Aynadaki Tarih-Erol Mütercimler

Mütercimler, bu kitabında , Türk tarihinin çeşitli dönemlerindeki önemli olaylara odaklanmaktadır. Bu olaylar arasında İzmir Yangını'nın sorumluluğu, Kırım Savaşı'nın ekonomik etkileri ve Osmanlı'nın borçlanması, Birinci Dünya Savaşı öncesindeki diplomatik gelişmeler ve Türk Kurtuluş Savaşı ele alınmaktadır. Ayrıca, cumhuriyetin ilk yıllarındaki muhalefet hareketleri, Şeyh Sait İsyanı ve Dersim İsyanı gibi iç karışıklıklar ile Musul meselesi ve Lozan Antlaşması gibi dış politika konuları da incelenmektedir. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri, Barış Gönüllüleri'nin faaliyetleri, Tan Matbaası Baskını gibi yakın tarihe ait tartışmalı konulara ve Çanakkale Deniz Zaferi'ne dair bazı tarihsel detaylara da yer verilmiştir.Bu çerçevede, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüne katkıda bulunan çeşitli faktörler ön plana çıkar. Kaynaklara göre çöküşün temel nedenlerinden biri mali iflastır. 1838 İngiliz Ticaret Antlaşması (Baltalimanı Antlaşması), bu sürecin başlangıcı olarak değerlendirilir. Bu antlaşmayla Osmanlı, gümrük vergilerini artırma yetkisini kaybetmiş ve dış ticaret politikalarında bağımsızlığını yitirmiştir. Sonuç olarak, Osmanlı pazarı yabancıların denetimine geçmiş, yerli zanaat çökmüş ve ekonomik kalkınma durmuş, hazinenin gelirleri azalmıştır. 25 yıl içinde başlayan dış borçlanmalar, 50 yıl geçmeden Düyun-u Umumiye’nin kurulmasına yol açmıştır.Kırım Harbi (1853–1856), zaferle sonuçlanmasına rağmen Osmanlı maliyesine büyük yük getirmiştir. Savaş, yaklaşık 11,2 milyon sterlinlik ek bir maliyeti beraberinde getirmiş ve bu durum dış borçlanmayı kaçınılmaz kılmıştır. Paranın değer kaybetmesi, çeşitli türde paraların piyasada dolaşması ve sahtelerin yayılması, Galata Bankerlerine büyük kazanç sağlamıştır. Osmanlı, savaştan 24 yıl sonra iflasını ilan etmek zorunda kalmış ve nihayetinde Sevr Antlaşması ile mali denetimi tamamen yabancılara devretmiştir.Dış müdahaleler de çöküş sürecini hızlandırmıştır. Çar I. Nikola’nın Osmanlı’yı paylaşma teklifleri ve Avrupa’nın ticaret yollarına olan ilgisi, imparatorluğu hedef haline getirmiştir. Sevr Antlaşması, Osmanlı’nın parçalanmasını ve Türk varlığının tasfiyesini hedefleyen bir belge olarak değerlendirilir. Anadolu dışındaki toprakların elden çıkması, Boğazların uluslararası denetime açılması, Ermenistan ve özerk Kürt devleti planları, bu tasfiyenin somut adımlarıdır.İçerde ise çağdaşlaşma ile gelenekçilik arasındaki gerilim, toplumu kutuplaştırmıştır. Mütareke döneminde bazı dini gruplar işgalci güçlerle işbirliği yapmış, bu da iç direnişi zayıflatmıştır. Saltanat ve Hilafetin varlığı, Mustafa Kemal tarafından bağımsızlığın önünde engel olarak görülmüş ve Hilafetin kaldırılması, karşı devrimcilerin dayanağını ortadan kaldırmıştır. Şeyh Sait İsyanı gibi olaylar, Osmanlı'dan miras kalan feodal yapılar ve dış kışkırtmalarla ilişkilendirilmiştir.Sonuç olarak, Osmanlı’nın çöküş süreci; ekonomik bağımsızlığın kaybı, dış borçlanmanın artışı, büyük devletlerin müdahaleleri, iç siyasi ve toplumsal bölünmelerin bir bileşkesi olarak gelişmiş ve imparatorluk tarih sahnesinden silinmiştir.