Design krytyczny – projektowanie na przekór - dr Joanna Jeśman

Przedmioty codziennego użytku nie są tak niewinne i neutralne, jak mogłoby się wydawać. To oczywiste, że ich projektanci i producenci starają się spełnić wymagania i oczekiwania klientów. Często mówi się też o kreowaniu potrzeb klientów, szczególnie w przypadku produktów z wyższej półki. Jako świadomi konsumenci zdajemy sobie sprawę, że niektóre z kupowanych towarów mogą przyczyniać się do pogłębiania stereotypów i są nośnikami pewnych wartości czy norm kulturowych. Przykład? Choćby zastosowanie kolorów: różowe maszynki do golenia dla kobiet, niebieskie – dla mężczyzn, niebieskie balony z helem z napisem „It’s a boy”, czy tzw. męskie samochody różniące się od „damskich” na przykład wielkością i wyposażeniem wnętrza. Design krytyczny to projektowanie przedmiotów użytkowych, które choć nigdy nie zostaną wprowadzone na rynek, mogą pełnić ważną rolę społeczną. Motywacją dla twórców jest krytyczne spojrzenie na kulturowe, ekonomiczne czy polityczne mechanizmy rządzące światem konsumpcji. Podczas spotkania rozmawiamy o tym, w jaki sposób design krytyczny może przyczynić się do zmiany sposobu myślenia i świadomości dotyczącej tego, jak kształtowana jest materialna rzeczywistość oraz jak wchodzimy z nią w relacje, szczególnie w kontekście płci. O prelegentce: dr Joanna Jeśman – kulturoznawczyni. Prowadzi interdyscyplinarne badania na pograniczu humanistyki i nauk o życiu. Zajmuje się wpływem medycyny i nowoczesnych biotechnologii na społeczeństwo. Naukowo interesuje się sztuką i jej rolą we współczesnym świecie, a także prospołecznymi działaniami edukacyjnymi w zakresie ekologii oraz relacji z innymi gatunkami. Jest autorką publikacji „Żywa sztuka. Wielowymiarowość bio artu w kontekście posthumanistycznym” (2015). Współpracowała z Waag Society. Institute for Art, Science and Technology w Amsterdamie, z Uniwersytetem w Amsterdamie w ramach międzynarodowego konsorcjum „Museums, Medicine and Society oraz z Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Kuratorka projektów na Festiwalu Przemiany. Należy do kadry School of Ideas Uniwersytetu SWPS, specjalności na kierunku kulturoznawstwo poświęconej projektowaniu innowacji. Prowadzi zajęcia z zakresu studiów nad nauką, strategii emancypacyjnych, studiów nad zwierzętami oraz metodyki nauczania akademickiego dla doktorantów. O projekcie: ŁÓŻKOTEKA to projekt PGNiG TRANSATLANTYK FESTIVAL zorganizowany we współpracy z firmami VOX, Porta oraz Concordią Design i Uniwersytetem SWPS. Poza plenerowymi projekcjami filmowymi, uczestnicy mogli w Łóżkotece wziąć udział w wykładach Uniwersytetu SWPS, skorzystać z czytelni filmowej zaopatrzonej przez Wydawnictwo PWSFTViT oraz Wydawnictwo Wojciech Marzec, zrelaksować się przy słuchowiskach ze zbiorów NIna i Audioteka.pl i posilić się daniami serwowanymi przez restaurację “Lokal”. Od listopada 2025 inspiracje z zakresu projektowania, kreatywności i innowacji znajdziesz na kanale Strefa Wiedzy Uniwersytetu SWPS. Więcej o projekcie: https://strefawiedzy.swps.pl/