Open Mike

Żaden chyba grafik czy graficzka nie kojarzą się dzisiaj tak bardzo z Warszawą, jak ona. W ostatnich latach zaprojektowała wiele plakatów, które zna chyba w mieście stołecznym każdy. Ale jej sława wykracza daleko poza lokalne podwórko, bo nie ma w Polsce osoby, która nie znałaby symbolu Strajku Kobiet, czerwonej błyskawicy. Wszystko to stworzyła ona, cudownie utalentowana i na wskroś queerowa – Ola Jasionowska, gościni tego podcastu Open Mike.

Trafić na Netfliksa nie w jednym, ale w dwóch filmach na raz to jest wyczyn. Trudny, ale – jak się okazuje – nie niemożliwy. Żywym dowodem na to jest dzisiejszy gość podcastu Open Mike, którego można oglądać w filmie fabularnym i dokumentalnym. Pierwszy nosi tytuł „Fanfik”, a drugi „Jesteśmy idealni” – łączy je queerowy duch emancypacyjny i Alin Szewczyk.

O moim dzisiejszym gościu można z pewnością powiedzieć, że jest chłopakiem z pomysłem, choć chyba nawet on sam w całej swojej pomysłowości nie przewidział, kiedy przeprowadził się lata temu z miasteczka krajańskiego do Poznania, że zostanie jedną z twarzy wielkopolskiej stolicy. W dodatku tych uśmiechniętych i queerowych. Gościem tego podcastu „Open Mike” jest Arek Kluk, szef grupy Stonewall. Zapraszam do rozmowy.

Kiedy myślę o polskim kinie, to myślę o sile patriarchatu i heteronormy. Dwóch fenomenach rządzących niemal niepodzielnie naszą kinematografią. Nie mogą mnie więc nie cieszyć, i to bardzo, wszelkie próby wyrywania się z tego reżimu, szczególnie jeśli są one prowadzone konsekwentnie. A jedną z osób, którym tej konsekwencji odmówić nie można, jest z pewnością reżyser Dawid Nickel, gość tego podcastu Open Mike.

Pod koniec marca tego roku Teatr Nowy w Łodzi wystawił „Dobrze ułożonego młodzieńca” Jolanty Janiczak w reżyserii Wiktora Rubina, spektakl opowiadający o Eugeniuszu Steinbarcie, żyjącym przed wojną i wzbudzającym genderowe kontrowersje łodzianinie. Eugeniusza w tym znakomitym przedstawieniu gra Edmund Krempiński, pierwszy w historii Polski transpłciowy mężczyzna grający główną rolę w teatrze, który wkrótce po premierze dostał propozycję dołączenia do zespołu Teatru Nowego.

Gdy na początku lutego w stołecznym Muzeum Woli otwierała się wystawa „Kim Lee. Królowa Warszawy”, ktoś napisał, że jest na niej tłum jak na wernisażu w Zachęcie. Można było odnieść wrażenie, że w niewielkim budynku pojawiła się cała Warszawa. Skąd to zainteresowanie licznych zwiedzających i mediów? I co zainspirowało tę instytucję do wystawy o drag queen? Mike'owi Urbaniakowi odpowiada kuratorka wystawy Magdalena Staroszczyk.

Podczas gdy kolejne kraje w Europie legalizują formalne związki jednopłciowe, w Polsce nic się w tej materii nie dzieje. Nie wygląda na to, by zaczęło się dziać w najbliższej przyszłości, bez względu na wynik zbliżających się wyborów parlamentarnych. Projekt ustawy o związkach partnerskich złożono niedawno nawet w ukraińskim parlamencie, co jeszcze rok temu było nie do pomyślenia. Czy Polska przestanie wykluczać miłość jako ostatnia w Europie? Mike'owi Urbaniakowi odpowie na to pytanie Hubert Sobecki, współprzewodniczący stowarzyszenia Miłość nie wyklucza.

Koniec każdego roku niechybnie kieruje nas w stronę podsumowań. Nie inaczej będzie i tym razem, tym bardziej, że w świecie LGBT+ w Polsce naprawdę jest co podsumowywać. Samemu jest oczywiście smutno, najlepiej w towarzystwie. I do tego mądrym. Dlatego właśnie gościem Mike'a Urbaniaka w tym podcaście Open Mike jest Krzysztof Tomasik, publicysta i biograf, autor tak ważnych dla naszej społeczności książek, jak „Homobiografie” czy „Gejerel”.

„Tom na wsi” Michela Marca Boucharda, zekranizowany kilka lat temu przez Xaviera Dolana, miał swoją polską prapremierę na deskach TR Warszawa przed wakacjami, ale nie zdążyliśmy wtedy o niej porozmawiać. Nadrabiamy więc zaległości – bo to znakomity spektakl, którego przegapić nie można – wraz z początkiem nowego teatralnego sezonu, dlatego gośćmi podcastu Open Mike są reżyser i dramaturg „Toma na wsi” – Wojtek Rodak i Szymon Adamczak. Zapraszam do rozmowy. Mike Urbaniak

Są takie tytuły filmowe, które zawsze wzbudzają dreszczyk queerowych emocji. Jednym z nich jest z pewnością „Priscilla. Królowa pustyni”, film dla osób LGBT+, tych, ma się rozumieć, nieco starszych, absolutnie kultowy. Na ekrany kin trafił w połowie lat 90. ubiegłego wieku i wzbudził wielkie kontrowersje – oburzenie konserwatystów i zachwyt postępowców. Niemal 30 lat po tej pamiętnej premierze, „Priscilla” trafiła na deski Teatru Muzycznego Capitol we Wrocławiu, a wyreżyserował ją Cezary Tomaszewski – gość Mike'a Urbaniaka w podcaście Open Mike.

Przez długie lata queerowe kino, zwane przez wielu gejowskim, występowało w Polsce tak rzadko jak zaćmienia słońca, a kiedy już się zdarzało, to pozostawiało – delikatnie mówiąc – wiele do życzenia. Ostatnio coś się jednak zmieniło i w zeszłym roku mogliśmy obejrzeć nie jeden, nie dwa, ale trzy filmy, w których głównymi bohaterami były osoby nieheteronormatywne. Mowa tu oczywiście o „Ostatnim komersie”, „Hiacyncie” i „Wszystkich naszych strachach”. Tej jesieni na ekrany naszych kin trafi „Słoń” według scenariusza i w reżyserii Kamila Krawczyckiego, który wraz z grającym w tym filmie Pawłem Tomaszewskim jest gościem podcastu Open Mike. Zapraszam do rozmowy. Mike Urbaniak.

Akronim LGBT był przez długie lata, a nawet dekady zdominowany przez literkę G – to gejami głównie straszono, gejów atakowano publicznie, geje byli obecni w niejednej agendzie politycznej i generalnie w centrum uwagi. W ostatnich latach bardziej widoczna staje się literka T, oznaczająca osoby transpłciowe, będące coraz częściej tematem gorących publicznych debat. Podczas, gdy w wielu krajach Zachodu geje i lesbijki są już zwykłą częścią społecznego krajobrazu, osoby transpłciowe i związane z nimi kwestie rozpalają niejedną dyskusję i polityczna kampanię. O tym, dlaczego tak jest, Mike Urbaniak rozmawia z transpłciową aktywistką i publicystką Mają Heban.

Ostatnio coraz częściej widzimy mężczyzn, w tym heteroseksualnych mężczyzn, w ubraniach i dodatkach uznawanych tradycyjnie za kobiece, jak sukienki, spódnice, torebki czy perłowe naszyjniki. Mężczyźni noszą dzisiaj kreacje z odsłoniętymi plecami, malują paznokcie i noszą make-up. Konserwatyści widzą w tym koniec tak zwanego „prawdziwego mężczyzny” i kolejny atak „potwora dżender”, postępowcy – modowe wyzwolenie, a w społeczności queerowej tę widoczną zmianę przyjmuje się z mieszanymi uczuciami: jedni się cieszą z queerowania mody, inni uważają, że to odmiana pinkwashingu, z którego korzystają pełnymi garściami modowe marki. O tym wszystkim Mike Urbaniak rozmawia z Marcinem Różycem – krytykiem mody, kuratorem, dziennikarzem związanym „Vogue” i Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.

„Jedna płeć jest od drugiej różna, lecz w istocie mieszają się ze sobą. W każdej ludzkiej istocie zachodzi chwiejność miedzy jedną płcią a drugą i często tylko strój pozwala zachować pozór męski bądź niewieści, a pod spodem kryje się coś wręcz przeciwnego niż na wierzchu”, pisała Virginia Woolf w słynnej powieści „Orlando”. W Miesiącu Dumy przeniosła ją na scenę Teatru Powszechnego w Warszawie Agnieszka Błońska.

Po II wojnie światowej w Polsce znalazła się liczna grupa greckich i macedońskich uchodźców, którzy uciekli z ojczyzny przed wojną domową. Docierali do Polski statkami, pociągami i w bydlęcych wagonach. Dorośli, dzieci, ranni partyzanci. Grecy szybko się w Polsce zadomowili, zaczynając nowe życie. „Nowe życie. Jak Polacy pomagali uchodźcom z Grecji” to tytuł książki reporterskiej Dionisiosa Sturisa, potomka greckich uchodźców, dziennikarza, reportera, pisarza i wyautowanego geja.

W ciągu ostatnich kilku lat Poznań wyrósł na tęczową stolicę Polski. Queerowa społeczność rozkwita w wielkopolskiej stolicy, jak w żadnym innym mieście, przede wszystkim za sprawą założonej siedem lat temu Grupy Stonewall, dzisiaj jednej z czołowych organizacji LGBT+ w Polsce. O jej kolejnych inicjatywach i nadchodzącym Poznań Pride Weeku, największym queerowym festiwalu w Polsce, opowiada Sue Bell.

„Niektórzy wiedzą od razu. Błyskawicznie opanowują techniki makijażu, a na scenie czują się jak ryby w wodzie. Innym proces odkrywania swojej tożsamości zajmuje długie lata. Jedni się ukrywają, drudzy wręcz przeciwnie – manifestują swój sposób wyrażania siebie. Niektórzy wybierają scenę, inni ulicę, na której każdego dnia w krzykliwych kostiumach demonstrują płynność płci i celebrują różnorodność”, pisze o drag queens Jakub Wojtaszczyk w książce „Cudowne przegięcie. Reportaż o polskim dragu". Autor jest kolejnym gościem Mike'a Urbaniaka w podcaście „Open Mike”.

„Katyń. Teoria barw” jest próbą odzyskania historii zbrodni katyńskiej i ukazania przemilczanych bądź celowo pomijanych tematów. A skąd tyle niedopowiedzeń, kłamstw i kłamstewek? Kto kłamie? I dlaczego? Z pytaniami o przyczyny wygumkowania z narracji katyńskiej gejów, kobiet i innych mniejszości mierzy się znakomity spektakl w Teatrze Polskim w Bydgoszczy, a jego współtwórcy, Julia Holewińska i Wojciech Faruga, są gośćmi Mike’a Urbaniaka.

„Kochanie, najgorszą rzeczą, jaką prawica chce ci wdrukować w umysł, jest pragnienie normalności. Nie ma czegoś takiego. Zżarłeś wczoraj srogą pigułę, robiłeś ze mną laskę mojemu chłopakowi, a teraz mówisz, że jesteś normalny? Każdy normalny by cię zwyzywał od ćpunów i zboczeńców. A co niby złego zrobiliśmy? No co?” – pyta jedna z bohaterek debiutanckiej powieści „Świeccy” Marcela Andino Veleza, byłego dziennikarza "Przekroju" i byłego wicedyrektora Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, który postanowił zostać pisarzem. Na rozmowę zaprasza Mike Urbaniak.

Czasami tak się zdarza, że człowiek od wczesnej młodości marzy o byciu na scenie, ale to się z różnych przyczyn nie udaje. Życie, jak wiemy, nie zawsze układa się po naszej myśli. Szczególnie queerowe życie, które bywa zwykle sporym wyzwaniem w homofobicznym świecie. Ale bywa i tak, że kiedy już jedyną perspektywą wydają się być emeryckie kapcie, Mojry tak zaplączą nić losu, że zamiast w kapcie, nogi wskakują w błyszczące pantofelki. To jest właśnie przypadek drag queen, Lulli La Polaca, czyli Andrzeja Szwana – żywego dowodu na to, że prawdziwa kariera zaczyna się po siedemdziesiątce.

Zapytany kilka lat temu, czy chciałby kiedyś wrócić do Ukrainy, odpowiedział: –Nie wiem. Jeżeli kiedyś podejmę taką decyzję, to chciałbym wracać do bezpiecznego kraju, który nie ma wątpliwości, czy zmierza na Wschód, czy na Zachód. Kraj, targany wywołaną przez Rosję wojną, jest dziś niebezpiecznym miejscem bardziej niż kiedykolwiek, ale co do tego, że zmierza na Zachód, nikt już chyba wątpliwości nie ma. O tej niełatwej drodze, Ukrainie i Polsce oraz o sytuacji społeczności LGBTQ+ w obu państwach, opowiada  Slava Melnyk, dyrektor Kampanii Przeciw Homofobii.

Przez wiele lat temat nieheteronormatywnych ofiar nazizmu był w Polsce zepchnięty na margines. Właściwie do dzisiaj tak jest, choć coś się zaczęło powoli zmieniać. To głównie zasługa jednej osoby – odważnej i bardzo upartej historyczki, która nie dała się nigdy zniechęcić i za wszelką cenę chciała opowiedzieć historię tych, których próbowano strącić w niepamięć. Tą historyczką jest dr Joanna Ostrowska, z którą rozmawia Mike Urbaniak.

„Drogie osoby, opowiemy wam o placu zabaw świata, Sodomie nad morzem; o raju dla biedaków! O Coney Island, wyspie-dzielnicy Nowego Jorku; o tętniącym życiem parku rozrywki i cyrkowej oazie dla »dziwaków« odrzuconych przez normatywne społeczeństwo” – zachęcają twórcy spektaklu „Wszyscy jesteśmy dziwni”, który powstał niedawno w Teatrze Nowym w Łodzi. To reżyserski debiut kończącej właśnie Akademię Sztuk Teatralnych w Krakowie Olgi Ciężkowskiej, a inspiracją do jego powstania była reporterska książka Karoliny Sulej „Wszyscy jesteśmy dziwni. Opowieści z Coney Island” (Wydawnictwo Dowody na Istnienie). O tym, dlaczego ten niewielki kawałek Nowego Jorku jest tak ciekawy i co nam mówi o współczesnym świecie, Mike Urbaniak pyta Olgę Ciężkowską i Karolinę Sulej.