خشمِ‌انفجاری | Intermittent Explosive Disorder

دکتر هلاکویی {201116M} اختلال انفجاری متناوب یک اختلال رفتاری است که از طریق انفجار ناگهانی خشم و خشونت، اغلب تا مرز غیظ، که نسبت به وضعیت پیش آمده نامناسب است (برای مثال جیغ زدن ناگهانی نسبت به رویدادهایی که نسبتاً بی‌اهمیت هستند) شناسایی می‌شود. تجاوز تهاجمی پیش‌بینی نشده‌است و توسط واکنش نامتناسب به هر نوع واقعه تحریک‌آمیز واقعی یا درک شده تعریف می‌شود. بعضی از افراد تغییرات عاطفی را قبل از فوران خشم گزارش کرده‌اند (به عنوان مثال تنش، تغییرات خلقی، تغییرات انرژی و غیره).[۱]این اختلال در حال حاضر در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) تحت دسته «مخرب، کنترل تکانه و اختلالات رفتاری» طبقه‌بندی شده‌است. این اختلال به خودی خود به راحتی تشخیص داده نمی‌شود و اغلب همراه با سایر اختلالات خلقی، به ویژه اختلال دوقطبی مشاهده می‌شود.[۲] یک سوم افراد یک نمونه تحقیقاتی که مبتلا به IED تشخیص داده شده‌اند، گزارش داده‌اند که انفجار خشم آن‌ها زودگذر بوده (کمتر از یک ساعت) و با علائم مختلف جسمی (عرق کردن، لکنت، تنگی نفس، تکان دادن، تپش قلب) همراه بوده‌است.[۳] اعمال تهاجمی معمولاً همراه با احساس تسکین و در بعضی موارد لذت است، اما اغلب پس از آن با پشیمانی همراه است.نشانه‌هافوران‌های انفجاری با هشدار کم یا بدون هشیار و به‌طور ناگهانی رخ می‌دهد و معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشند. این دوره‌ها ممکن است به‌طور مکرر یا با فاصله زمانی رخ دهد (فاصله‌های زمانی شامل دوره‌های غیرپرخاشگرانه‌ای می‌شود که ممکن است تا هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد). طغیان‌های کلامی ممکن است با شدت کمتری بین دوره‌های پرخاشگری فیزیکی رخ بدهد. فرد ممکن است تحریک پذیر، تکانشی، پرخاشگر یا بیشتر اوقات به‌طور مزمن پرخاشگر باشد.موارد زیر ممکن است مقدم بر دوره‌های پرخاشگرانه یا همراه با آن‌ها باشد:غیظتحریک پذیریافزایش انرژیافکار سبقت جو (فکری که از فکر دیگر سبقت می‌گیرد)مور مور شدنرعشهتپش قلبتنگی قفسه سینهطغیان‌های رفتاری و کلامی انفجاری متناسب با موقعیت نیست، بدون تفکر در رابطه با عواقب آن رخ می‌دهد و می‌تواند شامل این موارد شود:از کوره دررفتنبا تندی صحبت کردنجروبحث کردنداد زدنزدن، تنه زدن، هل دادندعواهای فیزیکیتخریب اموالتهدید یا حمله به مردم و حیواناتبعد از دوره‌ها ممکن است احساس آرامش و خستگی بکنید. اما بعدتر ممکن است احساس ندامت، پشیمانی یا خجالت ایجاد شود.[۴]تشخیصتشخیص DSM-5راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شده‌است، اغلب توسط متخصصین سلامت روان (روانپزشک یا روانشناس) برای تشخیص اختلالات روانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این راهنما برای تشخیص اختلال انفجاری متناوب، ملاک‌های زیر را مطرح کرده‌است:فوران‌های رفتاری راجعه (عودکننده) که نشانگر نقص در کنترل تکانه‌های پرخاشگری است و به صورت یکی از موارد زیر نمایان می‌شود:پرخاشگری کلامی (مانند از کوره دررفتن، ایرادگیری، جربحث یا جنگ کلامی) یا پرخاشگری فیزیکی نسبت به اموال، حیوانات یا سایر افراد که به صورت دو بار در هفته و به‌طور متوسط برای یک دوره سه‌ماهه روی می‌دهد. این پرخاشگری فیزیکی باعث آسیب دیدن یا تخریب اموال و جراحت جسمانی حیوانات یا دیگر افراد نمی‌گردد.سه فوران رفتاری مرتبط با آسیب زدن یا تخریب اموال یا حمله جسمانی به حیوانات یا دیگر افراد که در یک دوره ۱۲ ماهه روی می‌دهد.شدت پرخاشگری ابراز شده در طول فوران‌های راجعه (عودکننده) به‌طور چشمگیری نا متناسب با محرک یا هر نوع استرس زای روانی اجتماعی آشکار ساز است.این فوران‌های پرخاشگری از پیش برنامه‌ریزی شده نیست (یعنی تکانشی یا مبتنی بر خشم است) و به قصد دستیابی به هدف‌های ملموس (مانند پول، قدرت، ارعاب) صورت نمی‌گیرد.این فوران‌های پرخاشگری باعث آشفتگی چشمگیری در فرد می‌گردد یا به تخریب کارکرد شغلی یا بین فردی منجر می‌گردد یا با پیامدهای مالی یا قانونی همراه است.سن تقویمی دستکم ۶ سال (یا معادل سطح رشدی آن) است.[۵]چه زمانی به دکتر رجوع کنیم؟اگر شما فکر می‌کنید که رفتارهای توصیف شده در رابطه با اختلال انفجاری متناوب را دارید، با دکترتان در رابطه با این موضوع صحبت کنید و از او بخواهید که شما را به یک متخصص سلامت روانی (روانپزشک یا روانشناس) ارجاع دهد.[۶]علل پیدایشعواملی که در ادامه ذکر شده‌است، احتمال گسترش اختلال انفجاری متناوب را افزایش می‌دهد:تاریخچه‌ای از سوءاستفاده جسمی. افرادی که هنگامی که در دوران کودکی مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند یا چندین حادثه شوک‌آور را تجربه کرده‌اند، احتمال خطر بالاتری برای مبتلا شدن به اختلال انفجاری متناوب دارند.تاریخچه‌ای از دیگر اختلالات روانی. افرادی که اختلال شخصیت ضداجتماعی، اختلال شخصیت مرزی ی