Mongolian Language Learning

Core daily verbs1байхbaikhto be2байхbaikhtohave3хийхkhiikhto do4ярихyarikhtospeak5явахyavakhto go6ирэхirekhtocome7харахharakhtolook8сонсохsonsokhtolisten9хүсэх/ санахkhüsekh / sanakhtowant / miss10мэдэхmedekhtoknow11чадахchadakhcan /know how to12чадахchadakhcan /be able to13хүсэх/ хэрэгтэйkhüsekh / kheregтeitowant / need14өгөхögökhtogive15хэрэглэхkhereglelkhto use16хайхhaikhatolook for17идэхidekhto eat18уухuukhtodrink19явахyavakhtowalk / leave20хүрэхkhürekhtoarrive21дуртайбайхdurtai baikhtolike22мэдрэх/ бодохmedrekh / bodokhtofeel / think23харахharakhto see 

Үйлчлэгч: Сайн байна уу! Юу авах вэ?Sain baina uu! Yuu avakh ve?Hello! What will you have?Дорж: Сайн байна уу. Ямар кофе байна вэ?Sain baina uu. Yamar kofe baina ve?Hello. What kinds of coffee do you have?Үйлчлэгч: Американо, латте, капучино байна. Бас цай бий.Amerikano, latte, kapuchino baina. Bas tsai bii.We have americano, latte, cappuccino. And also tea.Дорж: Латте хэд вэ?Latte khed ve?How much is a latte?Үйлчлэгч: Дөрвөн мянга.Dörvön myanga.Four thousand (tögrög).Дорж: За. Нэг латте өгнө үү.Za. Neg latte ögnö üü.Alright. One latte, please.Үйлчлэгч: Сүүгээ халуун уу, хүйтэн үү?Süügee khaluun uu, khüiten üü?Hot or cold milk?Дорж: Халуун.Khaluun.Hot.Үйлчлэгч: Нэрээ хэлнэ үү?Neree kelne üü?Could I get your name?Дорж: Дорж.Dorj.Dorj.Үйлчлэгч: За, баярлалаа. Удахгүй болно.Za, bayarlalaa. Udakhgüi bolno.Alright, thank you. It'll be ready soon.Дорж: Баярлалаа.Bayarlalaa.Thank you.

Болд: Сайн уу, Нарантуяа!Sain uu, Narantuya! Hello, Narantuya!Нарантуяа: Сайн байна уу, Болд! Та яаж байна вэ?Sain baina uu, Bold! Ta yaaj baina ve?Hello, Bold! How are you?Болд: Сайн байна, баярлалаа. Та одоо хаашаа явж байна вэ?Sain baina, bayarlalaa. Ta odoo haashaa yavj baina ve?I'm well, thank you. Where are you going now?Нарантуяа: Би дэлгүүрт явж байна. Гэрт хоол байхгүй.Bi delgüürt yavj baina. Gert khool baikhgüi.I'm going to the store. There's no food at home.Болд: Ямар хоол авах вэ?Yamar khool avakh ve?What food will you get?Нарантуяа: Талх, сүү, өндөг авах гэсэн. Та яах вэ?Talkh, süü, öndög avakh gesen. Ta yaakh ve?I was thinking of getting bread, milk, and eggs. What about you?Болд: Би гэртээ байна. Өнөөдөр ажил их байна.Bi gertee baina. Önöödör ajil ikh baina.I'm staying home. There's a lot of work today.Нарантуяа: За, за. Амжилт хүсье!Za, za. Amjilt khüsye!Alright, alright. Good luck!Болд: Баярлалаа. Болгоомжтой яв!Bayarlalaa. Bolgoomjtoi yav!Thank you. Take care!

Sүүлийн хоэр долоо хоногт нуруу, хүзүү өвдөж, заримдаа толгой өвдөх болсон. Naiziin sanalmaar bi mongol emchid yavsán. Emnileg jijig, taivan, saikhan üner baisán — magadgüi sandaliin mod baisán. Emch khögshin, ukhaantai kharchlag eree baisán. Ter nadad "Yaasan be? Yuu övdöj baina?" gej asuusan. Bi "Nuruu, khüzüü mash övdöj baina. Zarimдаа tolgoi övdög" gej khariulsan. Emch "Khed udsan bè?" gej asuusan. "Khoyor dolоо khonog baina" gej khelsen. Emch namaig орж хэвтэхийг хэлсэн. Ter nuruu, khüzüünii цэгүүдийг гарaar shinjilsen. "Nuruu, khüzüünii bulchin чангарсан байна. Tolgoi övdög uchir energy ursgal tасарсан" gej khelsen. Daraa n' emch zүü tuslamajiig эхлүүлсэн. Bi sürtei baisán — gekhde zүü oruulakhad övdökh bish, зөөлөн дулаан мэдрэмж байсан. Emch "Amsgal khүndetgej, taivan bai" gej khelsen. Bi nüdee anichin khэвтэв. Biye аажмаар суларч, tolgoi мэдрэмжгүй болж эхлэв. Khetsen дараа emch züünüüdийг авсан. "Yaaj medregdej baina?" gej asuusan. Bi "Nuruu ilүү хөнгөн, tolgoi тодорхой санагдаж байна" gej khariulsan. Emch "Dolоо khonog büür ire. Gurvan удаа хийвэл илүү сайн болно" gej khelsen. Bi talархаж, төлж гарсан. Gadaa agulaas agaar saikhan sanagdsan. Magadgüi mongol emchilgee mash сайн юм!Сүүлийн хоёр долоо хоногт нуруу, хүзүү өвдөж, заримдаа толгой өвдөх болсон. Найзийн саналаар монгол эмчид явсан. Эмнэлэг жижиг, тайван байсан. Эмч хөгшин, ухаантай байсан. "Яасан бэ? Юу өвдөж байна?" гэж асуусан. "Нуруу, хүзүү маш өвдөж байна. Заримдаа толгой өвдөг" гэж хариулсан. "Хэд удсан бэ?" "Хоёр долоо хоног байна." Эмч орж хэвтэхийг хэлсэн. Нуруу, хүзүүний булчин чангарсан байна. "Толгой өвдөг учир энерги урсгал тасарсан" гэж хэлсэн. Эмч зүү тусламжийг эхлүүлсэн. Би сүртэй байсан — гэхдээ зүү оруулахад өвдөхгүй, зөөлөн дулаан мэдрэмж байсан. "Амьсгал хүндэтгэж, тайван бай" гэж хэлсэн. Бие аажмаар сулрж, толгой мэдрэмжгүй болж эхэлсэн. Эмч зүүнүүдийг авсан. "Яаж мэдрэгдэж байна?" "Нуруу илүү хөнгөн, толгой тодорхой санагдаж байна." "Долоо хоног бүр ир. Гурван удаа хийвэл илүү сайн болно." Би талархаж, төлж гарсан. Магадгүй монгол эмчилгээ маш сайн юм!For the past two weeks my back and neck had been hurting, and sometimes I was getting headaches. On my friend's recommendation I went to a traditional Mongolian doctor. The clinic was small, calm, and had a pleasant smell — probably sandalwood. The doctor was an elderly, wise-looking man. He asked "What is wrong? What is hurting?" I replied "My back and neck hurt very much. Sometimes I also get headaches." He asked "How long has this been?" I said "About two weeks." The doctor told me to come in and lie down. He examined the pressure points along my back and neck with his hands. "The muscles in your back and neck are very tense. The headaches are because the flow of energy has been blocked," he said. Then the doctor began the acupuncture treatment. I was nervous — but when the needles went in it did not hurt, there was only a soft warm sensation. The doctor said "Breathe deeply and stay calm." I closed my eyes and lay still. My body gradually relaxed and my head began to feel numb. After some time the doctor removed the needles. He asked "How do you feel?" I replied "My back feels lighter and my head feels clearer." The doctor said "Come every week. If you do it three times it will be much better." I thanked him, paid, and left. Outside the fresh air felt wonderful. Maybe traditional Mongolian medicine is very good!

Önöödör oroi bi naizuudtaigaa baart yavsán. Baar khotnii töwöd baisán — gazar saikhan, gerel baga, khөgjim chанга baisán. Orood suurь olkhod khэtsүü baisán, учир нь бүх сандал дүүрэн байсан. Etsest n' bi negen tom shiree olson. Khudaldagch ireed "Ta yuu uukh ve?" gej asuusan. Bi "Negen sharkhar, negen khüiten shar airag awch ögöörèi" gej khelsen. Naiz Bat "Bi ulsiin dарс uuna" gej khelsen. Naiz Oyun "Bi arxigüi yum uu — jüjgiin us ögöörèi" gej khelsen. Khөgjim chанга, gekhde taatai baisán. Khoirkhon khоноод baarnii khanand negen khөgjimчид togloj baisán — ter saikhan dуулж, khөгjiltei baisán. Bi naizduudtaigaa yarij, dotroos mash jargaltai sanagdsan. Bat "Ene shar airag mash smаkhnai!" gej khelsen. Oyun "Ene baar sonirholtoi, надад таалагдлаа" gej khelsen. Bi khөgjimchid sонсоj, düür sanagdsan. Oroitoson Bat "Өөр нэг захиалья уу?" gej asuusan. Bi "Үгүй, nadad khangaluurlaa — margaash ажил байна" gej khariulsan. Bid töllej, gadagsh garsan. Gadaa khüiten, gekhde setgel khangaluultai baisán. Ene oroig martakhgüi!Өнөөдөр орой би найзуудтайгаа баарт явсан. Баар хотын төвд байсан — гэрэл бага, хөгжим чанга байсан. Орood суурь олоход хэцүү байсан, учир нь бүх сандал дүүрэн байсан. Эцэст нь нэгэн том ширээ олсон. Худалдагч ирээд "Та юу уух вэ?" гэж асуусан. "Нэгэн шархар, нэгэн хүйтэн шар айраг авч өгөөрэй" гэж хэлсэн. Бат "Би улсийн дарсууна" гэж хэлсэн. Оюун "Би архигүй юм уу — жүжгийн ус өгөөрэй" гэж хэлсэн. Хөгжим чанга, гэхдээ таатай байсан. Хоёрхон хоноод баарны ханад нэгэн хөгжимчид тоглож байсан — тэр сайхан дуулж, хөгжилтэй байсан. Би найзуудтайгаа ярилцаж, дотроос маш жаргалтай санагдсан. Бат "Энэ шар айраг маш амттай!" гэж хэлсэн. Оюун "Энэ баар сонирхолтой, надад таалагдлаа" гэж хэлсэн. Оройтсон Бат "Өөр нэг захиалья уу?" гэж асуусан. "Үгүй, надад хангалуурлаа — маргааш ажил байна" гэж хариулсан. Бид төлж, гадагш гарсан. Гадаа хүйтэн, гэхдээ сэтгэл ханамжтай байсан. Энэ оройг мартахгүй!Tonight I went to the bar with my friends. The bar was in the centre of town — the lighting was low and the music was loud. When we entered it was hard to find seats because all the chairs were full. Eventually I found a large table. The waiter came over and asked "What will you drink?" I said "Please bring one cocktail and one cold beer." My friend Bat said "I will drink red wine." My friend Oyun said "I will have something non-alcoholic — please bring sparkling water." The music was loud but pleasant. In the corner of the bar a musician was performing — he sang beautifully and the atmosphere was lively. I sat talking with my friends and inside I felt very happy. Bat said "This beer is very tasty!" Oyun said "This bar is interesting, I like it." Later in the evening Bat asked "Shall we order another one?" I said "No, I have had enough — I have work tomorrow." We paid and headed outside. Outside it was cold but we felt deeply satisfied. I will not forget this evening!

RomanizationÖnöödör bi öör neg duguiin ayalald garsan. Tsag agaar taivan, tenger tselmeg baisán. Tsetserlegeer yavkhad saikhan üner medregdsen — magadgüi tsetseg, shine övs baisán. Tsetserleg sonirholtoi, olon törliin urgamaltai baisán. Negen khögshin emegtei sandal deer suusán baisán. Tüünii tsarai tanil sanagdsan — gekhde khaanaas tandag chiig sanakhgüi baisán. Ter jijig urgamal kharj uulj baisán. Öngörch yavakhad mash khetsüü sanagdsan tul bi duguiigaa zogsooson. Tüünii oir suusán. Ter deesh kharj ineemseglesen. "Edgeer urgamal nadad nutgaa sanagduuldag — magadgüi guchin jil bolson baina" gej khelsen. Bi ankhааral tawij sonsson. Daraa n' ter namuunaar ineej ekhelsen — tüünii ineed dulaan, taivan baisán. Bid udaan yariltsan. Bi bayrtai garj duguiindaa suusán. Ger rüükh ayalal öör, taivan sanagdsan. Zamiin salkhi, urgamaliin üner — bükhii yum saikhan sanagdsan. Magadgüi margaash dakhin ochino!Өнөөдөр би өөр нэг дугуйн аялалд гарсан. Цаг агаар тайван, тэнгэр цэлмэг байсан. Цэцэрлэгээр явхад сайхан үнэр мэдрэгдсэн — магадгүй цэцэг, шинэ өвс байсан. Цэцэрлэг сонирхолтой, олон төрлийн ургамалтай байсан. Нэгэн хөгшин эмэгтэй сандал дээр суусан байсан. Түүний царай танил санагдсан. Тэр жижиг ургамал харж уйлж байсан. Өнгөрч явахад хэцүү санагдсан тул дугуйгаа зогсоосон. Тэр дээш харж инээмсэглэсэн. "Эдгээр ургамал надад нутгаа санагдуулдаг — магадгүй гучин жил болсон" гэж хэлсэн. Дараа нь тэр намуунаар инээж эхэлсэн. Түүний инээд дулаан, тайван байсан. Бид удаан ярилцсан. Гэр рүүх аялал өөр, тайван санагдсан. Магадгүй маргааш дахин очино!Today I went on another bike ride. The weather was calm and the sky was clear. When I rode through the park I noticed a lovely smell — probably flowers and fresh grass. The park was interesting, full of many different kinds of plants. An elderly woman was sitting on a bench. Her face looked familiar — but I could not remember where I knew her from. She was looking at a small plant and crying quietly. It felt too difficult to simply ride past, so I stopped my bike. I sat down near her. She looked up and smiled. "These plants remind me of my home village — it has probably been thirty years," she said. I listened carefully. Then she began to laugh softly at a memory she shared. Her laugh was warm and calm. We talked for a long time. I said goodbye and got back on my bike. The ride home felt different — quieter, more peaceful. The wind on the road, the smell of the plants — everything felt beautiful. I will probably go back there again tomorrow!

Önöödör bi shine duguii avsán. Duguii delgüür khotnii töwöd baisán. Delgüürт orkhod olon duguii baisán — ulaan, tsenkher, sharga, nogoон. Bi negen tsenkher, ikh duguii songosón. Üne arai ünetei baisán, gekhde saikhan baisán. Bi bayartai töllej, duguiigaa kharaad mash ikh bagsarmjiltai sanagdsan. Bi duguiindaa suuj, khot ruur garsan. Tergend suukhaad salkhind nür tsatsrakh mash taatai sanagdsan. Bi ikh gudamjaar yavsan. Gudamjind olon khün yavj baisán. Khüükhed naadaj baisán, khөgshid сандал дээр суусан байсан. Negen tomkhon tsetsерлэг харсан — mod nogoon, tsetseg öngöiin baisán. Khotiin tөw ruu irkheed, ikh үzэsгэлэнтэй barilga, delgüür kharsán. Negen ikh güüriin gүndseer yavkhad, gol dooshоо kharsan — us gялалзаж, tsewer baisán. Bi bagsarmjilj, chiini khүrtел алтан боллоо гэж bodsón. Daraa n' bi öndör tolgiin öврийн jижиг дэлгүүрт зогссон. Khоолond mash öлссөн тул нэгэн наарс талх, chuluut us аvsán. Boor saikhan baisán! Oroi болтол bi duguiiar tоsnoon. Gerteе irkheed biie mash yadарсан, gekhde setgel khangalуultai baisán. Margaash mön duguiiar yavna gej shiidev!Өнөөдөр би шинэ дугуй авсан. Дугуйн дэлгүүр хотын төвд байсан. Дэлгүүрт орход олон дугуй байсан — улаан, цэнхэр, шар, ногоон. Би нэгэн цэнхэр, том дугуй сонгосон. Үнэ арай үнэтэй байсан, гэхдээ сайхан байсан. Би баяртай төлж, дугуйгаа харахад маш их бахархалтай санагдсан. Дугуйндаа суuj, хот руу гарсан. Тэргэнд суухад салхинд нүүр цацрах маш таатай санагдсан. Их гудамжаар явсан. Гудамжинд олон хүн явж байсан. Хүүхэд наадаж, хөгшид сандал дээр суусан байсан. Нэгэн том цэцэрлэг харсан — мод ногоон, цэцэг өнгийн байсан. Хотын төв рүү ирхэд, үзэсгэлэнтэй байшин, дэлгүүр харсан. Нэгэн гүүрийн гүнэсээр явхад, гол доошоо харсан — ус гялалзаж, цэвэр байсан. Өндөр толгийн өвөрт жижиг дэлгүүрт зогссон. Маш өлссөн тул наарс талх, чулуут ус авсан. Оройд гэртээ ирхэд бие маш ядарсан, гэхдээ сэтгэл ханамжтай байсан. Маргааш мөн дугуйгаар явна гэж шийдэв!Today I bought a new bike. The bike shop was in the centre of town. When I entered the shop there were many bikes — red, blue, yellow, and green. I chose a large blue one. The price was a little expensive but it was beautiful. I paid happily and when I looked at my bike I felt very proud. I got on my bike and headed out into the city. When I sat on the bike and the wind hit my face it felt very pleasant. I rode along the main street. There were many people on the street. Children were playing and elderly people were sitting on benches. I saw a large park — the trees were green and the flowers were colourful. When I reached the city centre I saw beautiful buildings and shops. When I rode across a bridge I looked down at the river — the water was sparkling and clean. I stopped at a small shop on the side of a hill. I was very hungry so I bought a biscuit and sparkling water. It was delicious! By evening when I got home my body was very tired, but I felt deeply satisfied. I decided I will ride again tomorrow!

RomanizationÖnöödör bi emchid yavsán. Bi öglöönöös khoit tolgoi övdöj, khaluuratsan baisán. Eej "Chii emchid yav!" gej khelsen. Emnileg oir, yavgan yavsán. Emnileg tom, tsewer, gerel saikhan baisán. Bi khaalgany ömnöö suuj khulee baisán. Dagyny emneg "Tany ner khen be?" gej asuusan. "Minii ner Bat" gej khariulsan. Daraa n' emch orood "Yaasan be? Yuu övdöj baina?" gej asuusan. Bi "Tolgoi övdöj baina, khaniad khürel baisán. Mön biie muudsan" gej khelsen. Emch "Am ee nee!" gej khelsen. Emch khooloi, chikh, khamar shinjilsen. "Khaniad khuugdsan baina. Sanaagüi, ikh khünd biish" gej khelsen. Emch gurvan törliin em bichij ögsön. "Dörvön tsag tuts neg ширхэг уу. Халуун юм ид, ус ikh uu, amra" gej khelsen. Bi "Emchiin üne kheden be?" gej asuusan. "Tavan myangan tögrög" gej khelsen. Bi töllej, emiin sanruu yavsán. Em avsán, gerteе irsén. Eej "Yaasan be?" gej asuusan. "Khaniad. Gekhde sanaagüi, emch sain baisán" gej khariulsan. Odoо bi amarч, khaluun tsai uuj baina. Margaash bi sain bolno gej naidaj baina!Mongolian (Cyrillic)Өнөөдөр би эмчид явсан. Өглөөнөөс хойт толгой өвдөж, халуурсан байсан. Ээж "Эмчид яв!" гэж хэлсэн. Эмнэлэг ойр, явган явсан. Эмнэлэг том, цэвэр байсан. Би хаалганы өмнөө суусан. "Таны нэр хэн бэ?" гэж асуусан. "Миний нэр Бат" гэж хариулсан. Эмч "Яасан бэ? Юу өвдөж байна?" гэж асуусан. "Толгой өвдөж, ханиад хүрсэн. Мөн бие муудсан" гэж хэлсэн. "Ам ээ нээ!" гэж хэлсэн. Эмч хоолой, чих, хамар шинжилсэн. "Ханиад хуугдсан. Санаагүй, их хүнд биш" гэж хэлсэн. Эмч гурван төрлийн эм бичиж өгсөн. "Дөрвөн цаг тутам нэг ширхэг уу. Халуун юм ид, ус их уу, амра" гэж хэлсэн. "Эмчийн үнэ хэдэн бэ?" "Таван мянган төгрөг." Би төлж, эмийн санруу явсан. Гэртээ ирсэн. "Ханиад. Гэхдээ санаагүй, эмч сайн байсан" гэж хариулсан. Одоо амарч, халуун цайууж байна. Маргааш сайн болно гэж найдаж байна!EnglishToday I went to the doctor. Since morning I had a headache and a fever. My mom said "Go to the doctor!" The clinic was nearby so I walked. The clinic was big and clean with good lighting. I sat down and waited outside the door. The nurse asked "What is your name?" I replied "My name is Bat." Then the doctor came in and asked "What's wrong? What is hurting?" I said "My head hurts, I caught a cold. My body also feels bad." The doctor said "Open your mouth!" The doctor examined my throat, ears, and nose. "You have caught a cold. Don't worry, it's not too serious," he said. The doctor wrote out three kinds of medicine. "Take one tablet every four hours. Eat hot food, drink plenty of water, and rest," he said. I asked "How much is the doctor's fee?" "Five thousand tögrög," they said. I paid and went to the pharmacy. I got my medicine and came home. Mom asked "What happened?" I replied "A cold. But don't worry, the doctor was good." Now I am resting and drinking hot tea. I hope I will be better tomorrow!

RomanizationÖnöödör bi nomiin sand naiz Batyg-aa taaraldsan. "Ta manai shine bagshiig tandaag uu?" gej asuusan. "Tiim, minii üzekheed ter mash sain" gej khelsen. Bi utasaa üzüülj "Ene gar utas mash khereg​tei!" gej khelsen. "Ta yamar merjelleer suraldadag ve?" "Bi em züi sudaldaag. Ta yamar ikh surguuld yavdag ve?" Ter "Bi injeneriin surguuld surdaag" gej khelsen. "Ene asuult khetsüü. Bi margaash irj chadakhgüi — öör khicheeltei." Bat "Hervel ta eniig khiibel, bi mash jargaltai baina!" gej khelsen. "Minii üzekheed, Khyatad mash khurdan khögjiij baina." Gadnaa boroo orson tul bid dotor üldej nom unshsan. "Ene nom mash khereg​tei!" "Öglöö ert bosvol bied sain!" "Bi önöödör oroitson — öglöö oroitoj boschikson." "Tanii ekhner shütlegtei yuu?" "Tiim, ter sümd yavdag." "Margaash bi zaaval ajildaa yavna. Khökhöt khotod ene khoolny gazar khamgiin sain — tend idye! Minii mashin tanii mashinaas sain, bi joloodno!" Bid khoiuul inej yavsan.Mongolian CyrillicӨнөөдөр би номын санд найз Батыгаа тааралдсан. "Та манай шинэ багшийг таньдаг уу?" гэж асуусан. "Тийм, миний үзэхэд тэр маш сайн" гэж хэлсэн. Би утсаа үзүүлж "Энэ гар утас маш хэрэгтэй!" гэж хэлсэн. "Та ямар мэргэжлээр суралцдаг вэ?" "Би эм зүй судалдаг. Та ямар их сургуульд явдаг вэ?" Тэр "Би инженерийн сургуульд сурдаг" гэж хэлсэн. "Энэ асуулт хэцүү. Би маргааш ирж чадахгүй — өөр хичээлтэй." Бат "Хэрэв та энийг хийбол, би маш жаргалтай байна!" гэж хэлсэн. "Миний үзэхэд, Хятад маш хурдан хөгжиж байна." Гаднаа бороо орсон тул бид дотор үлдэж ном уншсан. "Энэ ном маш хэрэгтэй!" "Өглөө эрт босвол биед сайн!" "Би өнөөдөр оройтсон — өглөө оройтож босчихсон." "Таны эхнэр шүтлэгтэй юу?" "Тийм, тэр сүмд явдаг." "Маргааш би заавал ажилдаа явна. Хөхөт хотод энэ хоолны газар хамгийн сайн — тэнд идье! Миний машин таны машинаас сайн, би жолоодно!" Бид хоёул инэж явсан.EnglishToday I ran into my friend Bat at the library. "Do you know our new teacher?" I asked. "Yes, in my opinion she is very good," he said. I showed him my phone and said, "This phone is very useful!" "What is your major?" he asked. "I study medicine. Which college do you go to?" He replied, "I go to the engineering college." "This question is difficult. I can't come tomorrow — I have another class." Bat said, "If you do this tonight, I will be very happy!" "In my opinion, China is developing very fast." Outside it began to rain, so we stayed inside and read. "This book is very useful!" "If you get up early, it is good for the body!" "I was late today — I got up late this morning." "Is your wife religious?" "Yes, she goes to the temple." "I have to go to work tomorrow. This is the best restaurant in Hohhot — let's eat there! My car is better than your car, I will drive!" We both laughed and left.

RomanizationÖchigdör bi zakh ruu yavsán. Zakh ikh tom, mash düüren baisán. Olon khün, olon öngiin yum baisán. Bi nogoo, makh, khuvtsas kharsán. Ekhleed bi negen khuushuur avsán. Khuushuur khaluun, mash amttai baisán! Daraa n' bi aajmaar yavgan tenüülsen. Bi tsenkher tsámts, ulaan malgai kharsán. Bi khudaldagchaas "Tsenkher tsámtsny üne kheden baina?" gej asuusán. Khudaldagch "Arvan myangan tögrög" gej khelsen. Tsámts arai ünetei baisán. Ulaan malgai khyamd baisán — gurvan myangan tögrög l baisán. Bi khuvtsasiig udaan kharsán. Etsest n' bi khuvtsas avaagüi. Gekhde bi bayartai baisán. Zakh düüren, sonirholtoi baisán. Margaash bi dakhin ochino!Mongolian (Cyrillic)Өчигдөр би зах руу явсан. Зах их том, маш дүүрэн байсан. Олон хүн, олон өнгийн юм байсан. Би ногоо, мах, хувцас харсан. Эхлээд би нэгэн хуушуур авсан. Хуушуур халуун, маш амттай байсан! Дараа нь би аажмаар явган тэнүүлсэн. Би цэнхэр цамц, улаан малгай харсан. Би худалдагчаас "Цэнхэр цамцны үнэ хэдэн байна?" гэж асуусан. Худалдагч "Арван мянган төгрөг" гэж хэлсэн. Цамц арай үнэтэй байсан. Улаан малгай хямд байсан — гурван мянган төгрөг л байсан. Би хувцасыг удаан харсан. Эцэст нь би хувцас аваагүй. Гэхдээ би баяртай байсан. Зах дүүрэн, сонирхолтой байсан. Маргааш би дахин очино!EnglishYesterday I went to the market. The market was big and very lively. There were many people and many colorful things. I saw vegetables, meat, and clothes. First, I bought one meat pie. The meat pie was hot and very delicious! Then I walked around slowly. I saw a blue shirt and a red hat. I asked the seller, "How much is the blue shirt?" The seller said, "It is ten thousand tögrög." The shirt was a little expensive. The red hat was cheap — it was only three thousand tögrög. I looked at the clothes for a long time. In the end, I did not buy any clothes. But I was happy. The market was busy and interesting. I will go again tomorrow!

RomanizationUnuudur tsag agaaar mash saikhan baina. Nar garсан baina, agaaar dulaan baina. Bi gudamjaar alhaj baina.MongolianӨнөөдөр цаг агаар маш сайхан байна. Нар гарсан байна, агаар дулаан байна. Би гудамжаар алхаж байна.EnglishToday the weather is very nice. The sun is out and the air is warm. I am walking down the street.RomanizationGudamj deer mash olon hun baina. Zarim hun undur, zarim hun namhan baina. Zarim hun targan, zarim hun turanhai baina.MongolianГудамж дээр маш олон хүн байна. Зарим хүн өндөр, зарим хүн намхан байна. Зарим хүн тарган, зарим хүн туранхай байна.EnglishThere are many people on the street. Some people are tall and some are short. Some people are fat and some are skinny.RomanizationNeg zaluu hun har hurem omsson baina. Ter undur bas turanhai baina. Neg hugshin hun bogino tsamts omsson baina.MongolianНэг залуу хүн хар хүрэм өмссөн байна. Тэр өндөр бас туранхай байна. Нэг хөгшин хүн богино цамц өмссөн байна.EnglishA young man is wearing a black jacket. He is tall and skinny. An old person is wearing a short shirt.RomanizationGudamj deer olon mashin baina. Gudamj mash chimeetei baina. Hunii duu bas mash ih baina.MongolianГудамж дээр олон машин байна. Гудамж маш чимээтэй байна. Хүний дуу бас маш их байна.EnglishThere are many cars on the street. The street is very noisy. There are many voices.RomanizationBi zah deer ochloo. Zah deer olon jims nogoo baina.MongolianБи зах дээр очлоо. Зах дээр олон жимс ногоо байна.EnglishI arrived at the market. There are many fruits and vegetables at the market.RomanizationNeg shireen deer ulaan alim baina. Nogoon orgost hemh bas baina. Shar banana baina.MongolianНэг ширээн дээр улаан алим байна. Ногоон өргөст хэмх бас байна. Шар банана байна.EnglishOn one table there are red apples. There are also green cucumbers. There are yellow bananas.RomanizationJims mash saikhan sanagdaj baina. Alim mash amttai baina. Bi neg alim avsan.MongolianЖимс маш сайхан санагдаж байна. Алим маш амттай байна. Би нэг алим авсан.EnglishThe fruit seems very nice. The apples are very tasty. I bought an apple.RomanizationNogoon luuvan bas baina. Zarim nogoo tom baina, zarim nogoo jijig baina.MongolianНогоон лууван бас байна. Зарим ногоо том байна, зарим ногоо жижиг байна.EnglishThere are also carrots. Some vegetables are big and some vegetables are small.RomanizationBi nogoonii uner mederch baina. Hoolnii uner bas baina. Ene uner mash saikhan baina.MongolianБи ногооны үнэр мэдэрч байна. Хоолны үнэр бас байна. Энэ үнэр маш сайхан байна.EnglishI smell the vegetables. I also smell food. The smell is very nice.RomanizationZah hajuud neg jijig cafe baina. Cafe dotor hun hool idej baina.MongolianЗах хажууд нэг жижиг кафе байна. Кафе дотор хүн хоол идэж байна.EnglishNext to the market there is a small café. Inside the café people are eating.RomanizationBi dotor orloo. Bi goimon zahialсан. Goimon mash haluun baina.MongolianБи дотор орлоо. Би гоймон захиалсан. Гоймон маш халуун байна.EnglishI went inside. I ordered noodles. The noodles are very hot.RomanizationBi tsai uuj baina. Tsai dulaan baina. Hool mash amttai baina.MongolianБи цай ууж байна. Цай дулаан байна. Хоол маш амттай байна.EnglishI am drinking tea. The tea is warm. The food is very tasty.RomanizationHoolnii daraa bi dahin gudamjaar alhaj baina. Ene gazar mash sonin bas mash saikhan sanagdaj baina.MongolianХоолны дараа би дахин гудамжаар алхаж байна. Энэ газар маш сонин бас маш сайхан санагдаж байна.EnglishAfter eating I walk down the street again. This place feels very interesting and very nice.

A longer episode about the Ovoo offering. A ritual that is practised in Mongolia to give back to the spirits of the land, sky and ancestors.

RomanizationBi gudamjaar alhaj baina. Gudamj deer olon hun baina.MongolianБи гудамжаар алхаж байна. Гудамж дээр олон хүн байна.EnglishI am walking along the street. There are many people on the street.RomanizationGudamj deer mashin baina. Mashin hajuud neg duguй baina.MongolianГудамж дээр машин байна. Машин хажууд нэг дугуй байна.EnglishThere is a car on the street. Next to the car there is a bicycle.RomanizationBarilgiin umnu olon hun zogsoj baina. Barilgiin ard jijig park baina.MongolianБарилгын өмнө олон хүн зогсож байна. Барилгын ард жижиг парк байна.EnglishMany people are standing in front of the building. Behind the building there is a small park.RomanizationPark dotor mod baina. Mod deer shuvuu baina.MongolianПарк дотор мод байна. Мод дээр шувуу байна.EnglishInside the park there are trees. On the tree there is a bird.RomanizationMod dor nohoi hevtej baina. Nohoi hajuud neg hun suuj baina.MongolianМод дор нохой хэвтэж байна. Нохой хажууд нэг хүн сууж байна.EnglishUnder the tree a dog is lying down. Next to the dog a person is sitting.RomanizationParkiin hajuud cafe baina. Cafe dotor hun tsai uuj baina.MongolianПаркийн хажууд кафе байна. Кафе дотор хүн цай ууж байна.EnglishNext to the park there is a café. Inside the café people are drinking tea.RomanizationCafe umnu neg shiree baina. Shireen deer hool baina.MongolianКафе өмнө нэг ширээ байна. Ширээн дээр хоол байна.EnglishIn front of the café there is a table. On the table there is food.RomanizationBi shireen hajuud suuj baina. Shireen deer tsai baina.MongolianБи ширээн хажууд сууж байна. Ширээн дээр цай байна.EnglishI am sitting next to the table. There is tea on the table.RomanizationShireen dor jijig tsunh baina. Tsuнh dotor nom baina.MongolianШирээн дор жижиг цүнх байна. Цүнх дотор ном байна.EnglishUnder the table there is a small bag. Inside the bag there is a book.RomanizationBi nom harj baina. Gudamj deer nar saikhan baina. Ene gazar mash saikhan sanagdaj baina.MongolianБи ном харж байна. Гудамж дээр нар сайхан байна. Энэ газар маш сайхан санагдаж байна.EnglishI look at the book. The sun is nice on the street. This place feels very pleasant.

RomanizationUnuudur bi ert bosloo.MongolianӨнөөдөр би эрт бослоо.EnglishToday I woke up early.RomanizationBi gadaa garsan.MongolianБи гадаа гарсан.EnglishI went outside.RomanizationTsag agaaar saikhan baina.MongolianЦаг агаар сайхан байна.EnglishThe weather is nice.RomanizationBi zah ruu alhaj yavsan.MongolianБи зах руу алхаж явсан.EnglishI walked to the market.RomanizationZah deer olon hun baina.MongolianЗах дээр олон хүн байна.EnglishThere are many people at the market.RomanizationBi jims harj baina.MongolianБи жимс харж байна.EnglishI am looking at fruit.RomanizationNeg hun nadad alim uzuulsen.MongolianНэг хүн надад алим үзүүлсэн.EnglishA person showed me apples.RomanizationAlim mash saikhan sanagdaj baina.MongolianАлим маш сайхан санагдаж байна.EnglishThe apples seem very nice.RomanizationBi alim, liir, bas nogoo hudaldaj avsan.MongolianБи алим, лийр, бас ногоо худалдаж авсан.EnglishI bought apples, pears, and vegetables.RomanizationDaraa ni bi ger luu yavsan.MongolianДараа нь би гэр лүү явсан.EnglishAfter that I went home.RomanizationBi tsai uusan.MongolianБи цай уусан.EnglishI drank tea.RomanizationUnuudur saikhan udur baina.MongolianӨнөөдөр сайхан өдөр байна.EnglishToday is a nice day.

RomanizationBid gadaa saikhan baisan uchraas alhahaar shiidsen.MongolianБид гадаа сайхан байсан учраас алхахаар шийдсэн.EnglishWe decided to take a walk because it was nice outside.RomanizationHavar irj baina.MongolianХавар ирж байна.EnglishSpring is coming.RomanizationBid barilguudiin hajuugaar alhaj yavsan.MongolianБид барилгуудын хажуугаар алхаж явсан.EnglishWe walked past the buildings.RomanizationTer nadad: “Chinii us urt bolj baina” gej helsen.MongolianТэр надад: “Чиний үс урт болж байна” гэж хэлсэн.EnglishShe said, “Your hair is getting long.”RomanizationBid neg shuvuu harsan.MongolianБид нэг шувуу харсан.EnglishWe saw a bird.RomanizationBid neg restorany hajuugaar yavsan.MongolianБид нэг рестораны хажуугаар явсан.EnglishWe walked by a restaurant.RomanizationBid tend udriin hool ideheer shiidsen.MongolianБид тэнд өдрийн хоол идэхээр шийдсэн.EnglishWe decided to eat lunch there.RomanizationBid goimon zahialsan.MongolianБид гоймон захиалсан.EnglishWe ordered noodles.RomanizationGoimon ih amttai baisan.MongolianГоймон их амттай байсан.EnglishThe noodles tasted very good.RomanizationBid goimontoi davstai nogoo avsan.MongolianБид гоймонтой давстай ногоо авсан.EnglishWe also got salty vegetables with the noodles.RomanizationBid tsai uusan.MongolianБид цай уусан.EnglishWe drank tea.RomanizationBid tsadсан baisan.MongolianБид цадсан байсан.EnglishWe were full.RomanizationDaraa ni bid ger luu alhaj yavsan.MongolianДараа нь бид гэр лүү алхаж явсан.EnglishAfterwards we walked back home.RomanizationBid zamdaa jims nogoo hudaldaj avsan.MongolianБид замдаа жимс ногоо худалдаж авсан.EnglishOn the way we bought fruits and vegetables.RomanizationBid neg liir, neg alim, neg orgemch, bas selderei avsan.MongolianБид нэг лийр, нэг алим, нэг өргөст хэмх, бас сельдерей авсан.EnglishWe bought a pear, an apple, a cucumber, and celery.Past tense-сан / -сэнExamples:харсан – sawуусан – drankзахиалсан – orderedDeciding to do something-хаар / -хээр шийдсэнExample:идэхээр шийдсэнdecided to eat

RomanizationUnuudur bi hotod naiztaiгаа alhaj baina. Bid gadaa yavj baina. Tsag agaaar saikhan baina, nar garсан baina.MongolianӨнөөдөр би хотод найзтайгаа алхаж байна. Бид гадаа явж байна. Цаг агаар сайхан байна, нар гарсан байна.EnglishToday I am walking in the city with my friend. We are outside walking. The weather is nice and the sun is out.RomanizationMinii naiz nadad yarij baina. Bid mongol hel deer yarij baina. Bi shine ug surch baina.MongolianМиний найз надад ярьж байна. Бид монгол хэл дээр ярьж байна. Би шинэ үг сурч байна.EnglishMy friend is talking to me. We are speaking in Mongolian. I am learning new words.RomanizationBid gudamjaar alhaj baina. Olon hun baina. Zarim hun ajild yavj baina, zarim hun hool idej baina.MongolianБид гудамжаар алхаж байна. Олон хүн байна. Зарим хүн ажилд явж байна, зарим хүн хоол идэж байна.EnglishWe are walking along the street. There are many people. Some people are going to work and some people are eating food.RomanizationBi mashin harj baina. Bas duu sonsож baina. Hot ih duu chimeetei baina.MongolianБи машин харж байна. Бас дуу сонсож байна. Хот их дуу чимээтэй байна.EnglishI see cars. I also hear sounds. The city is very noisy.RomanizationBid jijig cafe harлаа. Minii naiz “Tsai uuya” gej hellee.MongolianБид жижиг кафе харлаа. Миний найз “Цай ууъя” гэж хэллээ.EnglishWe saw a small café. My friend said, “Let’s drink tea.”RomanizationBid dotor orloo. Bi tsai uuj baina. Bas hoolnii uner mederch baina. Ene hool amttai sanagdaj baina.MongolianБид дотор орлоо. Би цай ууж байна. Бас хоолны үнэр мэдэрч байна. Энэ хоол амттай санагдаж байна.EnglishWe went inside. I am drinking tea. I smell the food. The food seems delicious.RomanizationMinii naiz nadad hotiin tuhai yarij baina. Ter ene gazar tanil gej hellee. Nadad ene hot sonin sanagdaj baina.MongolianМиний найз надад хотын тухай ярьж байна. Тэр энэ газар танил гэж хэллээ. Надад энэ хот сонин санагдаж байна.EnglishMy friend is telling me about the city. He says this place is familiar to him. This city feels strange to me.RomanizationDaraa ni bid gadaa garлаа. Salkhi baga baina. Bid dahin alhaj baina.MongolianДараа нь бид гадаа гарлаа. Салхи бага байна. Бид дахин алхаж байна.EnglishThen we went outside again. The wind is light. We are walking again.RomanizationBi naizdaa hellee: “Bi mongol hel surch baina. Gehdee zarim ug hetsuu sanagdaj baina.”MongolianБи найздаа хэллээ: “Би монгол хэл сурч байна. Гэхдээ зарим үг хэцүү санагдаж байна.”EnglishI told my friend: “I am learning Mongolian. But some words feel difficult.”RomanizationMinii naiz инээгээд hellee: “Amar болно. Chi sain сурч байна.”MongolianМиний найз инээгээд хэллээ: “Амар болно. Чи сайн сурч байна.”EnglishMy friend laughed and said: “It will become easy. You are learning well.”