อารามบอย | EP. 40 | แห่เจ้าเซ็น อธรรม 1,300 ปี สู่พิธีชีอะห์ในไทยและจิตรกรรมในวัดพุทธ

รายการอารามบอยในตอนนี้ ดร.ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล ชวน อ.ธีรนันท์ ช่วงพิชิต นักมานุษยวิทยา ผู้เขียนวิทยานิพนธ์ ‘พิธีเจ้าเซ็น’ คุยเรื่องแห่เจ้าเซ็น หรือพิธีอาชูรอ ของชุมชนมุสลิมชีอะห์ในไทย เริ่มจากความหมายและที่มาของชื่อแห่เจ้าเซ็น พิธีไว้อาลัยอิหม่ามฮุเซนในเดือนมูฮัรรอมที่สืบเนื่องจากเหตุการณ์กัรบาลาเมื่อกว่า 1,300 ปีก่อน และเข้ามาอยู่ในสังคมไทยผ่านประวัติศาสตร์ของชุมชนมุสลิมชีอะห์ โดยเฉพาะกลุ่มเชื้อสายเปอร์เซียในสยาม อารามบอยตอนนี้ชวนอ่านความหมายของคำว่า เจ้าเซ็น ซึ่งสันนิษฐานว่าเพี้ยนมาจากเสียง ยา ฮุซัยน์ (يَا حُسَيْن) ในภาษาอาหรับ ใช้รำลึกถึงอิหม่ามฮุเซนในพิธี พร้อมแกะรอยหลักฐานชิ้นสำคัญใน บทเห่เจ้าเซ็น พระราชนิพนธ์กาพย์เห่เรือในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ที่สะท้อนภาพการตั้งพิธีเจ้าเซ็นในเดือนมะหะหร่ำ และการแสดงความอาลัยผ่านการตีอกของผู้ร่วมพิธี ไปจนถึงคำเรียกอย่างแขกเจ้าน้ำตา แขกมัวร์ กะดี และสุเหร่า พร้อมตามร่องรอยชาวเปอร์เซียในราชสำนักสยาม และภาพพิธีชีอะห์ที่ปรากฏอยู่บนจิตรกรรมฝาผนังในอุโบสถวัดโพธิ์ปฐมาวาส จังหวัดสงขลา นี่คือพิธีที่ทำให้เราเห็นว่า ประวัติศาสตร์ไทยมีศาสนา ภาษา ชุมชน และความทรงจำหลายสายซ้อนอยู่ด้วยกัน มากกว่าที่เราเคยเรียนจากเส้นเรื่องหลักเพียงเส้นเดียว ติดตามทั้งหมดได้ในรายการอารามบอยตอนนี้