🎭 Έλγκα του Γκέρχαρτ Χάουπτμαν: Όταν η λατρεία γίνεται φυλακή και η αλήθεια καταστρέφει το όνειρο 💔

Δράμα βασισμένο στη νουβέλα "Το μοναστήρι κοντά στο Σεντομίρ" του Φραντς Γκριλπάρτσερ. Ο Γκέρχαρτ Χάουπτμαν δεν γράφει στην «Έλγκα» απλώς μια ιστορία προδοσίας. Δημιουργεί μια τραγωδία για τον άνθρωπο που αναζητά τη λύτρωση σε έναν άλλον άνθρωπο και ανακαλύπτει πως κανένα πλάσμα δεν μπορεί να σηκώσει το βάρος της τελειότητας. Ανάμεσα στον έρωτα, την πίστη και την εκδίκηση, το έργο γίνεται μια βαθιά ανατομία της ψυχής όταν το όνειρο συγκρούεται με την αλήθεια.Ο κόμης Σταρσένσκι μοιάζει να έχει κερδίσει τη ζωή που κάποτε του αρνήθηκε η μοίρα. Ένας άνθρωπος που γνώρισε τη φυλακή, τη στέρηση και τη σκοτεινιά, ξαναγεννήθηκε μέσα από την αγάπη του για την Έλγκα. Για εκείνον, η γυναίκα του δεν είναι απλώς σύντροφος· είναι η ίδια η απόδειξη πως υπάρχει ευτυχία πάνω στη γη. Όταν μιλά για εκείνη, δεν μιλά σαν σύζυγος, αλλά σαν πιστός μπροστά σε ιερό εικόνισμα. Η Έλγκα γίνεται η άνοιξη που ήρθε μετά από έναν μακρύ χειμώνα. Όπως ο ίδιος λέει, πριν από εκείνη ένιωθε μόνο σκλαβιά και βάρος, ενώ τώρα βλέπει και είναι ελεύθερος. Όμως ο Χάουπτμαν, με τη βαθιά γνώση του για τις ανθρώπινες αντιφάσεις, στήνει από την αρχή μια επικίνδυνη ισορροπία. Ο Σταρσένσκι δεν αγαπά μόνο την Έλγκα. Έχει δημιουργήσει γύρω της έναν μύθο. Δεν βλέπει τη γυναίκα με τις αδυναμίες της, αλλά ένα πλάσμα σχεδόν θεϊκό. Εκεί βρίσκεται και η τραγωδία του: όταν θεοποιούμε έναν άνθρωπο, δεν του επιτρέπουμε να είναι άνθρωπος.Η Έλγκα είναι το αντίθετο. Είναι παιδί της ζωής, της στιγμής, του πάθους. Δεν ανήκει στον κόσμο της αυταπάρνησης και της θυσίας. Μέσα της υπάρχει μια άγρια ανάγκη ελευθερίας. Είναι γοητευτική, φωτεινή, γεμάτη ένστικτο, αλλά και επικίνδυνα ανώριμη. Θέλει να αγαπηθεί χωρίς όρια, αλλά δεν φαίνεται ικανή να αντιληφθεί το βάρος των πράξεών της.Η αποκάλυψη πως η Έλγκα διατηρεί κρυφή σχέση με τον φτωχό εξάδελφό της Ογκίνσκι γκρεμίζει ολόκληρο τον κόσμο του Σταρσένσκι. Το πορτρέτο του εραστή της στην κοσμηματοθήκη της και κυρίως η υποψία πως το παιδί που λατρεύει ίσως δεν είναι δικό του, μετατρέπουν τον παράδεισο σε κόλαση. Ο Ογκίνσκι δεν παρουσιάζεται ως μεγάλος κατακτητής. Είναι ένας αδύναμος άνθρωπος, ποιητικός, ίσως πιο εύθραυστος από τους υπόλοιπους. Δεν κερδίζει την Έλγκα με δύναμη, αλλά επειδή αγγίζει μια πλευρά της που ο σύζυγός της δεν μπορεί να φτάσει: την ανάγκη της να υπάρχει έξω από το βάρος της λατρείας.Η πιο τραγική μορφή όμως παραμένει ο Σταρσένσκι. Η προδοσία δεν σκοτώνει μόνο την εμπιστοσύνη του. Σκοτώνει την ίδια του την ταυτότητα. Ο άνθρωπος που είχε βρει λύτρωση μέσα από την αγάπη επιστρέφει στο σκοτάδι που πίστευε πως είχε αφήσει πίσω του. Παγιδεύει τον Ογκίνσκι, τον οδηγεί στον θάνατο και αναγκάζει την Έλγκα να αντικρίσει τις συνέπειες της πράξης της. Η εκδίκηση όμως δεν είναι νίκη. Είναι η τελευταία πράξη ενός πληγωμένου ανθρώπου που δεν αντέχει πως λάτρεψε ένα όνειρο και όχι την πραγματικότητα.Ο Χάουπτμαν δεν γράφει ένα απλό δράμα μοιχείας. Ανατέμνει την ανθρώπινη ψυχή. Ρωτά κάτι πολύ πιο δύσκολο: αγαπάμε τον άλλον όπως είναι ή αγαπάμε την εικόνα που δημιουργήσαμε γι’ αυτόν;Η «Έλγκα» είναι μια ιστορία για την επικίνδυνη απόσταση ανάμεσα στον έρωτα και την ειδωλολατρία. Ο έρωτας που δεν αφήνει χώρο στην ανθρώπινη ατέλεια γίνεται φυλακή. Και η ελευθερία χωρίς ευθύνη γίνεται καταστροφή.Τελικός στοχασμόςΗ μεγαλύτερη προδοσία δεν είναι πάντα ότι κάποιος μας εξαπάτησε. Μερικές φορές είναι η στιγμή που ανακαλύπτουμε πως εξαπατήσαμε εμείς τον εαυτό μας, χτίζοντας παλάτια πάνω σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν να σηκώσουν το βάρος ενός θρόνου.Η αληθινή αγάπη δεν ζητά αγίους ούτε είδωλα. Ζητά ανθρώπους. Γιατί μόνο όποιος αγαπήσει την αλήθεια του άλλου μπορεί να αντέξει και το φως και τη σκιά του.Ηχογράφηση: 1979 Μετάφραση: Νίκος Οικονόμου Σκηνοθεσία: Γιώργος Γιαννίσης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Χρήστος Δαχτυλίδης, Γιάννης Θειακός, Σπύρος Καλογήρου, Ντίνος Καρύδης, Εύα Κοταμανίδου, Ίλυα Λιβυκού, Αλέξης Μίγκας, Λάμπρος Τσάγκας, Νικήτας Τσακίρογλου, Τζούλια Αργυροπούλου, Ανδρέας Βλάμης, Κόκκα Στυλιανού, Στράτος Αλεξίου