İyi Veya Kötü, Bütün Hakikatler Aslana Benzer- Pargalı İbrahim Paşa/ Gazel I- Taşlıcalı Yahya Bey/ Sabret Ki- Mevlana

Bir gece rüyamda on sekiz bin âlemi gördüm... Bu büyük göğü gündüz gibi, dokuz kez dolaştım... İyi veya kötü, bütün hakikatler aslana benzer. Onlara dokununca, alemi birbirine katarlar. Hakikat, kıyısı, gibi bulunmayan büyük bir deryadır. O deryanın suyu ise baştan başa ateştir. Dalgası da inci. Ey Can! Bu hakikat ateş yağmurudur. Bir damlası yüzünden yeryüzü harabeye döner. Bir damlanın meydana getirdiği tufanda niceleri aynı gemiye biner. Niceleri de boğulur gider. Aslında insanın aradığı her şey, her şekil, her suret düşünceden meydana gelir. Gönüle, gamdan bir peygamber gelince ötelerden diğerleri göle iner. Gecenin gizlediği hakikat nedir? Bu tepeden tırnağa kana bulanmış gökkubbeden yağan nedir? Kendi ciğerinden akan kan mıdır? Peki kader nedir? O kanı durdurmak mı, yoksa o kanla boğulmak mıdır? Her insan topraktan yaratılmış. Vücudunda nice gökyüzü güneşi vardır. Orada nice kuvvetli, kudretli kükremiş aslanlar, ceylanlar şekline girmiş, gizlenmişlerdir. Şu dünya âlem dedikleri gölgelikte, gerçek gerçek içinde; gölge gölge üstüneydi. Dünya bir ırmaktı, biz bu ırmaktan dışarıdaydık aslında ve ırmağa düşen sadece gölgemizdi. Bir ırmağın üstüne düşmüş gölgeleri bir bir seçti. Dönüp geriye baktığında, çıkıp indiği bu kadar acı dağından önce, "Ben böyle değildim", bunu görebildi. Gördüğü doğru ama görmediği bir şey var, böyle olacağı bidayetten belliydi. Benüm bu derdimi derde giriftâr olmayan bilmez Derûn âteş-i ışka yanıp, nâr olmayan bilmez Dünyâ evi deli gönlüm gibi vîrân olsa; ne dünyâ olsa, ne can olsa, ne de ayrılık olsa... Açma ayıpların eteğini sabah yeli gibi, Toprak gibi ol ki, örter bütün gördüklerini. İçerinden, derinlerinden âşina ol, Dışarıdan seni kayıtsız sansınlar. Bu öyle güzel bir yoldur ki, Sen akıllı ol, varsın seni deli sansınlar. Bu dünya, Birine şükürdür öbürüne zehir Birine lütuftur, öbürüne kahır Sabret ki, her şey hissettiğin kadar derin ve sonsuz olsun Sabret ki, her şey gönlünce olsun. Gamına gamlanıp, olma mahzun Demine demlenip olma mağrur Ne dem baki, ne gam baki Muhibbi dünya mekanına bağlanıp vermez gönül Onun için bilir ki, an gelip geçicidir.