickiej, sięgające pradziejów. Przez większą część swojej historii wieś należała do zakonu klarysek z Zawichostu – została im przekazana w XIII wieku przez księcia Bolesława Wstydliwego. W XIX wieku miejscowość zmieniła właściciela – za 8 tysięcy rubli została sprzedana kupcom żydowskim. Do Czermina w gminie Dwikozy zapraszają Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz. 

To tu rozegrała się jedna z bohaterskich bitew z okresu najazdu mongolskiego na Polskę w 1241 roku. Do dziś archeolodzy znajdują tu elementy uzbrojenia wroga. Dokładnie bitwę opisał w swoich kronikach Jan Długosz. Tu urodził się polski patriota ze szwedzkimi korzeniami Stanisław Glezmer. Do Turska Wielkiego zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Początki miejscowości sięgają XV wieku, ale znana jest ona z wieku XVIII. To tam miał miejsce ostatni akt insurekcji kościuszkowskiej z 1794 roku. Popularne były tam też losowania zwane sorsami. Do Jakimowic w gminie Radoszyce zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Mówiąc o tej miejscowości, nie sposób pominąć jej prehistorycznych śladów – to tutaj odkryto ślady osadnictwa sprzed tysięcy lat. Pierwsze pisane wzmianki o wiosce pojawiają się jednak dopiero w XIV wieku. Warto też zatrzymać się przy ciekawej historii związanej z powstaniem miejscowego kościoła. Do Miedzierzy zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Zanim wybudowano kościół miały tu zamieszkiwać trzy bóstwa pogańskie. Organizowano również zakazane później przez króla rytuały zwane igrzyskami stado. Ciekawy wątek dotyczy wału okalającego to miejsce. Na dalszą wędrówkę po Św. Krzyżu z czasów przedchrześcijańskich zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Miejsce to od wieków jest obiektem kultu religijnego. Góra Łysiec albo Łysa Góra od zawsze była tajemnicza i magiczna. Nie zawsze jednak było tu sanktuarium. Czczono tam też bóstwa słowiańskie. Na Święty Krzyż z okresu przedchrześcijańskiego zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Miejscowość położona jest tuż za granicami Kielc. Od początku była własnością kościelną. Do dziś stoi tu kaplica z połowy XIX wieku. Tutaj urodził się wybity pisarz, znawca powstania styczniowego, a także twórca polskiego kryminału oraz autor powieści dla młodzieży - Walery Przyborowski. Do Domaszowic, w gminie Masłów zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.  

Pierwsze wzmianki o miejscowości pojawiają się w XIV wieku. Jest ściśle związana z Chmielnikiem, choć istniała już przed lokacją miasta. Znaczący dla niej był okres reformacji, z którą wiąże się nazwisko Oleśnickich. Wioska swoje miejsca znalazła również u Jana Długosza. Pisał o niej Jan Długosz. To tu urodził się słynny aktor Janusz Zakrzeński, który zginął tragicznie w katastrofie smoleńskiej. Do Przededworza ponownie zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą XIV wieku. Znaczący dla niej był okres reformacji, z którą wiąże się nazwisko Oleśnickich. Wioska swoje miejsca znalazła również u Jana Długosza. To tu urodził się słynny aktor Janusz Zakrzeński, który zginął tragicznie w katastrofie smoleńskiej. Do Przededworza zapraszają Cezary Jastrzebski i Robert Szumielewicz.

Pierwsze pisane wzmianki o miejscowości pochodzą z XIV wieku.  Przez 200 lat jej właścicielami były rodziny herbu Róża. To tu doszło do niespotykanej sytuacji gdy duchowny wziął ślub. W historii wioski pojawili się także czarownicy. do Lścina, w gminie Jędrzejów zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.