ԹատրON

ԹատրON-ում այսօր զրուցել եմ Աբովյանի դրամատիկական թատրոնի տնօրեն, բեմադրիչ Արմեն Սարգսյանի հետ։

«Դերասանից դու չես կարող պահանջել լինի քո ուզածը, մտքինը։ Այդպես անում են, բայց ես կարծում եմ դա սխալ է». Նանոր ՊետրոսյանԹատրON-ում Նանոր Պետրոսյանի հետ խոսել եմ դերասանի մասնագիտության, ռեժիսուրայի, Թեք տեղի մասին։

«Թատրոնն իմ աշխատանքն է, որին ես շատ լուրջ եմ վերաբերվում և շատ եմ սիրում». Տաթև Ղազարյան#ԹատրON-ում զրուցել եմ դերասանուհու հետ՝ բացահայտելով ոչ միայն մասնագիտության գաղտնիքները, այլ նաև այն ճանապարհը, որը ձևավորում է արվեստագետին։

Ես բեմում ազատ եմ այնպես, ինչպես կյանքում երբեք այդքան ազատ չեմ եղել։ Դա իմ թռիչքի վայրն է։ Հասմիկ Սուվարյան 🎭

«Տգեղը» 🎭Պիես, որը հումորի միջոցով խոսում է ամենացավոտ հարցերից մեկի մասին՝ արտաքին տեսքի և կատարելության պաշտամունքի։Իմ Ռադիոյի տաղավարում են ներկայացման ռեժիսոր Մհեր Զաքարյանը և դերասանուհի Մարիա Գևորգյանը։ Զրույց՝ թեմայի արդիականության, բեմադրության լուծումների և կերպարների մասին։

«Դերասանից դու չես կարող պահանջել լինի քո ուզածը, մտքինը։ Այդպես անում են, բայց ես կարծում եմ դա սխալ է»։

Նոր երաժշտական-դոկումենտալ ներկայացում Կամերային թատրոնում՝ լեգենդար քառյակի մասին։ԹատրON-ում Արմինե Դանիելյանը զրուցում է ռեժիսոր Դավիթ Աբրահամյանի և դերասան Սուրեն Պողոսյանի հետ։

«Պոչատ աղվեսը»՝ ինտերակտիվ տիկնիկային ներկայացում։Իմ Ռադիոյի տաղավարում են թատրոնի հիմնադիրներ Գոհար Առաքելյանն ու Էդգար Թաթիկյանը։ Զրույց՝ ներկայացման գաղափարի, տիկնիկային թատրոնի առանձնահատկությունների և փոքրիկ հանդիսատեսի հետ կենդանի շփման մասին։

«Փոքրիկ Իշխանը»՝ բեմում։Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնի նոր բեմադրության մասին իմ ռադիոյի տաղավարում խոսում ենք ռեժիսոր Գրիգոր Խաչատրյանի և դերասանուհի Դիանա Մալենկոյի հետ։

Շեքսպիրի սոնետները բեմում` փորձարարական ձևաչափով։Իմ ռադիոյի հյուրերն էին ռեժիսոր Էլմիրա Սոլոյանը և դերասանուհի Լենա Կասինյանը։Խոսել ենք «Շեքսպերիմենտ» ներկայացման գաղափարի, պոեզիայի բեմական լեզվի մասին։

🎙️ Իմ ռադիոյի տաղավարում է ռեժիսոր Լիլիթ Բաղդասարյանը։Նրա հետ խոսելու ենք Արտաշատում բեմադրված «Բարի գիշեր, մամա» ներկայացման առաջնախաղի մասին։ Մարշա Նորմանի այս հուզիչ և ծանր երկխոսությունը մայր-դուստր հարաբերության, լռությունների ու չասված ճշմարտությունների մասին է։

«Սասունցի Դավիթ»․ լեգենդար հերոսի պատմությունը՝ տիկնիկային բեմադրությամբ։Արկած, պայքար, քաջություն՝ նոր բեմական լեզվով։Իմ ռադիոյի եթերում զրուցել եմ Հրազդանի Կամերային թատրոնի հիմնադիր Շահեն Փանոսյանի և «Սասունցի Դավիթ» տիկնիկային ներկայացման ռեժիսոր, դերասան Վարդան Խաչատրյանի հետ՝ ազգային էպոսի բեմականացման, ձևաչափի ընտրության և ժամանակակից ընթերցման մասին։

«Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը»՝ բեմում 🎭«Մհեր Մկրտչյան» Արտիստական թատրոնում Տաթևիկ Մելքոնյանի բեմադրել է Հրանտ Մաթևոսյանի այս վիպակը։Իմ Ռադիոյի եթերում զրուցել եմ ռեժիսոր Տաթևիկ Մելքոնյանի և դերասան Վազգեն Մկրտչյանի հետ։

Երկար դադարից հետո՝ նոր ստեղծագործական սկիզբ Հայաստանում։Իմ Ռադիոյի տաղավարում են Արցախի Վահրամ Փափազյանի անվան դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, ռեժիսոր Ռուզան Խաչատրյանը և դերասանուհի Շողեր Սարգսյանը։ Զրույց՝ վերադարձի, շարունակության և բեմի նոր կյանքի մասին։

Իմ ռադիոյի տաղավարում են ռեժիսոր, դերասանուհի Ժաննա Հովակիմյանը և դերասանուհի Զառա Հակոբյանը։ Նրանց հետ խոսել եմ «Ամեն ինչ անցնում է» առաջնախաղի մասին։

Իմ ռադիոյի տաղավարում են դերասանուհի, ռեժիսոր Հասմիկ Սուվարյանը և դերասանուհի Դիանա Խերանյանը։

Իմ ռադիոյի տաղավարում խոսել եմ ռեժիսոր Գոհար Փոքրիկյանի և դերասանուհի Լուսինե Կոստանյանի հետ։

Մի քանի օրից Ամանոր է, ինչը նշանակում է, որ ԹատրON-ի առաջիկա էպիզոդները լինելու են տոնական ու խոսելու ենք Ամանորյա ներկայացումներից ✨ 💚Իմ Ռադիոյի տաղավարում խոսել եմ «Էնկի» ստվերային թատերախմբի համահիմնադիր Սոնա Քանքանյանի հետ։ Նրանք փոքրիկ հանդիսատեսի համար ուներ նոր մանկական ստվերային ներկայացում։ 

ԹատրON-ի այս էպիզոդում խոսել եմ Հրազդանի նորաբաց Կամերային թատրոնի հիմնադիր Շահեն Փանոսյանի և ռեժիսոր Արմեն Մարգարյանի հետ։

ԹատրON-ում զրուցել եմ «Բաց Հարթակի» համահիմնադիր Գագիկ Ղազարէ և համահիմնադիր Գայանե Եղիազարյանի հետ։

ԹատրON-ի այս էպիզոդում խոսել եմ «Թատրոն 8»-ի համահիմնադիր Ժաննա Հովակիմյանի հետ։

Իմ ռադիոյի տաղավարում զրուցել եմ «Բեբուկ» շարժական թատրոնի համահիմնադիր Ռուզաննա Պետրոսյանի և բեմադրիչ Հրանուշ Չիչակյանի հետ։

ԹատրON-ում խոսել եմ «Շունչ» թատրոնի համահիմնադիր Սամվել Դանիելյանի և դերասանուհի Սիրանուշ Լազյանի հետ։

«ԹատրON»- ում զրուցել եմ Թատրոն Կայարանի փոխտնօրեն Անդրանիկ Սողոմոնյանի հետ։

🎭 Ավետիք Իսահակյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակում տուն-թանգարանում ներկայացվեց Վարպետի մանկական ստեղծագործություններից ներշնչված նոր ինտերակտիվ տիկնիկային բեմադրությունը՝ «Լույսի ծածկագիրը», որի առաջնախաղը անցավ հաջողությամբ։ԹատրON-ի այս էպիզոդում զրուցել եմ թանգարանի տնօրեն Արմինե Ավետիսյանի և դերասանուհի Ալլա Սահակյանի հետ։

Իմ ռադիոյի տաղավարում զրուցել եմ բեմադրիչ, դերասան Արտաշատի թատրոնի գեղարվեստական հարցերի տնօրենի խորհրդական Կարեն Խաչատրյանի հետ։ Նրա հետ խոսել եմ՝ սպասվելիք առաջնախաղերի, Արտաշատի թատերական փառատոնի մասին։

Այս էպիզոդում զրուցել եմ Թեք տեղի հիմնադիր, ռեժիսոր, դերասանուհի Նանոր Պետրոսյանի և Թեք տեղում ստեղծագործող, դերասանուհի Նունե Դանիելյանի հետ։

Այս տարի Աբովյանի դրամատիկական թատրոնը նշում է իր 45-ամյակը։ Թատրոնի անցած ճանապարհի եւ այսօրվա  մասին խոսելու եմ  Աբովյանի մշակութային հիմնադրամի տնօրեն, ռեժիսոր Արմեն Սարգսյանի և դերասանուհի Թագուհի Հակոբյանի հետ:

Մշակույթի տները ժամանակին կատարել են գյուղական համայնքների կենտրոնների դերը։ Այստեղ էին հավաքվում մարդիկ՝ դիտելու ներկայացումներ, ֆիլմեր, համերգներ։ Այսօր այդ շենքերից շատերը լռել են, բայց ոչ բոլորը։ Արմավիրի Նորապատ գյուղում մշակույթի տունը տարիներ շարունակ վերածվել է թատրոնի, որտեղ մի խումբ երիտասարդներ փորձել ու շարունակում են փորձել կենդանություն տալ հին պատերին։ Իմ ռադիոյի տաղավարում են Արմավիրի դրամատիկական թատրոնի հիմնադիր, ռեժիսոր Արամ Նալբանդյանը և թատրոնի մենեջեր, դերասանուհի Իռեն Հարոյանը։ 

ԹատրON-ում պատմել եմ «Բեբուկ» շարժական թատրոնի մասին, երբ նրանք դեռ նոր էին սկսում իրենց գործունեությունը։ Այսօր նրանք ունեն սեփական շրջիկ ավտոբուսը, հստակ խաղացանկը, ստեղծագործական կազմը։ Անի Երեմյանը պատմում է՝ այսօր ունեն այն ինչի մասին տարիներ առաջ երազում էին։ 

Վիլյամ Սարոյանի «Մայրիկ, ես սիրում եմ քեզ» և «Հայրիկ, դու խենթ ես» ստեղծագործությունները գրողը նվիրել է իր երեխաներին՝ առաջինը դստերը՝ Լյուսիին, երկրորդը՝ որդուն՝ Արամին:  «Հայրիկ, դու խենթ ես» վիպակը կարող ենք համարել հենց Սարոյանի ու նրա որդի զրույցների հավաքածուն, իսկ «Մայրիկ, ես սիրում եմ քեզ» վեպը Սարոյանի կնոջ՝ Քերոլի և նրանց դստեր՝ Լյուսիի հարաբերություններն ու զրույցները։ Թատրոն տանիքի նոր բեմադրության մեջ, ռեժիսորը միահյուսել է այս պատմությունը։

Մայիսի 8-ին և 9-ին Աշտարակի դրամատիկական թատրոնում կայացավ  «42-24» ներկայացման առաջնախաղը։ Այն թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Գոռ Մարգարյանինն է՝ ամերիկացի դրամատուրգ Արթուր Միլլերի «Պատահար Վիշիում» պիեսի հիման վրա։ Բեմում էին նրա ավարտական կուրսի ուսանողները և ոչ միայն։

Իսահակյանի տան բակն է՝ կանաչապատ ու խաղաղ։ Երեկոյան զով քամին մեղմորեն հպվում է ծառերին, իսկ վերևում թռչունները հանգիստ ճախրում են։ Սեղանին` կարմիր և սպիտակ գինի։ Բակի աջ կողմում աթոռներ են դրված՝ հանդիսատեսի համար։ Թատերական գործողության ճշգրիտ վայրն անորոշ է մնում, սակայն դա կարծես ոչ մեկին չի անհանգստացնում։ Մարդիկ չեն շտապում։ Նրանք լուսանկարվում են, զրուցում, ծանոթանում միմյանց հետ։ Մինչ բեմականացման սկիզբը հանդիսատեսը շրջում է թանգարանի ներսում՝ բացահայտելով Իսահակյանի կյանքի որոշ դրվագներ։

Մարդը հաճախ կանգնում է իր ներաշխարհի ձգտումների և սոցիումի պահանջների խաչմերուկում։ Մի կողմից՝ հասարակության կողմից պարտադրվող նորմերն ու սպասումները, մյուս կողմից՝ ընտանիքի հանդեպ ունեցած պատասխանատվությունը, ավանդույթների ծանրությունը, խիղճը։ Շատերը կյանքն ապրում են ոչ թե իրենց ընտրությամբ, այլ այն ճանապարհով, որ վաղուց իրենց փոխարեն որոշված է։ Իտալացի դրամատուրգ Ալդո Նիկոլայի «Երբևէ ուղտի վրա չե՞ս նստել» պիեսի հիման վրա  Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում բեմադրվել է «Կմեռնեմ ուրբաթ երեկոյան» ներկայացումը, որի բեմադրիչը Անուշ Սարգսյանն է, թարգմանությունը Տիգրանուհի Տեր-Մարկոսյանինն է։  

Այս էպիզոդում պատմում եմ «Խաղարան» ինտերակտիվ թատրոնի մասին, որը յուրահատուկ տեղ է զբաղեցնում մայրաքաղաքի թատերական քարտեզում։ Թատրոնը ներկայացումներն իրականացնում է Երևանի պատմության թանգարանում՝ խաղը համադրելով կրթական փորձառության հետ։

Նորի փնտրտուքով՝ նորավարտ Դավիթ Միրիջանյանը, իր շուրջն է հավաքել մի խումբ երիտասարդների, որոնք ցանկանում են ազատ ստեղծագործել ու հենց «Ազատ թատրոն» անունով էլ հանդես են գալիս։ Օրեր առաջ, Խուլերի մշակույթի և սպորտի պալատի բեմում նրանք խաղացին իրենց առաջին՝ «Հանճարի ճանապարհը» ներկայացումը։ Ներկայացման հիմքում Ուիլյամ Սարոյանի երկու պատմվածքներն են՝ «Խորհուրդներ ամերիկացի ճանապարհորդին» և «Հանճարը»։ 

«Թեք տեղ»-ի ստեղծագործական թիմը բեմադրել է Արա Արծրունու «Մժեղը» պիեսը։ Հանդիսատեսը մտնում է  դահլիճ, արդեն լսելի է այդ անդադար ու մի քիչ նյարդայնացնող տզզոցը։ Անկեղծ ասած՝ մի քանի րոպե անց բոլորն անհամբեր սպասում էին ներկայացման մեկնարկին՝ հուսալով, որ այն վերջապես կդադարի։ Բայց արդյո՞ք անջատվում է այդ ձայնը։ Դա կիմանաք, եթե դիտեք ներկայացումը։ Իսկ մինչ այդ, պատմեմ, թե ինչու է ստեղծագործական խումբը կանգ առել հենց այս պիեսի վրա։

Օրեր առաջ, Հակոբ Պարոյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում առաջնախաղ էր՝ Աշոտ Հակոբյանն անդրադարձել է նրա  «Գավառական անեկդոտներ» շարքի պիեսներին, համադրել ու բեմադրել՝ «Մետրանպաժ» կատակերգությունը։ 

Այսօր թատրոններն ավելի շատ աջակցության և ֆինանսական օգնության կարիք ունեն։ Հատկապես  երբ բեմադրում են ներկայացումներ, որոնք առանձնանում են իրենց կառուցվածքով, բեմադրական մոտեցումներով, արժանանում են մրցանակների և մասնակցում միջազգային փառատոններին։ Այդպիսի օրինակ է Աբովյանի դրամատիկական թատրոնի նկուղային տարածքում բեմադրված «N 6» ներկայացումը, որը ստեղծվել է Անտոն Չեխովի «Հիվանդասենյակ N6» պատմվածքի հիման վրա։

Հունիսի 11-ին և 12-ին Բյուրականի «ՀանդԱրտ» մշակութային այգում կայացավ «Նռնենի» ներկայացման առաջնախաղը, որի հեղինակն ու բեմադրողը Տիգրան Գուլումյանն է։ «Նռնենին» պատմում է մի գյուղում ապրող չամուսնացած կնոջ, նրան սիրահարված տղամարդու, քաղցկեղով հիվանդ մեկ այլ կնոջ և գյուղի ամբողջ անցուդարձից տեղյակ հարևանուհու մասին։

«Հայրիշխանություն» ներկայացման առաջնախաղը տեղի է ունեցել մայիսի 23-ին «Մհեր Մկրտչյան» արտիստական թատրոնում։ Դերերում Կարեն Հովհաննիսյանն ու Ռուզաննա Մանուչարյանն են։ «Հայրիշխանություն» ներկայացումը ստիպում է մտածել ոչ միայն Ադամի և Եվայի պատմության, այլ նաև մեր անձնական ընտրությունների մասին։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է հին մի պատմություն խոսել այսօրվա մարդու հետ՝ պարզ, բայց զգացմունքով լի լեզվով։ Ներկայացումը դիտողին հուշում է, որ ամեն մեկս մի պահ եղել ենք կամ կարող ենք լինել Ադամ կամ Եվա՝ կանգնած սեփական «արգելված պտղի» առջև։ 

Երիտասարդ ստեղծագործող՝ Միքայել Աթասունցը, թատերականի ընկերների հետ տարիներ առաջ ձևավորեց նոր թատերախումբ՝ անվանելով «Վատ» թատրոն։ Թեև անվանումը տարօրինակ է հնչում, բայց ունի հստակ գաղափարական բացատրություն։

«Ցանկապատը» միայն պատմվածք չէ հարևանների կենցաղային վեճի մասին։ Այն սուր դիտարկում է՝ ինչպես մարդկային խեղկատակությունները, չզիջելու մոլուցքը կարող են վերածվել հասարակության մեջ արմատացած խնդիրների։ Եվ որքան էլ այս պատմությունը գրվել է շուրջ մեկ դար առաջ, այն այսօր էլ արդիական է՝ մեզ հիշեցնելով, թե որքան կարևոր է փոխադարձ ըմբռնումը, զիջելու կարողությունը և հանրային համերաշխությունը։

Գայանե Կարապետյանը ներկայացումը բեմադրել է՝ նկուղային տարածքում, որը կեղտոտ է, խոնավ և փոշոտ, ընդգծելով պիեսի մռայլ և ճնշող մթնոլորտը։ Կերպարները չորսն են՝  Գարսենը, Էսթելը, Ինեսը և միջանցքի հսկիչը։ Վերջինիս կերպարը մարմնավորող Արսենը ներկայացումից առաջ շրջում է, խոսում հանդիսատեսի հետ. սկզբում դժվար է կռահել, որ նա դերակատարներից մեկն է։ Այնուհետև հերթով բոլորին ուղեկցում է դեպի նկուղ։ 

«Էնկի» ստվերների թատրոնը հիշեցնում է, որ հին արվեստը կարող է շատ արդիական ու հետաքրքիր լինել, երբ այն մատուցվում է սիրով, ստեղծագործաբար ու նոր ձևերով։ «Հայկ և Բել» ներկայացումը հաջողությամբ համադրում է մեր առասպելները ժամանակակից լուծումներով՝ գրավելով և՛ երեխաներին, և՛ մեծերին։

«Ծաղիկներ Էլջերնոնի համար» ստեղծագործությունը դերասանի համար բացում է մեծ հնարավորություն՝ ցուցադրելու իր ողջ խաղային ներուժը։ Սակայն վտանգ կա՝ չհաջողելու։ Արման Մաթևոսյանի Չառլին միաժամանակ առաջացնում է խղճահարություն, անարդարության զգացում ու հիացմունք՝ շնորհիվ դիմախաղի և բեմական շարժման, դերասանական վարպետության։Դերակատար Արման Մաթևոսյանն այս տարվա «Արտավազդ» ամենամյա թատերական մրցանակաբաշխության ժամանակ հաղթեց «Լավագույն երիտասարդ դերասան» անվանակարգում։ Դեռ չէի հասցրել դիտել բեմադրությունն ու չէի կարող բաց թողնել այս հնարավորությունը։

Ամիսներ առաջ Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան Ազգային Տիկնիկային թատրոնում դիտել էի «Բուկովսկի» ներկայացումը։ Տպավորիչ էր` ինչպես էր ստեղծագործական կազմը մոտ 45 րոպեում ներկայացրել Գերմանիայում ծնված ամերիկացի բանաստեղծ, վիպագիր Հենրի Բուկովսկու կյանքի պատմությունը։ 

Ապրիլի 15-ին Երևանի Թատրոնի և Կինոյի պետական ինստիտուտում արտասովոր եռուզեռ էր։ Վերաբացվում էր ուսանողական թատրոնը՝ նոր անունով՝ Ուսանողական Էքսպերիմենտալ թատրոն։ Բուհի միջանցքներում ուսանողներն ու հյուրերը ոգևորված շնորհավորում էին միմյանց, անհամբեր շտապում դեպի դահլիճ. բոլորը եկել էին դիտելու նոր թատերական հնչեղություն ստացած «Մարդիկ» ներկայացումը։Բեմում՝ Ռուբեն Բաբայանի արվեստանոցի առաջին կուրսի ուսանողներն էին։ Նրանց բեմական քայլը դեռ առաջիններից է, բայց խորն է ու անկեղծ: 

«Վայրի երեխան» բարձրաձայնում է չհասկացվածության, անտեսվածության և համակարգային անարդարության թեմաները։Սելին Դելբեքի այս պիեսն արդիական շեշտադրումներով ուսումնասիրում է անհատի և հասարակության բարդ փոխհարաբերությունները։ Նախորդ տարի ներկայացումը ցուցադրվել էր Գյումրիի «Մարիամ ու Երանուհի Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահում»։

Դժվար է ամեն ինչ զրոյից սկսել, բայց, երբ ստեղծագործելու ցանկությունը մեծ է պատճառաբանությունները մի կողմ են դրվում. խոսքը դառնում է գործ։ Մի քանի ստեղծագործողներ չորս տարի առաջ հավաքվեցին, քննարկեցին ու սկսեցին աշխատել։ Այս անգամ պատմելու եմ «Էութեան» թատրոնի մասին։