Ông trùm ốc vít Nhật Bản thách thức định luật vật lý

Ngày 3 tháng 6 năm 1998, gần thị trấn Eschede thuộc bang Lower Saxony của Đức, một đoàn tàu cao tốc ICE đang chạy hơn 200 km/h thì bất ngờ trật bánh vì bánh xe bị nứt gãy do kim loại bị mỏi sau thời gian dài hoạt động. Vụ tai nạn khiến 101 người thiệt mạng. Nguyên nhân không phải do một con ốc bị lỏng, nhưng nó cho thấy rằng trong những hệ thống cơ khí vận hành ở tốc độ cao, chỉ cần một chi tiết nhỏ gặp sự cố cũng có thể dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng.Trong các hệ thống máy móc và công trình thường xuyên chịu rung động mạnh, hiện tượng bu lông và mối ghép ren tự lỏng ra luôn là một vấn đề kỹ thuật rất nguy hiểm. Từ đường ray tàu, cầu thép, nhà máy điện cho đến thiết bị công nghiệp nặng, nếu khâu thiết kế, lắp đặt hoặc bảo trì không phù hợp, lực rung chấn kéo dài có thể làm lực siết ban đầu giảm dần theo thời gian. Đây là một vấn đề cơ học đã tồn tại từ lâu và khiến nhiều thế hệ kỹ sư phải liên tục tìm cách giữ chặt những chi tiết nhỏ nhưng có vai trò rất quan trọng đối với độ an toàn của cả hệ thống.Thế nhưng, có một công ty nhỏ tại Nhật Bản, với quy mô chưa đầy một trăm nhân sự đã quyết định tập trung giải quyết chính vấn đề đó. Họ tạo ra một loại đai ốc đặc biệt: khi chịu rung động, cơ chế khóa của nó vẫn giữ chặt trên thân bu-lông thay vì tự nới lỏng như nhiều mối ghép thông thường. Người sáng lập công ty tự tin đến mức từng mang máy thử rung chấn tiêu chuẩn tới các triển lãm quốc tế và công khai mời các kỹ sư hàng đầu thử làm lỏng đai ốc của mình.Qua nhiều năm, màn thử nghiệm đó dần trở thành một câu chuyện khá nổi tiếng trong ngành cơ khí Nhật Bản. Sản phẩm của công ty này sau đó được sử dụng trong nhiều công trình và hệ thống yêu cầu độ an toàn rất cao, từ đường sắt cao tốc, tháp Tokyo Skytree cho đến một số thiết bị mặt đất và hạng mục liên quan tới ngành hàng không vũ trụ. Công ty đứng sau phát minh này là Hardlock Industry. Và người tạo ra loại đai ốc được xem là gần như không tự nới lỏng đó là Katsuhiko Wakabayashi.Câu chuyện của Hardlock không đơn thuần là một thành tựu thương mại. Đó là hành trình kéo dài suốt nhiều thập kỷ của một kỹ sư luôn theo đuổi cách giải quyết một vấn đề cơ học khó khăn. Con đường đó đi qua thất bại, nợ nần và cả những hoài nghi từ người khác. Nhưng rồi cũng chính điều đó tạo ra một nghịch lý đặc biệt: sản phẩm của họ bền và ổn định đến mức nhiều khách hàng sau khi sử dụng không cần phải thay mới hay mua lại trong thời gian rất dài.Làm thế nào một doanh nghiệp nhỏ ở Osaka có thể tạo dấu ấn trong thế giới cơ khí? Và triết lý nào đã biến một vật thể tưởng như tầm thường thành một lớp phòng vệ âm thầm cho những hệ thống mà con người đặt niềm tin mỗi ngày? Chúng ta sẽ cùng tìm câu trả lời ngay sau đây.