Witajcie w Symbiocenie

Społeczeństwo jednoznacznie poparło projekt powołania rezerwatu Park Repecki. Jakie są pozaprzyrodnicze korzyści płynące z utworzenia rezerwatu w Reptach Śląskich? Czy utworzenie rezerwatu przysłuży się lokalnej przyrodzie i edukacji? Wyjaśnia Szymon Kuś, historyk, ornitolog, działacz społeczny i edukator ekologiczny.

Woda w kranie, w rzekach, stawach, jeziorach, zbiornikach retencyjnych - wydaje się, że jest zawsze. Okazuje się jednak, że jest jej coraz mniej. Jaki jest wpływ suszy hydrologicznej na zdrowie człowieka ,zakłócenia w przemyśle i energetyce oraz straty w rolnictwie? Co to znaczy, że jest jednocześnie mokro i sucho? O tym dziś opowiedzą nasi goście. 

Czym jest ekościema? Dlaczego konsumenci są nabijani w zieloną butelkę i czy wszystko bio jest eko? O greenwashingu prawie wszystko z udziałem eksperta. Postaramy się obalić sklepowe mity. 

Tales z Miletu był najprawdopodobniej pierwszym meteorologiem, o którym wspominają źródła pisane. Swoje badania prowadził nie tylko na obszarze dzisiejszej Grecji, lecz również w Egipcie. Czy obserwacje pogody i zjawisk atmosferycznych są dziś łatwiejsze? A może kiedyś ludzie byli bardziej zżyci z przyrodą i potrafili przepowiadać deszcz po wyglądzie kwiatów albo zachowaniu pszczół?

Wyróżnienie w wyjątkowej kategorii: Myśl globalnie, działaj lokalnie podczas Śląskiego Festiwalu Nauki 2025 otrzymał Przemysław Bartos, autor bloga Przyroda dla Sosnowca. Rozmawiamy o popularyzacji wiedzy ekologicznej, nagrodzie Quarry Life Award Polska oraz pewnej bajce.

7. edycja zimowego ptakoliczenia w Sosnowcu za nami. Była wyjątkowa pod względem liczby uczestników. Pomimo mroźnej temperatury, -8 stopni C, na spacer przybyło aż 39 osób. O tym po co liczyć ptaki i których gatunków naliczono najwięcej opowiada edukator ekologiczny Przemysław Bartos.

Podczas wędrówki ptaków, poszczególne gatunki udają się na zimowiska na południe, ale m.in. do Polski przylatują ptaki z północy, które u nas przezimują. Kim są skrzydlaci goście i czy mogą być zagrożeniem dla lokalnych gatunków? Jakie ptaki są charakterystyczne dla fenologicznej zimy i dlaczego warto pojechać nad morze? O tym opowiada Prezeska Stowarzyszenia Górnośląskie Koło Ornitologiczne, biolożka i ornitolożka Karolina Skorb.

Widok kuli ziemskiej rozświetlonej setkami świateł robi imponujące wrażenie. Niewielu zdaje sobie jednak sprawę z tego, że to, co na zdjęciu cieszy oczy, w rzeczywistości jest również poważnym cywilizacyjnym problemem.

Filozofia przyrody była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficzno-przyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła. Zapraszam na rozmowę z człowiekiem, który mimo młodego wieku ma pomysł na edukację ekologiczną, oraz swoje zdanie o roli ludzi w przyrodzie, czy może przyrody w świecie człowieka.

Zapraszamy na  spotkanie z Patrykiem Białasem, aktywistą, katowickim radnym, autorem książki "Korzenie Przyszłości". Jest to zapis rozmów z osobami zaangażowanymi w proces sprawiedliwej transformacji z różnych środowisk. Ale powiemy też o Rawie, która od lat spędza sen z powiek ekologom. 

550 warsztatów oraz 20 seminariów tematycznych dla mieszkańców województwa śląskiego, zuchów, harcerek, harcerzy, ale też dzieci niezrzeszonych, uczestniczących w półkoloniach i obozach. Jak wygląda edukacja ekologiczna, nie z teorii, a w praktyce? Opowiada harcmistrzyni i koordynatorka Eko Tropów Anna Poraj.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach po raz kolejny uhonorował osoby, samorządy, przedsiębiorstwa i organizacje, które w sposób szczególny angażują się w działania na rzecz ochrony środowiska i edukacji ekologicznej. Ekologiczną Osobowością Roku został Przemysław Bartos, autor bloga i fanpage’a Przyroda dla Sosnowca.

Ekonomia ekologiczna jest dziedziną, która coraz dobitniej uzmysławia nam, że dążąc do osiągania coraz wyższych dochodów i gromadzenia nowych dóbr materialnych- niszczymy to, co jest najistotniejsze. Ekonomiści ekologiczni mówią o planowanej stagnacji, zatrzymaniu pogoni za konsumpcją po to, by lepiej żyć. Czy to w ogóle możliwe? O tym dziś Katarzyna Głuch-Juszkiewicz i jej gość

Czy ludzie i drzewa mają wspólne korzenie? To określenie  symbolicznego i metaforycznego połączenia między człowiekiem a przyrodą, a także do naszej wzajemnej zależności. Dla naukowców jest jasne, że zarówno ludzie, jak i drzewa, są uzależnieni od zasobów i ekosystemów naturalnych. W tym duchu spotkałam się z ekoedukatorkami, aby porozmawiać o takich inicjatywach jak marsze przyrody. Emilia Opieka i Patrycja Stukator o zieleni, symbiozie, oraz oddolnych inicjatywach. 

Symbiocen – przeciwieństwo antropocenu – uświadamia nam, że ludzkość i jej twory są naturalną częścią większej całości. Zachęcamy mieszkańców południowej Polski do oddania głosu drzewom. Chcemy opowiedzieć o ochronie istniejących drzewostanów i sędziwych drzew o walorach pomnikowych. Gościnie Katarzyny Głuch-Juszkiewicz opowiedzą o wspólnych korzeniach, które musimy pielęgnować.

Czym jest Czwarta przyroda? To termin wprowadzony do nauki przez niemieckiego badacza, prof. Ingo Kowarika. Oznacza roślinność rozwijającą się samoistnie, w sposób niekontrolowany, bez ingerencji człowieka na opuszczonych, nawet najbardziej zniszczonych terenach. Katarzyna Głuch-Juszkiewicz zaprasza do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu poświęconego Symbiocenowi. Gośćmi są dziś edukatorzy ekologiczni – dr Ryszard Kulik i Barbara Wojtaszek.

Trwają prace nad utworzeniem nowego rezerwatu przyrody w województwie śląskim. Co takiego niesamowitego znajduje się na terenie Rept, Tarnowskich Gór i okolic? Gdzie spotkamy nietoperze, sikorki, które potrafią "bawić się" w dzięcioły na martwych kłodach drewna i kogo zainspirował trznadel ortolan, żyjący na Śląsku? Katarzyna Głuch-Juszkiewicz zaprosiła do studia Szymona Kusia - ornitologa, historyka i pasjonata przyrody. 

Wyjątkowo dobre życie - to tytuł książki dr Ryszarda Kulika, który razem z Barbarą Wojtaszek jest autorem ciekawych podcastów. Rozmawiamy o książce, ale głównie o symbiocenie, o wrażliwości na bezpieczną dla nas i planety żywność. Gości Katarzyny Głuch-Juszkiewicz w zasadzie nie trzeba przedstawiać, zatem Witajcie w Symbiocenie.

Otaczająca natura od wieków inspirowała artystów. Motyw drzewa w sztuce przedstawiany jest przez malarzy, grafików i rzeźbiarzy. Zanim oddalimy się w świat symbiocenu zapraszam na spotkanie z drzewami w sztuce, a może raczej sztuką zaklętą w drzewach.

Mimo wielu sukcesów w dziedzinie ochrony przyrody blisko 1 na 5 ptaków w UE jest nadal zagrożony wyginięciem" – to alarmujące zdanie zawarte jest w publikacji Czerwona lista ptaków Europy", przygotowanej przez BirdLife International na zlecenie Komisji Europejskiej. Czy wiedzą państwo, że nasze rodzime kraski, krzyżodzioby mogą przestać pojawiać się w Polsce a zamiast nich już widzimy na drzewach ... papugi czy żołny? Czy sikorki lubią nasze towarzystwo? To wie z pewnością nasz gość Adam Piela. Zapraszamy na kolejne ornitologiczne spotkanie u progu symbiocenu. 

Czy architekci krajobrazu są dziś ekologami? Jaką rolę w nowym symbiotycznym mieście mogą odegrać drzewa? Wreszcie jak chronić to co kochamy, ale nie do końca nam się podoba? Symbiocen witamy wraz architektką Ewą Nowacką, która opowie również o zielonych ścianach.

Dlaczego kontakt z naturą jest dla nas tak ważny? Czy do obserwacji ptaków koniecznie potrzebujemy specjalistycznego sprzętu? Jakie miejsca na południu Polski warto odwiedzić i dlaczego Żabie Doły można nazwać ptasim rajem? O tym wszystkim w dzisiejszym odcinku podcastu Witajcie w Symbiocenie! Razem z Adamem Pielą – przyrodnikiem z zamiłowania – zapraszamy na pierwszą część naszej opowieści o spoglądaniu w górę.

Woda to życie - to wiemy wszyscy. Ale coraz więcej osób zwraca uwagę na to, że woda jest największą ozdobą obszarów zurbanizowanych, czynnikiem podnoszącym walory estetyczne miast, parków i ogrodów. Pomaga też w zachowaniu bioróżnorodności. Jest też ważnym elementem dziedzictwa kulturowego wielu miast, a czasem czymś co przyciąga turystów- tak jak ogrody deszczowe. O akupunkturze miast, wykorzystaniu deszczówki i ozdobach Gdańska lub Berlina z architektką krajobrazu Ewą Nowacką porozmawiamy dziś w radiowym studiu, zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

O symbiocenie nie napisano wprost wielu książek, ale o symbiozie człowieka z naturą już tak. Po które lektury warto sięgnąć i na czym powinna się opierać edukacja o przyrodzie? Dr Magdalena Ochwat i prof. Piotr Skubała ponownie w radiowym studio witają nas w Symbicenie.

Pojęcie symbiocenu jest coraz bardziej popularne, ale okazuje się, że oddolnie, niezależnie od siebie, podejmujemy działania mające na celu poprawić nasze stosunki z przyrodą. Kiedy można jej pomóc a kiedy trzeba nie przeszkadzać. Opowiemy o koalicji Śląskie Kwitnące, która jest pełna pomysłów, optymizmu i wiedzy ekspertów. 

Określenie ekologia wprowadził do nauki Ernest Haeckel w roku 1869. W XX wieku nastąpił bardzo szybki rozwój tej dziedziny nauki a praca i badania botaników spowodowały połączenie wszystkich, bardzo różniących się między sobą, działów ekologii w jedną naukę o środowisku naturalnym. Przybliżając pojęcie Symbiocenu, jako zmiany od podejścia antropocentrycznego (skoncentrowanego na człowieku) do podejścia ekocentrycznego (skoncentrowanego na całym ekosystemie), musimy zacząć od pierwszych botaników i naukowców. Szymon Kuś – ornitolog, przyrodnik, historyk i pasjonat tych wszystkich nauk – przybliży nam początki ekologii. 

Przetrwanie gatunku ludzkiego w coraz większym stopniu zależy od tego, czy staniemy się lepszą częścią ziemskiej biosfery. Dlatego tak cenny jest dziś każdy centymetr i metr kwadratowy przyrody w miastach. Jak powinny wyglądać miasta przyszłości, aby nie stały się dystopijnymi miejscami z gier komputerowych? W symbiocenie chodzi o łączność ze światem natury, inwestowanie w nią i pokazywanie nowych, lepszych możliwości dla przyrody i człowieka. Profesor Piotr Skubała i dr Magdalena Ochwat w kolejnym odcinku podcastu Katarzyny Głuch-Juszkiewicz snują rozważania o przyszłości, całkiem, jak się okazuje, nieodległej.

W którym kierunku zmierza świat? Na co zwracają uwagę humaniści, ekolodzy i dziennikarze? Czy mamy panikować, czy raczej odrzucić pesymizm i zakasać rękawy? Wraz z dr Magdaleną Ochwat i prof. Piotrem Skubałą uchylamy tajemnice świata Symbiocenu. Zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.