هدایت سلطان‌زاده: فارس‌گرائی و تبعیض و تحقیر غیرفارس‌ها از رضاخان تا امروز

تئوری یک زبان و یک ملت، نه اختراع فکری رضاشاه بود و نه صرفا ابداع روشنفکران دست راستی ایرانی. پایه های تئوریک آن در اروپا ریخته شده بود و کشورهای اروپائی، خود نخستین کارگاه آزمایشی آن بودند. ایده دولت-ملت که همزاد مفهوم ملیت در اروپا بود، با همسان سازی ملیت با زبان نیز همراه بود، بویژه در رمانتی‌سیزم آلمان که زبان را برجسته ترین نمود ملیت تلقی می کرد. با اینهمه، کودتای رضاخان میرپنج و آغاز سلطنت پهلوی را باید نقطه چرخش اساسی در رابطه با مساله ملی در ایران و یا بعبارت دقیقتر، ستم ملی در ایران تلقی کرد. در اینجا باید به چند تفاوت اساسی در به اصطلاح پروژه ملت سازی رضاخانی و زادگاه تئوریک آن در اروپا اشاره کرد.