Đọc báo cùng IFO

Nobel kinh tế năm nay đã về tay của 3 nhà khoa học làm việc ở Mỹ: David Card (nửa giải), Joshua Angrist và Guido Imbens (chia nhau nửa giải) vì những tiên phong sử dụng phương pháp "thí nghiệm tự nhiên" hòng tìm hiểu quan hệ nhân quả trong chính sách và các vấn đề kinh tế. Bài viết của Chiêu Văn trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Gom góp được một tỷ đồng từ gia đình, chủ một căn homestay ở Đà Lạt thuê người sửa sang, đầu tư. Kinh doanh được 2 - 3 tháng, dịch bệnh bùng lên, anh xem như mất trắng.Tiền trang trí, trang bị vật chất, thuê mướn, sửa sang, thiết kế... tất cả công sức từ cuối 2020 đến nay xem như bỏ. Anh phải rao bán toàn bộ cơ sở vật chất do cầm cự không nổi chi phí.Qua các đợt dịch, ngành du lịch chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhiều hình thức kinh doanh. Trong đó dạng nhà homestay gần gũi và giá phù hợp được giới trẻ rất quan tâm. Ở trong Nam, cứ hễ dịch qua, người người nhà nhà kéo nhau lên Đà Lạt, chỉ có Đà Lạt mới có sức hút vô tận như thế. Đó là những lý do khiến anh và nhiều người khác mạo hiểm đầu tư.Đầu 2021, hình thức này kinh doanh rất ổn với lượng khách đều đặn, nhưng khi dịch bùng lên, tất cả buộc phải đóng cửa. Hiện tại, mỗi tháng các homestay như của bạn tôi chi hơn 100 triệu đồng, mà đã 5 tháng qua, xem như xé bỏ nửa tỷ đồng. Đến thời điểm này, hầu như các nhà hàng, khách sạn, homestay tư nhân thuê mướn, kể cả chính chủ, cũng đã thoi thóp. Ai cầm cự không nổi thì cho thuê, trả mặt bằng... hoặc như người chủ homestay kia, bỏ tất cả về lại TP HCM.Đầu tư du lịch thời điểm dịch bệnh không khác gì câu cá, móc càng nhiều mồi lại mất bấy nhiêu. Bài toán vạch ra sắp tới là cuối 2021 sẽ có đợt bùng nổ nhu cầu du lịch, vậy nên tự tin đầu tư tiếp hay chỉ cầm chừng chờ thời?Không ít nhà đầu tư đã bỏ của chạy lấy người, mới 9 tháng đầu năm nay, cả nước hơn 90.000 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể. Bấy nhiêu đó cũng có thể nhìn thấy được độ ảm đạm hiện tại. Riêng TP HCM, có 1.049 doanh nghiệp du lịch lữ hành nhưng đến tháng 5/2021 chỉ còn 567. Tính đến tháng 10/2021 chỉ còn khoảng 300 doanh nghiệp lữ hành hoạt động nhưng cũng cầm chừng, không có doanh thu.Đây là những số liệu không tưởng tượng được so với con số năm 2019, du lịch là ngành đã đóng góp hơn 9,2% vào GDP nền kinh tế nước ta. Tổng thu từ khách du lịch đạt 755 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,8 tỷ USD. Du lịch từng được xem là ngành "công nghiệp không khói", ví như "con gà đẻ trứng vàng" và cũng từng là "ngành kinh tế mũi nhọn" theo Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị.Nhưng nay, ngành du lịch đã mang rất nhiều "vết thương" do đại dịch Covid-19 gây ra.Hiện tại, không phải có tiền là có thể đầu tư vào du lịch. Vấn đề nhân sự vô cùng quan trọng. Nhân sự chất lượng cao đã chuyển dần sang ngành khác, nguồn dự bị đã "bật gốc" từ sau hơn 4 tháng TP HCM cách ly.Việc đứt gãy cung cầu, chuỗi cung ứng sản phẩm và thay đổi nhu cầu du lịch đã xảy ra tại nhiều quốc gia khác. Người dân tại các quốc gia phát triển bắt đầu giảm thiểu nhu cầu du lịch vì kinh tế và sức khỏe. Có thể trong tương lai gần 3-4 năm nữa ngành du lịch toàn cầu sẽ phát triển thịnh vượng, khi con người quen dần với Covid. Nhưng ít nhất tại thời điểm này, đầu tư cho du lịch vẫn là cuộc chơi may rủi.Du lịch như con cá, đã mắc lưới thì càng vùng vẫy lại càng vướng sâu, khó gỡ. Muốn thoát ra khỏi lưới bén thì phải nhẹ nhàng nắm đúng mấu chốt. Đôi khi mạnh bạo, quyết liệt nhưng chủ quan, riêng lẻ chưa chắc đem lại hiệu quả như ý muốn.Gần kề Việt Nam là Thái Lan với đảo Phuket - một hòn đảo nổi tiếng đã và đang đón khách từ tháng 7/2021. Chính quyền Thái Lan đã thổi thành công "bản giao hưởng" mang tên Phuket Sandbox và Samui+. Nó đã giúp hai hòn đảo phía nam Thái Lan đón được rất nhiều khách du lịch và cải thiện tình hình kinh tế từ đầu tháng 7 đến nay.Du khách quốc tế muốn đến Phuket du lịch cần có 5 loại giấy tờ như: Giấy xét nghiệm Covid, Giấy xác nhận tiêm chủng, Bảo hiểm Covid-19, Giấy xác nhận nhập cảnh của Lãnh sự quán và cài đặt ứng dụng quản lý du khách ThailandPlus trên điện thoại. Tất cả những tình huống xấu nhất đều được lên kịch bản kỹ lưỡng.Tròn ba tháng và kết quả của họ đủ để đánh giá hiệu quả của chương trình này dành cho du khách nước ngoài. Đây đã một cánh cửa thành công giúp đất nước du lịch phát triển mạnh như Thái Lan vượt qua khó khăn do Covid-19 gây ra.Từ ngày 1 đến 23/7, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan thống kê được 14.055 khách nước ngoài, trong đó khách Mỹ, Anh, Israel, Đức và Pháp chiếm đa số. Chỉ một tháng ngắn ngủi đã giúp tiêu thụ đến 190.843 đêm phòng và mỗi khách trung bình xài khoảng 59.982 Bath (khoảng 40 triệu đồng) trong suốt chuyến tham quan của mình.Tổng thu từ du lịch trong tháng tại Phuket là 828 triệu Bath (gần 600 tỷ đồng) nhưng Cơ quan du lịch lớn nhất Thái Lan ước tính chi tiêu của khách đã giúp tạo ra đến 1,92 tỷ Bath (gần 1.300 tỷ đồng) cho nền kinh tế địa phương cả trong và ngoài ngành du lịch.Để áp dụng thành công Phuket Sandbox hay Samui+ thì ít nhất 75% cư dân sống tại hai hòn đảo này đã tiêm đủ liều vaccine. Hiện tại Phuket đang là nơi an toàn nhất Thái Lan giữa lúc tình hình dịch bệnh lên đến hơn 20.000 ca mỗi ngày. Rõ ràng việc tạo ra điểm đến, địa phương an toàn là tối cần thiết, không chỉ có giá trị cho ngành du lịch mà còn cho nhiều ngành nghề khác phát triển sau đại dịch này.Một người bạn làm tại Tổng cục Du lịch Thái Lan bày tỏ lo lắng trước khi Chính phủ chạy chương trình Phuket Sandbox và thường xuyên chia sẻ thông tin về sự trục trặc trong quá trình áp dụng từ đầu tháng 7. Tuy nhiên, hiện tại tất cả đã ổn và tạo ra những quy trình chuẩn, có căn cứ để áp dụng tiếp tục cho Krabi, Phang Nga, Pattaya, Bangkok, Chiengmai và nhiều địa phương khác.Để tạo được thành công tổng thể cần có một cái nhìn rộng và sức mạnh hiệu triệu toàn xã hội, không thể một công ty, đơn vị riêng lẻ nào làm được. Chưa bao giờ ngành du lịch cần sự lãnh đạo và nhất quán như hiện nay.Sau đợt dịch Covid này, tất cả đã thấm đòn, rời rạc thì cần lắm một và chỉ một nhạc trưởng có tâm, có tầm để vực dậy nền "công nghiệp không khói" này.Nguyễn Trần Hoàng Phương

Tôi sống hai cuộc đời. Cuộc đời thực đôi khi tẻ nhạt và một cuộc đời ảo sinh động trên Facebook.Khi nhìn thấy bìa Tạp chí Time với ảnh Mark Zuckerberg bị che miệng bằng thông báo lựa chọn giữa xóa hay không xóa Facebook, tôi nghĩ đến viên thuốc đỏ, xanh trong phim "Ma trận", từ lâu trở thành một biểu tượng văn hóa ở phương Tây.Sống trong một thế giới mà máy móc thao túng con người, bơm vào đầu ảo tưởng về một cuộc sống đang diễn ra như thật, liệu anh sẽ chọn viên xanh: tiếp tục sống hạnh phúc trong ảo tưởng đó, hay viên đỏ: tỉnh dậy sống với một thế giới thực đã sụp đổ để chiến đấu chống lại máy móc. Neo - người được chọn trong phim - đã uống viên đỏ.Facebook cũng cho tôi một thế giới gần như ma trận. Mùi vị của một bữa ăn đôi khi không quan trọng bằng thưởng thức những comment về ảnh món ăn mà tôi đăng lên "tường". Tận hưởng một chuyến du lịch không quan trọng bằng những trầm trồ xuýt xoa của bạn bè dưới những bức ảnh của chuyến đi.Tôi sẵn sàng đánh đổi cuộc đời thực để chìm đắm trong cuộc đời ảo kia chăng?Năm 2020, bộ phim tài liệu mang tên The Social Dilemma về cách mà Google hay Facebook thao túng con người phát hành. Tất nhiên, chẳng phải đến bộ phim này tôi mới biết rằng mình đang bị thao túng. Từ việc phân tích tất cả thông tin về nhân thân, thói quen, sở thích mà các mạng xã hội và công cụ tìm kiếm thu thập được của mỗi cá nhân, thứ dữ liệu quý như vàng về thói quen tiêu dùng này sẽ được sử dụng làm cơ sở cho việc quảng cáo các sản phẩm hàng hóa đến đúng người, đúng thời điểm nhất.Người tiêu dùng đôi khi mua một sản phẩm không phải vì đang cần nó mà chính tần suất xuất hiện của nó đã bơm vào đầu anh suy nghĩ rằng: anh cần mua nó. Thế nên, các doanh nghiệp sẵn sàng chi không tiếc để sử dụng thứ dữ liệu này. Facebook vì thế sẽ càng ngày càng giàu lên mà không có điểm dừng. Và quan trọng nhất, nó nhắn nhủ rằng: anh đừng nghĩ đến chuyện thoát khỏi sự thao túng của một hệ thống tinh vi như thế. Anh tưởng mình hiểu, nhưng sẽ không bao giờ thoát khỏi thao túng ấy.Về mặt cá nhân, đôi khi tôi còn sử dụng chính thao túng đó cho mục đích của mình: muốn mua một thứ gì đó, đơn giản thôi, hãy tìm kiếm nó trên Google hoặc Facebook chỉ một lần, sau đó thứ mình muốn sẽ tự tìm đến. Có nghĩa tôi sẵn sàng chia sẻ tất cả dữ liệu cá nhân cho đến thói quen tiêu dùng của bản thân để được phục vụ tốt nhất.Khi đọc những nhận định cho rằng, thời của Facebook đã đến lúc kết thúc bởi những cáo buộc về việc thu thập trái phép thông tin, thao túng người dùng, lan truyền thông tin sai lệch, một người bạn hỏi tôi, về mặt pháp luật, có cách nào ngăn chặn Facebook làm những việc đó hay không?Ngay sau những tiết lộ gây sốc của Frances Haugen - cựu quản lý Facebook, gần 50 tổ chức phi lợi nhuận đã yêu cầu ngăn chặn mô hình kinh doanh của Facebook. Nhóm này đề nghị Quốc hội Mỹ điều tra công ty của Mark và thông qua luật bảo mật dữ liệu "đủ mạnh để chấm dứt mô hình kinh doanh hiện tại" của mạng xã hội lớn nhất thế giới. Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ cũng được yêu cầu tiến tới việc đưa ra quy tắc cấm các công ty thu thập thông tin người dùng ngoài những thứ cần thiết cho dịch vụ, đồng thời phạt nặng các bên sử dụng dữ liệu người dùng cho mục đích khác hoặc bán cho bên thứ ba mà không có sự đồng ý.Câu trả lời của tôi cũng là "có", sẽ có những quy định pháp luật như thế. Nhưng đây không chỉ là cuộc chiến pháp lý rằng anh có được làm như vậy với người dùng hay không, mà có lẽ xa hơn, đây là lựa chọn hoàn toàn thuộc về bản chất con người.Chọn viên xanh hay viên đỏ, anh sẽ tiếp tục tự nguyện chia sẻ mọi thứ, chấp nhận bị thao túng để sống trong một thế giới ảo tươi đẹp hay quay về sống hoàn toàn thực tế dù bớt sinh động hơn.Bạn sẽ chọn viên thuốc xanh hay đỏ?Bùi Phú Châu

Không ít người cảm thấy ngỡ ngàng khi phát hiện ra rằng thói quen tận dụng hộp bánh cũ để đựng kim chỉ tưởng chỉ có ở châu Á hóa ra lại là một hiện tượng toàn cầu. Thói quen dùng hộp bánh bằng thiếc đựng đồ may vá hay lấy hộp bơ chứa thực phẩm cho vào tủ lạnh của các bà các mẹ còn gợi cho con cháu biết bao kỷ niệm mỗi lần trông thấy.  Ảnh: notinfernoTheo The New York Times, sau khi ngành công nghiệp thực phẩm đóng gói của Mỹ nổi lên vào cuối thế kỷ 19, vào thời kỳ Đại suy thoái (1929 - 1933), nhiều người đã tái sử dụng những hộp chứa sản phẩm để trữ đồ ăn và tiền tiết kiệm. Trên trang tin BuzzFeed, một người kể, theo lời mẹ cô, trong Thế chiến thứ 2, mọi người được khuyến khích tái sử dụng các vật dụng. Lúc đó, bánh quy thường được bán rời trong túi giấy, còn hộp thiếc thì không phổ biến lắm.Mãi đến năm 1966, khi thương hiệu Royal Dansk sản xuất hộp thiếc chất lượng cao để giữ cho những chiếc bánh quy bơ Đan Mạch của hãng luôn tươi ngon, người ta dần khám phá ra nhiều ưu điểm tái sử dụng của chúng.Đâu đâu cũng vậyHồi tháng 8 năm nay, nhà phê bình phim người Mexico Carlos Aguilar đăng lên Twitter bức ảnh gồm hai hộp thiếc Royal Dansk màu xanh vương giả: một hộp chứa đầy bánh quy bơ phủ đường trong giấy gói màu trắng, bên cạnh một hộp giống hệt vậy nhưng chứa nào là nút với chỉ. Bức ảnh thứ nhất đề là “Kế hoạch cho mùa thu này”, còn bức thứ hai đề là “Biến chủng Delta”.Có lẽ dự định ban đầu của Aguilar chỉ là chạy theo trào lưu ảnh chế vốn đang rất phổ biến lúc bấy giờ nhằm than vãn về ảnh hưởng của dịch COVID-19. Bất ngờ thay, mẩu tweet của anh đã thu hút đến nửa triệu lượt thích và 75.000 retweet, nhưng vì một lý do không hề liên quan. Nó tình cờ khơi dậy một kỷ niệm dường như rất phổ biến trong tuổi thơ của nhiều người: cảm giác thất vọng pha lẫn chút bất ngờ ngay giây phút mở hộp bánh quy tìm thức ăn vặt, để rồi nhận ra trong đó chỉ toàn là đồ may vá.  Bài đăng của Carlos AguilarLà chủ nhân bài tweet, chính Aguilar cũng bất ngờ. “Điều mà tôi nghĩ là rất cá biệt và đặc trưng - chỉ có người Mỹ Latinh và người Mexico mới làm, hóa ra lại là một hiện tượng toàn cầu” - Aguilar, 32 tuổi, hiện đang sinh sống tại Los Angeles, chia sẻ với The New York Times.Trong một bài đăng trên mạng xã hội Reddit khoảng 3 năm trước, một người dùng cũng sử dụng một ảnh chế tương tự: nửa trên là một cụ bà đang khước từ một hộp đựng đầy bánh bích quy, và bên dưới, cụ có vẻ rất vừa ý khi chiếc hộp đó chứa đầy kim chỉ. Bài đăng này nhận được bình luận hưởng ứng và vô tình trở thành một khảo sát về mức độ phổ biến của thói quen dùng hộp bánh bằng thiếc (không nhất thiết của Hãng Royal Dansk) đựng đồ kim chỉ này.Tính tới thời điểm tác giả tổng kết lại, hầu khắp thế giới điều có thói quen này, chỉ trừ một số ngoại lệ gồm Bhutan, Liechtenstein, Vatican, Luxembourg, vài nước châu Phi, một số quốc gia vùng Carribe và phần lớn các đảo quốc vùng Thái Bình Dương.Lựa chọn không ngẫu nhiênNhững hộp bánh Royal Dansk chính là ví dụ điển hình cho việc bao bì sản phẩm đôi khi còn có tầm ảnh hưởng hơn cả “nội dung”. Bên cạnh ứng dụng phổ biển nhất là đựng kim chỉ, những hộp bánh này còn được tái sử dụng với mục đích đa dạng đến mức người ta thậm chí quên đi công năng ban đầu của chúng. Theo website của hãng, chiếc hộp thiếc Royal Dansk có thể đóng mở thoải mái và tái sử dụng để lưu trữ đồ dùng nói chung. Thương hiệu này cho biết một số người còn dùng nó như một cái tô để đựng thức ăn. Dù vậy, đại diện hãng cho biết họ không chủ ý thiết kế hộp sản phẩm của mình cho mục đích tái sử dụng.Đáng lưu ý, theo Colin Lu, một người dùng mạng xã hội Quora, trong số hầu hết các loại bánh quy trên thị trường, gần như chỉ có bánh quy bơ Đan Mạch được bán trong hộp thiếc. Lu cho rằng ngoài việc kích cỡ của nó vừa khéo đựng đủ một bộ dụng cụ khâu vá, chiếc nắp chặt và kín chính là yếu tố quyết định khiến hộp thiếc bánh quy Đan Mạch rất thích hợp để đựng nhiều loại đồ dùng khác nhau. “Rất ít hộp đựng sở hữu những đặc tính này. Hầu hết bao bì thực phẩm đều mỏng manh, khó đóng lại, quá nhỏ, có hình dáng kiểu cổ chai hoặc kích thước không thích hợp để chứa dụng cụ may” - Lu nhận xét.Ngoài sự đa năng và độ bền của nó, người ta không nỡ vứt những hộp thiếc này vì còn thấy chúng quá đẹp và có giá trị. Vào thời thịnh hành, Royal Dansk được xem như một trong những thương hiệu cao cấp. Giá trị đó vẫn duy trì cho đến gần đây. “Những chiếc bánh quy này khá đắt, vì vậy chúng tôi hiếm khi mua chúng một cách tùy tiện” - Varvara Bondarenko, ở Nga, chia sẻ với trang Vice trong một bài viết năm 2017. Bondarenko cho biết gia đình cô thường mua bánh làm quà tặng trong dịp năm mới. Dù không thích bánh quy nhưng bà cô vẫn vui vẻ nhận hộp bánh vì giá trị của nó.  Hộp kim chỉ ở nhà người viết bài này. Ảnh: Phan BảoNgoài hộp bánh quy Royal Dansk, số loại hộp hay bao bì đựng sản phẩm có thể tái sử dụng nhiều vô kể: túi dây rút màu tím dùng để bọc rượu whisky Crown Royal có thể đựng bộ trò chơi ghép từ Scrabble, hộp kẹo ngậm bạc hà Altoids có thể đựng mấy đồng xu lẻ, lon cà phê Folgers để đựng các loại hạt và cả ốc vít, những chiếc lọ dưa chua Vlasic có thể chứa đậu lăng...Hộp bơ phết bằng nhựa của Hãng Country Crock cũng là lựa chọn hoàn hảo để tái sử dụng, chứa thực phẩm: chúng bền đến nỗi hình ảnh in ấn trên hộp không hề bị mờ đi sau khi bị rửa trong máy rửa chén, “nung mình” trong lò vi sóng nhiều lần, hay chuyền tay qua nhiều gia đình; ngoài ra còn có thể xếp chồng lên nhau và dễ dàng vệ sinh.Nếu những ví dụ trên khá xa lạ thì đây, những cách làm này, chắc hẳn rất phổ biến ở Việt Nam: đựng kim chỉ trong hộp bánh Danisa, trữ thực phẩm đã sơ chế và thức ăn thừa trong hũ kem Vinamilk, hay chứa gia vị và các loại hạt trong lọ thủy tinh sữa bột Milo. 

Ngày 21.9 vừa qua Universal Music Group đã chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán Euronext với trị giá 45 tỉ Euro (53 tỉ USD), trở thành công ty ghi âm âm nhạc lớn nhất trên thế giới và là công ty phát hành lớn thứ nhì thế giới. Bản quyền âm nhạc giờ đây đã trở thành thị trường béo bở và đẫm máu của nhiều nền tảng âm nhạc khác nhau.... Bài viết của Du Lê trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Bánh mì kẹp sâu cho bữa sáng, sữa gián và sữa ruồi luôn sẵn sàng phục vụ ở canteen và món cháo dế sẽ sưởi ấm những đêm mưa rét. Đây là những loại thực phẩm thân thiện với môi trường và hứa hẹn sẽ cách tân chế độ ăn uống "xấu xí" của loài người trong tương lai. Bài viết của tác giả Chủng Hạnh trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Rồi cũng tới lúc chúng ta phải giảm bớt, hoặc dừng "giãn cách xã hội" tuỳ nơi, tuỳ lúc, tuỳ tình hình cụ thể, tuỳ cả năng lực hiểu biết cùng khả năng ứng phó và chịu đựng của nhà nước và người dân. Vấn đề là sắp tới chúng ta cần đối phó với kịch bản gì và biến chủng gì của Covid-19. Bài viết của tác giả Hữu Nghị trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 

Lao động nhập cư của Ấn Độ được cho là chịu ảnh hưởng nặng nề nhất mỗi lần có phong toả toàn quốc về Covid-19, bởi nó khiến họ mất việc làm và phải vượt hành trình vất vả rời phố về quê. Nhiều người đã trở lại khi tình hình tạm ổn, để rồi một lần nữa phải đối mặt với nguy hiểm quên bản thân. Bài viết của Tịnh Anh trên Tuổi trẻ cuối tuần. 

Bài viết của tác giả Nguyễn Đức Lam trên tờ tuổi trẻ cuối tuần, chia sẻ những góc nhìn về vấn đề nhân phẩm và các thiết chế pháp lý qua lịch sử liên quan đến vấn đề này trong đại dịch. 

  Em Jazmin Alessandra Barahona Escobar (10 tuổi) được tiêm vaccine COVID-19 của Sinopharm tại Bệnh viện El Salvador ngày 23-9-2021. Ảnh: Reuters Trả lời phỏng vấn một tờ báo Thụy Sĩ ngày 23-9, khi được hỏi khi nào chúng ta có thể trở lại cuộc sống bình thường, ông Stéphane Bancel - CEO của Moderna - cho biết: “Vào ngày này, năm sau, tôi cho là như thế”. Theo ông Bancel, các nhà sản xuất vaccine sẽ sản xuất đủ vaccine để mọi người đều được tiêm trong vòng 12 tháng tới dù hiện nay chỉ khoảng 16 quốc gia trên thế giới đạt 70% dân số được tiêm vaccine đầy đủ. Các liều tiêm bổ sung (mũi 3 trở đi) sẽ sẵn sàng ở một mức độ nào đó và trẻ sơ sinh sẽ được tiêm vaccine.  Sự tự tin của nhà tỉ phú người Pháp điều hành Moderna về lượng vaccine cung ứng cho thế giới nhận được sự đồng tình của đối thủ Pfizer. Ngày 26-9, trả lời phỏng vấn Đài ABC, CEO của Pfizer là Albert Bourla khẳng định không thiếu vaccine. Ông cho rằng tiêm liều đầu tiên (cho người chưa tiêm mũi 1) và tiêm mũi bổ sung thứ 3 (cho người đã tiêm mũi 2) có thể diễn ra đồng thời. Theo Hãng Pfizer, đến tháng 9-2021, công ty đã sản xuất 2 tỉ liều vaccine và 500 triệu liều trong số này đã gửi đến các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Từ nay đến cuối năm, ông Bourla nói sẽ sản xuất thêm 1 tỉ liều, nâng tổng số liều vaccine COVID-19 hãng sản xuất trong năm nay lên 3 tỉ. 1 tỉ liều vaccine này được gửi đến các nước có thu nhập thấp và trung bình theo kế hoạch từ trước. Theo trang launchandscalefaster.org của Trung tâm Đổi mới sức khỏe toàn cầu Duke (Mỹ) do Quỹ Bill & Melinda Gates tài trợ nhằm cung cấp dữ liệu chất lượng cao về triển khai và mở rộng quy mô các can thiệp y tế trên toàn cầu, dự báo các nhà sản xuất vaccine sẽ cung ứng tổng cộng hơn 12 tỉ liều trong năm 2021. Con số này tổng hợp từ công bố của các nhà phát triển vaccine nhưng có nhiều yếu tố không chắc chắn, do thiếu công bố từ nhà sản xuất vaccine của Trung Quốc, Nga.Trên thị trường, trừ vaccine Janssen (Hà Lan - Bỉ) và CanSino (Trung Quốc) là 1 liều tiêm, đa số các loại còn lại là vaccine 2 liều, rất hiếm vaccine 3 liều. Nếu thế giới dùng vaccine 2 liều, sẽ cần 11 tỉ liều để tiêm cho 70% dân số - ngưỡng đạt miễn dịch cộng đồng do tỉ lệ bao phủ vaccine đủ rộng để hạn chế sự lây lan và bảo vệ được những người không tiêm khỏi nhiễm bệnh.Nếu các nhà sản xuất có thể đạt mục tiêu, thế giới sẽ có hơn 12 tỉ liều vaccine trong năm nay. Khi số vaccine này được phân bổ công bằng cho các nước trên toàn thế giới, nhu cầu tiêm cho 70% dân số của toàn thế giới có thể được đáp ứng trong năm nay.Nhưng nhu cầu này có thể thay đổi nếu vaccine cho trẻ em được phê duyệt rộng rãi ở nhiều nước, làm thay đổi bức tranh về nhu cầu, khả năng đáp ứng của vaccine trong năm nay. Ngoài ra, một số nước sẽ tiếp tục dự trữ vaccine nhiều hơn nhu cầu thực tế để đề phòng rủi ro, làm giảm nguồn cung cấp tức thời cho các quốc gia khác.Để đáp ứng nhu cầu của thế giới với hơn 12 tỉ liều cho năm nay, việc sản xuất vaccine phải tăng lên ở mức độ chúng ta chưa từng thấy trước đây. Tuy nhiên, dự báo, năng lực mở rộng sản suất vaccine không trải đều giữa các nhà sản xuất.Nguồn cung năm 2021 chủ yếu do Pfizer/BioNTech và AstraZeneca dẫn đầu. Các chuyên gia của Trung tâm Đổi mới sức khỏe toàn cầu Duke dự báo trong năm 2022, vaccine công nghệ mRNA tiếp tục có ưu thế, chiếm phần lớn lượng vaccine được cung ứng. Tuy nhiên, Sinopharm và Sinovac cũng sẽ tăng đáng kể năng lực sản xuất vaccine công nghệ virus bất hoạt của mình.Các nhà phân tích cho rằng trong bối cảnh nhiều quốc gia đang triển khai tiêm vaccine diện rộng, hiểu rõ bức tranh tổng quan về dự báo sản xuất, lịch cung ứng vaccine là rất cần thiết.Nhưng điều này lại mù mờ, rời rạc, gây khó khăn cho việc đưa ra chính sách, ra quyết định về dự trữ vaccine hoặc các biện pháp khẩn cấp. Ngày 22-9, Tổng thống Mỹ Joe Biden thông báo Mỹ sẽ mua thêm 500 triệu USD vaccine Pfizer/BioNTech, nâng tổng số vaccine Mỹ cam kết hỗ trợ lên 1,1 tỉ liều cho toàn thế giới. Mỹ cũng dành thêm 370 triệu USD để hỗ trợ các chiến dịch tiêm vaccine trên toàn cầu. Liên minh châu Âu (EU) cũng cam kết phân phối 500 triệu liều vaccine COVID-19 cho thế giới. Ngày 25-9, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố sẽ nâng số vaccine viện trợ cho các nước nghèo lên 120 triệu liều, gấp đôi so với cam kết trước đó. Trung Quốc cam kết cung cấp 2 tỉ liều cho toàn cầu đến hết năm nay.

Những nơi cư trú đầu tiên của con người ngày nay trở thành đô thị luôn gắn với những dòng sông, và những cây cầu luôn là một cấu trúc tất yếu kèm theo, cả về công năng lẫn hình ảnh không gian đô thị.Từ Paris, Venice, Dresden...Ở châu Âu, hầu hết các đô thị lớn đều gắn với những cây cầu. Paris là thành phố với 37 cây cầu bắc qua sông Seine. Từ cầu Pont au Change được xây dựng từ năm 872 đến cây cầu Simone-de-Beauvoir xây dựng năm 2006, chúng khác nhau hoàn toàn về hình thức, bởi khác biệt về công nghệ, kỹ thuật xây dựng và mỹ cảm, phong cách kiến trúc từng thời đại, nhưng đều là những viên ngọc trên sông Seine, những chuỗi trang sức của thành phố Paris, như sợi dây nối dài hàng chục thế kỷ mà vẫn nhuần nhị, tiếp biến. Cây cầu mới ở Venice bị chê là không ăn khớp gì với cảnh quan cổ điển của thành phố. -Ảnh: archpaper.com Có thể nói, bất cứ nơi nào ở châu Âu cũng có thể bắt gặp những câu chuyện tương tự.Ở châu Á, những đô thị thương mại của người Trung Quốc, vốn là bậc thầy của thế giới về kết cấu vòm cuốn, những cây cầu bán nguyệt là những cấu trúc lộng lẫy nổi bật, là sự kết nối hữu cơ không thể tách rời trong cơ thể đô thị. Từ An Huy, Giang Tô đến Hồ Nam, Thượng Hải, và rất nhiều nơi khác, đâu đâu cũng có thể thấy những ví dụ lộng lẫy như thế.Việt Nam vốn chỉ là một nền văn minh nhỏ, thiếu thốn cả về tài lực lẫn kỹ nghệ, nhưng những cây cầu ngói xinh xắn còn tồn tại đến ngày nay vẫn là những cấu trúc đáng tự hào về kỹ thuật và mỹ cảm.Nói tất cả những điều đó để thấy việc bổ sung một cây cầu vào cấu trúc cơ thể đô thị hiện hữu chưa bao giờ là việc dễ dàng, bất kể ở đâu và ở trình độ phát triển nào. Cây cầu Calatrava, tác phẩm của kiến trúc sư Santiago Calatrava, được xây dựng hoàn thành năm 2008, bắc qua Canal Grande - con kênh quan trọng nhất của Venice, là điển hình cho một cấu trúc duy mỹ bằng thép và kính, như một cây trâm bạc sáng loáng cài giữa hai bờ kênh Grande.Tuy nhiên, ngoài việc gây ra không ít ý kiến phẫn nộ nơi người dân Venice vốn cho rằng nó phá vỡ cảnh quan đô thị cổ xưa của thành phố, thì còn quan trọng hơn, về mặt công năng, cây cầu đi bộ này khiến khách bộ hành thường xuyên bị trượt ngã vì bề mặt cong và trơn nhẵn do thiết kế quá duy mỹ của nó.Sau đó, khi một loạt cấu trúc các gờ ngang chống trơn phải được bổ sung để khắc phục, thì lại phát sinh vấn đề tiếp theo: những chiếc vali kéo của khách du lịch phải lếch thếch lôi lộc cộc đầy vất vả qua những gờ chống trơn ấy. Có thể nói cầu Calatrava là ví dụ điển hình của một cấu trúc duy mỹ, tạo ra chỉ để ngắm.Cầu Waldschlösschen bắc qua sông Elbe ở thành phố Dresden, Đức, thì được xây dựng hoàn thành năm 2006, với mục đích giải tỏa giao thông nội thị cho Dresden, một đô thị cổ với kiến trúc baroque mang hơi hướng Địa Trung Hải giữa khung cảnh thiên nhiên hữu tình miền bắc Đức. Kết cấu lộng lẫy thuần cơ khí và công năng đấy rốt cục đã khiến thung lũng Elbe bị liệt vào danh sách di sản thế giới bị đe dọa, đến nỗi UNESCO quyết định tước danh hiệu di sản của thành phố Dresden vào năm 2009! Đây có thể coi là một bằng chứng xâm hại của các cấu trúc thuần túy công năng vào di sản văn hóa của đô thị.... tới Hà NộiCầu Long Biên, vốn là một cấu trúc quan trọng bắc qua sông Hồng trên tuyến đường sắt Hải Phòng - Vân Nam do người Pháp xây dựng, đáp ứng nhu cầu vận chuyển đường sắt lẫn đường bộ cho miền Bắc trong suốt thời gian chiến tranh và những năm sau hòa bình lập lại. Cầu Long Biên đã trở thành một phần hữu cơ của Hà Nội. Ảnh: asianwaytravel.com Tuy vậy, dù đã nhường chức năng giao thông cho những cây cầu xây mới, nó vẫn là một cấu trúc hữu cơ đúng nghĩa của không gian đô thị Hà Nội, bất chấp cơ thể què quặt hư hỏng do chiến tranh. Cây cầu trở thành nơi cho các đôi tình nhân hò hẹn, nơi cư dân đô thị có thể ngồi hóng gió mùa hè với tất cả những hoạt động và dịch vụ sôi động trên đó. Có thể nói, Long Biên là một cấu trúc công năng được hồi sinh, được trở về là một phần của không gian đô thị, ngay cả khi đã già nua, tưởng như không còn gì hữu dụng.Cầu Nhật Tân được xây dựng hoàn thành năm 2015, vốn có mục đích phục vụ giao thông cơ giới từ Hà Nội ra sân bay Nội Bài và các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, nó cũng trở thành một địa điểm hóng gió, dạo mát của cư dân đô thị, bất chấp nguy cơ bị xử phạt và những nguy hiểm do cây cầu rõ ràng không được thiết kế cho các chức năng ngoài giao thông như vậy.Những câu chuyện nhỏ ở trên có thể phần nào là ví dụ cả thất bại lẫn thành công cho những cấu trúc cầu trong không gian đô thị. Sự thất bại của cả những cấu trúc duy mỹ lẫn thuần túy công năng, và cả sự hồi sinh của những thứ tưởng như đã già nua, hư hỏng.Trong chuyện của Hà Nội, ngoài Long Biên nói ở trên, thì những cây cầu bắc qua sông Hồng chỉ thuần túy là những cấu trúc công năng. Cho dù chúng đều đẹp, hoặc không đến nỗi xấu, chúng vẫn chỉ là những cấu trúc tự thân độc lập, không đóng góp kết nối hình ảnh không gian Hà Nội, vốn dĩ đã mờ nhạt và rời rạc giữa hai phía bờ sông.Để thay đổi điều đó thật ra không cần quá sáng tạo hay nghĩ ra cái gì đậm đà bản sắc dân tộc cả. Vì vốn dĩ, qua những bài học trên thế giới, từ những đô thị cổ đại cho đến hiện đại, những cây cầu và dòng sông đều luôn cần được xem như một thành tố hữu cơ, là gạch nối quan trọng của cơ thể đô thị, với tất cả các sinh hoạt cho nó, đáp ứng cho đời sống và kết nối không gian đô thị, như một thể thống nhất.Câu chuyện cầu Trần Hưng Đạo dự kiến xây mới có vẻ đang được cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư và đơn vị thiết kế tư duy với các yếu tố đô thị nhiều hơn, như thiết kế đường cho người đi bộ, không gian cây xanh, và chút nào đó là ý tưởng tiếp biến hình ảnh đô thị bằng việc sao chép một vài hình thức kiến trúc thuộc địa lên cầu. Tuy nhiên, chính điều này gây nên nhiều tranh cãi, thậm chí là nhiều ý kiến nặng nề từ giới chuyên môn. Và nó cũng là điểm làm lu mờ mọi nỗ lực tiếp cận có vẻ theo hướng văn minh trước đó.Bài học luôn ở rất gần, người Pháp không tìm cách sao chép Pont au Change hay những cấu trúc cổ điển khác cho những cây cầu thế kỷ 21, dù cho chúng có hấp dẫn đến đâu và Paris đậm đặc những kiến trúc đó hơn ta hàng ngàn lần. Người Trung Hoa cũng không làm những cây cầu copy vòm đá hay gợi lại hình ảnh đô thị thuở xưa, dù nó lộng lẫy đến thế nào. Hình ảnh tiếp biến của đô thị chưa bao giờ đơn giản là sự sao chép thô thiển những cấu trúc, thành tố xưa cũ, cho dù nó có hấp dẫn thế nào đi nữa.Nên c...

Cuối tháng sáu, tôi ra Hà Nội, dự định chỉ ở hai tuần nhưng rồi đã ăn đủ ba cái rằm.Gia đình tôi từ Sài Gòn ra Hà Nội thăm người thân sau khi lỡ hẹn dịp Tết cộng thêm giải quyết chút công chuyện. Tôi xách theo một vali chưa tới bảy cân, nhẩm tính "chừng mươi hôm rồi về".Lúc đó, Sài Gòn chưa tới 200 ca Covid mỗi ngày, nhưng e ngại dành cho người Sài Gòn hiển hiện. Các cơ sở lưu trú từ chối tiếp nhận khách Sài Gòn. Sau vài ngày tá túc nhà người thân, chúng tôi thuê tạm một căn hộ nhỏ. Tôi gọi điện cho bà ngoại, bà chủ động đề xuất không cần tới thăm. "Bà vẫn khỏe. Các cháu yên tâm. Bà sẽ làm đồ ăn gửi cho", bà nói.Thế rồi Sài Gòn bước vào phong tỏa hai tuần từ ngày 9/7. Chúng tôi dự kiến tình hình ổn sẽ quay về. Nhưng mọi việc leo thang không ai ngờ. Các chuyến bay nội địa dừng hẳn. Hà Nội áp dụng chỉ thị 16. Nơi tôi ở, bốt gác, rào chắn, dây xanh đỏ giăng mắc. Sau một tháng, chủ nhà chào đón chúng tôi "lên cấp" thành khách dài hạn bằng cách giảm chút đỉnh tiền thuê nhà.Mỗi lần Thủ đô chuẩn bị ra chỉ thị chống dịch mới, cả nhà tôi lại thấp thỏm. Sau vài lần thất vọng, chúng tôi dừng đếm mỗi khi hai tuần trôi qua, chỉ nhớ mình đã kịp trải qua rằm tháng 6, lễ Vu Lan và rằm trung thu ở một căn nhà xa lạ. Chúng tôi thi thoảng hát để chia sẻ với những mất mát Sài Gòn gánh chịu.TP HCM mở cửa lại, tôi thắp lên niềm hy vọng, hoặc có thể đưa mẹ ra Hà Nội, hoặc có thể trở về. Mẹ tôi đã một mình chống chọi với dịch suốt ba tháng qua. "Đã có chuyến bay về chưa con", mẹ luôn miệng hỏi. Chị gái tôi trầm ngâm: "Có khi phải tới Noel".Tôi biết có nhiều người cùng cảnh với mình. Một hàng xóm của tôi tạm biệt vợ con ra Thanh Hóa công tác vào đầu tháng bảy năn nỉ "nếu anh chị về, bằng cách nào cũng được, cho em bám theo với". Một người bạn ở Mỹ về tới Quảng Ninh ba tuần trước và nay vẫn lang thang trong vườn của khách sạn cách ly vì không có chuyến bay. Tôi cũng nghe về dịch vụ ô tô "thông chốt" xuyên Việt, tất nhiên, chúng tôi không muốn mạo hiểm.Lãnh đạo Hà Nội giải thích nguyên nhân chưa vội mở cửa đường sắt, cầm chừng mở lại đường hàng không là bởi năng lực cách ly của thành phố hiện là 110.000 người. Với dự tính 90 chuyến bay tới Nội Bài mỗi ngày, thành phố không thể đáp ứng nhu cầu cách ly tập trung. Trước đó, thành phố cũng đề nghị Cục Hàng không làm rõ tiêu chí được bay ở những vùng đang có dịch, yêu cầu phải có sự cho phép của chính quyền nơi đi và sự tiếp nhận của chính quyền nơi đến - một kiểu giấy đi đường "chim bay".Dẫu vậy, chúng tôi biết rằng mình vẫn còn may hơn rất nhiều người trong dòng xe cuồn cuộn về quê, bất chấp sương gió của hành trình hàng nghìn km. Sau gần bốn tháng tá túc trong lòng một thành phố trọng thương, mong muốn được nương náu trong vòng tay người thân, được che chở bởi vùng đất thân thuộc không có gì chính đáng hơn.Những cuộc hồi hương sẽ không bị dán nhãn "tự phát" nếu có sự chủ động sớm của chính quyền các địa phương kèm sự thông suốt của hoạt động vận tải nội địa. Nút thắt có lẽ nằm ở "án treo" lơ lửng về trách nhiệm người đứng đầu nếu để dịch lây lan. Vùng xanh dường như đã trở thành một ranh giới mà nhiều lãnh đạo địa phương, bộ ngành ngần ngại bước qua.Tuy nhiên, nhận thức về dịch đã thay đổi. Bộ Y tế chủ trương người F0, F1 có thể tự cách ly, chữa trị tại nhà nếu không có triệu chứng nặng. Những người hồi hương hoàn toàn có thể được chính quyền cấp cơ sở quản lý tại chính nơi cư trú với hỗ trợ của bà con chòm xóm. Cá nhân hóa phòng dịch, chia nhỏ ra để quản sẽ dễ hơn nhiều loay hoay với bài toán cách ly tập trung và xét nghiệm đại trà vô cùng tốn kém. Một số tỉnh đã để người hồi hương tự cách ly tại nhà.Hôm qua, tôi nhờ mẹ lấy thêm đồ chuyển ra Bắc, sẵn sàng đón mùa đông Hà Nội. Trớ trêu là bưu điện trả lời bưu cục nơi tôi ghi địa chỉ nhận "không làm việc". "Ở Hà Nội, chỉ quận Tây Hồ và Hoàn Kiếm nhận đồ từ TP HCM. Quận Đống Đa không tiếp nhận.", cô nhân viên giải thích.Dặn mình tiếp tục kiên nhẫn, nhưng tôi e nhiều người khó có đủ điều kiện để chờ đợi thêm. Họ có thể lại lựa chọn lao đi trên chiếc xe máy cà tàng bất chấp mùa mưa bão để về nhà.Thủ tướng vừa ra công điện chỉ đạo các tỉnh đón dân về quê vì đó là nhu cầu chính đáng. Liệu ngành Giao thông Vận tải cùng các vị tư lệnh tỉnh, thành có quyết đoán cung cấp những phương tiện công cộng cho người về quê, dù đã muộn?Bộ Giao thông và các tỉnh hoàn toàn có thể tận dụng các chuyến tàu, xe khách đang bị nằm bãi suốt mấy tháng qua để chuyên chở người hồi hương. Nếu thiếu kinh phí hoạt động, tôi tin các tổ chức cộng đồng, doanh nghiệp vận tải, người dân sẵn sàng chung tay đóng góp để đồng bào đang trên đường cảm thấy mình không bị bỏ rơi.

4 câu chuyện nhỏ mà New York Times đăng tải về những điều bình thường giản dị mà người ta đã làm được từ đại dịch. Mạnh mẽ hơn, phi thường hơn. 

Xây dựng một mô hình hoạt động cho Shipper mang tính bền vững hơn sau ngày 30.9 đến nay vẫn chưa rõ ràng, bài viết của tác giả Như Bình trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 

'Mần mướn' ở Bình DươngTrương Chí Hùng Nhà vănChỗ tôi ở, thành phố Long Xuyên, hai hôm nay tiếng còi xe cảnh sát chốc chốc lại hú lên inh ỏi.Họ dẫn đường cho từng tốp xe máy hồi hương bất đắc dĩ. Hầu hết các cặp vợ chồng ngồi trên xe máy đều rất trẻ, có khi chở thêm đứa con nhỏ, đồ đạc lỉnh kỉnh. Gương mặt họ mệt mỏi sau quãng đường dài.Vài đứa trẻ ngủ gục trên xe máy khiến tôi nhớ đến một em bé. Ở Tứ giác Long Xuyên, tình cờ tôi chụp được bức ảnh em đang ngồi chơi bên kinh xáng và đem dự cuộc thi nhiếp ảnh địa phương.Gương mặt em bầu bĩnh, má dính mấy vệt bùn, vài sợi tóc bị mồ hôi kéo quệt xuống trán. Đặc biệt là đôi mắt đen huyền, tròn xoe, sáng nhưng buồn. Tôi đặt tên là "Em bé đồng bằng".Tôi không quan tâm nhiều đến giải thưởng, chỉ nhớ hoàn cảnh của em. Lúc tôi giơ máy lên chụp hình, người phụ nữ trung niên đi đến, tôi chào và hỏi dì có phải mẹ của bé không. Dì nói "Không, là bà ngoại, ba má nó đi mần mướn ở Bình Dương hết rồi".Rồi dì kéo vạt áo lau mấy vệt bùn và mồ hôi trên mặt em. Miệng kể, ba mẹ nó đi hơn bốn năm nay rồi, sanh thằng nhỏ này được sáu tháng là vợ chồng nó đi, mỗi năm chỉ về nhà được mấy ngày Tết.Em bốn tuổi rồi mà chỉ gọi được tiếng "má", "ba" và "ngoại". Dì mời vô nhà uống nước, tôi vốn quen với sự chân thành của dân miền Tây nên theo dì về nhà.Căn nhà sàn lợp bằng lá dừa nước, từ sau ra trước trống huơ trống hoác. Có lẽ chiếc tivi cũ để trên nóc tủ quần áo là thứ quý nhất. Nhà dì có ba đứa con, lấy vợ lấy chồng xong kéo nhau đi TP HCM và Bình Dương làm hết, sanh được đứa nào thì gởi về ông bà nuôi rồi chúng đi tiếp."Đứa nào cũng nói ráng làm dành dụm được chừng chục triệu rồi về quê luôn, nhưng mấy năm trời có thấy đứa nào về đâu", dì kể, "người lớn chịu cực không sao, chỉ tội nghiệp con nít". Dì nói rồi nhìn thằng bé đang nằm võng. Nó chờ cuộc gọi của ba má nó từ Bình Dương.Hồi Tết ba má nó về, đưa cho cái điện thoại để mỗi ngày "gọi về nói chiện". Buổi trưa thì gọi chừng nửa tiếng, mà cũng không phải nói nữa, vì thằng nhỏ có nói được gì đâu, chủ yếu nhìn nhau cho đỡ nhớ. Có khi má nó ở đầu bên kia khóc thút thít.Khắp miền Tây này, cảnh như gia đình dì kể sao cho hết. Ở quê tôi, không đếm nổi các cặp vợ chồng trẻ đi làm ăn xa, gởi con cho ông bà. Bọn trẻ dường như lúc nào cũng thiếu thốn hơi ấm và giáo dục của cha mẹ.Nếu không, cả gia đình dắt díu nhau lên thành phố, nhiều ngôi nhà khóa cửa, quây kín bằng chà gai, bỏ mặc bàn thờ tổ tiên, mồ mả ông bà. Căn nhà vốn dĩ là tổ ấm của người Việt, thì ở xứ này, đôi khi nó như một trạm dừng chân. Bởi bà con mỗi năm gần như 360 ngày đã ở trọ làm mướn trên thành phố, chỉ vài ngày về lại ngôi nhà của mình ở quê, dọn dẹp lau chùi, thắp vài nén nhang trên bàn thờ gia tiên, ăn ngủ chưa kịp quen chỗ đã lật đật ra đi.Miền Tây là vùng duy nhất trong cả nước số người xuất cư nhiều hơn nhập cư. Báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam lần đầu tiên đưa ra con số 1,3 triệu người miền Tây đã ly hương lên Đông Nam Bộ trong thập kỷ qua. Số người này nhiều hơn dân cư của một tỉnh của Đồng bằng, không chỉ người lao động chân tay tìm việc trong công xưởng mà trí thức cũng bỏ quê đi tìm đất hứa.Thế nhưng, khi "vùng đất hứa" TP HCM quay trở lại bình thường mới sau đợt dịch tàn khốc, vì sao dân miền Tây vẫn muốn đổ về quê?Câu trả lời có lẽ chỉ cần nhìn từ nay đến Tết thôi, họ chưa hết ám ảnh cảnh thiếu việc làm, không dám tin sẽ sớm được đảm bảo đời sống cho cả gia đình, nhiều sợ phải ăn cái Tết phong tỏa trên thành phố. Về quê tá túc một thời gian để lành vết thương rồi tới đâu hay tới đó là giải pháp tốt nhất mà họ có.Đây không phải đợt hồi hương đầu tiên trong đại dịch, nhưng dường như nhiều tỉnh miền Tây vẫn chưa sẵn sàng nhận hết đồng bào, có lẽ vì bị động. Các tỉnh tiếp tục kiến nghị chính phủ có chỉ thị yêu cầu TP HCM, Long An, Bình Dương và Đồng Nai "không để người dân tự về quê sau 30/9". Bạc Liêu nói họ không nhận người về tự phát. Phó Chủ tịch tỉnh Kiên Giang cho biết, tỉnh đã liên hệ với các địa phương nhờ hỗ trợ chốt chặn và vận động các trường hợp tự phát trở về quê quay lại nơi xuất phát. Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho rằng dòng người nếu tiếp tục về sẽ "quá sức chịu đựng" của tỉnh, và rằng "về quê lúc này là cực kỳ khó khăn cho quê nhà". Nhiều người về quê phải tự trả phí cách ly và xét nghiệm.Dù nguồn lao động để phục hồi sản xuất cho TP HCM đang thiếu, dù các tỉnh có thể quá tải nếu đón một lúc nhiều người hồi hương, nhưng theo tôi: bắt buộc phải đón dân về để họ nguôi ngoai ám ảnh của những ngày phong toả.Sau chỉ đạo của Chính phủ "các tỉnh nghiên cứu đưa dân về", nhiều nơi đã đón hàng triệu dân về an toàn, không gây bùng dịch trong vài tháng qua nhờ sự tổ chức đưa đón theo từng đợt, cách ly có quy củ và trật tự như Quảng Nam, Phú Yên, Bình Định...Các tỉnh miền Tây có làm được như vậy không, điều này phụ thuộc bản lĩnh và năng lực lãnh đạo địa phương. Duy trì chính sách kém thuận lợi cho người dân của mình hồi hương có lẽ không phải một cách tiếp cận hay bởi vì nhu cầu là có thật, người dân vẫn tìm mọi cách để về.Song song với phương án phối hợp với TP HCM tiếp đón người về giãn ra theo đợt, lãnh đạo các tỉnh miền Tây hoàn toàn có thể cấp bách tạo công ăn việc làm ngay tại chỗ cho dân. Miền Tây hoàn toàn có thể biến thách thức của đợt "hồi hương" lần này thành cơ hội giảm nạn di dân cực đoan, và đây cũng là giải pháp sống còn cho kinh tế vùng.Làm gì để giữ lực lượng lao động ở lại vùng đất này?Hàng chục khu công nghiệp như Cái Cui ở Hậu Giang, Bình Hòa, Bình Long ở An Giang, khu công nghiệp Năm Căn ở Cà Mau, Trà Nóc, Thốt Nốt ở Cần Thơ... có thể nhân cơ hội này mở rộng quy mô nếu địa phương có chính sách ưu đãi đẩy mạnh đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động địa phương, cải thiện hạ tầng giao thông cho sản xuất. Việc này cũng khớp với mệnh lệnh phải đẩy nhanh đầu tư công tuần trước của chính phủ.Nguồn lao động ở miền Tây không thiếu, chỉ thiếu nơi đào tạo và sử dụng họ. Nếu các nhà máy thân thiện môi trường được mở cùng chính sách thích ứng với bình thường mới, chính người nơi đây sẽ quay về khởi nghiệp.Dòng xe máy hồi hương chỉ là một biểu hiện của vấn đề nhức nhối nhiều năm. Với thế hệ sau và xã hội, những đứa trẻ thiếu sự chăm sóc của cha mẹ trong suốt tuổi thơ chắc hẳn sẽ đối mặt với một tương lai khó khăn hơn. Sự cố kết văn hóa, nhất là văn hóa gia đình đang bị phá vỡ nghiêm trọng khi các thành viên hầu như mỗi năm chỉ gặp nhau đôi lần. Các phong tục cũng dần bị lãng quên do làm ăn xa xứ, co...

Được công nhận và cảm thông, được bảo vệ quyền lợi và có nhiều quyền hơn cho xứng danh "đối tác" với các nền tảng công nghệ là điều mà nhiều shipper mong muốn sau nhiều tháng bị "chọc mũi" để trụ lại với nghề và kiếm sống giữa Sài Gòn mùa dịch. Phóng sự của nhà báo Công Trung trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Họ xuôi ngược trên đường phố giữa những lệnh giãn cách và phong toả. Họ không ngại mưa nắng, đơn hàng có địa chỉ trong vùng xanh hay vùng đỏ để mang thực phẩm thuốc men, hàng thiết yếu đến cho người cần. Họ được xem là anh hùng thầm lặng trong đại dịch. Nhưng sự nhọc nhằn thì còn nguyên, thậm chí còn tệ hơn trước khi có Covid. Bài viết của tác giả Trúc Anh trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Bài viết của tác giả Ngô Thị Phương Lê đăng trên Tờ Tuổi trẻ cuối tuần bàn luận về câu chuyện nhiệt huyết của sinh viên ngành Y liệu có còn sau những bộn bề khó khăn của 2 năm đại dịch 

Đối tượng của bộ quy tắc là người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật nói chung, ở các lĩnh vực như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật và nhiếp ảnh nhưng không có văn học. Phạm vi áp dụng khá rộng, bao gồm hành vi ứng xử của nghệ sĩ trong hoạt động nghề nghiệp, đối với đồng nghiệp, với công chúng và khán giả, khi tham gia các hoạt động xã hội, báo chí, truyền thông và mạng xã hội.Minh bạch từ thiện, quảng cáo trung thựcDự thảo đưa ra những quy tắcứng xử chung như: đặt lợi ích của dân tộc, quốc gia lên trên hết, trước hết; trọng danh dự, đề cao trách nhiệm công dân, trách nhiệm của người hoạt động nghệ thuật; gương mẫu chấp hành, thượng tôn pháp luật; giữ gìn phẩm chất đạo đức, uy tín, danh dự của người hoạt động nghệ thuật.trong từng hoạt động và mối quan hệ cụ thể, bộ quy tắc đưa ra những quy tắc riêng. ví dụ, trong hoạt động nghề nghiệp, người nghệ sĩ cần có khát vọng cống hiến cho sự nghiệp phát triển nghệ thuật, luôn tìm tòi cái mới, cái hay để phản ánh chân thực, sinh động cuộc sống.Bộ quy tắc yêu cầu nghệ sĩ không được sáng tác, phổ biến, lưu hành, biểu diễn những tác phẩm có nội dung không phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống của dân tộc, gây tác động tiêu cực đến tư tưởng, thẩm mỹ của công chúng. 

Một vài nước ở khu vưc Đông Nam Á đã chuyển hướng từ kiểm soát sang sống chung với Covid-19. Bên cạnh những quy định thì thẻ xanh vaccine là môt trong những yếu tố quan trọng được xem xét. Bài viết phân tích của tác giả Hồng Vân đăng trên Tuổi trẻ cuối tuần 

Những thay đổi trong hoạt động kinh doanh do đại dịch Covid-19 gây ra có thể thúc đẩy thị trường lao động tăng trưởng và cải tiến nhanh hơn, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với những lao động đơn giản hơn, dễ bị tổn thương hơn khi cơn khủng hoảng được kiểm soát. Bài viết của tác giả Phan Bảo trên tờ tuổi trẻ cuối tuần 

Bài viết của tác giả Cảnh Chánh trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần phản ánh về thực tế quốc gia 1.4 tỉ dân vẫn thiếu hụt nguồn lao đồng. 

Là một bài phóng sự của nhóm tác giả T.Lê, M.Trường, T.B.Dũng, V.Thủy trên báo Tuổi trẻ cuối tuần. Bài viết cho chúng ta thấy một bức tranh việc làm của công nhân thời dịch với những mảng màu phức tạp. 

Bài viết của Vũ Thủy và Tâm Lê trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần phản ánh thực trạng thiếu hụt lao động do công nhân về quê sau Covid. Các chính sách và tâm lý ra sao cùng những chiến lược của chủ doanh nghiệp sẽ được phản ánh trong bài viết này 

Cháu tôi ở Rạch Giá lo lắng khi con gái lớp bảy đi học lại ở trường vì sợ lây Covid-19, “tụi nhỏ có tiêm vaccine được không cậu?”.Mối quan tâm của cháu cũng là bận tâm của nhiều phụ huynh. Học sinh ở nhiều nơi vẫn phải học trực tuyến, thầy cô và trò đều mong được tới trường.Học trực tuyến có rất nhiều bất lợi, thậm chí còn tăng nguy cơ mắc trầm cảm và tâm thần vì thiếu tương tác giữa bạn bè cùng trang lứa và giải trí học đường. Nhưng học trực tiếp trong lớp lại có nguy cơ lây Covid. Một ca lây nhiễm trường học có thể gây ra nhiều ca, nếu không kiểm soát được có nguy cơ thành dịch. Vấn đề, do đó, là sự cân bằng giữa lợi ích và rủi ro.Trẻ em và thiếu niên chiếm tỷ trọng đáng kể trong dân số Việt Nam. Theo điều tra dân số, nhóm trẻ 5-19 tuổi chiếm khoảng 21% tổng dân cư. Có vẻ như "cộng đồng" tới 1/5 dân số này chưa được quan tâm trước Covid? Chúng ta phải xem xét cứ liệu cụ thể để có chủ trương đúng cho trẻ em và thiếu niên.Theo số liệu của TP HCM tính đến giữa tháng 8, trong tổng số ca nhiễm ở Thành phố, trẻ em tuổi 0-17 chiếm 14%. Trong số này, sáu em tử vong, và tỷ lệ là 0,1%. Tỷ lệ này rất thấp so với nhóm người trên tuổi 60.Con số trên cũng khá gần với tình hình tại Australia. Ở bang New South Wales, trong đợt bùng phát gần đây, trẻ em chiếm 16% tổng số ca nhiễm. Tuy nhiên, tuyệt đại đa số bị nhiễm nhẹ, rất hiếm ai nhập viện và chưa có ca nào vào ICU hay tử vong.Nhưng với sự xuất hiện của biến thể Delta và có lẽ nhiều biến thể tiếp theo, vấn đề đặt ra là phải phòng ngừa cho trẻ em và thiếu niên. Đây là nhóm tuổi năng động, nhiều tương tác và nguy cơ lây nhiễm có thể trở thành vấn đề y tế công cộng không hề nhỏ.Giới chức y tế toàn cầu đã đặt vấn đề có nên tiêm vaccine cho trẻ em hay không. Thoạt đầu, Australia còn phân vân, nhưng bốn tuần trước, họ đã phê chuẩn tiêm vaccine ở trẻ em. Bắt đầu từ ngày 13/9, trẻ em 12 - 15 tuổi ở Australia được khuyến khích tiêm vaccine Pfizer.Trước Australia, Mỹ và Canada đã phê chuẩn tiêm vaccine cho trẻ. CDC của Mỹ nói rõ "trẻ em 12 tuổi trở lên nên được tiêm vaccine Covid-19". Cục Dược phẩm châu Âu cũng đã phê chuẩn tiêm vaccine Moderna cho trẻ 12 - 17 tuổi. Đan Mạch, Thuỵ Điển, Na Uy, Pháp, Đức, Tây Ban Nha đều đã triển khai tiêm vaccine cho trẻ 12-19 tuổi, có nơi là 12-15 tuổi. Nhật và Israel cũng đã quyết định tiêm vaccine cho trẻ em. Ở Trung Quốc, trẻ 3-17 tuổi đã và đang được tiêm Sinopharm.Riêng Anh có chính sách hơi khác. Giới chức y tế Anh chỉ đồng ý cho tiêm vaccine ở những trẻ mà hệ miễn dịch có vấn đề hay từng tiếp xúc với người bị nhiễm nặng. Nói cách khác, Anh phê chuẩn tiêm vaccine cho trẻ em nhưng có điều kiện.Vaccine nào cho trẻ em?Thế giới hiện mới có hai vaccine được thử nghiệm trên trẻ em là Pfizer và Moderna. Cả hai nghiên cứu đều cho ra kết quả có vẻ quá tốt: hiệu quả vaccine 100%.Nghiên cứu của vaccine Pfizer thử nghiệm với 2.260 thiếu niên tuổi 12-15. Phân nửa được tiêm hai liều vaccine Pfizer cách nhau 21 ngày và phân nửa được tiêm giả dược. Kết quả: Số ca nhiễm ở nhóm vaccine là 0; số ca nhiễm ở nhóm giả dược là 16. Hiệu quả vaccine là 100%.Nghiên cứu của Moderna thử nghiệm trên 3.732 em tuổi 12-17. Trong số này, 2.489 trẻ được tiêm vaccine Moderna và 1.243 người được tiêm giả dược. Kết quả: Số ca nhiễm ở nhóm vaccine là 0; số ca nhiễm ở nhóm giả dược là 4. Hiệu quả vaccine là 100%.Việt Nam nên làm gì?Thủ tướng Phạm Minh Chính mới chỉ đạo Bộ Giáo dục Đào tạo phối hợp với Bộ Y tế triển khai chương trình tiêm vaccine cho học sinh. TP HCM đã có đề xuất tiêm vaccine cho hơn 642.000 học sinh trung học 12-18 tuổi. Tôi nghĩ có vài vấn đề cần xem xét:Thứ nhất, cho tới hôm nay và có thể về lâu dài, loài người chưa có dữ liệu đầy đủ về an toàn vaccine ở trẻ em. Điều này có nghĩa, trước khi quyết định tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ em, hệ thống y tế quốc gia cần chuẩn bị cơ chế giám sát và theo dõi các phản ứng phụ chặt chẽ trên các em, trong thời gian dài.Thứ hai, với nền dân số trẻ, Việt Nam phải nghiên cứu cẩn thận các câu hỏi: Bao nhiêu trẻ em và thiếu niên 6-18 tuổi đã bị nhiễm Covid, và bao nhiêu người đã nhập viện, bao nhiêu ca đã tử vong. Những thông tin này không thể thiếu cho việc ra quyết định sẽ tiêm chủng cho nhóm trẻ độ tuổi nào, ở khu vực nào trước.Thứ ba, Bộ Y tế có thể chia làm hai bước. Trước mắt, khi Việt Nam còn khan hiếm vaccine, chính phủ vẫn ưu tiên tiêm chủng cho người lớntrước. Khi nguồn vaccine và dữ liệu về Covid trong nước đầy đủ hơn, Việt Nam có thể khởi động chiến dịch tiêm vaccine đại trà cho trẻ, có thể bắt đầu với nhóm 12-18 tuổi.Tuy nhiên, chiến dịch tiêm chủng hiện hành vẫn có thể chỉ định ưu tiên cho vài nhóm trẻ có vấn đề về sức khoẻ bởi bệnh nền có thể làm cho chúng bị nguy hiểm với Covid. Đó là những em với hệ thống miễn dịch yếu như tiểu đường loại I, Lupus, tiền sử bệnh dị ứng, bị nhiễm respiratory syncytial virus, viêm phổi, hen, béo phì... Theo một nghiên cứu ở Nga, trẻ từ 6 đến 18 nên được ưu tiên tiêm vaccine vì đây là nhóm tuổi có nguy cơ tương đối cao với Covid.Nghiên cứu và công bố kế hoạch tiêm vaccine an toàn cho trẻ sớm ngày nào, cánh cửa trường học cũng có thể mở ra theo lộ trình đó.Nguyễn Văn Tuấn

  Quà lưu niệm về sự kiện 11-9. Ảnh chụp năm 2009 của AFP.Trong thời khắc quốc gia trải qua khủng hoảng, một trong những mối đe dọa lớn nhất với nền kinh tế là người ta sẽ cắt giảm chi tiêu, đẩy đất nước vào suy thoái, người lao động mất việc làm. Các vụ tấn công ngày 11-9-2001 diễn ra khi kinh tế Mỹ đang ở giữa đợt suy thoái nhẹ và ngắn hạn. Đây là lúc cần phát huy một phiên bản đặc biệt của lòng yêu nước, mà trang Vox gọi là chủ nghĩa ái quốc tiêu dùng.Thông điệp của các lãnh đạo chính trị lúc đó là tiêu tiền và kích thích nền kinh tế là con đường để người Mỹ bước qua bi kịch và vượt lên nỗi sợ. Ngay trong đêm 11-9, tổng thống Mỹ đương nhiệm George W. Bush trấn an quốc dân rằng “định chế tài chính của chúng ta vẫn vững mạnh”. Ông Bush kêu gọi người dân đến công viên giải trí Disney World ở bang Florida để vực dậy ngành hàng không đang bị tổn thương. Tương tự, Robert Reich, bộ trưởng lao động dưới trào Bill Clinton, viết trong bài xã luận ngày 23-9: “Bọn khủng bố muốn đánh vào trái tim của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ. Chúng ta cho chúng thấy chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ vẫn sống khỏe bằng cách dùng thẻ tín dụng nhiều nhất có thể”.Khối doanh nghiệp Mỹ đương nhiên nhiệt tình hưởng ứng; họ tung các gói vay mua hàng không lãi suất và gắn thương hiệu của mình với lòng ái quốc. Hàng hóa in cờ Mỹ tràn ngập thị trường, người tiêu dùng cũng sẵn sàng chi tiêu, như một cách đóng góp vào mục đích chung. Theo Vox, về mặt kinh tế, cú hích tiêu dùng này đã có hiệu quả, và người Mỹ đã hoàn thành nghĩa vụ yêu nước của mình bằng cách chi tiêu.Chủ nghĩa yêu nước tiêu dùng này của nước Mỹ không phải đến thảm kịch 11-9 mới có. Người Mỹ thuộc địa từng tẩy chay hàng Anh trong chiến tranh cách mạng Mỹ ở thế kỷ 18, còn trong chiến tranh lạnh, Mỹ dùng chủ nghĩa tiêu dùng để tạo sự khác biệt với Liên Xô. Và trong đại dịch COVID-19, người tiêu dùng một lần nữa được nghe lời hiệu triệu quen thuộc. Khi không thể tiêu tiền ở nhà hàng hay đi du lịch, họ được khuyến khích gọi đồ ăn về nhà để giúp hàng quán địa phương.Có 2 cách diễn dịch chuyện này. Trước khủng hoảng, ai cũng muốn làm gì đó, và nếu tiêu dùng là một cách để đóng góp, hãy cứ để họ làm; trái lại, chủ nghĩa ái quốc tiêu dùng phải chăng đã đơn giản hóa nghĩa vụ công dân thành mỗi chuyện xài tiền? Thảm kịch quốc gia dường như có thể biến thành hàng hóa, đóng gói và bán lấy lời, như vậy có phải là lợi dụng?Việc Hãng bia Budweiser chạy quảng cáo trong trận Super Bowl 2002 để vinh danh các nạn nhân 11-9 là ví dụ cho các cảm xúc không mấy dễ chịu khi gắn thảm kịch với chuyện tiêu dùng. Mẩu quảng cáo dài 1 phút rất xúc động, nhưng sau tất cả, nó cũng chỉ là để bán bia. Sự khó chịu này sẽ còn tiếp diễn nhiều năm về sau, như khi Bảo tàng 11-9 ở New York mở quầy quà lưu niệm vào năm 2014. Gia đình của một nạn nhân đã gọi đó là ví dụ của “chủ nghĩa tiêu dùng vô cảm”.Nhiều nhãn hàng còn hứa sẽ quyên góp lợi nhuận từ dòng sản phẩm và dịch vụ gắn với ngày 11-9 và lòng yêu nước cho các quỹ thiện nguyện. Vấn đề là, theo một bài viết trên New York Times năm 2002, các doanh nghiệp hô hào sẽ quyên góp nhưng không nói rõ góp bao nhiêu, chỉ thỏa thuận suông, thậm chí không hề báo trước với các tổ chức từ thiện. Người tiêu dùng đổ xô mua đĩa nhạc hay sách có liên quan đến ngày 11-9, tin rằng tiền thu được sẽ giúp gia đình những lính cứu hỏa đã hy sinh; thực tế là tiền chỉ chảy vào túi doanh nghiệp. Khi chi tiêu vì yêu nước, không ai nói gì đến chuyện sao kê. Theo New York Times, tổng chưởng lý New York lúc bấy giờ là Eliot Spitzer đã cảnh báo người dân muốn góp tiền cho từ thiện thì hãy làm trực tiếp, “hãy ký séc chứ đừng mua sách hay CD”.Còn ở năm 2021 này, các doanh nghiệp lại nhìn thấy một cơ hội thương mại hóa khác từ những vụ tấn công khủng bố: bày bán kỷ vật 11-9, bởi thông điệp bây giờ là đừng quên những gì đã xảy ra. Song song đó, khi nước Mỹ trên đà trở lại, người tiêu dùng lại được kêu gọi tiếp tục chi tiêu để thúc đẩy khôi phục kinh tế hậu đại dịch. Với những gì COVID-19 đã gây ra trong gần 2 năm qua, rõ là không phải ai cũng có thể hưởng ứng lời kêu gọi. Tương lai của kinh tế Mỹ, một lần nữa lại đặt lên vai của những người tiêu dùng ái quốc.■

Nhưng thực tế không phải lúc nào cũng như kỳ vọng.Theo tạp chí MIT Technology Review, từ giữa tháng 3-2020, Singapore là nước đầu tiên trên thế giới ra mắt app truy vết, và ngay sau đó, “hơn 40 quốc gia cũng khởi động các hệ thống cảnh báo tiếp xúc, với mức độ thành công khác nhau”. Đến cuối năm 2020, vẫn theo tạp chí này, phần nhiều các app COVID đó đã ngưng áp dụng, hoặc thay bằng phần mềm khác hay được cập nhật chỉnh sửa. Nhìn chung, các app đều mắc phải các vấn đề như lỗi, trục trặc kỹ thuật, vi phạm quyền riêng tư hoặc kém hiệu quả.Việt Nam hiện có 10 - 20 ứng dụng liên quan đến COVID-19; con số này chẳng là gì, nếu biết rằng chỉ sau hơn 2 tháng kể từ khi phong tỏa toàn quốc vào tháng 4 năm ngoái, Ấn Độ đã có ít nhất 62 app COVID, theo trang The Print. Gần như tất cả các app này đều là của cơ quan công quyền - từ chính quyền trung ương và chính quyền các bang đến các cơ quan y tế, cảnh sát và hội đồng thành phố làm “chủ đầu tư”, và đơn vị phát triển là các “công ty công nghệ thông tin tư nhân ít nổi tiếng”. Có đến hàng chục app, nhưng đa số chỉ có 1 - 2 tính năng cơ bản và chồng chéo nhau. Chính phủ có app Aarogya Setu để kiểm tra xung quanh có F0 hay không, nhưng bang Karnataka vẫn làm app riêng Corona Watch. Bộ Điện tử và công nghệ thông tin có COVID-19 Feedback để lấy ý kiến người dân toàn quốc, nhưng bang Chennai lại dùng GCC Corona Monitoring với tính năng tương tự. Để đặt mua thuốc và hàng thiết yếu, người ở bang Punjab phải tải app Cova Punjab, còn Haryana chỉ dùng app Jan Sahayak-Helpme.The Print dẫn lời Pratik Babasaheb Thorat, người viết ứng dụng truy vết người cách ly Fight Covid cho chính quyền thành phố Sangamner (Maharashtra), cho biết do thiếu sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, “thành ra mỗi cơ quan nhà nước đều xài 1 app khác nhau”. Điều này dẫn đến lãng phí tài nguyên. Chi phí làm app đơn giản như cung cấp thông tin về bệnh viện chỉ khoảng 100.000 rupee (30 triệu đồng), nhưng ứng dụng có tính năng phức tạp hơn như Jan Sahayak-Helpme có thể tốn đến 5 triệu rupee (1,5 tỉ đồng). Tuy nhiên, theo Apar Gupta, giám đốc điều hành Tổ chức Internet Freedom Foundation của Ấn Độ, cần xét đến thực tế rằng mỗi bang của quốc gia này đều có cơ chế quản trị và hệ thống công nghệ thông tin riêng, và đó có thể là lý do nhà chức trách cảm thấy các app “đo ni đóng giày” cho từng bang sẽ tốt hơn ứng dụng dành cho tất cả mọi người.Vấn đề của Ấn Độ là có quá nhiều app; còn ở Thái Lan, dù chủ yếu chỉ có 3 app COVID, nhưng chất lượng của chúng đều không như ý muốn, đến mức ban biên tập tờ Bangkok Post phải nói thẳng trong bài xã luận ngày 8-5 rằng chính phủ cần “xây dựng các app tốt hơn”. Mor Chana (Bác sĩ chiến thắng) là ứng dụng truy vết và cảnh báo tiếp xúc do một nhóm tình nguyện viên phát triển trước khi chuyển giao cho Bộ Xã hội và kinh tế số (DES). Thai Chana (Người Thái chiến thắng) là app do nhà nước phát triển, để người dân quét mã QR trước khi đến các địa điểm thương mại, giúp chính phủ thu thập dữ liệu “di biến động”. Hai app này đều ra mắt khoảng giữa năm 2020; đến đầu tháng 5-2021, Bộ Y tế mới giới thiệu Mor Prom (Bác sĩ sẵn sàng) để đăng ký tiêm chủng.Tính đến cuối tháng 4, Mor Chana chỉ phát đi được 46.272 cảnh báo liên quan đến COVID. “Đến giờ, người dân đang dựa vào [ứng dụng nhắn tin] Line và các nền tảng mạng xã hội khác để biết thông tin về các vùng có nguy cơ lây nhiễm” - Bangkok Post viết. Mor Prom còn ê chề hơn vì “sập nguồn” ngay ngày 1-5, và bị Bangkok Post đánh giá là “hoàn toàn không thân thiện với người dùng và hệ thống đăng ký tiêm chủng thì rối rắm”. Tờ báo này cho rằng không biết chương trình tiêm chủng quốc gia sẽ hỗn loạn đến đâu với một ứng dụng đánh đố như thế, và đề xuất thuê một công ty chuyên nghiệp phát triển các app COVID thay vì giao cho các cơ quan chính phủ như DES. Các góp ý có lẽ đã được nghe. 4 tháng kể từ bài viết trên, Mor Prom vẫn “sống”, thậm chí hoàn thành vai trò là cổng đặt lịch tiêm chủng, chuyển sang tính năng báo cáo phản ứng sau tiêm. Theo thông tin mới nhất từ Bộ Y tế hồi đầu tháng này, Mor Prom sẽ sớm được trang bị thêm chức năng “thẻ sức khỏe điện tử”, là vé thông hành để người dân tiêm chủng đầy đủ có thể đến một số địa điểm và thậm chí là đi máy bay nội địa.

Mất việc giữa đại dịchĐã ba tháng, Lê Phương Anh không đụng tới bộ đồng phục tiếp viên hàng không bởi Covid-19 khiến công việc của cô đóng băng vô thời hạn.Cô gái 27 tuổi này chưa bao giờ nghĩ mình sẽ rơi vào tình trạng "không biết tương lai thế nào". Những năm trước, cô bay khoảng 80-100 tiếng mỗi tháng. Năm 2020, con số này còn 20 tiếng. Năm 2021, mọi chuyện còn tệ hơn.Ba tháng không bay đồng nghĩa với ba tháng không lương bởi thu nhập của Phương Anh tính trên số giờ làm việc thực tế. Từ năm ngoái, khoản tiền tính cho mỗi giờ bay cũng giảm.Để bám trụ thủ đô, Phương Anh xin chủ nhà giảm 30% tiền phòng trọ. Từ chỗ "tiêu không cần nghĩ" nay cô chỉ dám mua đồ giảm giá, kể cả nhu yếu phẩm. Những đợt Hà Nội nắng nóng cao điểm, thay vì mở điều hòa cả ngày, cô chỉ dám bật 30 phút. "May mà gần đây, gia đình bảo không phải gửi tiền về quê nên sức ép tiền nong nhẹ được đôi chút", cô gái chia sẻ.Tuy khó khăn nhưng Phương Anh hiếm khi than thở. "Trong dịch bệnh, hàng triệu người khác cũng khó như mình", cô nói. Gần 13 triệu lao động mất việc, giãn việc, giảm thu nhập hoặc giảm giờ làm vì làn sóng dịch thứ tư, theo báo cáo của Tổng cục Thống kê tháng 7/2021. Sáu tháng đầu năm 2021, số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động là hơn 1,1 triệu, tăng 102.000 người so với cùng kỳ năm ngoái.Trên toàn cầu, bức tranh lao động, việc làm cũng không sáng hơn. Tháng 1/2021, báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho biết, số người mất việc lên tới 114 triệu. "Đây là mức cao chưa từng có tiền lệ", báo cáo viết và cho biết thêm, mức tổn thất số giờ làm việc đã cao gấp 4 lần cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009.Dịch vụ là lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất, kể cả những ngành dịch vụ đòi hỏi chuyên môn cao như Phương Anh đang làm.Phan Huy Anh là một nhân viên phục vụ, mất việc từ tháng 4/2021 đến nay. Ảnh: Nhân vật cung cấp.Thuộc nhóm tri thức thành thị, vợ chồng anh Trần Huy, chị Lê Thu Huyền ở huyện Nhà Bè (TP HCM) tưởng chừng dễ xoay xở trong mùa dịch nhưng vẫn có những đêm bật dậy giữa chừng vì lo lắng.Anh Huy là trưởng phòng nhân sự của một công ty may mặc, được cho nghỉ tạm thời từ tháng 6. Từ đó đến nay, thu nhập của người đàn ông 40 tuổi gần như bằng không. Chị Huyền thành trụ cột gia đình nhưng số tiền nữ thạc sĩ 30 tuổi kiếm được cũng "giảm thê thảm".Chị Huyền từng là giáo viên tiếng Trung của một trường chuyên ở Hải Phòng. Từ ngày chuyển vào Sài Gòn cách đây hai năm, chị chỉ dạy ở nhà. Covid-19 khiến các học viên bớt khả năng chi trả và hứng thú với ngoại ngữ. Hơn thế, những người ngành khác và sinh viên mới ra trường cũng mất việc và xoay qua đi dạy, thậm chí phá giá, khiến nữ giáo viên khó càng thêm khó.Chị Huyền ước tính thu nhập của hai vợ chồng giảm 70% so với trước dịch. Nếu tình trạng này kéo dài, họ sẽ phải tiêu lẹm vào khoản tiết kiệm vốn để dành cho kế hoạch chữa hiếm muộn.Trong khảo sát nhanh về việc làm và thu nhập người lao động do Ban nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân và Báo điện tử VnExpress thực hiện đầu tháng 8 trên gần 70.000 người, trong đại dịch chỉ có hơn 45% giữ nguyên thu nhập, gần 19% giảm nửa thu nhập và 4,5% mất 80% lương.Giảm thu nhập không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu mà còn tước đi cơ hội cải thiện nghề nghiệp, đặc biệt với người từ 15 đến 24 tuổi. "Đây là nhóm rất dễ bị tổn thương và khó phục hồi do Covid-19", tiến sĩ Bạch Ngọc Thắng, giảng viên kinh tế thuộc Viện Phát triển bền vững, Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội), nhận định.Phan Huy Anh, nhân viên phục vụ của một nhà hàng ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) là một ví dụ. Chàng trai sinh năm 1999 định đi làm vài năm tích cóp tiền học đại học. Nhưng cuối tháng 4, nhà hàng chỉ được phép bán mang về. "Người ta chẳng cần nhân viên bưng bê nữa nên em đành nghỉ việc", Huy Anh thừa nhận kế hoạch theo học khóa về quản trị nhà hàng - khách sạn để đổi đời đã "vỡ tan tành"."Bình thường, số lao động trẻ có trình độ cao thất nghiệp đã khoảng 15-16%. Trong bối cảnh đại dịch, tỷ lệ này còn cao hơn nữa", ông Thắng nói. Vị chuyên gia bổ sung, người trẻ sau khi ra trường cần khoảng 3-5 năm mới ổn định. Do Covid-19, thời gian này sẽ kéo dài hơn và dễ đẩy họ vào tình trạng thoái chí, mất động lực cho tương lai.Bị gánh nặng tài chính đè lên vai, người lao động phải nhờ đến sự hỗ trợ của gia đình, người thân, công ty, tổ chức từ thiện, Nhà nước. Hãng hàng không của Lê Phương Anh cứ ba tháng lại hỗ trợ nhân viên 800.000 đồng. Với những người không còn gia đình như Huy Anh hay không thể trông chờ vào doanh nghiệp như vợ chồng chị Huyền, sự hỗ trợ của Nhà nước càng trở nên cấp thiết. Từ năm ngoái đến giờ, dù đã đăng ký nhiều lần, họ đều chưa nhận được khoản tiền nào từ các gói cứu trợ 62.000 nghìn tỷ và 26.000 nghìn tỷ đồng.Mong muốn lớn nhất của Phương Anh, Huy Anh và vợ chồng chị Huyền là "được đi làm trở lại" nhưng họ chẳng biết khi nào. Theo tiến sĩ Bạch Ngọc Thắng, khả năng phục hồi thị trường lao động tùy thuộc vào nhiều yếu tố như diễn biến dịch bệnh, độ phủ vaccine, cách thích ứng của đất nước.Điều đáng lưu ý là do đại dịch, xu hướng chọn việc làm sẽ thay đổi. "Xu hướng có thể dịch chuyển sang những ngành nghề dựa trên nền tảng công nghệ. Ngoài ra, các xu hướng tự tạo việc làm, tự doanh, làm việc tại nhà cũng sẽ nổi lên", tiến sĩ Thắng dự báo.Trong cuốn Tương lai sau đại dịch Covid-19, tác giả Jason Schenker, chủ tịch Viện Tương lai học (Mỹ) cho rằng trên phạm vi toàn thế giới, con người sẽ lựa chọn những công việc thuộc nhóm thiết yếu như chăm sóc sức khỏe, chuỗi cung ứng và những công việc có thể làm từ xa. Thực tế thời gian qua đã cho thấy, lao động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và chuỗi cung ứng đã và đang bị quá tải trong đại dịch.Để tăng cơ hội trong trong thị trường lao động cạnh tranh ngày càng gay gắt, tiến sĩ Thắng khuyên mỗi người trau dồi khả năng thích ứng, linh hoạt của bản thân và tự đào tạo, thậm chí đào tạo lại. Một số cá nhân có thể cần thay đổi quan điểm, suy nghĩ về việc làm. Ông Schenker thì nhấn mạnh sự quan trọng của việc "phải có những lựa chọn". "Suy thoái lấy đi những lựa chọn và bạn cần tìm cách tạo ra những lựa chọn mới", nhà tương lai học viết.Tạo ra những lựa chọn mới cũng là điều Huy Anh và Phương Anh đang thực hiện. Một tháng nay, Huy Anh biến sở thích xem bài tarot qua mạng thành nghề kiếm sống. Số tiền chỉ khoảng hai triệu một tháng nhưng ít nhất cũng đủ tiền thuê nhà. Phương Anh thì mới xin làm part time cho một siêu thị mini gần phòng trọ, "thu nhập không cao song được chừng nào hay chừng đó".Đại dịch lại bất ngờ giúp một số người tìm thấy cơ hội khởi nghiệp, chẳng hạn như vợ chồng Phạm Đức Duy, Âu Thùy Dương ở quận Long Biên (Hà Nội).Đôi vợ chồng cùng sinh năm 1991 từng kinh doanh cửa hàng cho thuê váy cưới. Cuối năm 2020 họ phải đóng cửa do việc kinh doanh quá ảm đạm. Rảnh việc, Duy phụ một người bạn làm trong xưởng bánh mì, thấy thích nên tranh thủ học nghề.Đang nuôi hai con nhỏ nên hai người biết mình nhất định cần tìm ra lối thoát. Đầu năm 2021, họ mở một ti...

Theo ​phân phối chương trình dạy online năm học mới, môn tôi dạy vốn dĩ một tuần ba tiết, nay bị cắt giảm còn hai tiết.Tôi đang dạy tại Hà Nội. Không chỉ môn của tôi, những môn khác cũng vậy, số tiết đều được rút bớt ở năm học này với lý do "thời khóa biểu online cần thu gọn", hoặc nội dung dạy học phải cô đọng để đáp ứng tối đa đặc thù của phương pháp dạy, học trực tuyến.Trước khai giảng, tôi và vài đồng nghiệp nhận được lời mời tham gia hội đồng giảm tải sách giáo khoa của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Với bộ môn mình đang phụ trách, nhiệm vụ của nhóm chúng tôi là rà soát toàn bộ sách giáo khoa cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, từ đó "cắt giảm từng phần" - những phần trong mỗi bài được đánh giá là "học sinh có thể tự học, tự làm, tự đọc". Khung chương trình, số lượng bài, phạm vi kiến thức được yêu cầu giữ nguyên.Thoạt nhìn, cách làm này có vẻ đúng là "giảm tải", bởi nó giúp giáo viên hoàn thành giáo án trong các tiết học online khi phần lớn nội dung trong bài đã được lược bỏ. Nhưng với tư cách là người tham gia hội đồng giảm tải cũng như giáo viên trực tiếp đứng lớp, tôi lại nhận thấy thực chất của việc này là tăng áp lực cho học sinh.Gần hai tuần học online đã trôi qua. Hầu như ngày nào tôi cũng nhận được tin nhắn: "Cô ơi, phần luyện tập này làm như thế nào ạ?", "Cô ơi, từ này, trong bài tập, ở trang... nghĩa là gì ạ?"... Những câu hỏi đó đều liên quan đến phần đã "giảm tải" mà lẽ ra các em được nghe giảng kỹ, được chữa kỹ nếu học trực tiếp.Nhìn một bài tập trong sách, người lớn chúng ta thường nghĩ, bài này quá dễ, học sinh có thể tự xem lại lý thuyết và bài cũ để làm. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy.Trẻ càng nhỏ càng cần có thầy cô hướng dẫn, giải thích. Điều đó không đơn giản chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là khơi nguồn cảm hứng, nắn rèn ý thức. Tôi không thể tưởng tượng được học sinh sẽ tự học và duy trì say mê thế nào khi vấp phải những rào cản học hành mà không có người hỗ trợ.Tôi và một số đồng nghiệp tham gia làm giảm tải đã có ý kiến rằng cần giảm tải thực chất thay vì chỉ cắt vài phần trong từng bài và yêu cầu học sinh tự học. Song, tiếc thay, việc giảm tải ở năm học này vẫn chỉ đơn giản là dồn chương trình sao cho ngắn tối đa để kịp đi hết trong một năm học đang có nguy cơ ở nhà nhiều hơn ở trường.Không thể phủ nhận những nỗ lực của ngành chủ quản khi dịch bệnh kéo dài từ năm học 2019-2020 đến nay. Tôi cũng hiểu "giảm tải" là bài toán rất khó vì nếu cắt bớt số lượng bài, thu gọn phạm vi kiến thức sẽ ảnh hưởng lớn đến khung chương trình đã chạy ổn định nhiều năm nay của Bộ, ảnh hưởng đến những kỳ thi quan trọng như thi vào cấp ba, thi đại học.Nhưng tôi cũng tự hỏi một khi dịch bệnh đã khiến mọi mặt của cuộc sống thay đổi thì có còn cái gì được phép ổn định như cũ không? Tất cả đều lộn nhào và cần sắp xếp lại để đạt được một trạng thái bình thường mới. Không thể cố chạy theo để ép hoàn thành những kế hoạch đã được xây dựng trong bối cảnh hoàn toàn khác với hiện tại. Tất cả những gì bị dồn ép quá mức đều trở nên méo mó.Trải qua ba mùa dịch, chứng kiến đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh của mình chật vật làm quen với việc dạy và học trực tuyến, khắc phục khó khăn muôn hình vạn trạng, tôi thực sự cảm phục và cảm động. Họ, từ những người mù công nghệ, chỉ biết phương pháp dạy và học truyền thống, điều kiện kinh tế hạn hẹp, vậy mà giờ đây đều đã chuyển mình để thích nghi.Vậy, Bộ Giáo dục có thể chuyển mình, thay đổi nhiều hơn để đáp ứng hoàn cảnh song song với người học hay không? Có nhất thiết phải giữ nguyên một khung chương trình vốn rất nhiều bài, quá nặng kiến thức, thiên nhiều về lý thuyết, ít ứng dụng thực tế và thiếu kỹ năng sống như thời tiền Covid? Nhất là trong bối cảnh trường học đóng cửa triền miên, tại sao không thể giảm tải với cấp hai, cấp ba bằng cách cắt hẳn bài, bớt hẳn lượng kiến thức, thu nhỏ hẳn phạm vi ôn thi?Ngành giáo dục nhiều năm nay cũng liên tục đổi mới, từ thang đánh giá thành tích, sách giáo khoa, đến chế độ thi cử... Vì vậy, tôi tin Bộ không thiếu nhân lực cũng như thời gian và kinh nghiệm để có thể lên và thực hiện một kế hoạch giảm tải thực sự vì quyền lợi của đối tượng duy nhất là học sinh.Hàng ngày tôi vẫn lên lớp online, cô trò chúng tôi vẫn phải chạy theo chương trình gọi là "giảm tải" sao cho hết chừng đó bài khi hết năm học. Để về mặt lý mà nói, học sinh được dạy hết chương trình, đã lĩnh hội đủ kiến thức để đi thi.Nhưng trong lòng tôi cảm thấy trĩu nặng bởi cảm giác chính tôi, nhân danh "giảm tải", đang đá trách nhiệm giảng dạy của mình sang nhiệm vụ tự học của học sinh. Và nhiệm vụ đó trở nên nặng nề hơn lúc nào hết khi các em chưa biết bao giờ được trở lại trường.Đỗ Sông Hương

Tạp văn của Nguyễn Thị Ngọc Hải đăng trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Bánh mì không chỉ là bánh mì, nó còn là thứ ký ức tốt đẹp vọng về giữa những ngày phong toả. Bánh mì nhắc nhớ chúng ta về những ngày tháng gian khổ và sự trân quý vô điều kiện với những ký ức này. Nó cũng là một phép thử diệu kỳ của lòng trắc ẩn và là một cú húych tinh thần kỳ diệu của mỗi người theo nhiều cách khác nhau. Tạp văn của Xê Nho trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 

Việc chính quyền một số nơi đang xem xét mở cửa từng phần bằng công cụ thẻ xanh, thẻ vàng gây ra không ít lo ngại và phản ứng, bởi một lý do quan trọng là nhân tâm chưa thực sự "an". Bài viết của tác giả Trung Trần trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Khi mới qua Mỹ tháng 9/1980, tôi chỉ biết vài chữ tiếng Anh đủ để tồn tại như hungry, drink, food, sleep…Có lẽ bạn không thể tưởng tượng được cuộc sống thế nào nếu như bạn, một đứa trẻ vừa ra khỏi trường trung học phổ thông ở Việt Nam, tiếng Anh không biết, bỗng bị quăng vào thế giới hoàn toàn xa lạ từ văn hóa đến ngôn ngữ, không người thân nương tựa. Nhưng nó hoàn toàn không có lựa chọn nào khác ngoài phải tồn tại. Tôi lúc ấy 19 tuổi, chỉ mang theo bên mình lời khuyên của ba tôi: "Học là con đường ngắn nhất để thoát nghèo, con ạ".Nơi tôi sống ở vùng quê hẻo lánh nên trường không có lớp tiếng Anh cho người nước ngoài, vì không có người nước ngoài. Tôi phải tự bươn chải trong các lớp học. Cuối tháng 12 năm ấy, tôi nộp hồ sơ cho một số đại học gần nhà như tia hy vọng nhỏ nhoi dù biết mình không có nhiều cơ hội được nhận. Tôi không có học bạ hay thông tin minh chứng trình độ học vấn.Điểm thi TOEFL lúc ấy của tôi chỉ hơn 300 một tý trong khi muốn vào đại học phải đạt 550 trở lên. "Nộp hồ sơ xin vào đại học là hành động điên rồ từ ảo tưởng không thực tế", ông hiệu trưởng nơi tôi theo học nói. Ông khuyên tôi nên đi làm sau khi ra trường và sẵn sàng giúp đỡ để tôi có một công việc ở hãng chế biến thịt gà tây gần đó.Và rồi tháng ba cũng đến, tháng mà các đại học ra quyết định tuyển sinh. Mỗi chiều, tôi chạy ra hộp thư trước nhà để coi có thư từ đại học nào gửi mình không. Khi có thư, tôi mừng lắm, cầm lá thư tràn đầy hy vọng. Vội vàng xé phong bì để rồi nhìn thấy dòng chữ: "Cảm ơn bạn đã quan tâm đến trường chúng tôi nhưng thật đáng tiếc...". Cụm từ "thật đáng tiếc" đập vào mắt tôi.Hết thư này đến thư khác. Cái chữ ác nghiệt "thật đáng tiếc" cứ đánh vào mặt, vả vào tim tôi không thương tiếc. Rồi lá thư cuối cùng cũng đến. Tôi cầm nó trong tay, không dám mở vì sợ sự thật phũ phàng.Sau bữa cơm chiều, mẹ nuôi tôi hỏi: "Tại sao con không mở lá thư để coi kết quả?". Tôi nói: "Con sợ sự thật". Bà đứng dậy cầm lá thư và hỏi: "Mẹ mở nó được chứ?". Tôi gật đầu. Rồi giọng của mẹ nuôi cất lên: "Dear Thanh Truong, thank you... unfortunately...". Tôi chỉ nghe được đến cái chữ ác nghiệt "unfortunately" (thật đáng tiếc) rồi ù tai. Tôi xin phép mẹ lên phòng riêng vì muốn được một mình. Bước lên cầu thang, tôi nghe tiếng mẹ nuôi vọng theo: "Thành, điều đó không phải là tận thế!".Trước mắt tôi chỉ có một lựa chọn, đó là chấp nhận số phận hẩm hiu và đi làm ở hãng thịt gà tây như quyết định của một bạn Việt Nam cùng hoàn cảnh. Nhưng tôi thực sự không can tâm.Tuần sau đó, tôi tâm sự với các thầy cô về kết quả xin vào đại học của mình. Họ chia buồn, nhưng tôi trả lời với họ: "Điều này ngoài mong đợi của em nhưng em không có thời gian để buồn". Điều tôi muốn là vào đại học. Tôi vào thư viện mượn thêm sách để đọc. Tôi nhờ thầy cô chỉ bài mỗi khi có thời gian. Tôi cố gắng hơn gấp bội so với trước. Thầy cô thấy thế nên viết thư cho đại học North Dakota gần nhà và đồng loạt ký tên thỉnh cầu "hãy cho học trò này một cơ hội và bạn sẽ không ân hận bởi điều đó".Tuần lễ trước khi nghỉ hè, tôi nhận được lá thư từ đại học North Dakota bảo rằng trường đã xét lại hồ sơ của tôi sau khi nhận được thỉnh nguyện thư có nhiều chữ ký và chấp nhận cho tôi vào học có điều kiện. Tôi mừng rơi nước mắt.Đúng mười năm sau, tôi cầm trong tay tấm bằng tiến sĩ hóa học.Thất bại hôm nay không có nghĩa bạn sẽ thất bại trong tương lai. Điểm thi không đủ để vào trường yêu thích, bạn rất dễ rơi vào trạng thái của người thua cuộc. Buồn bã, cảm thấy bế tắc, tự ti và nghi ngờ chính mình. Rồi bạn có thể ngồi một mình trong phòng, than thân trách phận, tại sao ông trời bất công với mình.Nếu bạn đang trong tâm trạng ấy, tôi hoàn toàn hiểu vì tôi đã từng. Không ai vui khi đối diện với thất bại cả. Nhưng nếu tôi để tư duy của kẻ thua cuộc xâm chiếm mình ở khoảng thời gian ấy thì tôi không có ngày hôm nay để viết cho bạn điều này. Tôi đã rất buồn nhưng không trách bản thân mà tự hỏi: Thành, mày muốn gì cho cuộc sống này? Than thân trách phận có giúp mày giải quyết điều gì không? Trên đời không có cái gì trong tay mà không phải trả giá, vậy mày có dám chấp nhận trả cái giá cho nó?Ngày hôm nay, bạn thi trượt, bạn không đủ điểm vào ngôi trường cấp ba mơ ước cùng bạn bè hay bạn chưa bước chân được vào đại học? Đã hơn bốn mươi năm từ ngày tôi ở vị trí của bạn, đủ dài để có thể nói rằng đường đời phía trước không bao giờ thẳng.Tôi chắc chắn với bạn rằng đây không phải thất bại cuối cùng hay thử thách lớn nhất trong đời. Bạn bối rối chỉ là nhận ra mình đang đứng ở ngã tư mà con đường trước mắt đang bị chắn. Nhưng bạn vẫn có thể rẽ trái hay rẽ phải để tìm đường đến đích mình muốn. Thí dụ, bạn có thể dành một năm gap-year để trải nghiệm, tìm hiểu mình là ai và mình muốn gì. Ta cũng có thể theo học nghề rồi trở thành người chuyên nghiệp, có thể tiếp tục trau dồi kiến thức để thi lại hay đi làm thiện nguyện một thời gian để hiểu xã hội. Bạn có rất nhiều lựa chọn khác nữa.Tôi không mấy ngạc nhiên nếu vài chục năm sau bạn sẽ nói rằng, thi rớt là điều tốt nhất xảy ra trong đời mình vì nó mở ra cho bạn vô số cơ hội. Cũng như tôi, cảm xúc nhận những lá thư từ chối vẫn còn nguyên và nhớ như in câu nói của mẹ nuôi: "điều đó không phải là tận thế".Trương Nguyện Thành

Buộc phải nhìn bản thân mình qua lăng kính kém tâng bốc của camera máy tính trong các cuộc họp trực tuyến đang làm khoét sâu mặc cảm ngoại hình của nhiều người trong bối cảnh làm việc từ xa trở nên phổ biến thời Covid-19. Chúng ta sẽ đến với bài phân tích tổng hợp của nhà báo Hoa Kim đăng trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần. 

Biến thể Delta đã dẫn đến các đợt bùng phát mới Covid-19 ở nhiều nơi nhưng đại dịch này theo quy luật sẽ sớm chuyển sang một hình thái mới - một bệnh(endemic disease) mà ta có thể sống cùng. Bài viết của tác giả Yên lam trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 

Lần đầu tiên bước chân vào buồng bệnh “tầng ba”, tôi choáng ngợp trước quy mô của đại dịch.Bệnh nhân nằm la liệt, khó thở đủ các mức độ. Trong các thể loại cấp cứu, suy hô hấp phải khẩn trương nhất, dễ chết nhất. Nhân viên y tế vô cùng thiếu, quay như chong chóng.Nhớ hôm huấn luyện đoàn tình nguyện ở Hà Nội trước khi lên đường vào Bình Dương chống dịch, giảng viên hỏi: các anh chị ai hỏi thêm gì không? Tôi giơ tay: "Ngoài phác đồ điều trị, tôi có thể triển khai chăm sóc bệnh nhân như vỗ lưng, cho ăn uống được không?"Thật lạ, câu hỏi gần như ai chẳng biết trước câu trả lời lại làm giảng viên bối rối. Anh vốn là người ra vào vùng dịch nhiều lần, vậy mà đắn đo: "Vâng, nếu anh làm được thì giúp ích cho bệnh nhân nhiều lắm".Lúc đứng trong buồng bệnh ở Bình Dương, tôi mới hiểu tại sao anh lại ngần ngừ khi nói về việc chăm sóc bệnh nhân Covid.Nhân viên y tế quá thiếu, nhất là điều dưỡng - người trực tiếp chăm sóc. Nếu bác sĩ hiện nay đã làm 200% công suất thì các em điều dưỡng đang làm 300% sức lực, không biết sẽ gục ngã lúc nào.Để hỗ trợ nhau, khám bệnh xong, bác sĩ chúng tôi làm luôn công việc chăm sóc bệnh nhân, thay bỉm, cho ăn, cho uống nước. Các việc đó trước kia không có gì khó, nhưng với Covid lại khác.Như việc cho ăn, bệnh nhân Covid thở gấp suốt ngày, phải gắng sức rất nhiều nên mệt và càng không có sức để hô hấp dẫn đến khó thở hơn. Vòng xoáy này đẩy dần bệnh nhân đến chỗ suy hô hấp không hồi phục rồi tử vong. Chưa ai thống kê được có bao nhiêu người chết vì bão cytokin, bao nhiêu người chết vì suy kiệt. Chịu, không thể biết. Đại dịch mà.Bác sĩ Phạm Minh Dân cùng khoa cho tôi thấy ví dụ rất cụ thể. Bệnh nhân của anh oxy máu đang 85, được cho ăn xong, oxy lên ngay 92. Thật là vi diệu. Tuy nhiên, cho người đang thở mặt nạ oxy ăn không khác gì trò ú tim với Covid.Tôi bảo bệnh nhân: "Nào, ăn nhé". Người bệnh gật đầu. Tôi nhanh tay nhấc mặt nạ ra, đưa thật nhanh một thìa cháo. Người bệnh há mồm đón thìa cháo xong, tôi rút vội thìa ra, ụp mặt nạ oxy xuống ngay cho bệnh nhân, "thở tiếp đi". Làm chậm một tý là oxy máu tụt re. Phút sau: "Nuốt hết chưa, lại ăn tiếp nhé?".Ngày đầu chưa có kinh nghiệm, chúng tôi đỡ bệnh nhân dậy, gỡ mặt nạ oxy ra "ăn cho nó đàng hoàng". Chưa "đàng hoàng" được vài thìa, họ đã lăn ra suy hô hấp dữ dội. Tôi gần 40 năm trong nghề mà bây giờ mới lần đầu gặp dạng khó thở dữ dội đến thế. Đấy là với những người bệnh vừa phải. Còn nặng hơn, chúng tôi phải đặt ống dạ dày để bơm sữa nuôi ăn. Nặng nhất thì đặt ven truyền dung dịch dinh dưỡng. Song, mùa dịch này tìm được dung dịch nuôi dưỡng qua tĩnh mạch rất khó.Uống nước thì sao? Bệnh nhân khó thở, thở gấp suốt ngày, cùng với thở oxy dòng cao, mất nước rất dữ. Có người "khô" lại, máu cô đặc, rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Người bệnh tất cả đều rất khát.Ai còn khỏe tự uống được, và uống rất nhiều nước. Tuy nhiên, đang bận thở oxy thế này, uống nước còn khó hơn ăn, nhiều người môi khô nứt nẻ nhưng vướng mặt nạ oxy không uống được, nước đổ tung tóe mà không vào mồm. Dùng ống hút cắm vào cốc hút lên thì được, song lấy đâu ra ai phục vụ.Các em điều dưỡng đã nghĩ ra cách cắt dây truyền dịch, cắm vào chai nước để người bệnh ngậm mút. Cách này khá hiệu quả nhưng chai nước nhiều khi đổ chảy ướt giường. Chúng tôi nghĩ đến bình nước của người chơi thể thao, có vòi hút, để cạnh cho bệnh nhân tự hút. Bình lại kín khít, tha hồ lăn trên giường mà không sợ đổ, thậm chí pha sẵn C sủi cho bệnh nhân uống tăng lực hoặc uống sữa. Tôi nghĩ đến bình uống nước của vận động viên đua xe đạp, có ống dẫn dài, luồn qua mặt nạ oxy cho bệnh nhân mút. Nếu có ai gửi tặng, chúng tôi sẽ thử ngay, hàng nghìn bệnh nhân đang chờ.Tùy từng góc nhìn, nếu bạn chống Covid ở cộng đồng, chỉ tiếp xúc với người thể nhẹ, bạn thấy cuộc chiến này chỉ như cuộc dạo chơi. Bạn có thể cho rằng bài viết của tôi quá u ám hay cố tình bôi đen hiện thực. Nhưng tôi làm ở chóp nhọn của dịch bệnh, chỉ chiếm 5% số bệnh nhân, toàn người bệnh nặng, và khoảng một nửa bị tử vong. Nên trong mắt tôi, đại dịch này đầy chết chóc.Người bệnh của chúng tôi cũng hiểu thế. Họ nhìn thấy các giường xung quanh cứ lần lượt ra đi. Nhiều người hoảng loạn. Có người cứ nằm khóc: "Bác sĩ ơi, cho tôi về, tôi không chữa nữa đâu, cho tôi về để tôi nhìn con tôi lần cuối". Có thanh niên nói: "Bác ơi, bác cố cứu tôi nhé, tôi còn con nhỏ, vợ tôi mới mất hôm trước rồi". Chúng tôi nước mắt lăn dài, cố tỏ ra vẻ gắt gỏng: "Chết thế nào được, nằm yên thở đều đi rồi sẽ khỏe". Những lời nói dối lúc này còn hiệu quả hơn thuốc. Vì bệnh nhân hốt hoảng sẽ thở nhanh hơn, đòi hỏi nhiều oxy hơn, sẽ quá sức chịu đựng của lá phổi đang tan nát.An ủi bệnh nhân cũng tốt không kém gì oxy và thuốc. Cùng với nỗ lực điều trị, nếu chăm sóc tốt chúng ta sẽ dìu bệnh nhân qua những ngày cam go nhất và cứu được họ.Còn về phía nhân viên y tế thì sao? Tôi biết họ chẳng mấy ai thích tự nói về mình, dễ mang tiếng kể công. Tôi biết nhiều đoàn trước khi vào vùng dịch được dặn "không đưa tin gì nhé".Khi thông báo lấy người tình nguyện đi chống dịch, nhiều thanh niên ở bệnh viện tôi xung phong, trong đó có Tuấn Anh, bác sĩ trẻ đang học hồi sức cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai. Tuấn Anh xung phong trong khi chưa tiêm mũi vaccine nào. Trong đoàn còn nhiều người như vậy, họ vẫn đi. Các trưởng đoàn đều là tướng lĩnh thực chiến, và họ chỉ từ 30 - 40 tuổi, vững chuyên môn.Những người trẻ tuổi từ phía Bắc tiếp tục vào miền Nam sau chúng tôi. Có những bạn sốc nặng mấy ngày đầu. Sau khi vào buồng bệnh ra, nhiều bạn nữ ngồi thất thần, chắc không ngờ tình hình bệnh tật khốc liệt đến thế. Nhiều bạn còn thêm quá tải về sức chịu đựng của con người, mệt, mất nước, đuối sức và ám ảnh bệnh tật."Không sao, mấy ngày đầu chưa quen, mệt thì cứ nghỉ", chúng tôi bảo thế. Không ai nỡ nghỉ, vì nghỉ thì phần việc của mình lại chất lên vai người khác. Rồi rất nhanh, tôi lại nghe thấy tiếng cười đùa trêu chọc nhau xen lẫn ồn ào đủ mọi cung bậc của khoa phòng thời chiến.Căn bệnh bí ẩn đang thách đố Y học cả thế giới. Với Việt Nam, nó lại càng thách thức. Những nhân viên y tế trẻ đang làm những gì tốt nhất cho người bệnh. Tỷ lệ tử vong ở Bình Dương đang ở mức thấp, một phần thưởng cho nỗ lực của họ.Tuần trước, người của báo liên hệ tôi để phỏng vấn. Tôi không muốn báo đưa bài kiểu như "Một bác sĩ già đi chống dịch". Và rằng có một sự thật vô cùng lớn mà mọi người cần biết: Cuộc chiến này đang nằm trong tay những nhân viên y tế trẻ của nước mình.Quan Thế Dân

Người dân tại 18/22 nước trong khảo sát “Sự công bằng, an toàn và tương tác trên môi trường số 2021” mới đây của Microsoft cho rằng ứng xử văn minh trên mạng đã xuống dốc sau một năm thế giới sống chung với đại dịch COVID-19 - một sự đảo chiều đáng buồn, nhất là khi khảo sát năm 2020 vừa mới cho thấy tín hiệu khởi sắc.Microsoft thăm dò ý kiến hơn 11.000 thanh thiếu niên và người lớn từ 13 - 74 tuổi tại 22 quốc gia trong hai tháng 4 và 5-2021 về trải nghiệm của họ đối với 21 loại rủi ro trực tuyến khác nhau. Đây là năm thứ 6 liên tiếp khảo sát được thực hiện và là năm thứ 2 bản khảo sát bao gồm các câu hỏi liên quan đến dịch COVID-19.Tại 82% (18/22) quốc gia trong danh sách, phần đông người dân cho rằng văn minh trên không gian mạng đã tệ đi sau hơn một năm dịch giã. Chỉ 17% người được hỏi trên toàn cầu cho rằng văn minh trên mạng đã được cải thiện nhờ COVID-19, trong khi gần gấp đôi (30%) tin rằng điều ngược lại mới đúng. Năm 2020, các tỉ lệ này lần lượt là 26% và 22%.Một trong những lý do khiến người ta tin rằng văn minh số đang đi xuống nằm ở số lượng các hành động tích cực được lan tỏa trên Internet. Khi được hỏi họ có nhìn thấy (trên mạng) nhiều người đang giúp đỡ người khác hơn so với trước đây, 56% trả lời “có” so với tỉ lệ 67% của năm 2020. Tương tự, tỉ lệ người thấy “ý thức cộng đồng lớn hơn”, “mọi người động viên nhau nhiều hơn”, “mọi người đến với nhau nhiều hơn để đối phó với khủng hoảng” và “nhiều người đang gắn kết trở lại với bạn bè và gia đình” đều giảm từ 6 - 12 điểm phần trăm so với kết quả khảo sát chỉ một năm trước đó.Trong khi đó, tỉ lệ người thấy “mọi người đang giải tỏa sự bực tức của họ trên mạng” (67%) và “mọi người ít khoan dung hơn” (59%) lại có xu hướng tăng so với năm ngoái. Quá nửa (54%) số được khảo sát cho biết họ đã trải qua hoặc chứng kiến nhiều cuộc công kích cá nhân và nhận xét tiêu cực hơn trong năm qua, tăng nhẹ so với 53% của năm 2020. Ba Lan, Philippines, Ý, Đức và Hungary là những nơi người dân ghi nhận không khí tiêu cực trên không gian mạng rõ nét nhất.Trong khi đó, một nhóm các nhà khoa học đến từ Đại học Yale (Mỹ) đã phát hiện ra rằng những tương tác trên mạng xã hội như thích, thả tim và chia sẻ đang “dạy” chúng ta ngày một hung hăng hơn, trang Phys.org đưa tin ngày 13-8. Nhóm tác giả đã nghiên cứu tổng cộng 12,7 triệu dòng tweet từ hơn 7.300 tài khoản mạng xã hội Twitter để đánh giá cái mà họ gọi là “các biểu lộ của sự phẫn nộ về đạo đức”, đặc biệt là sau các sự kiện thời sự quan trọng. Theo đó, những tài khoản nhận được nhiều lượt thích hoặc lượt chia sẻ trên các bài đăng bày tỏ sự giận dữ có xu hướng tiếp tục đăng các tweet với cảm xúc tương tự về sau.Trong khi đại dịch góp phần biến Internet thành nơi tiêu cực hơn và mang đến nhiều hệ lụy sức khỏe tâm thần thì meme - một trào lưu ảnh chế đã tồn tại nhiều năm - đã tiến hóa để mang thêm một hình hài khác khi lồng ghép các trải nghiệm tâm lý mà nhiều người trẻ gặp phải và đặt chúng dưới một lăng kính hài hước, dễ tiếp nhận hơn.  @binchcityErin Taylor, 25 tuổi, là chủ tài khoản Instagram @atmfiend chuyên đăng tải cái mà cô gọi vui là “meme sang chấn”, nơi cô trải lòng về các vấn đề tâm lý của bản thân và học cách gạt đi nỗi xấu hổ khi đối diện và nói về chúng. Ý tưởng đến với Taylor vào năm 2018 khi cô nhận thấy mình và nhiều người khác đang cần một không gian trên Internet nơi họ không chỉ tìm thấy tiếng cười mà còn là sự tự suy ngẫm “tôi có ổn không” đến sau đó. “Càng nói về chủ đề này tôi càng cảm thấy mình không còn đơn độc, vì bỗng chốc có nhiều người lạ tìm đến tôi và nói: Tôi cũng đã trải qua những gì bạn trải qua” - Taylor nói với trang Mashable.Cô chỉ là một trong số không ít tài khoản chuyên đăng meme về chủ đề này, và mỗi tài khoản đều thu hút từ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn lượt theo dõi. Trên tài khoản @binchcity, một meme nhận được gần 18.000 lượt thích là tấm poster với hình ảnh một cô gái cùng dòng chữ “Mắc bệnh tâm thần là công việc toàn thời gian và tôi là nhân viên xuất sắc nhất tháng”.Theo cô Theresa Nguyen, giám đốc chương trình của tổ chức phi lợi nhuận hoạt động vì sức khỏe tâm thần Mental Health America, sáng tạo meme không chỉ là một liệu pháp tốt dành cho chủ tài khoản mà còn có tác dụng chữa lành nơi người tiếp nhận. “Nói ra được sang chấn tâm lý của bản thân thì luôn luôn hữu ích, cho dù bạn làm điều đó thông qua một meme hay nói chuyện trực tiếp với một người bạn hoặc với một nhà trị liệu” - Nguyen giải thích. ■Để học tiếng anh và truyền cảm hứng, follow IFO Nightly Show:https://open.spotify.com/show/Và cũng đừng quên follow chúng mình trên các nền tảng khác:Fanpage: https://www.facebook.com/ieltsfaceoffvtv7/Instagram:https://www.instagram.com/ieltsfaceoff/TikTok: https://www.tiktok.com/@ieltsfaceoffYoutube: https://www.youtube.com/c/8IELTS

Đã 4 tháng, Hà Mạnh không phải vật vã với bản thân để dậy đi làm, không bị ám ảnh bởi KPI, deadline... dù vẫn dậy từ 5h sáng với hàng loạt đầu việc."Không còn áp lực nào, nhưng nếu không nghiêm khắc với bản thân thì một năm gap year sẽ chẳng có nghĩa lý gì", Hà Mạnh, 30 tuổi, ở Bình Thạnh, TP HCM, chia sẻ. Từ tháng 5, anh đã quyết định nghỉ việc sau 10 năm lăn lộn trong lĩnh vực truyền thông, quảng cáo.Theo truyền thống ở các nước phương Tây, gap year là khoảng thời gian ngắt quãng để nghỉ ngơi khi một người trẻ chuyển từ môi trường học đường sang công sở. Đây là lúc họ được tĩnh lại, nhìn ngắm thế giới và tìm hiểu rõ hơn về ước mơ, sở thích trước khi bước vào giai đoạn mưu sinh.Ngày nay, gap year lan sang những người đã đi làm, khi họ cảm thấy mất hứng thú, động lực với công việc, không thể tiếp tục "chạy vô định" và bỏ phí thời thanh xuân.Quá mệt mỏi và liên tục phải gồng mình để chạy theo công việc là trạng thái của Hà Mạnh trước khi gap year. Chàng trai quê Lào Cai cho biết, công việc cũ cho anh thu nhập khoảng 50 triệu đồng mỗi tháng nhưng yêu cầu sức sáng tạo không giới hạn, lại bị chi phối bởi nhiều yếu tố như các trào lưu xã hội, KPI (chỉ tiêu), deadline, sức ép từ sự bứt phá của GenZ... "Trạng thái burnout (kiệt sức và hết năng lượng sáng tạo) rất dễ xảy ra đối với ngành này. Công việc vẫn cho tôi tiền nhưng không làm tôi thoả mãn nữa", Mạnh bộc bạch.Hà Mạnh đứng bên suối Lênin trong chuyến đi thăm di tích lịch sử Pác Bó, Cao Bằng, tháng 5/2021. Ảnh: Nhân vật cung cấpHòa Trần, phóng viên ảnh của một tờ báo điện tử thấy đồng cảm với Mạnh. "Mình cứ trăn trở tại sao trước đây chụp ảnh là việc mình rất thích, từng sẵn sàng chụp miễn phí để được đi mà giờ lại chán ghét đến thế", Hòa nói. Khi quyết định thôi việc hồi tháng 5, những người xung quanh rất sốc, anh lại thấy bình thản. "Có một lần đi chụp, mình nhận ra vẫn còn đam mê với chiếc máy ảnh. Thứ mình chán là công việc và công ty", cựu phóng viên nói.Mỹ Hường, 28 tuổi, từng làm trong một công ty lớn hàng đầu Việt Nam. Cô quyết định nghỉ việc vào đầu năm 2020, khi Covid-19 bắt đầu lan rộng. "Nói chuyện với bạn thân, cả mình và nó đều không biết quyết định này có đúng không", Mỹ Hường chia sẻ. Dù vậy, cô gái đến từ Tây Nguyên biết mình phải nghỉ bởi từ khi tốt nghiệp đại học, Hường đã ước mơ bay nhảy một năm nhưng cơm áo gạo tiền không cho phép.Những ngày đầu vào công ty, Hường có cảm giác mình không thuộc về nơi đây, hậu quả cô luôn thấy chán nản, có lúc tự cô lập với đồng nghiệp, gia đình. Năm 2019, Hường xin nghỉ hai tháng để đi tình nguyện ở Philippines. "Nhưng nó chỉ xoa dịu cơn chán nản tạm thời. Tôi cảm thấy thất vọng về mình, chối bỏ bản thân vì không đủ dũng cảm thoát khỏi suy nghĩ phải ổn định", cô nói.Mỹ Hường (ngoài cùng trái) vào buổi sáng tháng 1/2020, trước buổi khám chữa bệnh cho bà con ở xã Phú Linh, Vị Xuyên, Hà Giang. Ảnh: Nhân vật cung cấpKhi lựa chọn gap year, dân công sở thường không ồn ào. Vào sinh nhật tuổi 30, Mạnh bắt đầu vạch kế hoạch, chuẩn bị tiền bạc cho một năm không đi làm, cũng như dành một khoản không nhỏ để thỏa mãn đam mê công nghệ.Sau khi nghỉ việc, Hòa Trần quyết định không làm gì cả trong một năm, duy trì cuộc sống bằng số tiền lãi ít ỏi từ khoản tiết kiệm gửi ngân hàng. Anh quay về sống cùng gia đình sau gần 10 năm đi xa. Chàng trai bắt đầu mua cây về trồng, trang trí lại nhà cửa, dành thời gian nấu cho bố mẹ một bữa ăn hay nói chuyện nhiều hơn với em gái. Vì dịch bùng phát, kế hoạch khám phá Tây Bắc của Hòa phải dừng. Anh tìm lại thú vui đọc sách, đặt mục tiêu học tiếng Thái trong 6 tháng, tự học design và sắp tới là học vẽ minh hoạ. Thi thoảng anh làm vlog chia sẻ về hành trình gap year. "Đây là lần đầu tiên trong nhiều năm được sống chậm lại và quan sát mọi thứ. Nó khiến tâm trí tôi tĩnh lặng trở lại, bởi vì tôi đã chạy đua quá lâu", anh nói.Trái lại, Mỹ Hường thi luôn vào một chương trình tình nguyện ở Hà Giang. Cô trải qua những ngày bận rộn chăm sóc y tế cho đồng bào dân tộc thiểu số và dạy tiếng Anh cho trẻ em. Khi rảnh, cô chạy xe khám phá những cung đường nơi địa đầu Tổ quốc, tham gia các chuyến từ thiện. Khi Covid-19 bùng phát, Hường tổ chức chiến dịch quyên góp và may khẩu trang tặng bà con ở các bản làng giáp biên giới. "Bận bịu từ sáng tới đêm, tôi không hề thấy mệt mỏi, mà ngược lại càng sung sức vì những giá trị được trao đi và nhận lại", cô nói.Gần chục năm sống xa gia đình và làm việc không ngừng, Hòa Trần cho phép mình một năm nghỉ để tái tạo năng lượng và kiến thức, trước khi đưa ra lựa chọn tiếp theo cho tuổi ngoài 30. Ảnh: Nhân vật cung cấpNguyễn Thạc Thắng, người nổi tiếng trong giới headhunter (tìm kiếm, tuyển dụng nhân sự cấp cao) ở Việt Nam, cho biết số người đã đi làm chọn gap year không phổ biến như sinh viên. Đa phần khi nghỉ việc sẽ ngay lập tức tìm việc ở nơi khác vì áp lực kinh tế, gia đình. Những người nghỉ hoàn toàn một khoảng thời gian thường đã có một khoản tiết kiệm.Thắng cho biết các nhà tuyển dụng thường đánh giá cao những người gián đoạn công việc trong một khoảng nghỉ ngắn và có những hoạt động ý nghĩa như chuyển đổi bản thân, nâng cao kỹ năng, học thêm kỹ năng mới... trong thời gian này. Nó cho thấy ứng viên đã có thời gian chậm lại xem mình thực sự muốn đi con đường nào tiếp theo. Tuy vậy, gap year cũng có thể mang đến những rủi ro nếu không được chuẩn bị kỹ càng, ví dụ như bị tụt hậu so với những người khác, hết tiền giữa chừng khiến người đó phải vội vàng quay lại làm việc mà không có nhiều lựa chọn hay thậm chí là thấy thoải mái quá, không muốn trở lại công việc nữa.Đại dịch hai năm qua là minh chứng cho thấy khó có công việc nào ổn định. 70% trong hơn 21.000 doanh nghiệp được khảo sát đã đóng cửa, 62% lao động mất việc làm, theo

Ông ẩn sĩ thứ nhất20 năm trước, Panta Petrovic bước vào lối sống “giãn cách xã hội”. Ông tìm đến một hang động nhỏ trên ngọn núi Stara Planina, miền nam Serbia để sống, lánh xa một xã hội ồn ào.Nhưng năm ngoái, trong một lần xuống núi về thị trấn, người đàn ông 70 tuổi với bộ râu dài này phát hiện ra đại dịch Covid-19 đang hoành hành. Khi thị trấn bắt đầu việc tiêm vaccine ngừa Covid-19, ông vén tay áo lên nhận một mũi tiêm rồi kêu gọi mọi người cũng làm như vậy. “Con virus ấy không kén chọn đâu, nó sẽ vào tận tới hang của tôi” – ông nói với hãng tin AFP.Chỉ có thể vào được cái hang của ông Petrovic bằng cách leo lên một vách đá dựng đứng. Trong hang có một cái bồn tắm cũ gỉ mà ông dùng làm khu vệ sinh, vài cái ghế dài và một đống cỏ khô làm giường.Petrovic vốn là dân của thị trấn Pirot gần đó. Trước khi vào hang, ông đi làm thuê, ra nước ngoài sống đôi phen, tái hôn vài lần trong một kiểu sống mà ông gọi là “tất bật”. Nhưng ông cũng là một người rất yêu thiên nhiên. Rồi tình yêu ấy dẫn ông tới một khám phá bất ngờ về tự do - thứ tự do mà chỉ khi “giãn cách xã hội” triệt để, vào hang sống, ông mới lần đầu nếm trải. “Tôi không được yên thân khi ở trong thành phố. Ở đó, lúc nào cũng có ai đó ngáng đường bạn, bạn cãi nhau với vợ, với hàng xóm hoặc cảnh sát” – ông vừa nói vừa lột vỏ rau củ nấu bữa trưa - “Ở đây không ai phiền tôi cả”.Petrovic chủ yếu ăn nấm và cá bắt từ một con lạch nhỏ gần đó, thỉnh thoảng ông đi bộ rất lâu để về thành phố, tìm thức ăn thừa đâu đó. Bầu bạn chí cốt của ông gồm vài con dê, một đàn gà, quãng ba chục con chó mèo và con thú cưng nhất của ông: một cô lợn rừng tên là Mara. Petrovic tìm thấy Mara cách đây 8 năm – một con lợn nhỏ bơ vơ kẹt trong bụi rậm, cho nó bú bình và chăm sóc nó. Giờ đây Mara, nặng 200 cân, chơi đùa trên những mỏm đá và ăn táo từ tay ông.Petrovic nói rằng ông "không hiểu nổi sự ồn ào" mà những người hoài nghi vaccine tuôn ra. Ông nhắc đi nhắc lại niềm tin của ông về những tiến bộ và nỗ lực nhằm loại bỏ bệnh tật. "Tôi muốn tiêm cả ba liều ấy chứ, bao gồm cả liều bổ sung. Tôi kêu gọi mọi người dân hãy đi tiêm chủng, từng mũi một".Trước khi lên núi lánh đời, Petrovic đã quyên góp tất cả số tiền tiết kiệm của ông cho cộng đồng để xây dựng ba cây cầu nhỏ trong thị trấn. "Tiền bạc là lời nguyền rủa, nó làm mục ruỗng con người. Tôi nghĩ không có thứ gì có thể làm hư hỏng con người như tiền bạc" - ông đúc kết.Ông ẩn sĩ thứ haiÔng tên là Christopher Knight. Quãng năm 1986, không lâu sau khi tốt nghiệp trung học, Knight đi đến một quyết định: sống chung với loài người thế là đủ rồi. Anh lái xe đi sâu nhất có thể vào một khu rừng ở Maine. Rồi đơn giản là biến mất sâu trong rừng rậm.  27 năm sau, nhà chức trách địa phương mới phát hiện ra Knight và bắt giữ ông ta vì tội đột nhập nhà dân ăn trộm vặt vài vụ. Họ biết được rằng Knight sống trong một khu trại nhỏ tự dựng trong rừng. Và suốt hơn ¼ thế kỷ, anh ta sống sót bằng cách ăn trộm thức ăn và lấy đồ lặt vặt từ những khu nhà vốn chỉ có khách là dân thành phố về cắm trại hè vài tháng trong năm. Anh sống hoàn toàn cô độc, với vài cuốn sách và tạp chí trộm được. Suốt ngần ấy thời gian làm ẩn sĩ, anh chỉ chạm trán một lần duy nhất với một người khác – một người đi bộ đường dài đơn độc trong rừng – vào năm 1990. Họ đi ngang qua nhau và sau nhiều năm đơn độc, Knight ấp úng duy nhất một âm tiết: “Chào!”. Một lời chào không thể tránh khỏi.Knight sống trong một căn lều trong suốt những mùa đông khi nhiệt độ thường xuyên xuống dưới O. Anh chưa bao giờ đốt lửa vì sợ khói sẽ tiết lộ chỗ trú ẩn của mình. Những đêm lạnh nhất, anh thức giấc sau nửa đêm, đi đi lại lại cho tới rạng sáng để khỏi chết cóng.   Anh ăn những loại thực phẩm mà các chuyên gia dinh dưỡng coi là ác mộng: thịt hộp, bột mì, snack… trộm được. Nhưng trong 27 năm ròng, anh chưa từng bị ốm. Ngay cả một cơn cảm lạnh cũng không.Điều ấy cho thấy, một chế độ dinh dưỡng nghèo nàn thảm hại không gây ra tai vạ lớn cho sức khỏe con người. Nói cách khác, các mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng nhất trong lịch sử thường không xuất phát từ chế độ ăn uống nghèo nàn. Chúng không đến từ cái lạnh cực độ hay những con vi khuẩn đầy rẫy trong một khu cắm trại bùn lầy. Chúng đến qua đồng loại của chúng ta. Bạn bè, gia đình và người quen của ta truyền cho ta virus gây cảm lạnh, cúm và các bệnh truyền nhiễm khác. Những con virus ấy bám được vào ta qua các cơn ho và hắt hơi, qua bắt tay và ôm hôn. Cái giá của sự hòa đồng đôi khi chính là sức khỏe của chúng ta. Knight đã tự cách ly mình khỏi loài người và do đó tránh được những hiểm họa sinh học của con người. Và nói cách khác, vì chúng ta không thể làm được như Knight, chui sâu vào trong rừng sống ẩn dật một mình và xơi bất kỳ thứ gì kiếm được chăng hay chớ, chúng ta sẽ chịu đựng đại dịch này cùng nhau.Và bởi thế, khi chúng ta đều nếm trải nỗi cô đơn của thời buổi phong tỏa cách ly nghiêm ngặt này, nếm trải cảm giác mắc kẹt bế tắc đầy tức giận có thể còn kéo dài vài tuần hay vài tháng nữa, ta hãy nghĩ về những gì Knight từng cảm thấy. Ẩn mình trong góc rừng đầy muỗi, anh ta sống qua mọi mùa, mọi kiểu thời tiết. Rồi thức ăn cạn đi, sách báo cũng chẳng còn nữa mà đọc, mỗi mùa đông giá đều có thể sẽ mang anh ta xuống mồ, Knight vẫn chưa từng hối hận về lựa chọn cô độc của mình.Anh cũng chưa một lần cảm thấy buồn chán. “Những ham muốn của tôi giảm đi. Tôi không mong cầu gì cả” - Knight bảo -  "Nói một cách lãng mạn, tôi hoàn toàn tự do".  Mauro Morandi. Ảnh: National GeographicÔng ẩn sĩ thứ baTrong hơn 30 năm, Mauro Morandi là cư dân duy nhất của Budelii, một hòn đảo ở Địa Trung Hải, ngoài khơi bờ biển Sardinia. Vị cựu giáo viên này tới đây từ Ý, đem lòng yêu vùng đất này và quyết định ở lại. Nay, ở tuổi 81, ông được coi là một Robinson Crusoe của Ý. Bạn bè của ông là những bụi cây, vách đá, lũ chim. Khi đại dịch tới, cung ứng thực phẩm ra đây bị gián đoạn, khách du lịch không tới được, ông dành cả ngày để ngắm biển, nhặt củi, chụp ảnh động vật hoang dã và phong cảnh, đăng lên Instagram. Mùa đông, ông ngồi yên trong nhà nhiều tháng liền. Ông nói gì về cách chúng ta có thể vượt qua nỗi cô đơn?"Tôi chỉ nghĩ về gia đình và bạn bè tôi ở Modena (miền bắc nước Ý, một trong những khu vực bị nhiễm virus nhiều nhất). Họ đang phải đối mặt với thời kỳ khó khăn"- Ông nói với CNN Travel - “Một vài tuần cô độc là cơ hội để thực hành tìm kiếm tâm hồn mình. Tôi đọc rất nhiều và suy nghĩ. Tôi nghĩ nhiều người sợ đọc sách bởi vì nếu họ làm vậy, họ sẽ bắt đầu suy nghĩ về mọi thứ, điều đó có thể nguy hiểm. Nếu bạn bắt đầu nhìn mọi thứ dưới một ánh sáng khác và chỉ trích, bạn có thể sẽ thấy mình đang sống một cuộc sống khốn khổ, rằng bạn là một người tồi tệ như thế nào hoặc nhớ về những điều tồi tệ bạn đã làm".Nhưng Morandi nói rằng sự xem xét nội tâm này, sau rốt, mang lại lợi ích. "Hành trình đẹp nhất, mạo hiểm và đáng hài lòng nhất là hành trình bên trong chính bạn, cho dù bạn đang ngồi trong phòng khách hay dưới tán cây ở Budelli nà...

Liên khúc giấy đi đườngChủ đề "vùng" đang nóng hổi. Bạn tôi đề nghị người dân nhuộm tóc theo vùng để dễ quản lý. "Ai vùng đỏ nhuộm màu đỏ, ai vùng cam nhuộm màu cam", rất tiện theo dõi cho nhân viên chống dịch. Tuy sáng kiến nhuộm tóc chỉ là chuyện tếu táo giữa đám bạn thân để đỡ căng thẳng mùa dịch, nhưng kèm theo nó là cả tá chuyện trớ trêu liên quan tới phân vùng và giấy đi đường. Có người ở nhà thuê mấy hôm nay bị mất nước, từ vòi tắm cho tới vòi bếp chỉ chảy ri rỉ. Gọi cho quản lý, chị được giải thích "nhân viên điện nước của công ty không thuộc đối tượng được cấp giấy đi đường". Có người cha già bị bệnh nằm ở nhà, hai hôm đợi người đến tiêm không thấy vì cán bộ trực chốt không cho cô điều dưỡng đi qua. Bệnh viện tư của cô không xin đủ giấy đi đường mẫu mới cho nhân viên. Cán bộ cấp giấy vì quá tải nên đề nghị bệnh viện giảm số người được đi làm. Trong gần hai tháng qua, cứ hơn 10 ngày, Hà Nội đổi một hình thức cấp giấy đi đường. Người dân và cán bộ thực thi chóng mặt chạy theo. Chống dịch thời 4.0 mà dân phải tụ tập cả đêm để xin một tờ g...

Năm học mới ở Thụy Điển vừa bắt đầu khi biến thể Delta với khả năng lây nhiễm cao đang tấn công đất nước này. Số ca mắc đã tăng gấp đôi kể từ cuối tháng 7.Ở nhiều quốc gia, điều đó đồng nghĩa với việc đóng cửa. Nhưng ở Thụy Điển thì không. Thay vào đó, tại trường Sorgenfri ở trung tâm thành phố Malmö, biện pháp chống dịch Covid-19 duy nhất là cấm phụ huynh vào trường.Người dân không âu lo"Tôi không lo lắng chút nào", Elin Brusewitz, 35 tuổi nói khi con trai chơi ván trượt bên cạnh cô. "Chúng tôi khá ổn trong những đợt dịch bùng phát vừa qua. Tôi cho rằng mình là một người Thụy Điển điển hình: không lo lắng trừ khi chính quyền yêu cầu".Quyết định của Thụy Điển trong việc tránh đóng cửa và để các quán rượu, nhà hàng, trung tâm mua sắm, trường học mở cửa trong suốt thời gian đại dịch dẫn đến làn sóng tranh luận trên toàn thế giới.Hàng triệu người khắp toàn cầu phải ở trong nhà, doanh nghiệp bị giám sát chặt chẽ, các trường học vật lộn khó khăn để duy trì hoạt động trong bối cảnh hàng loạt biện pháp hạn chế được áp dụng để ngăn chặn sự lây lan của virus. Nhưng với  khoảng 10 triệu người Thụy Điển, 18 tháng qua (kể từ khi nước này ghi nhận ca mắc Covid-19 vào tháng 2 năm ngoái) không có biến động quá lớn.2/3 số người được hỏi không lo lắng về hậu quả của đại dịch với họ và gia đình, theo kết quả khảo sát do Cơ quan Bảo vệ dân sự thực hiện vào giữa tháng 6. Người dân đa số ủng hộ các chọn lựa của chính phủ. Chỉ ¼ số người được hỏi cho rằng nhà chức trách nên ưu tiên sức khỏe cộng đồng hơn là kinh tế.Anders Tegnell, chuyên gia dịch tễ học, kiến trúc sư chiến lược ứng phó đại dịch của Thụy Điển vừa được xướng danh là “người quan trọng nhất của năm” do độc giả của một tạp chí hàng đầu Thụy Điển bình chọn.Điều đó không có nghĩa là virus không gây ảnh hưởng ở Thụy Điển: gần 15.000 người tử vong (khoảng 1.450/triệu người). Nhưng tỉ lệ này thấp hơn nhiều so với toàn EU (1.684) cũng như thấp hơn Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Anh. Kết quả này không như nhiều người cẩn trọng cảnh báo."Nhiều lần tôi nghĩ rằng tình hình sẽ khác”, Samir Bhatt, giáo sư cố vấn cho chính phủ Anh về chiến lược ứng phó Covid-19 nhận định. “Thụy Điển đã kiểm soát được việc lây nhiễm, giữ tỷ lệ lây nhiễm ở mức tương đối thấp, khiến hệ thống y tế không sụp đổ”.Trường học mở cửaTuy nhiên, những lợi ích thực sự từ chính sách cấp tiến của Thụy Điển có thể nhìn thấy rõ, đó là về mặt kinh tế, tác động tâm lý và giáo dục.Cuối làn sóng dịch đầu tiên vào năm ngoái, Quỹ tiền tệ quốc tế dự báo, kinh tế Thụy Điển giảm 7% trong năm 2020 nhưng cuối cùng GDP nước này chỉ giảm 2,8% - thấp hơn nhiều so với mức trung bình của EU là 6% và của Anh là 9,8%.Bước sang 2021, kinh tế Thụy Điển hồi phục nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào ở châu Âu. Vào tháng 6, GDP vượt mức trước khi đại dịch xảy ra và nền kinh tế ước tính tăng trưởng 4,6% năm nay.Chính phủ Thụy Điển tránh vung tiền vào những gói hỗ trợ tài chính tốn kém. Thay vào đó, họ chi khoảng 4,2% GDP trợ cấp tiền lương và các biện pháp khác. Kết quả là vào năm 2020, nước này ghi nhận mức thâm hụt ngân sách thấp thứ hai ở EU (sau Đan Mạch). "Tài chính công ảnh hưởng tương đối nhẹ so với hầu hết các nước, có thể do chúng tôi sử dụng các biện pháp ít hà khắc hơn", Urban Hansson Brusewitz, lãnh đạo Viện nghiên cứu kinh tế quốc gia Thụy Điển cho biết.Những tác động tâm lý vì đại dịch dường như cũng nhẹ nhàng hơn ở nước này. Theo Ủy ban Y tế và phúc lợi quốc gia, số người tìm kiếm việc điều trị chứng lo âu và trầm cảm tiếp tục giảm, nhất là ở trẻ em và thanh niên.Phần lớn thực tế này bắt nguồn từ quyết định không đóng cửa trường tiểu học cũng như trung học cơ sở. Ngay cả ở trường trung học, chỉ học sinh có kết quả dương tính mới có yêu cầu ở nhà. Việc cách ly toàn bộ lớp học, trường học là rất hiếm và chỉ trong trường hợp ngoại lệ nếu bác sĩ về bệnh truyền nhiễm khuyến cáo. "Chúng tôi rất vui vì giữ cho trường học mở cửa. Tôi nghĩ điều này rất quan trọng”, Sara Byfors - chuyên gia cơ quan y tế công cộng nhấn mạnh.Bản phân tích của cơ quan giáo dục quốc gia Thụy Điển hồi tháng trước không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy đại dịch ảnh hưởng tiêu cực đến trình độ học vấn của học sinh. "Thực tế là kết quả học tập vẫn ổn định, cả giáo viên và học sinh ứng phó tốt với đại dịch”, Peter Fredriksson - người phụ trách cơ quan này nói.Đặc trưng dân số và văn hóaTheo bà Byfors, tác động tiêu cực nhất của đại dịch dường như xảy ra với số ít người bị cách ly. Tuy nhiên, giáo sư Bhatt của Đại học Copenhagen chỉ ra rằng, với những thành công đạt được, Thụy Điển đã chứng kiến số trường hợp tử vong vì Covid cao hơn láng giềng Bắc Âu - những nước có cách can thiệp cứng rắn hơn (cụ thể là nhiều gấp 3-4 lần Đan Mạch, gần 10 lần Phần Lan và Na Uy).Và giáo sư Bhatt khẳng định, khó có nước nào sao chép các chính sách của Thụy Điển mà đạt kết quả tương tự. Với khoảng 23 người/km2, quốc gia này có mật độ dân số thấp, thêm vào đó, gần một nửa dân số Thụy Điển sống độc thân.Trong một bài báo đăng trên Tạp chí khoa học Nature gần đây, giáo sư Bhatt và một số nhà nghiên cứu khác ước tính, nếu Anh áp dụng các chính sách của Thụy Điển, tỉ lệ tử vong vì Covid có thể cao hơn từ 2-4 lần. "Những gì Thụy Điển đã làm phụ thuộc vào hành vi và mức độ tuân thủ của dân số cũng như văn hóa đất nước”, giáo sư Bhatt nói.Zaina Vujcics là bác sĩ nhi khoa có phòng khám nhỏ gần trường Sorgenfri đã duy trì hoạt động trong suốt đại dịch. Bác sĩ quả quyết: “Thụy Điển có chính sách ứng phó virus corona tốt nhất. Nếu ở Đan Mạch, Na Uy, Pháp, Bỉ hay nơi nào đó, tôi sẽ phải đóng cửa. Tôi rất hạnh phúc khi sống ở Thụy Điển”.Thái An (Theo Telegraph)

Nghịch lý thứ ba là nhiều trẻ em ngày nay không thích đọc sách, một phần vì bố mẹ chúng cũng không quan tâm mấy đến sách. Khi tôi còn nhỏ, trước khi đi ngủ bố hay đọc truyện của Aesop cho tôi nghe. Những câu chuyện phiêu lưu hấp dẫn, hài hước nhưng gửi gắm thông điệp sâu sắc. Ví dụ như chuyện về tính tham lam, con ngỗng đẻ trứng vàng đã bị chủ nhân của nó mổ bụng để tìm vàng. Những thông điệp giáo dục này luôn đáng nhớ với mọi thời đại.Ngôi nhà cổ của chúng tôi có hơn ba trăm cuốn sách, có những cuốn cũ gần bằng tuổi ngôi nhà. Có lần tôi ngồi sau xe hơi và đọc quyển "Viking, Eaters of the dead" của Michael Crichton. Bố mẹ nói "Bỏ sách đi, xem cảnh đẹp hai bên đường này", nhưng tôi vẫn tiếp tục đọc vì trong sách của tôi còn chứa nhiều cảnh đẹp hơn. Với đứa trẻ 10 tuổi khi ấy, toàn bộ vũ trụ nằm trong sách.Tôi muốn viết một bài tạo động lực để nhiều người cố gắng giúp trẻ em học chữ, đọc nhiều sách, bởi nó sẽ cho chúng câu trả lời về gần như mọi điều trong cuộc sống. Bạn có biết "Bí kíp quá giang vào ngân hà" là gì không? Câu trả lời: Số 42. Tại sao là 42? Bạn có thể tìm đọc quyển sách trên hoặc vào mạng tìm kiếm "the answer to life, the universe, and everything" nhé.Ở phương Tây, có rất nhiều giải thưởng dành cho sách. Mục đích để khuyến khích các ý tưởng, phát minh, sáng tạo để phát triển tương lai. Tôi mong ở Việt Nam cũng có nhiều giải thưởng, nhiều phong trào khuyến khích trẻ em đọc, và nó hiệu quả. Tương lai của nhân loại được viết ra trong trí tưởng tượng của chúng ta, được ghi lại trong sách trước khi thực sự hình thành.

Cách tự xử nỗi loDù lo lắng thái quá về bệnh tật làm phiền cuộc sống của chúng ta, tin vui là chúng ta có thể tự khắc phục hoặc nhờ sự trợ giúp của chuyên gia. Sau đây là lời khuyên của các chuyên gia:Kiên trì lối sống lành mạnh Ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kết nối với người khác (nếu không gặp mặt thì gọi điện, nhắn tin...) và thể dục thường xuyên. Mặc dù những người bị chứng rối loạn lo âu bệnh tật nghiêm trọng có thể không muốn tập thể dục vì nó khiến họ mệt thêm, hãy cố gắng tập chút ít khi có thể. Theo giáo sư Taylor, “sự sa sút về thể chất diễn ra rất nhanh, có thể gây ra các triệu chứng đáng lo ngại khác như nhịp tim tăng hoặc khó thở khi leo cầu thang. Ngược lại, nghiên cứu cho thấy các bài tập thể dục theo động tác, đặc biệt là thể dục cường độ cao, như chạy bộ, có thể có tác dụng nhanh và nhiều trong giảm lo lắng”.Nghĩ về hiện tạiChúng ta không thể thay đổi quá khứ, không thể biết trước tương lai. Cái duy nhất chúng ta kiểm soát là hiện tại. Nhà tâm lý Bufka khuyên: Khi lo lắng nổi lên, hãy quan sát nó, chấp nhận rồi đặt nó vào một góc của tâm trí để tiếp tục cuộc sống của mình. Bạn thử viết về nỗi lo lắng của mình ra một cuốn sổ, sau đó đóng sổ lại và suy nghĩ sang vấn đề khác. Với bài tập này, bạn có thể dần gác sự lo lắng sang một bên.Làm dịu hệ thần kinhNhà tâm lý Asmundson gợi ý “tập cách kiểm soát sự kích hoạt của hệ thần kinh thực vật - hệ thần kinh thúc đẩy các phản ứng chiến đấu hay từ bỏ trước các kích ứng - giúp đưa hệ thần kinh chúng ta về trạng thái bình thường thay vì trạng thái đối mặt với nguy hiểm, nhờ đó giúp giảm lo lắng”.Chúng ta tập kiểm soát hệ thần kinh thực vật bằng cách tập thở cơ hoành với nhịp độ ổn định (hít vào từ từ bằng mũi, đếm 1-2, tạm dừng một hoặc hai nhịp, sau đó thở ra đếm 1-2). Cơ hoành là một cơ hình vòm nằm dưới phổi. Khi hít vào, cơ hoành hạ xuống tạo ra một chân không hút không khí vào phổi, bụng của chúng ta sẽ phồng lên, xẹp xuống theo từng nhịp hít vào thở ra. Ngoài ra, có thể tập căng, giãn từng nhóm cơ cụ thể hoặc thiền.Đừng kiểm tra sức khỏe quá thường xuyên Liên tục kiểm tra thân nhiệt hoặc khứu giác vì sợ nhiễm COVID-19 không mang lại lợi ích gì cho bạn. Nếu có các triệu chứng thực sự gây lo lắng như chóng mặt, ngất xỉu, khối u bất thường... hãy đi khám chuyên khoa, làm theo lời khuyên của bác sĩ. Cũng đừng nhảy hết bác sĩ này sang bác sĩ kia để tìm kiếm sự đảm bảo về chẩn đoán, hay dành hàng giờ lang thang trong các trang thông tin về sức khỏe trên Internet. Hãy ngắt kết nối Internet khi có thể hoặc làm tay chân và tâm trí cùng bận rộn bằng các hoạt động như tô màu, đan lát, đọc sách... khi rảnh rỗi.Thay đổi cách nghĩ Theo các chuyên gia, cách chúng ta nghĩ về cảm giác của cơ thể và sức khỏe tổng quát của mình có thể làm tăng hoặc giảm sự lo lắng. Tập trung vào các triệu chứng xấu hoặc chưa gì đã lo mình bị bệnh nặng có thể làm tăng các nguy cơ về sức khỏe.Nếu bạn lo lắng thái quá, hãy chất vấn những suy nghĩ lo lắng của mình và đưa ra đánh giá sát thực hơn. Thay vì nghĩ: Tuần này tôi bị kiệt sức, chắc chắn là tôi bị bệnh, hãy xem xét lại những gì xảy ra. Bạn sẽ tự đưa ra được đánh giá thực tế hơn là mình làm việc quá sức và thiếu ngủ, nên bị kiệt sức.Tìm sự giúp đỡ của chuyên giaNếu không thể tự mình khắc phục những suy nghĩ lo lắng thái quá của bản thân, hãy liên hệ với bác sĩ để được tư vấn. Bạn đừng lo nếu không thể gặp trực tiếp do giãn cách xã hội vì COVID-19. Một nghiên cứu so sánh giữa việc trị liệu trực tuyến với trị liệu trực tiếp cho những người mắc chứng rối loạn lo âu bệnh tật cho thấy hiệu quả của trị liệu trực tuyến tương tự trị liệu trực tiếp nhưng chi phí thấp hơn. Ám ảnh mắc bệnh COVID-19 có thể là thoáng qua, không tồn tại lâu dài. Tuy nhiên, chúng ta nhận ra, can thiệp sớm, không để nó phát triển thành vấn đề dai dẳng.Để học tiếng anh và truyền cảm hứng, follow IFO Nightly Show:https://open.spotify.com/show/Và cũng đừng quên follow chúng mình trên các nền tảng khác:Fanpage: https://www.facebook.com/ieltsfaceoffvtv7/Instagram:https://www.instagram.com/ieltsfaceoff/TikTok: https://www.tiktok.com/@ieltsfaceoffYoutube: https://www.youtube.com/c/8IELTS

Khi những làn sóng dịch bệnh qua đi, con người dần trở lại với những bình thường mới ra sao?Nhà tâm lý Nga Georgy Solodovnikov thuộc Trung tâm Khủng hoảng Chelyabinsk và Alexey Kozyrev (phó chủ nhiệm khoa triết Đại học Tổng hợp Matxcơva) đã trò chuyện với báo Rossiyskaya Gazeta (R.G) về thời giãn cách đã tác động thế nào đến mỗi chúng ta. IFO đem đến bạn phần  trích dịch trong khuôn khổ cho phép của dự án “Thích ứng. Suy nghĩ về những gì sẽ xảy ra tiếp theo” từ báo Tuổi trẻ cuối tuần Để học tiếng anh và truyền cảm hứng, follow IFO Nightly Show:https://open.spotify.com/show/Và cũng đừng quên follow chúng mình trên các nền tảng khác:Fanpage: https://www.facebook.com/ieltsfaceoffvtv7/Instagram:https://www.instagram.com/ieltsfaceoff/TikTok: https://www.tiktok.com/@ieltsfaceoffYoutube: https://www.youtube.com/c/8IELTS

Tất cả những vấn đề này đều được điểm lược dưới dạng dự báo trong cuốn sách "Tương lai sau đại dịch Covid" của chuyên gia tài chính nổi danh Jason Schenker. Cuốn sách hứa hẹn đóng vai trò như “một tấm bản đồ dẫn đường” trong một trật tự thế giới mới được thiết lập sau đại dịch, vốn còn rất mơ hồ với hầu hết mọi người."Tương lai sau đại dịch Covid" của Jason Schenker đã đưa ra hàng loạt dự báo ở mọi lĩnh vực về một thế giới sau thảm họa đại dịch. Tương lai của việc làm: vấn đề ai ai cũng quan tâm, khi đại dịch Covid-19 đang gõ cửa từng nhà, và đe dọa sinh kế của mọi hộ gia đình. Tương lai của ngành nông nghiệp: một vấn đề mà bấy lâu chưa được coi là “vấn đề”, khi nguồn thực phẩm mặc định là sẵn có, với nguồn cung ứng dồi dào. Tương lai của giáo dục: liệu có một xu hướng chuyển dịch thực sự sang phương thức học trực tuyến, thay vì chỉ là một giải pháp tạm thời trong giai đoạn phong tỏa và giãn cách xã hội? Cùng với đó là những vấn đề hệ trọng khác, ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách quốc gia và quan hệ quốc tế, chẳng hạn như vấn đề tài khóa, thuế quan, chính trị, an ninh,...Ngoài ra, "Tương lai sau đại dịch Covid" còn nêu dự báo với nhiều kịch bản khác nhau, rất rõ về nhóm ngành nào đang phải hứng chịu hậu quả nặng nề nhất, đến mức nhiều doanh nghiệp và người lao động được dự báo sẽ chuyển đổi nghề nghiệp.Ngược lại, dự báo cũng cho thấy có những lĩnh vực trụ vững, phất lên, và ngày càng giữ vai trò thiết yếu trong bối cảnh dư chấn của đại dịch còn kéo dài. Chăm sóc sức khỏe hẳn sẽ là một nhu cầu dài hạn, và học sinh sinh viên có thể xem đây là một lựa chọn nghề nghiệp nhiều tiềm năng. Du lịch và giải trí đã và đang hứng chịu hậu quả nặng nề, ngay cả khi đại dịch qua đi, và do đó loại hình ”kỳ nghỉ tại chỗ” có lẽ sẽ trở thành xu hướng mới.Cuốn sách sẽ đem đến cho độc giả cái nhìn khái quát sự vận hành của một nền kinh tế hiện đại, vốn luôn phải trải qua các chu kỳ kinh doanh, những tác động mà nó phải hứng chịu do một biến cố bất thường ở tầm mức như đại dịch Covid-19; đồng thời cũng nhắc lại những bài học lịch sử mà các quốc gia trên thế giới cũng như bản thân tác giả đã trải nghiệm.Do đó, người đọc khi cân nhắc những lựa chọn cá nhân, có thể “suy nghĩ như một nhà kinh tế học” để hạn chế những rủi ro có thế tránh được trong bối cảnh đại dịch sẽ còn diễn biến phức tạp.Jason Schenker, tác giả của cuốn sách hiện đang là Chủ tịch Viện Tương lai học. Ông có bằng thạc sĩ về kinh tế ứng dụng, ngữ văn Đức và ngành đàm phán. Jason là chuyên gia dự báo hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thị trường tài chính.Bloomberg News đã xếp Jason Schenker là chuyên gia dự báo số 1 thế giới trong 25 hạng mục, trong đó bao gồm những dự báo về giá dầu, đồng Euro, bảng Anh, đồng Rúp Nga, đồng Nhân dân tệ và vấn đề việc làm ở Mỹ. Năm 2018, ông được trang Investopedia liệt vào danh sách cố vấn tài chính có tầm ảnh hưởng nhất thế giới.Các dự báo của Jason thường xuyên được trích dẫn trên báo chí, các tờ như The Wall Street Journal, The New York Times, và Frankfurter Allgemeine Zeitung. Ông cũng từng xuất hiện trên truyền hình, như CNBC, CNN, ABC, NBC, MSNBC, Fox, Fox Business, BNN, và BBC. Ngoài ra, ông còn tham dự các sự kiện của OPEC, Fed.Trước khi phát hành cuốn sách "Tương lai sau đại dịch Covid", Jason từng ra mắt các đầu sách đáng chú ý như "Robot-Proof Yourself", "Recession-Proof", " Jobs for Robots"./.

Kỷ niệm 76 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2-9-1945 – 2-9-2021) đúng thời điểm dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp. Nhiều địa phương trong tỉnh đã và đang triển khai quyết liệt, thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19.Song không vì thế mà không khí chào đón Tết Độc lập kém phần hân hoan, trang trọng.Để học tiếng anh và truyền cảm hứng, follow IFO Nightly Show:https://open.spotify.com/show/Và cũng đừng quên follow chúng mình trên các nền tảng khác:Fanpage: https://www.facebook.com/ieltsfaceoffvtv7/Instagram:https://www.instagram.com/ieltsfaceoff/TikTok: https://www.tiktok.com/@ieltsfaceoffYoutube: https://www.youtube.com/c/8IELTS

CUỘC SĂN TÌM ĐIỀU TÍCH CỰC Đại dịch đã đi được khoảng 19 tháng, dai dẳng và tàn khốc đến mức nhìn lại những ảnh cách đây hai năm, thấy như đã cách đây cả chục năm, thời chưa lấy chồng lấy vợ! Cách đây hai năm, người mắc chứng lo âu còn là thiểu số; nay thì người nào còn tươi vui "thực sự" mới đúng là thiểu số. Nếu bạn "mạnh" tới mức COVID-19 không ảnh hưởng đến bạn thì cũng ảnh hưởng đến những người quanh bạn, khu phố bạn sống, công ty bạn làm, quán ăn bạn yêu thích... Kết cục, ta có thể nói COVID-19 tác động tiêu cực đến không chừa một ai, dĩ nhiên trừ những kẻ thu lợi nhờ COVID. Trong đại dịch, nhân loại để lộ ra mình yếu đuối lẫn dẻo dai, đầy mâu thuẫn. Những dòng tin tức không ngừng, thật có, giả có, nửa sự thật càng có, cộng với sự biến hóa ranh ma của virus như chơi đuổi bắt với chiến lược chống dịch thay đổi liên miên ở mọi quốc gia... tất cả khiến người vững vàng nhất cũng phải hoang mang, và mỗi ngày đi qua, ta vừa là người tự hù dọa mình lại vừa phải làm người tự trấn an mình. Trong hoàn cảnh này, lời khuyên hay gặp nhất là hãy suy nghĩ tích cực vào, mọi chuyện rồi sẽ qua, kiểu "Đời quẳng cho ta quả chanh thì ta làm luôn cốc nước chanh". Trên Facebook, bạn muốn tránh xa những người chỉ như sưu tập chuyện đau khổ rồi tưới nước mắt, lời than lên cho nó thêm đẫm đượi. Bạn mừng rỡ khi túm được một người trong mọi hoàn cảnh đều vẫn vui tươi, lạc quan. Bạn "theo dõi" họ. Sự yêu đời, tích cực của họ như tách cà phê nâng bạn thẳng người dậy, bớt héo hon trong ngày dịch; bạn bắt chước họ tận dụng thời gian của đại dịch để học ngoại ngữ, học làm bánh, trồng cây... Nhưng rồi đến một lúc, bạn nhận thấy họ như làm bằng "nhựa" hay bằng "thép", họ cứ hớn hở thế mãi, những khốn khổ ngoài kia như không chạm được tới họ, hoặc chạm vào cũng sẽ bị văng ra bởi một sự tích cực đầy ngạo nghễ. Khi bạn gặp khó khăn và thổ lộ với họ, bạn nhận được một biểu tượng, một lời khuyên mượt mà như vòng tay nhung của búp bê với gấu bông. Bạn thấy mệt, bỗng thấy một câu vặn vẹo, một tiếng thở dài nó mới gần gũi, mới "người" làm sao. Triệu chứng ấy cho thấy: lâu nay bạn đã "ăn" phải loại tích cực độc hại.THẾ NÀO LÀ TÍCH CỰC ĐỘC HẠI?Theo định nghĩa của các nhà tâm lý học, tích cực độc hại là "niềm tin rằng bất kể hoàn cảnh có khắc nghiệt, khó khăn thế nào, người ta vẫn nên giữ cho được một tinh thần tích cực", và chỉ nên giữ lại những điều tích cực, dùng suy nghĩ tích cực để loại bỏ hoàn toàn những cảm xúc "khó chịu" khác; kiên quyết lạc quan, kể cả khi biết cái lạc quan ấy là giả tạo và bất khả thi.Ranh giới giữa tích cực với tích cực độc hại ngỡ là tinh tế, lù mù nhưng hóa ra lại rất dễ nhận diện. Người suy nghĩ tích cực là bình tĩnh nhìn rõ "địch, ta và hoàn cảnh", từ đó rút ra được kinh nghiệm, vạch được lối đi sáng sủa, nếu có thất bại thì cũng biết mình đã làm hết sức, không chì chiết làm khổ bản thân hay đổ tại trời.Trái lại, tích cực độc hại đi theo một cơ chế hoàn toàn khác: cơ chế "đường tránh". Bạn đeo kính hồng vào, chọn một lối trong công viên, quanh quẩn trong đó ngửi hoa và đợi cho ngoài kia bão tự tan; thậm chí, bạn gạt đi quyết không nghĩ tới, không cho ai bày tỏ nỗi lo sợ trước cơn bão ấy. Bạn lên dây cót cho mọi người rằng gió chỉ xoàng thôi, hãy nghĩ tới mặt tích cực của bão là tự nhiên mát trời, bạn bảo người ta đang ở giữa hoa thì thưởng hoa đi cớ gì cứ nói về bão, sao cứ nhất định chọn bão mà không chọn hoa.Tích cực độc hại vì thế sẽ ngăn không cho bạn lớn lên, trưởng thành. Bạn chẳng học được gì qua các cơn bão. Bạn trở nên xa lạ, vô tâm với những cơn bão mà người khác gặp phải. Bạn trở thành một cỗ máy nặn ra niềm vui. Và nếu có trục trặc, bạn chắc chắn sẽ đổ tội cho người khác.Dĩ nhiên giữa tiêu cực than khóc với hân hoan liên miên ta thà chọn người hân hoan liên miên, nhưng lý tưởng nhất vẫn là một thái độ chừng mực mà lý tưởng: lạc quan bi tráng.LÀM SAO ĐỂ CÓ LẠC QUAN BI TRÁNG?Viktor Emil Frankl (1905 - 1997) là một nhà thần kinh học người Áo sống sót sau nạn diệt chủng người Do Thái, tác giả của cuốn Cuộc tìm kiếm ý nghĩa của con người bán được gần 20 triệu bản và được dịch ra nhiều thứ tiếng. Đọc qua tiểu sử dữ dội của ông, ta không khỏi liên tưởng đến một cái cây kỳ diệu: bị quật tả tơi trong mùa gió bão nhưng vẫn lặng lẽ nảy mầm và nở hoa ngay khi hửng nắng.Frankl chính là cha đẻ của khái niệm "Lạc quan bi tráng" (Tragic Optimism", là một thứ không những đối lập với bi quan mà còn đối lập hẳn với "lạc quan độc hại".Theo Frankl, có một thứ gọi là bộ ba bi kịch mà không ai thoát được, kiểu gì trong đời cũng phải gặp ít nhất một lần. Bộ ba ấy gồm:1. Đau khổ không tránh khỏi.2. Lỗi lầm không tẩy nổi.3. Cái chết.Lạc quan bi tráng là thứ lạc quanvẫn có được khi đã nhìn thẳng vào bộ ba bi kịch kia, nhưng biết rằng con người nếu cố hết sức, sẽ có khả năng:1.Vượt đau khổ để từ đó đạt một thành tựu.2.Từl ỗi lầm rút ra cơ hội để thay đổi bản thân tốt hơn.3. Từ cái chết và sự ngắn ngủi của cuộc đời rút ra được động lực để sống có trách nhiệm.Để có được thứ lạc quan bi tráng của Frankl, việc quan trọng nhất là tìm ra được ý nghĩa, không phải ý nghĩa của cả một đời người dài dằng dặc, mà là "ý nghĩa tiềm tàng có sẵn trong từng hoàn cảnh mà mỗi người phải đối mặt trong suốt đời mình", từ việc thi đậu/ thi rớt, tới lấy vợ/vợ bỏ, có con/con hư, thăng chức/thất nghiệp... rồi nhìn ra trong hoàn cảnh ấy mình làm gì được tốt nhất để "thấm thía" ý nghĩa nhất. Đó là một công thức toán, với:Ý nghĩa của cả một đời người = tổng các ý nghĩa của mỗi hoàn cảnh được hiện thực hóa tới nơi tới chốn.Vì thế, một người thoát khỏi một cơn chảy máu dạ dày mà từ đấy vẫn uống rượu tì tì, một người đi qua đại dịch mà vẫn nhơn nhơn không thay đổi gì... thì ý nghĩa tiềm ẩn của những hoàn cảnh đặc biệt ấy đã bị bỏ qua, "nước đổ đầu vịt", cuộc đời người ấy chỉ là tổng hợp của những hoàn cảnh "vô nghĩa".Theo Frankl, quan trọng là nhìn ra ý nghĩa. Không nhìn ra được ý nghĩa của mỗi việc mình làm, mỗi hoàn cảnh mình rơi vào thì sẽ sinh cảm giác "vô nghĩa" - là cảm giác luôn đứng sau trầm cảm, nghiện ngập, hung hãn hoặc buông xuôi. Người bi quan thường hay lấy sự phù du và "vô câu chuyện - cuộc sống thường" c...