Dlaczego wszystko się psuje? Zjawisko enshittification i pułapka współczesnej jakości. episode artwork

EPISODE · May 9, 2026 · 17 MIN

Dlaczego wszystko się psuje? Zjawisko enshittification i pułapka współczesnej jakości.

from OLEJ W GŁOWIE | Psychologia, Kultura i Mechanizmy · host Wojciech Olej

W dzisiejszym odcinku bierzemy pod lupę zjawisko, które bezlitośnie drenuje nasze portfele i cierpliwość – enshittification. W wolnym tłumaczeniu to po prostu „gównowacenie” usług i produktów, czyli celowa i zaplanowana strategia korporacji, mająca na celu maksymalizację zysku kosztem drastycznego spadku jakości. W świecie, w którym liczy się masa, a nie rzeźba, jakość zeszła do lamusa.Zamiast jednak rzucać ogólnymi hasłami o złym kapitalizmie, rozbieramy na części pierwsze mechanizmy, które wymuszają na 8 miliardach ludzi niekończącą się konsumpcję. Analizujemy historyczne i współczesne dowody na to, jak staliśmy się zakładnikami jednorazowości.Łączymy kropki pomiędzy:Mitem innowacji a zaplanowanym starzeniem: Zestawiamy mit stuletniej żarówki z 1901 roku ze spiskiem kartelu Phoebus z 1924 roku, który sztucznie skrócił żywotność żarówek do 1000 godzin.Prawem do naprawy a dyktatem elektroniki: Dlaczego wymienna bateria w smartfonie stała się reliktem przeszłości? Tłumaczymy, jak klejone obudowy, nietypowe śrubki i sztuczne postarzanie oprogramowania (support wygasający po 5 latach) odbierają nam prawo własności, a kiedy na horyzoncie pojawi się unijne uregulowanie right to repair w 2027 roku.Paradoksem Vinted a fast fashion: Jak to się stało, że aplikacje do mody cyrkularnej promują kupowanie używanych ubrań gorszego sortu, które rozpadają się po siedmiu założeniach? Demaskujemy trend na crop topy nie jako modę, lecz jako bezwzględną oszczędność materiału.Prawdziwym postępem a ślepą wyceną: Dlaczego PKB jest wadliwym drogowskazem i jak przejście na Wskaźnik Prawdziwego Postępu (GPI) – uwzględniający wolontariat i czyste środowisko, a odejmujący koszty zanieczyszczeń – może uzdrowić naszą gospodarkę.Krótkowzrocznością motoryzacji: Analizujemy, dlaczego legendarna trwałość starszych roczników samochodów ustąpiła miejsca plastikowym podzespołom projektowanym wyłącznie na czas trwania gwarancji.Zapraszam do analizy systemu, w którym coraz więcej rzeczy jest coraz mniej wartościowych. Inspiracją do dzisiejszych rozważań był również doskonały podcast Dwa Kilo Mózgu autorstwa Kasi Gandor i Maćka Szczerby. Czas odzyskać OLEJ W GŁOWIE w starciu z rynkiem.Źródło inspiracji -> https://youtu.be/v7AJeAyrkYc?si=xSJHDysn2n-t37LJBądźmy w kontakcie! 👇Kontakt: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠olej.w.glowie

Episode metadata supplied by the publisher feed · Published May 9, 2026

Embed this episode

NOW PLAYING

Dlaczego wszystko się psuje? Zjawisko enshittification i pułapka współczesnej jakości.

0:00 17:08

No transcript for this episode yet

We transcribe on demand. Request one and we'll notify you when it's ready — usually under 10 minutes.

No similar episodes found.

No similar podcasts found.

Frequently Asked Questions

How long is this episode of OLEJ W GŁOWIE | Psychologia, Kultura i Mechanizmy?

This episode is 17 minutes long.

When was this OLEJ W GŁOWIE | Psychologia, Kultura i Mechanizmy episode published?

This episode was published on May 9, 2026.

Can I download this OLEJ W GŁOWIE | Psychologia, Kultura i Mechanizmy episode?

Yes. Use the download control on the episode player to save the publisher-provided media file.
URL copied to clipboard!