Świat 24

Niszczenie młotkiem figury Chrystusa na krzyżu i włożenie papierosa do ust figury Matki Boskiej - to jedne z ostatnich działań żołnierzy izraelskich na Bliskim Wschodzie. - To jest tolerowane nie tylko na najniższym szczeblu. Ta piramida sięga aż do premiera. W Izraelu doszły do władzy partie skrajnie prawicowe, prawie faszystowskie, które kultywują mit, że Izraelczycy są ponad wszystko - powiedział w Polskim Radiu 24 Mariusz Borkowski, ekspert do spraw bliskowschodnich.

Rosja wśród obaw przed ukraińskimi dronami świętuje Dzień Zwycięstwa. - Ta wojna jest w dużym stopniu wojną o osobiste bezpieczeństwo prezydenta Putina - powiedział profesor Włodzimierz Marciniak, znawca Rosji i były polski ambasador w Moskwie.

- Gniew i złość na niemal cały świat stały się teraz elementem tożsamości mieszkańców państwa Putina - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Alice Lugen, autorka książek o Rosji. W audycji Świat 24 tłumaczyła genezę i rozwój tego zjawiska do dnia dzisiejszego.

To była jedna z tych dat, po których państwo formalnie nadal istnieje, ale społeczeństwo zaczyna żyć w zupełnie innej rzeczywistości. 7 października 2023 roku Hamas najechał południe Izraela. Jak te wydarzenia zmieniły kraj i ludzi? - Ci, którzy jeszcze dwa lata temu optowali za powstaniem Palestyny, dzisiaj mówią wprost, że w Strefie Gazy nie może nic zostać, bo zawsze będzie zagrażać - powiedział Jacek Tacik, reporter TVN, autor książki “Koniec świata na południe od Tel Awiwu".

Unijne kraje zatwierdziły pożyczkę dla Ukrainy. - To pieniądze kluczowe do tego, żeby Ukraina w ogóle utrzymała swoją płynność finansową - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Maria Piechowska, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.

Do Islamabadu przyjechał minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Aragczi. Teheran deklaruje zarazem, że w stolicy Pakistanu nie dojdzie do bezpośrednich rozmów z Amerykanami. - Wydaje się, że Iran ma więcej asów w rękawie obecnie niż Stany Zjednoczone - stwierdził w Polskim Radiu 24 Bartosz Bojarczyk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Od piątku 17 kwietnia do wtorku 23 kwietnia ma obowiązywać rozejm, który to przerwał ataki Izraela na Liban i działającą tam organizację Hezbollah. - Ten rozejm jest bardzo nie na rękę Benjaminowi Netanjahu - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Agnieszka Zagner, tygodnik "Polityka".

Patowa sytuacja w cieśninie Ormuz. Trump ogłasza, że rozmowy z Iranem idą bardzo dobrze, ale ruch statków został ponownie zablokowany. - Iran został bardzo mocno obity, ale nie znokautowany. Używając metafory bokserskiej, nawet nie został jeszcze posłany na deski - mówił w Polskim Radiu 24 Marcin Krzyżanowski, orientalista UJ.

Iran i USA przyjechały na negocjacje do Islamabadu z całkowicie odmiennymi agendami. - Dla reżimu irańskiego samo przetrwanie jest już osiągnięciem - mówiła w Polskim Radiu 24 dr Karolina Zielińska, Akademia Vistula.

Amerykanie stracili nad Iranem samolot F-15. - Im dłużej trwa ta wojna, tym więcej może być takich sytuacji jak ta, kiedy to Amerykanie ponoszą straty - mówiła w Polskim Radiu 24 korespondentka na Bliskim Wschodzie Milena Rachid Chehab.

Donald Trump krytykuje NATO i mówi o opuszczeniu Sojuszu przez Stany Zjednoczone. - Uważał, że wszyscy będą się go bać i wszyscy się będą go słuchać. On będzie wszystkich stawiał po kątach. Teraz się dowiedział, że wcale tak nie jest - mówił w Polskim Radiu 24 Piotr Maciej Kaczyński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Żydowscy osadnicy zaostrzają swoje działania wobec ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu Jordanu. - To oczywiście nie jest przypadek, że wszystko odbywa się w czasie, kiedy eskaluje wojna na innych frontach, bo uwaga świata, mediów czy różnych organizacji pomocowych jest ograniczona - mówiła w Polskim Radiu 24 Karolina Wójcicka ("Dziennik Gazeta Prawna").

Donald Trump przekonuje, że Stany Zjednoczone podjęły rozmowy z Iranem. Według przedstawicieli Iranu nie jest to prawda. - Bardziej wierzę Irańczykom z tego względu, że to, co robi Donald Trump w ostatnim czasie to cykl niezrozumiałych zachowań i przede wszystkim kłamliwych wypowiedzi - mówił w Polskim Radiu 24 Bartosz Bojarczyk.

Na ten moment prezydent USA Donald Trump nie ma żadnej jasno określonej strategii, ani ram czasowych dotyczących zakończenia konfliktu w Iranie. Tak w Polskim Radiu 24 przekonywał prof. Maciej Milacznowski. Ekspert do spraw bezpieczeństwa międzynarodowego przyznał, że ze strony USA "game changerem byłoby wprowadzenie wojsk lądowych do Iranu".

W niedzielę obchodzony jest Światowy Dzień Wody, ustanowiony przez ONZ. Na świecie są ogromne nierówności związane z dostępem do wody, a problemy potęgowane są przez zmiany klimatyczne i konflikty zbrojne. - Woda obecnie stała się kluczowym zasobem - powiedziała w Polskim Radiu 24 Justyna Krawczyk (Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej).

Prezydent USA Donald Trump zagroził w poniedziałek, że nie pozwoli na otwarcie mostu łączącego kanadyjską prowincję Ontario z amerykańskim stanem Michigan. - Amerykanie mają renegocjować umowę o wolnym handlu z Kanadyjczykami i z Meksykiem. Większość obserwatorów uważa, że to jest po prostu kolejny sposób na to, żeby polepszyć pozycję negocjacyjną strony amerykańskiej - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Marcin Gabryś z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W trakcie trwania kampanii wyborczej na Węgrzech lider węgierskiej opozycji Peter Magyar, mierzy się z zapowiedzią opublikowania sekstaśmy z jego udziałem. - On oczywiście zapowiedział, że złoży zawiadomienie do organów ścigania oskarżając i dosyć mocno oraz jednoznacznie sugerując, że chodzi o partię i koalicję rządzącą i że to oni są odpowiedzialni za tego rodzaju nielegalne nagranie - tłumaczył w Polskim Radiu 24 dr Robert Rajczyk.

Po wygaśnięciu traktatu New START i braku jego następcy eksperci obawiają się eskalacji nuklearnej, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO. Zdaniem Alberta Świdzińskiego z think tanku Strategy&Future, kluczowe znaczenie ma przewaga Rosji w broni niestrategicznej. - Pozwala ona Rosjanom na skuteczniejsze realizowanie doktryny asymetrycznej eskalacji, czyli pierwszego użycia broni jądrowej - podkreśla ekspert.

Historyczne zwycięstwo obozu politycznego premier Japonii. Wstępne wyniki wyborów dają Partii Liberalno-Demokratycznej ponad dwie trzecie miejsc w izbie niższej. - Popularność Sanae Takaichi, szczególnie wśród młodszej części społeczeństwa, rzeczywiście jest zjawiskiem fenomenalnym. W niektórych artykułach zaczyna się porównywać premier Takaichi do Donalda Trumpa. Chodzi o poparcie, jakim on cieszył się jeszcze kilka miesięcy temu w środowisku ruchu MAGA - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Marcin Socha z Ośrodka Spraw Azjatyckich.

Przywódca Chin Xi Jinping robi czystki w armii i rozprawia się z generałami ze swojego najbliższego otoczenia. - Myślę, że Tajwan może odetchnąć. Xi Jinping zorientował się, że trzeba przeczyścić siły zbrojne, bo jest tam za dużo nieuczciwych ludzi. Dopóki nie będzie miał pewności, że stoją za nim lojalni generałowie, nie będzie próbował żadnych większych konfliktów międzynarodowych - powiedział dr Adrian Brona z Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

Administracja Donalda Trumpa ogłosiła przejście do drugiej fazy rozejmu między Izraelem a Hamasem w Strefie Gazy. W Polskim Radiu 24 o dotychczas nierozwiązanych problemach mówiła Sara Nowacka, ekspertka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. - Zero rozmów o państwowości palestyńskiej, zero rozmów o polityce, o prawie do samostanowienia, co stanowi trzon konfliktu, trzon problemu, który będzie nawracał, dopóki te kwestie nie zostaną ustalone i wdrożone w życie - mówiła. 

Protesty w Iranie rozpoczęły się od dużego niezadowolenia społecznego ze stanu gospodarki, głównie z ogromnej drożyzny. - Dotyczy ona przede wszystkim cen żywności. Inflacja rok do roku, jeśli chodzi o żywność, wynosi ponad 70 procent. Ponadto zmniejszający się pod wpływem pauperyzacji społeczeństwa popyt na dobra konsumpcyjne sprawia, że spowalnia handel. A to z kolei powoduje spiralę bankructw i dalszej pauperyzacji - powiedział Marcin Krzyżanowski, orientalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdaniem prawnika doktora Mateusza Piątkowskiego operacja specjalna w Wenezueli, z punktu widzenia przepisów, "jest bardzo trudna do obrony, wręcz niemożliwa". - To naruszenie art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych. Mamy zakaz użycia siły. To fundament stosunków międzynarodowych. Poza tym nie ma obowiązku bycia demokracją za wszelką cenę. Tak zwane reżimy również korzystają z ochrony, która wynika z Karty Narodów Zjednoczonych - powiedział ekspert z Uniwersytetu Łódzkiego.

Stosunki polsko-ukraińskie i strategiczne partnerstwo. - Rosja zmieniła obydwa państwa - powiedział w Polskim Radiu 24 Marek Pietraś, dyrektor Instytutu Stosunków Międzynarodowych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Walenty Baluk z Centrum Europy Wschodniej na tej samej uczelni podkreślił, że deklaracje o strategicznym partnerstwie nie są nowe.

Białoruskie władze zwolniły 123 więźniów politycznych. O kryteriach wypuszczania mówił w Polskim Radiu 24 białoruski działacz społeczny Igor Jurczyk. - Staramy się znaleźć jakąś logikę. Zawsze jest kilka grup - mówił. Jak wymieniał, należą do nich m.in. działacze polityczni czy osoby wspierające Ukrainę. 

Donald Trump chwalił się w orędziu sukcesami, a winę za porażki zrzucił na Joe Bidena. Przekonywał, że jest najlepszym prezydentem w historii. - Na pewno Donald Trump jest najaktywniejszym prezydentem, jeżeli chodzi o liczbę wydanych rozporządzeń wykonawczych. Tych rozporządzeń było kilkaset i one dotyczą w zasadzie każdego obszaru życia państwa - powiedział amerykanista Rafał Michalski w Polskim Radiu 24.

Przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Egiptu, Kataru i Turcji przystąpili do przygotowań do wejścia w drugą fazę rozejmu w Strefie Gazy. - Teraz trwa dopiero właściwy proces negocjacyjny -  powiedział ekspert ds. bliskowschodnich Patryk Gorgol.

Prezydent Ukrainy spotkał się w piątek Warszawie z najważniejszymi polskimi politykami. Prof. Artur Roland Kozłowski z Uniwersytetu WSB Merito powiedział w Polskim Radiu 24, że po tej wizycie jest szansa, że prezydent Karol Nawrocki "będzie kładł większy nacisk na stronę nie tylko formalnego, ale i rzeczywistego wspierania Ukrainy".

Dyplomatyczna ofensywa rządu w Afganistanie. - Talibowie pożądają uznania i inwestycji - powiedział w Polskim Radiu 24 orientalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego Marcin Krzyżanowski.

Ogromny rynek prania brudnych pieniędzy jest wykorzystywany przez chińskie organizacje przestępcze do finansowania handlu narkotykami i kradzieży kryptowalut. - Pranie pieniędzy ułatwia wielkość chińskiej gospodarki. Poza tym rozwiązania prawne w Chinach są bardzo ogólnikowe, podlegają urzędniczej interpretacji. W takich warunkach jest też łatwo o korupcję - podkreślił w Polskim Radiu 24 dr Michał Bogusz, ekspert Ośrodka Studiów Wschodnich. 

Władimir Putin odwiedził Delhi. Według komentatorów oba kraje chcą zacieśnić wzajemne relacje. - Indie po prostu obawiają się, że Rosja zbyt mocno zbliży się do Chin i będzie wręcz zależna od chińskiej gospodarki, a tym samym od strategii politycznej Pekinu. Indie nie mogą do tego dopuścić i starają się budować co najmniej poprawne relacje z Rosją - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Piotr Kłodkowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, były ambasador Polski w Indiach.

Do zniszczonej wojną Syrii przyjeżdżają dotychczasowi uchodźcy. Jednak nie zawsze mają do czego wracać. - Bo dom i wszystko co dookoła - drogi czy szkoły - jest kompletnie zniszczone. A pensje na wsi wynoszą kilkadziesiąt dolarów, w miastach - około 200. Wiele osób nie jest w stanie zjeść pełnowartościowego posiłku, bo ich po prostu na to nie stać - powiedziała w Polskim Radiu 24 Magdalena Foremska z Polskiej Akcji Humanitarnej.

Trwa rynkowy entuzjazm wokół sztucznej inteligencję. - Ceny akcji tych spółek są za wysokie - powiedział w Polskim Radiu 24 Piotr Kuczyński, analityk Xelion. 

Spotkanie Steve'a Witkoffa i Władimira Putina w Moskwie. - W początkowych relacjach nie był w stanie odczytać zamiarów rosyjskiego przywódcy - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Mateusz Piątkowski, amerykanista z Uniwersytetu Łódzkiego o wysłanniku Donalda Trumpa.

Gruzini demonstrują przeciwko zawieszeniu procesu akcesyjnego z UE. - Szacuje, że około 70 tysięcy ludzi wyszło na ulice Tbilisi - powiedział w Polskim Radiu 24 Wojciech Wojtasiewicz z Polskiego Instytut Spraw Międzynarodowych. 

Izrael zabił kolejnego lidera Hezbollahu. -  Musimy mieć świadomość tego, jak mocno Izrael upokorzył Hezbollah - powiedział w Polskim Radiu 24 ekspert ds. Bliskiego Wschodu Patryk Gorgol. 

W mało znanym regionie Argentyny, w Patagonii, choć zaludnienie ma gęstość podobną do Syberii, to o mieszkanie czy dom jest bardzo trudno. Sporo ludzi żyje w przyczepach. Powód? Ogromne obszary ziemi są skupione w rękach prywatnych właścicieli, a podział bardzo wielkich działek utrudnia prawo. Sytuację tę w filmie "Ziemia dla niewielu" przedstawia dziennikarz i reportażysta Wojciech Ganczarek.

USA mają nowy plan pokojowy dla Ukrainy, a Donald Trump stawia Kijowowi ultimatum w sprawie jego akceptacji. Robert Pszczel uważa, że "to plan pisany w Moskwie", który "odpowiada całkowicie interesom rosyjskim". - Pokazuje, że w większym stopniu administracja Trumpa pozycjonuje się jako przyjaciel Rosji. Stąd jest gotowa użyć szantażu - powiedział w Polskim Radiu 24 były dyrektor biura NATO w Moskwie.

Demokraci z Komisji Nadzoru Izby Reprezentantów opublikowali w środę serię e-maili Jeffreya Epsteina, w których skazany za przestępstwa seksualne finansista wielokrotnie wspomina Donalda Trumpa. - Wydaje mi się, że jest jasne, że Trump wiedział o procederze organizowanym przez tego człowieka. Natomiast trzeba zadać pytanie: czy jest zbrodniarzem, który z tego korzystał? - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Karol Szulc z Uniwersytetu Wrocławskiego. 

- To, że rzucamy się do gardeł o wiatraki czy transformację energetyczną w Polsce, w dużej mierze jest sprawką Kremla - mówi w Polskim Radiu 24 Marcel Andino Velez z Greenpeace Polska, dodając, że Rosja ma żywotny interes w blokowaniu transformacji energetycznej.

- Rosjanie konsekwentnie łamali wszystkie traktaty rozbrojeniowe, ograniczające proliferację broni jądrowej. Działania Donalda Trumpa wynikają z akceptacji stanu fatycznego - powiedział na antenie Polskiego Radia 24 Albert Świdziński, analityk think tanku Strategy&Future. Ekspert podkreślił, że obecnie Rosjanie dysponują bardziej wyrafinowanym i nowoczesnym potencjałem nuklearnym, a potencjał USA wymaga modernizacji.

Nowym burmistrzem Nowego Jorku został 34-letni Zohran Mamdani, polityk określający się jako demokratyczny socjalista. - Ten wybór podkreśla osobność Nowego Jorku od reszty Ameryki, jego różnorodność i zupełnie odmienny światopogląd - ocenił w Polskim Radiu 24 dr Jan Misiuna ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Na wybrzeżu Morza Kaspijskiego w ciągu ostatnich kilku dni znaleziono co najmniej 112 martwych fok. - Akwen jest bardzo mocno eksploatowany gospodarczo, co niekorzystnie wpływa na tamtejszą faunę i florę. I to życie obumiera w Morzu Kaspijskim - powiedział w Polskim Radiu 24 Kacper Ochman z portalu KierunekKaukaz.pl

Fundacja Kościuszkowska świętuje 100-lecie. - Wykształcona Polonia wraca do fundacji i pomaga - tłumaczył jej sukces w Polskim Radiu 24 Alex Storożyński. Marek Skulimowski wskazał, że powstała po to, by "promować Polskę w Stanach Zjednoczonych".

Donald Trump chce, by Stany Zjednoczone przeprowadziły pierwsze od 30 lat testy nuklearne. To reakcja na rosyjskie próby nowych dronów atomowych. - Jeśli chodzi o środki przenoszenia, gdy dany kraj, czy mocarstwo na to stać, można wiele technologii testować, rozwinąć i zbroić systematycznie na kolejne generacje, natomiast nie ma potrzeby testów nuklearnych - mówił w Polskim Radiu 24 Marcin Andrzej Piotrowski. 

Stany Zjednoczone krytykują głosowanie w izraelskim parlamencie w sprawie aneksji Zachodniego Brzegu, twierdzą, że to zagrożenie dla pokoju w Strefie Gazy. - Proces osadnictwa żydowskiego na Zachodnim Brzegu jest tak zaawansowany i długofalowy, że nawet jeżeli on teraz zostanie na moment przystopowany, nie oznacza, że za chwilę nie wróci - mówiła w Polskim Radiu 24 dr Agnieszka Bryc.

Chiny ustanowiły plan pięcioletni przyjęty na zakończonym w czwartek IV plenum Komitetu Centralnego. - Narasta tam przekonanie, że model, który obecnie działa, jest trudny do utrzymania w długim okresie i są teraz pewne nowe elementy w pomysłach gospodarczych - mówił w Polskim Radiu 24 Ignacy Morawski ("Puls Biznesu").

Prezydent USA Donald Trump poinformował, że jego kraj przeprowadził na Morzu Karaibskim - w pobliżu wybrzeży Wenezueli - kolejną, piątą od września "operację przeciwko narkoterrorystom". Były ambasador w Wenezueli Jacek Perlin uważa, że Amerykanie mogą blokować Wenezuelę latami. Przyznał, że sytuacja w tym kraju jest tragiczna. - Jest to państwo upadłe. W tej chwili emerytura wynosi 1-2 dolary - powiedział w Polskim Radiu 24.

W poniedziałek 15 października Japonia może mieć pierwszą w historii kobietę na stanowisku premiera. Najprawdopodobniej zostanie nią Sanae Takaichi - nowa liderka Partii Liberalno-Demokratycznej (LDP). Na ten temat w Polskim Radiu 24 mówiła Natalia Matiaszczyk z Instytutu Nowej Europy, ekspertka ds. Azji. 

W piątek wszedł w życie rozejm w Strefie Gazy. Prof. Tomasz Gajownik, ekspert ds. międzynarodowych z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie podkreślił, że obawia się o jego trwałość, a obawy te są oparte o wcześniejsze doświadczenia.