REŞİDDÜDDİN FAZLULLÂH’IN HİZMETLERİ-21 NİSAN 2025-MEVLANA TAKVİMİ

Tam adı Ebül Hayr Reşiddüddin Fazlullah bin İmadidevle el Hemedânî olan Reşiddüddin, Hemedânî’da tıp tahsili yapmıştır. Doktor olmasından dolayı kendisine Ali et-Tabib el-Hemedânî de denmektedir. Reşiddüddin Fazlullah, Gāzân Han’ın ve Olcâytû’nun devrinde de bilim faaliyetlerini sürdürmüş ve 1307 yılında vezirliğe yükselmiştir.Devletin entelektüel seviyesini artırmak için medrese ve kütüphaneler yaptırmıştır. Kitaplara damga vurulması yöntemi, minyatürleme aktivitesi olarak bir ekolün meydana gelmesine ve bu ekolün Bizans aracılığıyla İtalya’ya ve buradan da diğer Müslüman sanatçılar sayesinde Hindistan’a kadar ulaşmasına olanak sağlamıştır. Bilim adamlarını her zaman koruyan Reşiddüddin, matematik alanında İbnü’l Havvam başta olmak üzere âlimleri himayesi altına aldı. Reşiddüddin Fazlullah, 1247-1318 yılları arasında baskı teknikleri konusunda bir çalışma da ortaya koyduğu bilinmektedir. Bu eserlerin çoğaltılarak İslâm şehirlerine gönderilebilmesi için vakıf gelirlerinden bütçe ayırmıştır. Çin tıbbı ve bilimi üzerine yazılan “Tensukname-i İlhani der Fünun-u ulum-u Hitayi” adlı eseri Farsça olarak tercüme etmiş ve bu esere bir giriş yazmıştır. Bir diğer eseri ise Asar-ı Ahya’dır. Bu eser, iklim ve toprak bilgisi, sulama ayrıca hayvan yetiştirme ve bahçe ziraati üzerine yazılmış bir çalışmadır. Ağaç ve fidan yetiştirme bilgisini içeren bu eser meyve ağaçlarına aşılama tekniği geliştirilmesiyle berâber birçok meyve ağacı türünün üretilmesini konu almaktadır. Ayrıca bu eser, İslâmi ziraat kitapları arasında çay hakkında bilgi veren ilk ve tek kitaptır. Kısaca bu eser tarımın bilim olması yolunda yapılmış ilk çalışma olarak günümüzdeki yerini korumaktadır. (Aykut Kar, İlhanlı Dönemi Bilim Faaliyetleri,S.72-74)