ဒိုပါမင်းကြောင့် ဘာလို့မပျော်နိုင်တော့တာလဲ

ဒီနေ့ခေတ်ဟာ အရာရာပေါများလှတဲ့ ခေတ်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။ စမတ်ဖုန်းတွေ၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေ၊ ဂိမ်းတွေ၊ အမြန်စားအစားအစာ (fast food) တွေနဲ့ တခြားသော စွဲလမ်းစေတတ်တဲ့ အရာတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက 'ဒိုပါမင်း' (Dopamine) ကို အချိန်ပြည့် လှုံ့ဆော်ပေးနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပျော်ရွှင်သာယာမှုကို အဆက်မပြတ် ရှာဖွေခြင်းက ဘာကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ နာကျင်မှုဆီကို ဦးတည်သွားစေတာလဲ။ဒီပေါ့ဒ်ကတ်စ် (Podcast) အပိုင်းမှာတော့ ဒေါက်တာ Anna Lembke ရေးသားထားတဲ့ "Dopamine Nation" စာအုပ်ကို အခြေခံပြီး ကျွန်တော်တို့ ဦးနှောက်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ နာကျင်မှု ချိန်ခွင်လျှာ (Pleasure-Pain Balance) အလုပ်လုပ်ပုံကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ အလွန်အကျွံ သုံးစွဲမှုတွေက ဦးနှောက်ရဲ့ ချိန်ခွင်လျှာကို ဘယ်လိုပျက်ယွင်းစေပြီး စွဲလမ်းမှု (Addiction) နဲ့ ခံနိုင်ရည်မြင့်တက်လာမှု (Tolerance) ကို ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်စေလဲဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါ့အပြင် စွဲလမ်းမှုတွေကို ရပ်တန့်ပြီး မျှတမှုကို ရှာဖွေနိုင်မယ့် အောက်ပါလက်တွေ့ကျတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေကိုလည်း ဝေမျှပေးထားပါတယ်-ဒိုပါမင်း အစာရှောင်ခြင်း (Dopamine Fasting): ဦးနှောက်ဆုပေးစနစ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် အနည်းဆုံး ၄ ပတ်ခန့် မိမိစွဲလမ်းသောအရာကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Self-Binding): စွဲလမ်းစေတတ်သောအရာများနှင့် မိမိကြားတွင် အချိန်၊ နေရာ နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ (Space, Time, and Meaning) ဖန်တီးကာ တားဆီးထားခြင်း။နာကျင်မှုကို ရင်ဆိုင်ခြင်း (Pressing on the Pain Side): ရေအေးချိုးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း စသည့် သင့်တင့်သော နာကျင်မှုများမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝပျော်ရွှင်မှုကို ပြန်လည်ရှာဖွေခြင်း။ပွင့်လင်းရိုးသားမှု (Radical Honesty): အမှန်တရားကို ရိုးသားစွာ ဝန်ခံခြင်းဖြင့် မိမိအခြေအနေကို သတိပြုမိစေပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သော လူမှုဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ခြင်း။ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ဆုပေးစနစ် (Reward Pathway) ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပြီး ဒီလို သွေးဆောင်မှုတွေများပြားလှတဲ့ ခေတ်ကြီးထဲမှာ ဘယ်လို မျှတစွာ ရှင်သန်နေထိုင်မလဲဆိုတာကို သိရှိနိုင်ဖို့ အခုပဲ နားဆင်လိုက်ပါ