Olympos'un en akıllı tanrısı Hermes miydi? | Mitolojiyi Anlama Rehberi #11

Olimpos hiyerarşisinde tanrılar genellikle iki nesle ayrılır. Hermes, Dionysos ile birlikte "ikinci nesil" Olimposlular arasındadır. Yani Zeus'un kardeşlerinden (Hestia, Demeter, Hera vb.) değil, Zeus'un çocuklarından biridir.Hermes, antik panteonun en dinamik, en akışkan ve en karmaşık figürüdür. O sadece "tanrıların habercisi" değil; sınırların, ticaretin, hırsızların, yolcuların ve hitabetin tanrısıdır. Hermes, "Liminalite" (eşiktelik) kavramının kişiselleşmiş halidir; her zaman iki dünya, iki durum veya iki kişi arasındadır.Hermes, Yunan panteonunun "yağlayıcı dişlisidir". O olmasaydı tanrılar arası iletişim kopar, ruhlar yolunu kaybeder ve ticaret dururdu. O, ahlakın ötesinde (amoral), pragmatik ve her zaman hareket halindeki zekayı temsil eder.Hermes, Zeus ve nympha Maia’nın oğlu olarak Arkadya’daki Kyllene Dağı’nda bir mağarada doğar. Diğer tanrıların aksine, doğduğu gün yetişkin bir zekaya ve kurnazlığa sahiptir.Mağaradan çıktığı ilk gün bir kaplumbağa bulur, onu öldürür ve kabuğuna inek bağırsakları gererek Lir’i icat eder. Bu, Hermes’in yıkım ve yaratıcılığı (kaos ve sanat) birleştiren doğasının ilk kanıtıdır.Henüz bir günlükken Apollon’un kutsal ineklerini çalar. İz bırakmamak için ineklere tersten yürütür veya ayaklarına otlar bağlar. Apollon onu bulduğunda Hermes bebek taklidi yapar. Ancak Zeus araya girer. Hermes, Apollon’un gönlünü almak için icat ettiği Lir’i ona hediye eder; Apollon da karşılığında ona haberci asasını (Kerykeion/Caduceus) verir.Onu nasıl tanırız?Hermes’in fiziksel betimlemeleri zamanla evrilmiştir. Ayın dördüncü günü doğar, 4 günlük beşikten çıkar, her ayın 4.günü Hermes günüdür. Arkaik dönemde sakallı ve yaşlı bir adamken, Klasik dönemde atletik, genç ve çevik bir figüre dönüşmüştür. Kanatlı şapkası Petasos, kanatlı sandeletleri Talaria ve birbirine dolanmış iki yılanın olduğu asası Caduceus (Kerykeion) onu tanımaya yeter.Hermes’in dört ana sıfatı vardır: Hermes Psychopompos (Ruh Sürükleyici): Yaşayanların dünyasından ölüler diyarına (Hades) geçebilen tek tanrıdır. Ruhları sınırdan geçirip Kharon’a teslim eder. Bu yönüyle ölüm ve yaşam arasındaki "elçidir".Hermes Agoraios: Ticaretin ve pazar yerlerinin koruyucusudur. İletişimin ve değiş-tokuşun (hem mal hem fikir) efendisidir.Hermes Kleptes: Hırsızların tanrısıdır. Ancak buradaki "hırsızlık" sadece çalmak değil, kurnazlık ve zekayla elde edilen kazançtır.Hermes Logios: Hitabetin ve dilin tanrısıdır. Sözcüklerin manipülasyonu ve mesajın doğru (veya istenilen şekilde) iletilmesi onun alanıdır.Gerisi podcast’te...