انسان خردمند؛ تاریخ مختصر بشر

یووال نوح هراری انسان خردمند: تاریخ مختصر بشر کتابی است که در سال ۲۰۱۴ به زبان انگلیسی منتشر شد. ترجمه فارسی این کتاب را نشر نو باترجمه نیک گرگین در سال ۱۳۹۶ منتشر کرد و بلافاصله هم مورد توجه قرار گرفت و طرفداران بسیار زیادی پیدا کرد به طوری که خیلی سریع چاپ یازدهم آن در سال ۱۳۹۷ به چاپ رسید.مطالعه این کتاب از منظر تکامل مغز بشر و فاصله گرفتن از خزندگان (مغز خزندگانی) و در نهایت تشکیل قشر مغز و دستگاه لیمبیک که مسئول کنترل احساسات و عواطف و حافظه بشر است، میتواند مفید باشد.هراری از کتاب اسلحه میکروب و فولاد (۱۹۹۷) به عنوان یکی از منابع الهام بخش خود ناممی‌برد که نشان داد «می‌شود سوال‌های بزرگ پرسید، و به صورت علمی به آن‌ها پاسخ داد». باراک اوباما و بیل گیتس دیگران خواندن این کتاب را توصیه کرده‌اند.کتاب انسان خردمند، تاریخ انسان را از زمان فراگشت انسان باستان در عصر سنگ تا قرن بیست‌ویکم مرور می‌کند.تقسیم‌بندی تاریخ و موقعیت انسان خردمندهراری تاریخ را به چهار بخش تقسیم می‌کند؛انقلاب شناختیانقلاب کشاورزیوحدت انسان‌هاانقلاب علمیبحث اصلی هراری این است که انسان‌های خردمند به این دلیل بر جهان حاکم شده‌اند که تنها حیوانی هستند که می‌توانند در تعداد بالا با انعطاف بالایی همکاری کنند. ۱۰۰ هزار سال پیش انسان خردمند به عنوان موجود ناچیزی بین سایر موجودات در حیطه طبیعت زندگی می‌کرد و تاثیرش بر طبیعت بیشتر از جانوران دیگر نبود. اما در درجه اول پاره‌ای تحولات زیستی، مانند تغییرات بدنی برای تطابق با محیط زیست و تغییرات دیگری مثل کشف آتش، ساختن ابزارهای سنگی و… انسان‌ها را با چنین سرعتی به رأس هرم جانداران فرستاد که حس غلبه جویی بر محیط زیست و سایر موجودات، او را بسیار بی‌رحم و تهاجمی و خطرناک کرده است. هراری استدلال می‌کند که انسان‌های ماقبل تاریخ ممکن است مرتکب یک نسل‌کشی عظیم شده باشند که به انقضای گونه‌های دیگر انسان منجر شده است.فهرست کتاب انسان خردمنددر بخش اول در مورد این عناوین خواهید خواند:موجود بی‌اهمیتدرخت دانشیک روز از زندگی آدم و حواطوفان بزرگبخش دوم با عنوان انقلاب کشاورزی:بزرگ‌ترین فریب تاریخساختن اهراماضافه بار حافظهدر تاریخ عدالتی نیستبخش سوم با عنوان وحدت بشر:پیکان تاریخرایحه پولبینش‌های امپراتوریقانون دینراز موفقیتبخش چهارم شامل عناوین زیر است:کشف نادانیپیوند علم و امپراتوریکیش سرمایه‌داریچرخ‌های صنعتانقلاب دائمیو تا آخر عمر به خوبی و خوشی زندگی کردندفرجام خردمندو کلام آخر: موجودی که خدا شداینها عناوین ۴ بخش اصلی کتاب هستند که با نگاهی به این فهرست می‌توانید گستردگی موضوعات و کامل بودن کتاب مطرح شده را ببینید. در ادامه این چهار فصل بخشی با عنوان یادداشت‌ها و نمایه نیز به چشم می‌خورد.کتاب علاوه بر بخش‌های اصلی خود، یک گاه شمار تاریخی هم دارد که از ۱۳ و نیم میلیارد سال پیش شروع شده و تا آینده می‌رسد.انقلاب‌های نجات دهنده انسان خردمنداولین انقلابی که با عنوان انقلاب شناختی در این کتاب به آن اشاره شده است انقلابی است که حدود ۷۰ هزار سال پیش در گونه هوموساپین یعنی انسان خردمند اتفاق افتاده است و باعث درک بیشتر نسبت به محیط اطراف شده. انسان خردمند با دست پیدا کردن به این شناخت توانسته از قدرت فکر و خیال پردازی استفاده کند و با صحبت کردن درباره آنها، افراد بیشتری را در دسته‌های بزرگ برای مقابله با گونه‌های انسانی دیگر دور هم جمع کند.دومین انقلاب، انقلاب کشاورزی است که حدود ۱۱ هزار سال پیش اتفاق افتاد که انسان‌ها را از شکار کردن و جابجایی‌های مداوم با کاشت محصول و پرورش حیوانات آشنا و تبدیل به یکجا نشینی کرد. با این تغییرات میزان غذا بیشتر و جمعیت انسان‌ها بیشتر شد.انقلاب سوم حدود ۵۰۰سال پیش اتفاق افتاد که یک انقلاب علمی، صنعتی، اطلاعاتی، بیوتکنولوژیکی بود که زندگی بشر را به شکل زندگی امروزی درآورد. به شکلی که امروز می‌توان از انسان‌های نامیرا و سایبرگ‌هایی صحبت کرد که تا چندین سال پیش فقط و فقط موضوع فیلم‌های تخیلی بودند.متن این کتاب تنها محدود به این دو انقلاب نیست. در بخش‌هایی دیگر به تحولات بزرگی که در زندگی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی انسان اتفاق افتاده است اشاره می‌کند. اتفاق‌هایی مثل گسترش زبان که باعث شکل گیری فرهنگ شد، به وجود آمدن مذهب که باعث ایجاد اعتقاد به تک خدایی و چند خدایی و شکل گیری مذاهب دیگر، به وجود آمدن مفهوم پول، اعتبار و اقتصاد که باعث ایجاد و شکل گیری امپراتوری‌های بزرگ و ظهور کاپیتالیسم شد.این کتاب مرجع خوبی برای گرفتن پاسخ سوالاتی است که ذهن هر آدمی را به خود مشغول می‌کند. پاسخ این سوالات کاملا صریح و گاهی غافلگیر کننده است.در بخشی از کتاب می‌خوانید:«پیدایش کشاورزی پدیده‌ای بسیار تدریجی بود که صدها و هزاران س