025. Skup jabłek w rytmie gangsta. Referat

Referat Jacka Wajszczaka z Polskiego Instytutu Antropologii pt. Skup jabłek w rytmie gangsta, czyli metoda wizualna jako rodzaj fenomenologicznego doświadczenia lokalności. Wygłoszony w ramach VIII Międzyuczelnianej Konferencji Antropologicznej TEREN W ŚCISŁYM TEGO SŁOWA ZNACZENIU. LOKALNOŚĆ - TEORIA I PRAKTYKA, zorganizowanej przez Studenckie Koło Naukowe Etnologów im. B. Piłsudskiego, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu. Zastosowanie filmu i fotografii w etnologii, mimo ich długoletniego stażu w praktyce nauk społecznych, najczęściej ograniczane jest do kolekcjonowania obrazów, klasycznej dokumentacji obrzędów i rytuałów. Zarówno opis filmowy, jak i fotograficzny nadal bywają postrzegane jako nienaukowe i niepoważne, bo pozbawione „tekstu”, z którym można by nawiązać dialog. W moich najnowszych badaniach na Podlasiu, zrealizowanych w ramach projektu animacyjno-etnograficznego „Wędrujące Opowieści”, kamera, która początkowo była zwykłym narzędziem do realizacji kronik filmowych w pewnym momencie stała się czymś znacznie więcej. Z jednej strony pozwalała na przełamanie pierwszych barier i udane działania animacyjne, z drugiej - tej dla mnie ciekawszej - pozwalała na bliższe etnograficzne poznanie. Tytułowy materiał filmowy „skup jabłek w rytmie gangsta” powstał właśnie w wyniku takiej pracy – chęci poznania, wsłuchania się w ludzi i rzeczywistość ich otaczającą a także obustronnej potrzeby spotkania. W jej ramach metody wizualnej pojawiają się m.in. porzucenie podziału na twórcę i bohatera, użycie języka kina jako języka komunikacji i wykorzystanie montażowych zabiegów formalnych dla pełniejszego opisu zastanej rzeczywistości. W moich referacie chcę pokazać w jaki sposób, kamera i oko mogą stać się częścią projektu fenomenologii percepcji Maurica Merleau-Ponty, na ile redukują wyobcowanie antropologa w nieznanej mu lokalności i zachęcają by odbierał on tą rzeczywistość osobiście i wszystkimi zmysłami, żywym byciem w świecie. Podcast opublikowany 4.04.2014 r. na http://antropofon.blogspot.com/2014/04/viii-mka-w-poznaniu-metodologia-badan.html