🏛️ Konstantinopolis Kuruluşu ve Roma ile İlişkisi-Andreas Alföldi

Konstantinopolis’in Kuruluşu ve Roma ile İlişkisiAndreas Alföldi – “Konstantinopolis’in Kuruluşuna Dair Bazı Notlar”Konstantinopolis’in kuruluş süreci, yalnızca fiziksel bir inşa değil, aynı zamanda siyasi ve dini sembollerle örülü büyük bir imparatorluk anlatısının ürünüdür. Andreas Alföldi, bu süreci “Konstantinopolis’in Kuruluşuna Dair Bazı Notlar” adlı çalışmasında nümizmatik kanıtlar üzerinden incelerken, şehrin Roma’nın geleneksel pagan mirası ile yükselen Hristiyanlığın çatışmalı sahnesinde nasıl şekillendiğini ortaya koyar.11 Mayıs 330'da basılan kuruluş sikkeleri, şehri “denizlerin sahibesi” olarak sunarken, Roma’nın kurucu miti olan kurt ve ikizler temasını da taşır. Her iki tür sikkenin de Roma darphanesinde basıldığı anlaşılmıştır. Miğfer biçimi, profil hatları ve asa detayları gibi ikonografik benzerlikler, sikkelerin ortak kaynağını işaret eder. Bu sikkelerin üretimi, İmparator I. Konstantin’in ölümünden sonra bile devam etmiştir. Roma ve yeni başkent arasında kurulan bu sembolik paralellik, propagandanın bilinçli bir eseridir.MS 324’teki Chrysopolis zaferini simgeleyen “Victoria Augusti” madalyonları ve savaş gemisi figürü, Konstantin’in deniz zaferiyle yeni bir dönem başlatmak istediğini gösterir. Bu bağlamda, Byzantion’un seçimi stratejik ve semboliktir. 326’daki Fausta ve Crispus trajedileri sırasında bile şehir “Konstantin’in şehri” olarak anılmaya başlamıştı. Troas'ta yeni bir başkent kurulacağı yönündeki söylentiler ise sadece mitolojik bir sis perdesidir.İlk dönem sikkelerinde Roma Tanrıçası Dea Roma’nın zaferi kutlanırken, Konstantinopolis henüz rakip değil, yedek bir figür olarak temsil edilir. Bu, Konstantin’in başlangıçta yeni şehrine daha mütevazı bir rol biçtiğini gösterir.Sosyal sınıfları temsilen üretilen madalyonlar ise hem dönemin toplumsal yapısını hem de imparatorluk propagandasını yansıtır: SENATUS, zafer kıyafetleriyle figürleştirilmiş; EQUITES ROMANUS, selam veren süvari figürleriyle; GENIUM P.R., kale taçlı ve bereket boynuzlu betimlemeyle temsil edilmiştir. 1 Ocak 326’daki konsül atamasını yansıtan dört filli zafer aracı figürü, Konstantin ve oğlu Constantius'u klasik Roma ideali içinde sahneler. Bu figürlerin basımı, Hristiyanlaşan bir imparatorun, pagan Roma geleneğine verdiği sembolik selamdır.Zosimos’un aktardığına göre, Roma’daki pagan aristokrasiyle yaşanan gerilim ve Konstantin’in ailesindeki trajediler, onun Roma’ya sırt çevirip yeni bir başkente yönelmesine neden olmuştur. Pagan tapınaklarının doğuda kapatılıp hazinelerinin yeni başkenti süslemek için kullanılması, bu kopuşun maddi yansımasıdır. Ancak Roma’daki pagan sembolizm, Konstantin’in ölümüne dek sikkelerde varlığını korumuştur.Konstantinopolis’in 11 Mayıs 330’daki kutsanma töreni için basılan sikkeler, yeni başkentin Hristiyan kimliğini vurgular. Konstantin’in miğferindeki Mesih tuğrası (Christogram) ve haçlı küre, bunu açıkça gösterir. Buna karşılık Roma’yı betimleyen sikkeler hâlâ kurt ve ikizler gibi pagan mitlerle bezenmiştir. Çobanlar ve Dioscuri yıldızları gibi ikonografik unsurlar, Roma’nın mitolojik geçmişine yapılan göndermelerdir.Konstantin, Roma’yı “milli geçmişin bir müzesi” olarak bırakırken, Konstantinopolis’i Hristiyan dünyanın yeni merkezi haline getirmiştir. Yeni başkent, barış, zafer ve bereketin sembolü olarak kişiselleştirilmiş, kale taçlı, gemi pruvasında duran bir figürle simgeleştirilmiştir. Victoria Augusti gibi, zaferin cisimleşmiş hali olarak tasvir edilen bu figür, eski Roma’nın geleneksel anlatılarının bir devamı niteliğindedir.Sonuç olarak, “Konstantinopolis’in Kuruluşuna Dair Bazı Notlar”, Konstantin’in siyasi ustalığını ve ideolojik esnekliğini, bronz ve altın paraların sessiz diliyle ortaya koyar. Yeni başkent, yalnızca taşlarla değil, sembollerle, mesajlarla, bilinçli bir tarihsel anlatıyla inşa edilmiştir. Pagan geçmişin görkemini reddetmeden, Hristiyan geleceğin tapınağını yükselten bir imparatorun mirasıdır bu.